Hoạt động kiểm tra, giám sát của mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với công tác bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND các cấp không chỉ góp phần làm cho việc thực hiện quy trình bầu cử dân chủ, công khai, minh bạch, mà còn kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, phát hiện những vi phạm pháp luật về bầu cử, bảo đảm cho cuộc bầu cử thật sự dân chủ, đúng luật, an toàn, tiết kiệm, thật sự là ngày hội của toàn dân.
Cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội (ĐBQH) khoá XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 sẽ diễn ra vào ngày 23-5-2021. Đây là sự kiện chính trị quan trọng của đất nước nhằm lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu, xứng đáng, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân trong Quốc hội và HĐND các cấp nhiệm kỳ mới.
Hoạt động kiểm tra, giám sát của mặt trận Tổ quốc (MTTQ) góp phần không nhỏ để cuộc bầu cử ĐBQH khoá XV và HĐND các cấp lựa chọn được những đại biểu xứng đáng thay mặt nhân dân tham gia cơ quan đại diện, cơ quan quyền lực cao nhất. Điều này cũng thể hiện vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân trong việc lựa chọn, bầu ra những đại diện xứng đáng tham gia ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp, đồng thời thực hiện chức năng, nhiệm vụ tham gia xây dựng Đảng, Nhà nước của MTTQ, thực hiện được vai trò là cơ sở chính trị của chính quyền nhân dân.
MTTQ Việt Nam thực hiện kiểm tra, giám sát các việc sau: Thành lập và hoạt động của Hội đồng Bầu cử quốc gia và các tổ chức phụ trách bầu cử ở địa phương; việc giới thiệu người ứng cử ĐBQH, đại biểu HĐND và việc nộp hồ sơ ứng cử của người ứng cử, người được giới thiệu ứng cử; việc tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử; việc lập, niêm yết danh sách cử tri; việc lập, niêm yết danh sách những người ứng cử; việc tuyên truyền, vận động bầu cử; trình tự bỏ phiếu, việc kiểm phiếu; việc tiếp nhận, xử lý, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh liên quan đến công tác bầu cử; việc triển khai thực hiện kiểm tra, giám sát bầu cử.
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã xây dựng kế hoạch kiểm tra, giám sát của hệ thống MTTQ trước và trong bầu cử, chia làm 3 đợt, đợt 1 từ ngày 20-2-2021 đến ngày 13-4-2021; đợt 2 từ ngày 13-4-2021 đến ngày 22-5-2021; đợt 3 trong ngày tổ chức bầu cử 23-5-2021. MTTQ Việt Nam các cấp từ Trung ương đến địa phương đã thành lập các đoàn kiểm tra, giám sát công tác bầu cử. Ban Thường trực Trung ương MTTQ Việt Nam yêu cầu công tác kiểm tra, giám sát công tác bầu cử của ủy ban MTTQ các cấp phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, kịp thời, tiết kiệm, hiệu quả, đúng nội dung và tiến độ theo kế hoạch đề ra. Khi phát hiện vi phạm phải kịp thời kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền để giải quyết, đồng thời phải báo cáo ngay Thường trực Ban Chỉ đạo công tác bầu cử của Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, ban thường trực ủy ban MTTQ các cấp để xem xét giải quyết, chịu trách nhiệm về những kiến nghị của đoàn kiểm tra, giám sát hoặc của cá nhân cán bộ, công chức trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Ban thường trực ủy ban MTTQ Việt Nam các tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch giám sát công tác bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026, đồng thời các địa phương tổ chức triển khai trong hệ thống MTTQ và các tổ chức thành viên để thực hiện. Hàng nghìn cán bộ MTTQ và các tổ chức thành viên đã được tập huấn công tác bầu cử. Ủy ban MTTQ các địa phương đã phối hợp với ủy ban bầu cử, thường trực HĐND cùng cấp và các tổ chức thành viên thực hiện công tác giám sát theo kế hoạch, nhằm đánh giá tình hình công tác tổ chức, triển khai, thực hiện việc chấp hành các quy định của pháp luật về công tác bầu cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026 trên địa bàn; làm rõ những thuận lợi, khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị liên quan; kịp thời phát hiện và kiến nghị để khắc phục những hạn chế, sai sót trong quá trình thực hiện công tác bầu cử.
Sau Hội nghị hiệp thương lần thứ hai, ban thường trực ủy ban MTTQ các tỉnh, thành phố và huyện đã có kế hoạch tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử ĐBQH khóa XV và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021-2026. Ban thường trực ủy ban MTTQ các xã, phường, thị trấn thuộc các tỉnh đã chủ động phối hợp với UBND cùng cấp tổ chức các hội nghị lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với những người ứng cử theo kế hoạch. Ban thường trực ủy ban MTTQ cấp tỉnh, cấp huyện tổ chức các hội nghị hướng dẫn cách thức tổ chức hội nghị lấy ý kiến nhận xét và tín nhiệm của cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử, tự ứng cử và lấy ý kiến cử tri nơi công tác hoặc nơi làm việc của người tự ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp. Các ý kiến, kiến nghị, phản ánh về người ứng cử đều được xác minh và trả lời cử tri theo đúng quy định.
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức các đoàn giám sát việc triển khai công tác bầu cử tại các tỉnh, thành phố. Kết thúc mỗi đợt giám sát, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam sẽ tổng hợp báo cáo kết quả giám sát, trong đó có những vấn đề kiến nghị, phát sinh gửi tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Hội đồng Bầu cử quốc gia, các tỉnh được giám sát và các cơ quan hữu quan có liên quan để kịp thời xem xét, giải quyết.
Đến ngày 22-3-2021, các cơ quan phụ trách bầu cử ở Trung ương và địa phương đã được thành lập đúng tiến độ, số lượng và thành phần theo quy định của pháp luật, hoạt động theo đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn. Các địa phương đã xây dựng và ban hành kịp thời các văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện công tác bầu cử trên địa bàn nghiêm túc, đúng tiến độ và đúng quy định. Các tỉnh, thành phố đã kịp thời nắm bắt, hướng dẫn, giải đáp vướng mắc và chỉ đạo cấp dưới triển khai công tác bầu cử theo đúng quy định và phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương. Công tác tuyên truyền được triển khai với nhiều hình thức, nội dung phong phú.
Ban thường trực ủy ban MTTQ các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương đã phối hợp chỉ đạo việc giải quyết khiếu nại, tố cáo liên quan đến công tác bầu cử kịp thời nhằm hạn chế tối đa những vụ việc trở thành “điểm nóng”. Tình hình an ninh, trật tự, an toàn xã hội được kiểm soát tốt, ổn định; cấp ủy, chính quyền các địa phương đều tăng cường bám sát cơ sở, nắm chắc dư luận; bảo đảm an ninh mạng, an ninh thông tin tuyên truyền; đẩy mạnh các biện pháp đấu tranh phòng, chống các hoạt động lợi dụng bầu cử để xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; có các biện pháp dự báo, phòng ngừa, đấu tranh với các hoạt động lợi dụng cuộc bầu cử để tuyên truyền, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc, tăng cường công tác giữ gìn an ninh trật tự tại các địa phương giáp biên giới, bảo đảm không có điểm nóng về an ninh trật tự ảnh hưởng đến kết quả cuộc bầu cử. Đặc biệt chú ý địa bàn giáp ranh với các tỉnh lân cận, tránh để hình thành “điểm trắng” cho các phần tử xấu lợi dụng, hoạt động phá hoại.
Kiểm tra, giám sát cũng cho thấy Bộ Chính trị, Hội đồng Bầu cử quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ và Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam lãnh đạo, chỉ đạo kịp thời, tạo mọi điều kiện thuận lợi để các địa phương chủ động triển khai công tác bầu cử, tập huấn, quán triệt nghiêm túc, bài bản các quan điểm, yêu cầu của cuộc bầu cử đến cấp cơ sở. Công tác chuẩn bị nhân sự ứng cử được tiến hành thận trọng, bảo đảm đúng quy trình lựa chọn, giới thiệu người ứng cử. Quá trình hiệp thương đã cân đối hợp lý cơ cấu, thành phần ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp, chú ý thành phần đại biểu nữ, trẻ tuổi, ngoài Đảng, người dân tộc thiểu số, có trình độ chuyên môn cao và đại diện cho các thành phần xã hội. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng để danh sách sơ bộ người ứng cử ĐBQH và đại biểu HĐND các cấp có một số thành phần cơ cấu đạt tỷ lệ rất cao.
Từ nay đến thời điểm diễn ra bầu cử không còn dài, việc thực hiện các quy trình tiếp theo có ý nghĩa hết sức quan trọng như: Tổ chức lấy ý kiến cử tri nơi cư trú đối với người ứng cử; phân bổ ứng cử viên ĐBQH ở Trung ương về ứng cử tại các địa phương; tiến hành hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn, lập danh sách chính thức người ứng cử; công bố danh sách chính thức những người ứng cử theo từng đơn vị bầu cử; rà soát danh sách cử tri; niêm yết danh sách những người ứng cử; người ứng cử gặp gỡ, tiếp xúc cử tri thực hiện vận động bầu cử, báo cáo với cử tri về dự kiến chương trình hành động nếu trúng cử; cấp phát kinh phí, chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất và các điều kiện cần thiết phục vụ ngày bầu cử...
Các địa phương trong cùng một thời điểm phải chuẩn bị và tiến hành cả công tác bầu cử ĐBQH và bầu cử đại biểu HĐND nên khối lượng công việc nhiều, thời gian dành cho công tác chuẩn bị và triển khai thực hiện lại ngắn nên tạo áp lực lớn với đội ngũ cán bộ cơ sở. Vì vậy, cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến công tác bầu cử, nhất là ở cấp cơ sở. Đặc biệt là sẵn sàng tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo, phản ánh về bầu cử, giải đáp, hướng dẫn kịp thời. Từ nay tới khi tiến hành hội nghị hiệp thương lần thứ ba, tất cả các vấn đề vướng mắc đối với các ứng cử viên phải được làm rõ. MTTQ các cấp khi kiểm tra, giám sát cần linh hoạt, phù hợp với tình hình thực tế tại địa phương, bảo đảm đúng luật và tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Gắn chặt kiểm tra, giám sát với tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của nhân dân, người ứng cử, phát huy tính giám sát toàn dân.
Việc kiểm tra, giám sát chặt chẽ, phù hợp với tiến trình của cuộc bầu cử không chỉ cho thấy vai trò kiểm tra, giám sát, phản biện xã hội của MTTQ, mà còn thể hiện trách nhiệm của cơ quan đại đoàn kết vì mục tiêu bảo đảm cho cuộc bầu cử được tổ chức dân chủ, đúng luật, an toàn, tiết kiệm, thực sự là ngày hội của toàn dân.






