Hội nghị
Genève là hội nghị quốc tế đa phương lớn đầu tiên Việt Nam tham dự để đàm phán
và ký kết điều ước quốc tế với sự tham gia trực tiếp của các cường quốc. Thắng
lợi của Việt Nam tại hội nghị bắt nguồn từ đường lối cách mạng đúng đắn và sự
lãnh đạo, chỉ đạo sáng suốt của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; từ khát vọng hòa
bình cháy bỏng, chủ nghĩa yêu nước anh hùng cùng trí tuệ và bản lĩnh của dân
tộc Việt Nam.
Ngay từ
khi thực dân Pháp quay lại xâm lược Đông Dương, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh
đã chủ trương ngăn chặn chiến tranh, giải quyết các vấn đề bằng biện pháp hòa
bình. Chính phủ Việt Nam đã ký với Chính phủ Pháp Hiệp định sơ bộ ngày
06/3/1946 và Tạm ước ngày 14/9/1946. Với bản chất hiếu chiến, thực dân Pháp đã
liên tiếp lấn tới, đẩy mạnh chiến tranh, buộc nhân dân Việt Nam phải đứng lên
tiến hành cuộc kháng chiến toàn quốc để bảo vệ nền độc lập tự do vừa giành
được. Với tinh thần “Quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”, với ý chí quật cường,
quân và dân ta đã vượt qua muôn vàn khó khăn, vừa kháng chiến vừa kiến quốc,
huy động mọi nguồn lực quyết tâm đánh thắng chiến tranh xâm lược của thực dân
Pháp. Cuối năm 1953, phối hợp với cuộc tiến công chiến lược Đông Xuân 1953 -
1954, Trung ương Đảng quyết định mở mặt trận đấu tranh ngoại giao.
Thế giới
đầu những năm 1950, trong xu thế hòa hoãn, các nước lớn bắt đầu thỏa hiệp, muốn
giải quyết các xung đột và chiến tranh bằng thương lượng hòa bình. Ngày
25/1/1954, Hội nghị Ngoại trưởng các nước: Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp họp tại
Béclin (Đức); ngày 18/2/1954, các bên thỏa thuận sẽ triệu tập Hội nghị quốc tế
ở Genève (Thụy Sĩ) để giải quyết vấn đề Triều Tiên và lập lại hòa bình ở Đông
Dương với sự ủng hộ của nhiều nước lớn.
Tại
Pháp, từ tháng 10/1953, Quốc hội Pháp biểu quyết ủng hộ Chính phủ giải quyết
chiến tranh bằng thương lượng, đàm phán trực tiếp với Chính phủ Việt Nam Dân
chủ Cộng hòa nhưng trên thế mạnh. Tuy nhiên, sau những thất bại liên tiếp trên
chiến trường Đông Dương, Chính phủ Pháp ngày càng lúng túng, phong trào phản
chiến ở Pháp dâng cao. Thủ tướng Pháp Laniel và Ngoại trưởng Bidault phải từ bỏ
chủ trương thương lượng trên thế mạnh; nội bộ giới cầm quyền Pháp phân hóa sâu
sắc.
Ngày
26/4/1954, Hội nghị Genève khai mạc và bàn về một giải pháp chính trị ở Triều
Tiên. Thành phần tham dự gồm 9 bên: Liên Xô, Trung Quốc, Mỹ, Anh, Pháp, Việt
Nam Dân chủ Cộng hòa, Quốc gia Việt Nam, Vương Quốc Lào và Vương Quốc
Campuchia. Đại diện lực lượng kháng chiến Pathet Lào và Khmer Itsarak tuy đã có
mặt ở Genève nhưng không được các đoàn phương Tây chấp nhận cho tham dự hội
nghị.
Trải qua
75 ngày đêm đàm phán với 31 phiên họp, trong đó có các phiên họp toàn thể,
phiên họp cấp trưởng đoàn cùng nhiều cuộc tiếp xúc song phương và đa phương,
Hiệp định Genève đã được ký kết với các nội dung:
Thỏa thuận chung cho ba nước Việt Nam, Lào, Campuchia: Công nhận và tôn
trọng các quyền cơ bản của nhân dân ba nước Đông Dương: độc lập, chủ quyền,
thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của mỗi nước, không can thiệp vào công việc nội
bộ của mỗi nước; Đình chỉ chiến sự trên toàn cõi Đông Dương; Pháp rút quân khỏi
lãnh thổ ba nước. Quân tình nguyện Việt Nam rút khỏi Lào và Campuchia; Không có
căn cứ nước ngoài và không liên minh quân sự với nước ngoài; Tổng tuyển cử ở
mỗi nước; Không trả thù những người hợp tác với đối phương; Trao trả tù binh và
người bị giam giữ; Thành lập Ủy ban liên hợp, Ủy ban kiểm soát và giám sát quốc
tế.
Đối với
riêng Việt Nam: Những điều khoản về đình chỉ chiến sự và lập lại hòa bình:
ngừng bắn, tập kết, chuyển quân được hai bên thực hiện trong thời hạn 300 ngày;
chuyển giao khu vực, trao trả tù binh và thường dân bị giam giữ, đổi vùng, vấn
đề mồ mả quân nhân hai bên tham chiến.
Những
điều khoản về duy trì và củng cố hòa bình ở Việt Nam: Lập giới tuyến quân sự
tạm thời ở vĩ tuyến 17 và khu phi quân sự (sông Bến Hải); không coi vĩ tuyến 17
là ranh giới chính trị hay lãnh thổ; cấm tăng viện nhân viên quân sự, bộ đội,
vũ khí và dụng cụ chiến tranh khác vào Việt Nam; cấm xây dựng căn cứ quân sự
mới; cấm hai miền không được gia nhập liên minh quân sự nào; cấm sử dụng mỗi
miền để phục vụ cho bất kỳ chính sách quân sự nào.
Những
điều khoản chính trị: Vấn đề tổng tuyển cử để thống nhất đất nước; Hiệp thương
hai miền vào tháng 7/1955, tổng tuyển cử vào tháng 7/1956; tự do chọn vùng sinh
sống; trong khi chờ đợi không khủng bố, trả thù hay phân biệt đối xử với những
người đã hợp tác với đối phương trong thời gian chiến tranh.
Những
điều khoản quy định việc tổ chức thi hành Hiệp định: Ủy ban kiểm soát liên hợp,
Ủy ban giám sát quốc tế trung lập.
Hiệp định Genève là văn bản pháp lý quốc tế quan trọng. Lần đầu tiên các
quyền dân tộc cơ bản của Việt Nam được các nước lớn công nhận tại một hội nghị
đa phương. Pháp và các nước tham gia hội nghị “cam kết tôn trọng chủ quyền, độc
lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ”, “tuyệt đối không can thiệp vào công việc
nội trị” của Việt Nam, Lào và Campuchia. Pháp buộc phải đình chỉ chiến sự và
rút hoàn toàn quân đội khỏi lãnh thổ 3 nước Đông Dương. Cùng với chiến thắng
Điện Biên Phủ, Hiệp định Genève đã kết thúc cuộc kháng chiến lâu dài và anh
dũng của nhân dân Việt Nam chống thực dân Pháp xâm lược và can thiệp Mỹ, giải
phóng miền Bắc nước ta, tạo điều kiện xây dựng miền Bắc trở thành hậu phương
lớn, vững mạnh cho công cuộc đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
năm 1975.
Hiệp
định Genève về đình chỉ chiến sự ở Việt Nam cùng với Hiệp định Sơ bộ ngày
6/3/1946 và Hiệp định Paris năm 1973 đã trở thành 3 văn kiện ngoại giao quan
trọng nhất trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ của dân
tộc ta.
Hiệp
định Genève đã thể hiện bản lĩnh của nền ngoại giao Cách mạng Việt Nam. Lần đầu
tiên tham gia vào một hội nghị đa phương trong bối cảnh tình hình thế giới diễn
biến phức tạp, các nước lớn tham gia hội nghị đều có mục tiêu và lợi ích riêng
nhưng đoàn đàm phán của ta đã phát huy chiến thắng trên chiến trường, phát huy
sức mạnh chính nghĩa của dân tộc, kiên định về nguyên tắc nhưng mềm dẻo về sách
lược để giành được những kết quả quan trọng trên bàn hội nghị.
Hội nghị
Genève đã để lại một bài học mang tính thời đại về giải quyết bất đồng và xung
đột quốc tế bằng biện pháp hòa bình, nhất là trong bối cảnh thế giới hiện nay
đang diễn ra nhiều xung đột phức tạp. Bài học bao trùm là sự lãnh đạo thống
nhất, tuyệt đối của Đảng đối với sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta nói chung
và mặt trận ngoại giao nói riêng./.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét