Chuyện gì đang xảy ra ở Donbas?

Thực tế, lực lượng Nga đã mở rộng dần quyền kiểm soát Mariupol từ tháng 4. Nhà máy thép Azovstal là cứ điểm kháng cự cuối cùng của binh sĩ Ukraine trong thành phố, hoàn toàn bị lực lượng Nga bao vây cô lập.

Azovstal có thể sẽ sớm rơi vào tay lực lượng Nga. Nhưng ý nghĩa chiến lược thực sự của diễn biến này là điều cần đặt dấu hỏi.

Trong thời gian Mariupol và sau đó là Azovstal bị bao vây, Moscow đã phải liên tục điều chỉnh chiến lược, còn Ukraine thì nhận được viện trợ quân sự ồ ạt từ phương Tây.

Đầu tiên, lực lượng Nga phải rút khỏi Kyiv, Chernihiv, Sumy và toàn bộ khu vực miền Bắc Ukraine từ cuối tháng 3, đầu tháng 4. Đến tuần qua, lực lượng Nga bị đánh bật khỏi khu vực Kharkiv. Binh sĩ Ukraine đã tiến đến tận biên giới giữa hai nước và chụp ảnh làm bằng chứng, theo New York Times.

Khi mở màn giai đoạn 2 chiến dịch quân sự, Moscow tuyên bố trọng tâm là kiểm soát toàn bộ tỉnh Luhansk và Donetsk ở miền Đông Ukraine, nơi phiến quân ly khai kiểm soát một phần từ 2014.

Nhưng nỗ lực giành quyền kiểm soát Donbas, sau những thành công ban đầu, bắt đầu bị chặn đứng, các chuyên gia quân sự nhận định. Ngoài Mariupol, Nga chưa thể kiểm soát thêm bất cứ thành phố lớn nào ở Donbas.

Tổ chức tư vấn chính sách Institute for the Study of War, trụ sở tại Washington D.C., cho rằng lực lượng Nga dường như đã từ bỏ mục tiêu bao vây hàng nghìn binh sĩ Ukraine ở vùng Donbas. Quân Nga có vẻ cũng bỏ dở mục tiêu chiếm quyền kiểm soát toàn bộ tỉnh Donetsk, thay vào đó dồn lực cho tỉnh Luhansk.

Institute for the Study of War cho rằng Nga nhiều khả năng bắt đầu cạn kiệt lực lượng chiến đấu dự bị, vì thế Moscow phải kết hợp lực lượng lính đánh thuê Trung Đông, dân quân với các đơn vị quân đội chính quy.

Tình báo quân đội Anh nhận định Nga có thể đã thiệt hại ít nhất 30% lực lượng mặt đất được triển khai trước 24/2. Chiến dịch ở Donbas đã “chậm hơn kế hoạch đáng kể”, theo CBC.

Sau khi đẩy lùi lực lượng Nga ở Kharkiv, quân đội Ukraine đang phản công ở Izium, vị trí chiến lược Nga tập trung binh lực với mục tiêu ban đầu là tạo thế gọng kìm bao vây quân Ukraine ở Donbas.

“Hướng Izium tiếp tục là điểm nóng nhất. Các lực lượng vũ trang của chúng ta đang phản công, đối phương đã rút lui ở một số hướng”, chỉ huy quân sự tỉnh Kharkiv Oleh Synehubov khẳng định, theo Ukrinform.

Về lý thuyết, việc tiến vào Azovstal, kiểm soát toàn bộ Mariupol, tạo điều kiện để Nga kết hợp lực lượng ở miền Nam với cánh quân tại miền Bắc, tạo thế gọng kìm bao vây quân đội Ukraine ở Donbas.

Một đơn vị Nga thiệt hại nặng khi tìm cách vượt sông ở vùng Donbas. Ảnh: Bộ Quốc phòng Ukraine.

Nhưng trong bối cảnh phải đối phó các cuộc phản công ở Izium ở hướng bắc, kế hoạch trên khó trở thành hiện thực.

Các chuyên gia quân sự phương Tây nhận định dù chịu tổn thất, Nga vẫn đang có lực lượng quân sự hùng hậu hơn Ukraine, vì thế chiến sự có thể kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.

Lực lượng Nga cũng kiểm soát một dải đất rộng lớn ở miền Nam Ukraine. Dù vẫn chưa chiếm được Odessa và Mykolaiv, với lực lượng hải quân hùng hậu, Nga đang kiểm soát hoàn toàn lối ra Biển Đen của Ukraine, khiến hoạt động xuất khẩu của Ukraine bị đình trệ.

Tuy vậy, bên cạnh sự kiện Bucha, thông tin và hình cảnh cuộc sống “như địa ngục” của các binh sĩ Ukraine cố thủ nhà máy thép Azovstal xuất hiện dày đặc trên truyền thông quốc tế, khiến dư luận nhiều nước phương Tây gây áp lực buộc chính phủ các nước này mở rộng viện trợ Ukraine cũng như gia tăng trừng phạt Nga.

Tuần qua, Hạ viện Mỹ đã thông qua gói viện trợ quân sự 40 tỷ USD dành cho Ukraine. Thượng viện Mỹ sẽ bỏ phiếu trong tuần này, nhiều khả năng gói viện trợ kỷ lục sẽ được ủng hộ.

Diễn biến đáng chú ý nhất trong những ngày qua là việc Thụy Điển và Phần Lan thông báo quyết định nộp đơn gia nhập NATO.