BÀI 5: NĂNG LỰC THỰC THI - YÊU CẦU CHIẾN LƯỢC CỦA NĂNG LỰC CẦM QUYỀN!
(Tiếp theo và hết)
Cơ hội không chờ đợi bất kỳ ai, cũng không chờ đợi bất cứ quốc gia nào. Nhiều thời cơ chỉ xuất hiện trong khoảnh khắc; nếu thiếu bản lĩnh và năng lực hành động để nắm bắt kịp thời, cơ hội sẽ trôi qua, thậm chí để lại những hệ lụy lâu dài. Bởi vậy, năng lực thực thi không thể xem là một kỹ năng quản trị thông thường, mà phải được xác định là yêu cầu mang tính chiến lược, là thước đo trực tiếp, sinh động và thuyết phục nhất của năng lực cầm quyền.
Thành công không chỉ ở khâu ban hành nghị quyết
Khắc phục những hạn chế trong việc thực thi nghị quyết, tại Phiên bế mạc Đại hội XIV của Đảng, Tổng Bí thư Tô Lâm yêu cầu: “Cần tập trung thực hiện nghị quyết theo hướng hành động, bảo đảm hiệu quả thực chất, khắc phục bằng được tình trạng “tổ chức thực hiện là khâu yếu”.
Tinh thần hành động cần được cụ thể hóa thành giải pháp cụ thể, thực hiện nghiêm túc trong toàn hệ thống: Mỗi cấp ủy, mỗi tổ chức đảng, mỗi đảng viên, mỗi cơ quan, đơn vị, trước hết là người đứng đầu phải chủ động chuyển từ “nhận thức đúng” thành “tổ chức triển khai có hiệu quả”; từ “quyết tâm cao” thành “kết quả rõ”; kết hợp “chỉ đạo, điều hành” với “kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm”.
Năng lực cầm quyền của Đảng không chỉ thể hiện ở tầm nhìn chiến lược, khả năng hoạch định đường lối mà còn được đo bằng hiệu quả tổ chức thực hiện. Chủ trương đúng mà không đi vào cuộc sống thì cũng chỉ dừng lại trên giấy. Nghị quyết hay mà không được cụ thể hóa bằng hành động thì không thể tạo ra chuyển biến thực chất.
Lâu nay, có một thực tế là chỉ cần xây dựng, ban hành được nghị quyết hay đã được coi là thành tựu lớn, khiến cho đảng viên khi học tập nghị quyết có cảm giác như việc đã xong, tất cả những mục tiêu trong nghị quyết dường như đã trong tầm tay. Ở không ít nơi, việc triển khai nghị quyết còn mang nặng tính hình thức. Hội nghị quán triệt tổ chức rầm rộ, tài liệu in ấn đầy đủ, nhưng sau đó thiếu chương trình hành động cụ thể, khả thi; phân công trách nhiệm không rõ ràng; thiếu cơ chế kiểm tra, giám sát, phối hợp hiệu quả. Có nơi, người đứng đầu phát biểu rất quyết liệt, nhưng khi đi vào thực thi lại lúng túng, chậm trễ, thậm chí né tránh va chạm.
Điểm yếu trong khâu tổ chức thực hiện nghị quyết còn biểu hiện ở tâm lý an toàn, sợ trách nhiệm, ngại đổi mới, thiếu tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm. Ở đó có cả sự buông lỏng kiểm tra, thiếu quyết liệt trong xử lý sai phạm. Hệ quả là “trên nóng dưới lạnh”, quyết tâm chính trị ở cấp cao không được chuyển hóa thành hành động cụ thể ở cơ sở, các mục tiêu chiến lược không được cụ thể hóa thành kết quả đo đếm được.
Ban hành nghị quyết chỉ là bước khởi đầu. Thành công hay không nằm ở bước tổ chức thực hiện. Nếu khâu tổ chức thực hiện yếu kém, mọi nỗ lực xây dựng đường lối, chủ trương, chính sách đều trở nên vô nghĩa. Uy tín của Đảng, niềm tin của nhân dân không đến từ những lời hứa, mà đến từ những thay đổi tích cực, cụ thể. Khi người dân thấy thủ tục hành chính được rút ngắn, hạ tầng cải thiện, môi trường kinh doanh minh bạch hơn, cán bộ gần dân, sát cơ sở, điều kiện sống của nhân dân tốt hơn, vị thế đất nước ngày càng nâng lên... thì niềm tin sẽ được củng cố. Vì vậy, việc Đại hội XIV và người đứng đầu Đảng ta đặt trọng tâm vào yêu cầu hành động thực thi nghị quyết không chỉ là sự điều chỉnh có tính chiến lược trong phương thức lãnh đạo mà còn xác lập chính xác vai trò, vị trí của khâu tổ chức thực hiện cho toàn bộ hệ thống chính trị.
Vai trò Đảng cầm quyền: Từ nhấn mạnh hoạch định đường lối sang đề cao năng lực tổ chức thực thi
Tổ chức thực hiện nghị quyết không phải là công việc hành chính thuần túy, mà là khả năng chuyển hóa các chủ trương, đường lối thành hành động thực tế và kết quả cụ thể trong đời sống thông qua chương trình, kế hoạch hành động; phân công, phân cấp, phân quyền; lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành; kiểm tra, giám sát; nắm và dự báo tình hình, phản ứng chính sách... nhằm huy động, khơi thông và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực. Vậy nên, nếu coi tổ chức thực hiện là khâu trung tâm thì năng lực thực thi của đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu giữ vai trò then chốt, có ý nghĩa quyết định.
Năng lực chỉ đạo tổ chức thực thi của người đứng đầu thể hiện trước hết ở việc chuyển hóa nghị quyết thành kế hoạch hành động với mục tiêu rõ ràng, có các bước đi cụ thể gắn với thời hạn hoàn thành và quyền hạn, trách nhiệm của từng người, từng bộ phận, cùng cơ chế phối hợp nhịp nhàng, hiệu quả nhằm tránh xảy ra tình trạng chồng chéo, đùn đẩy trách nhiệm.
Năng lực thực thi còn được phản ánh qua khả năng kiểm tra, giám sát và điều chỉnh. Thực tiễn luôn vận động, vì vậy, quá trình thực thi không thể cứng nhắc. Vì thế, cần có cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên, phát hiện kịp thời những vướng mắc để điều chỉnh phù hợp. Kiểm tra, giám sát không chỉ khi xảy ra sai phạm, khi có phản ánh tiêu cực hay nhằm bắt lỗi mà còn để phát hiện rõ ai làm tốt, ai làm chưa tốt, ai phải chịu trách nhiệm, khâu nào thông suốt, chỗ nào trục trặc, cấp trên cần hỗ trợ những gì để bảo đảm công việc được hoàn thành tốt, đạt mục tiêu đề ra.
Năng lực thực thi còn thể hiện ở kết quả vận hành của cả bộ máy. Một bộ máy cồng kềnh, nhiều tầng nấc trung gian, quy trình phức tạp sẽ làm chậm mọi quyết sách. Ngược lại, một bộ máy tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, gần dân, sát cơ sở sẽ tạo điều kiện thuận lợi để nghị quyết nhanh chóng đi vào cuộc sống thông suốt, thống nhất.
Song, kể cả khi hội đủ những yếu tố trên mà thiếu vai trò nêu gương của người đứng đầu, nhất là nếu người đứng đầu thiếu trách nhiệm, ngại va chạm, sợ sai, không quyết tâm làm đến cùng, làm cho bằng được thì mọi quy trình cũng trở nên hình thức. Chỉ khi nào người đứng đầu thực sự vào cuộc, quyết tâm, gương mẫu, dám chịu trách nhiệm, dám xử lý những tồn tại thì cả hệ thống sẽ chuyển động theo, không có tình trạng co cụm, sợ sai, né việc khó hay làm chiếu lệ. Thực tế cho thấy, ở đâu người đứng đầu quyết liệt, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm thì ở đó chất lượng, tiến độ công việc thường nhanh hơn, tốt hơn. Điều đó khẳng định một chân lý: Năng lực thực thi trước hết là năng lực con người.
Sau khi thực hiện tinh gọn bộ máy, phân cấp, phân quyền thì vai trò của người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương ngày càng quan trọng hơn. Họ đã được trao đủ các quyền hành cần thiết để tự quyết các việc lớn trong phạm vi được giao quản lý. Điều họ cần, bên cạnh năng lực, trình độ là phải có hoài bão lớn, quyết tâm lớn, muốn làm được việc lớn cho nước, cho dân. Bởi, nếu cái gì cán bộ cũng chờ và xin ý kiến cấp trên thì dù có hàng nghìn, hàng vạn cán bộ, cuối cùng mọi công việc cũng sẽ được dồn lên cho người ở cấp cao nhất. Và như vậy, cơ hội sẽ trôi qua, khiến địa phương lỡ nhịp phát triển, đất nước mất lợi thế cạnh tranh, nguy cơ tụt hậu so với thế giới.
Đại hội XIV của Đảng diễn ra trong một bối cảnh lịch sử đặc biệt, đòi hỏi tầm nhìn phát triển dài hạn, không chỉ cho nhiệm kỳ 2025-2030 mà còn hướng tới các mốc lớn như năm 2045 và xa hơn nữa. Bối cảnh đó cùng những yêu cầu của Đại hội XIV, của công cuộc đổi mới toàn diện đòi hỏi đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu phải hội đủ phẩm chất chính trị, trình độ chuyên môn, đạo đức, lối sống, đặc biệt là tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, thực sự là những người yêu nước, thương dân thì mới dám hành động và biết hành động.
Theo Thiếu tướng, PGS, TS Nguyễn Văn Sáu, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Lịch sử quốc phòng Việt Nam thì thành công của Đại hội XIV góp phần làm rõ một bước phát triển quan trọng trong lý luận về Đảng cầm quyền ở Việt Nam: Từ nhấn mạnh vai trò hoạch định đường lối sang đề cao năng lực tổ chức thực thi. Đây là sự bổ sung có giá trị vào lý luận xây dựng Đảng và phương thức lãnh đạo trong điều kiện mới. Đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng này tạo động lực nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành của hệ thống chính trị; củng cố niềm tin của nhân dân; góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Tóm lại, tổ chức thực hiện thành công nghị quyết không phải là khâu cuối mà chính là khâu trung tâm, khâu quan trọng nhất, bảo đảm thành công của nghị quyết. Năng lực tổ chức thực hiện thành công nghị quyết chính là thể hiện năng lực cầm quyền của Đảng, là cơ sở để nhân dân tin vào những mục tiêu phát triển lớn của đất nước ta là hoàn toàn khả thi và sẽ trở thành hiện thực./.
Ảnh: Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh.
QV-ST!
