Kiểm tra TikTok là yêu cầu khách quan trong quản lý, bảo đảm an ninh mạng

Mới đây, Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) cho biết, trong tháng 5 tới, Bộ TT&TT sẽ tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành kết hợp với Bộ Công Thương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công an, Tổng cục Thuế… để thanh tra toàn diện hoạt động của TikTok tại Việt Nam.

Mặc dù việc thanh, kiểm tra chưa diễn ra và cơ quan chức năng chưa đưa ra biện pháp cụ thể về quản lý TikTok thời gian tới, nhưng trên mạng xã hội đã xuất hiện những ý kiến “lo bị siết”. Những ý kiến này cho rằng, TikTok là ứng dụng mới, đem lại nhiều tính năng hiệu quả trên không gian mạng, nhất là tạo thành trào lưu, xu thế mới cho giới trẻ thì cần phải xem TikTok là lợi thế, khuyến khích phát triển chứ không nên cấm đoán hay hạn chế. Viện dẫn không gian mạng “phát huy tiếng nói mở”, “thể hiện tính dân chủ”, số ủng hộ TikTok cũng như các trào lưu trên mạng xã hội đòi hỏi được “mở biên độ” để tạo không gian, phương thức tương tác mới cho giới trẻ.

Trong khi đó, một số cá nhân lấy cớ này để lèo lái thông tin, cho rằng Nhà nước Việt Nam không muốn mạng xã hội nào phát triển, luôn tìm cách cấm đoán để “bịt miệng” người dân. Từ việc nói đến kiểm tra TikTok, số này lại lấy cớ phê phán Luật An ninh mạng, phê phán việc quản lý Internet, mạng xã hội ở Việt Nam là “độc tài, mất dân chủ”!

Thực tế, việc các phương thức mạng xã hội mới ra đời thường gây sự chú ý ở nhiều mặt, nhất là giới trẻ. Tuy nhiên, sử dụng mạng xã hội nào, sử dụng như thế nào còn phải tùy thuộc tính năng của mạng xã hội đó, nhất là phải xem xét cả những tác hại nếu buông lỏng quản lý.

Các quốc gia tùy thuộc vào tình hình cụ thể để có hình thức áp dụng, trong trường hợp xét thấy tính nguy hại lớn thì hoàn toàn có thể cấm hoặc hạn chế ở các mức độ khác nhau. Tháng 11/2022, trong cuộc điều trần trước Ủy ban An ninh nội địa Hạ viện Hoa Kỳ liên quan các mối đe dọa toàn cầu, Giám đốc FBI Christopher Wray cho rằng: “Chúng tôi có các quan ngại về an ninh quốc gia đối với TikTok. Điều này bao gồm khả năng ứng dụng có thể được sử dụng để thu thập dữ liệu của hàng triệu người dùng, cũng như các thuật toán có khả năng được sử dụng trong những hoạt động gây ảnh hưởng hoặc cơ hội xâm nhập thiết bị cá nhân”.

Bộ trưởng Tư pháp Úc Mark Dreyfus ngày 4/4/2023 cho biết, nước này sẽ xóa ứng dụng TikTok khỏi tất cả các thiết bị do chính phủ liên bang sở hữu, vì lo ngại về bảo mật. Trong tuyên bố, Bộ trưởng Dreyfus nói lệnh cấm sẽ có hiệu lực “ngay khi có thể”, đồng thời cho biết thêm rằng quyền miễn trừ sẽ chỉ được cấp sau khi xem xét từng trường hợp cụ thể và có các biện pháp an ninh thích hợp.

Trước đó, chính phủ nhiều nước châu Âu đã cấm người làm việc trong các cơ quan chính phủ không được phép cài ứng dụng TikTok trên điện thoại làm việc của họ. Hà Lan, Bỉ và Anh quyết định cấm nhân viên chính phủ liên bang cài đặt ứng dụng TikTok trên các thiết bị của cơ quan nhà nước và chính phủ.

Mới đây, ngày 24/3, Slovakia đã tham gia vào danh sách các quốc gia cấm TikTok. Người đứng đầu Văn phòng Quốc hội Slovakia Daniel Guspancho biết, hiện những nhân viên của cơ quan này đã bị cấm sử dụng ứng dụng TikTok và lệnh cấm này cũng được đề xuất áp dụng cho các nghị sĩ và trợ lý của họ.

Bộ Dịch vụ công Pháp cũng nhấn mạnh, nước này đã cấm nhân viên khu vực công tải “các ứng dụng giải trí” trong điện thoại làm việc của họ… Như vậy, việc kiểm tra để áp dụng biện pháp cấm hay hạn chế ở các mức độ khác nhau đối với TikTok hay các nền tảng mạng xã hội khác là việc làm bình thường của các nước.

TikTok, Facebook, YouTube đều là các nền tảng mạng xã hội xuyên biên giới, có tiêu chuẩn cộng đồng áp dụng trên toàn cầu. Tuy nhiên, khi vào Việt Nam, các nền tảng này phải tuân thủ theo luật pháp Việt Nam, không chỉ bao gồm việc quản lý về nội dung mà còn cả nghĩa vụ về thuế, thanh toán, quảng cáo. Cùng những tính năng mới của TikTok, thì những sai phạm của nó để lại hệ lụy nghiêm trọng, như tạo môi trường thuận lợi cho tin giả phát tán, gây thiệt hại về kinh tế và bất ổn cho xã hội, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự. Đó là việc các Clip ngắn trên TikTok khuyến khích giới trẻ bắt chước, học theo những trào lưu xấu, phản cảm, làm lệch lạc nhận thức, lối sống của giới trẻ, làm băng hoại giá trị văn hóa của dân tộc; cổ súy hoạt động kinh doanh bất hợp pháp, nội dung vi phạm bản quyền tràn lan. Không chỉ TikTok mà YouTube, Facebook cũng đang lan truyền những nội dung tương tự.

Cùng với sự tăng trưởng như vũ bão, TikTok liên tục khiến dư luận bức xúc về những nội dung xấu, độc hại được lan truyền một cách chóng mặt. Có một thực tế là các Video nội dung nhảm nhí câu View, nội dung khiêu dâm, truyền bá mê tín dị đoan, tin giả tràn lan hay cả những thông tin sai lệch về chính trị, chống phá Đảng, Nhà nước đều đã xuất hiện trên TikTok tại Việt Nam.

Gần đây, xảy ra nhiều vụ vi phạm pháp luật từ ứng dụng TikTok, gây hậu quả xấu. Không ít người dùng TikTok cung cấp nội dung xấu, vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng. Cùng với đó, vô số nội dung độc hại núp bóng Review phim ngắn vẫn đang tràn lan trên nền tảng mạng xã hội. Đã có tài khoản TikTok tung ra Clip cắt ghép có nội dung kỳ thị dân tộc, vùng miền, gây ảnh hưởng xấu đến tâm lý người xem. Có cả những nội dung bình luận sai trái về vấn đề chính trị, nội bộ, dân chủ, nhân quyền, gây ảnh hưởng đến an ninh, quốc phòng.

Theo báo cáo minh bạch của TikTok, nền tảng xóa 1,7 triệu Video tại Việt Nam vì vi phạm chính sách trong quý IV/2022, trong đó 94,9% là chủ động xóa. Tuy nhiên, động thái này của TikTok vẫn bộc lộ thiếu sót khi không thể ngăn chặn hoàn toàn các Video xấu, độc hại. Bởi khác với Facebook hay YouTube phân phối nội dung hoàn toàn tự động hoặc gợi ý thụ động, TikTok do thuật toán phân phối nội dung nên bất kể thông tin tốt hay độc hại sẽ tạo thành xu hướng trên nền tảng mạng xã hội này.

Trên Wired, Johannes Eichstaedt - chuyên gia về AI tại Viện Stanford cho rằng, sở dĩ tình trạng nội dung bẩn trên TikTok không được xử lý triệt để là động lực thực sự của TikTok không phải giải trí mà là lợi nhuận. Thuật toán AI của nền tảng đang cố giữ chân người dùng bằng nội dung được cho là hấp dẫn, bất chấp nó nguy hiểm hoặc phản cảm ra sao. Còn theo Catherine Wang - chuyên gia AI tại Google, các lỗ hổng trong hệ thống đánh giá khiến nội dung độc hại dễ dàng vượt qua vòng sàng lọc, trong khi việc duyệt thủ công từng Video là không thể với lượng người dùng khổng lồ của TikTok. Sau khi lọt qua vòng kiểm duyệt, Video bắt đầu được TikTok phân bổ khắp thế giới bằng thuật toán. Đây cũng là lý do vì sao những nội dung bẩn trên TikTok lại có tốc độ lan truyền chóng mặt như vậy.

Theo đánh giá của cơ quan chức năng, có 6 sai phạm của TikTok tại Việt Nam.

Thứ nhất, nền tảng này không có biện pháp kiểm soát hiệu quả những nội dung vi phạm liên quan đến chính trị, chống phá Đảng, Nhà nước; ngăn tin giả, nội dung độc hại, nhảm nhí, có khả năng gây nguy hiểm với trẻ em.

Thứ hai, TikTok sử dụng thuật toán phân phối nội dung tự động để tạo xu hướng, từ đó phát tán những nội dung giật tít, câu View mặc cho chúng phản cảm, độc hại, gây ảnh hưởng xấu đến cộng đồng, giới trẻ.

Thứ ba, TikTok không có biện pháp kiểm soát, ngăn chặn kinh doanh, buôn bán hàng giả, hàng nhái, thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc, thuốc kích dục…

Thứ tư, TikTok không quản lý hoạt động của các Idol (thần tượng) dẫn đến nhiều người sản xuất nội dung nhảm nhí, thiếu văn hóa, nhắm vào sự hiếu kỳ của người xem, tạo xu hướng thu lợi nhuận từ những nội dung này. Cụ thể là việc cho phép thách đấu trực tuyến, Idol TikTok có thể được người xem tặng quà, càng sốc, hở, phản cảm càng được tặng nhiều quà và có khả năng quy đổi ra tiền.

Thứ năm, TikTok không có biện pháp quản lý các nội dung vi phạm bản quyền, đặc biệt các nội dung trích từ phim ảnh.

Thứ sáu, không có biện pháp quản lý để người dùng tự ý sử dụng hình ảnh riêng tư, cá nhân của người khác để tung tin giả, xúc phạm, bôi nhọ.

Hiện chúng ta đã có Luật An ninh mạng và nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác quy định quản lý các mạng xã hội. Điều 4 về nguyên tắc bảo đảm an ninh mạng quy định: Kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ bảo vệ an ninh mạng, bảo vệ hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quyền con người, quyền công dân, tạo điều kiện cho cơ quan, tổ chức, cá nhân hoạt động trên không gian mạng. Chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn, đấu tranh, làm thất bại mọi hoạt động sử dụng không gian mạng xâm phạm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân; sẵn sàng ngăn chặn các nguy cơ đe dọa an ninh mạng…

Do đó, việc kiểm tra, đánh giá toàn diện để đưa ra biện pháp xử lý thích hợp với các mạng xã hội, trong đó có TikTok là việc làm bình thường của cơ quan quản lý nhà nước, hoàn toàn không phải “bất ngờ” hay “chỉ dấu bịt miệng, mất dân chủ” như một số luận điệu.

Như ở phần đầu bài đã nêu, theo kế hoạch, trong tháng 5 tới, Bộ TT&TT sẽ tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành kết hợp với Bộ Công Thương, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Công an, Tổng cục Thuế… để thanh tra toàn diện hoạt động của TikTok tại Việt Nam. Phối hợp với Bộ Công Thương quản lý hoạt động cung cấp dịch vụ thương mại điện tử của TikTok Shop tại Việt Nam; phối hợp với các bộ, ngành liên quan để đánh giá toàn diện về tác động, ảnh hưởng của TikTok với cộng đồng, giới trẻ, đồng thời nâng cao hiệu quả hoạt động công cụ rà, quét hình ảnh, Video. Triển khai đồng bộ các giải pháp về kinh tế, kỹ thuật, ngoại giao, truyền thông… để yêu cầu các nền tảng xuyên biên giới phải hoạt động tuân thủ pháp luật Việt Nam.

Bộ TT&TT cũng sẽ tổ chức hội nghị với mạng lưới đa kênh của YouTube, TikTok, Facebook để tăng cường quản lý về việc tuân thủ quy định pháp luật Việt Nam, xây dựng kế hoạch truyền thông thúc đẩy hình ảnh, hình thành các xu hướng ứng xử văn hóa mạng lành mạnh. 

Tỉnh táo để không "ăn theo nói leo"

Mấy ngày gần đây, các đơn vị đăng kiểm được tăng cường lực lượng. Nhờ đó, anh Minh vượt qua “kỳ sát hạch” phương tiện mà không phải chờ đợi lâu, lại không mất 100.000 đồng "bồi dưỡng" nhân viên đăng kiểm như trước. Phấn khởi kể chuyện này với bạn đồng nghiệp thì một tài xế trẻ cùng nhóm lái taxi thở dài:

- Bác đúng là ở nhà quê mới ra. Mới đầu thì họ làm tốt thế thôi, rồi sau này có khi còn đòi tiền "bồi dưỡng" nhiều hơn ấy chứ!

- Chú nói chẳng có cơ sở gì cả!

- Có chứ! Thế bác không vào mạng xã hội để cập nhật tình hình “thế sự” à? Trên Facebook, nhất là trong các hội nhóm "lề trái", người ta bảo không phải tự dưng mà một loạt cán bộ, nhân viên đăng kiểm bị bắt. Người ta "oánh" ngành đăng kiểm nhằm mục đích sẽ nhảy vào làm thay, chiếm luôn “miếng bánh” này...

Nghe đến đây, anh Minh bật cười:

- Chú đọc mạng xã hội của các nhóm "lề trái", toàn xuyên tạc, vu khống, bình luận lăng nhăng như thế mà chú bảo là có cơ sở? Chính chú mới là người ngây thơ, bị những đối tượng phản động, bất mãn lừa dễ như lừa trẻ con ấy.

- Vậy bác có cơ sở nào để phản bác những thông tin đó?-Tài xế trẻ tên Nam "chất vấn" lại anh Minh.  

- Thì thực tế đã chứng minh rõ rồi còn gì! Những vi phạm trong công tác đăng kiểm thời gian qua là rõ ràng và khi các cơ quan chức năng điều tra, có đầy đủ chứng cứ thì phải xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật. Đây là việc có lợi cho đất nước, nhân dân, nhất là cho cánh tài xế chúng ta và góp phần quan trọng bảo đảm an toàn giao thông. Khi nhiều cán bộ, nhân viên đăng kiểm có vi phạm, bị xử lý thì việc tăng cường lực lượng cho ngành đăng kiểm để phục vụ nhu cầu của nhân dân là rất cần thiết và là chuyện bình thường. Qua sự việc này, các cơ quan chức năng sẽ lắng nghe, nghiên cứu, rút kinh nghiệm để công tác đăng kiểm ngày càng tốt hơn, phòng, chống vi phạm, tiêu cực. Sự thật là như thế, nhưng các phần tử phản động, bất mãn đã lợi dụng việc này để xuyên tạc, cố tình gây mất đoàn kết giữa ngành nọ với ngành kia, phục vụ âm mưu thâm độc sâu xa là chống phá Đảng, Nhà nước ta. Ai mà không tỉnh táo, thiếu hiểu biết thì dễ mắc mưu, trở thành người "ăn theo nói leo", vô tình tiếp tay cho bọn phản động đấy!

Thấy anh Minh phân tích có lý, tài xế Nam cứ lia lịa gật đầu. 

Phản bác các quan điểm sai trái, thù địch về vấn đề tự do báo chí ở Việt Nam

Một trong những âm mưu, thủ đoạn chống phá dai dẳng của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam là xuyên tạc, phủ nhận những nỗ lực, thành quả của Việt Nam trong việc bảo đảm quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận cho công dân.

Ý đồ này không ngoài mục đích hạ thấp sứ mệnh của báo chí cách mạng, phủ nhận khuynh hướng tính chính trị của báo chí cách mạng phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước và sâu xa hơn, hòng làm thay đổi thể chế chính trị-xã hội ở Việt Nam.

Những luận điệu “nhai đi nhai lại” rất xảo trá, thâm độc

Thời gian qua, các thế lực thù địch và một số cơ quan báo chí truyền thông phương Tây, các phần tử thiếu thiện chí, bất mãn chính trị đã lợi dụng không gian mạng để xuyên tạc về vấn đề tự do báo chí tại Việt Nam.

Những luận điểm được “nhai đi nhai lại” nhiều lần là quy kết, vu khống Việt Nam không có tự do báo chí thông qua cái gọi là “Bảng xếp hạng chỉ số tự do báo chí thường niên”, xếp báo chí Việt Nam luôn ở vị trí áp chót bảng. Bên cạnh đó, họ xuyên tạc Đảng, Nhà nước Việt Nam “quản” báo chí theo chế độ “đăng ký”, “bị kiểm duyệt”, “hà khắc”... Từ việc xuyên tạc sự nghiệp lãnh đạo, quản lý đúng đắn của Đảng, Nhà nước Việt Nam về báo chí, nhiều tổ chức và trang mạng xã hội phản động kêu gọi thay đổi thể chế chính trị, xóa bỏ vai trò lãnh đạo của Đảng, thay đổi chính sách với những luận điệu xảo trá như: “Thể chế hiện nay không tạo môi trường để thay đổi báo chí được, mà phải thay đổi thể chế sâu rộng”; “Nhà nước phải cho phép báo chí tư nhân hoạt động”. Không những vậy, một số cơ quan truyền thông phương Tây thiếu thiện chí với Việt Nam như: BBC, RFI, RFA, VOA... và các hội nhóm, các cá nhân phản động trên YouTube, Facebook mỗi khi có sự kiện, vụ việc cụ thể liên quan đến báo chí lại la lối, suy diễn, xuyên tạc tình hình trong nước. Với sự cổ xúy, giúp sức của các tổ chức thù địch, một số đối tượng phản động trong nước tự đứng ra thành lập các hội nhóm phi pháp nhằm cổ xúy cho cái gọi là “tự do báo chí”, “xã hội dân sự” theo mưu đồ của chúng nhằm đối trọng với Đảng Cộng sản Việt Nam.

Có thể khẳng định, thông tin sai trái, thù địch về vấn đề tự do báo chí như những mũi kim tiêm tẩm độc xuyên vào nhận thức, thái độ, làm thay đổi thế giới quan, nhân sinh quan của nhiều người. Một bộ phận người dân hoài nghi, bi quan về Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vai trò lãnh đạo của Đảng nói chung và sự lãnh đạo của Đảng đối với báo chí nói riêng. Những thông tin sai lệch, xuyên tạc có thể làm chia rẽ, ly gián lòng người, làm phân tâm trong các giai tầng xã hội, phá hoại khối đại đoàn kết dân tộc...

Nguy hại hơn, các quan điểm sai trái, thù địch về vấn đề tự do báo chí Việt Nam còn tạo ra cái nhìn thiên lệch, thiếu thiện cảm của cộng đồng quốc tế về Việt Nam; thậm chí có thể ảnh hưởng tiêu cực đến đánh giá của các tổ chức quốc tế, các quốc gia về vấn đề nhân quyền và trình độ phát triển xã hội Việt Nam.

Một Việt Nam với quyền tự do báo chí rộng mở

Những năm qua, Đảng, Nhà nước ta luôn quan tâm tạo điều kiện thuận lợi cho báo chí Việt Nam phát triển. Cùng với đó, sự phát triển kinh tế-xã hội của đất nước là hiện thực sinh động cho báo chí Việt Nam phát triển lớn mạnh cả về quy mô, tổ chức, lực lượng, phương tiện, công nghệ làm báo và sức ảnh hưởng, lan tỏa trong xã hội.

Về phương diện chính trị, pháp lý, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: “Báo chí vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các đoàn thể, vừa là diễn đàn của nhân dân”; “xây dựng nền báo chí, truyền thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại; thực hiện tốt quy hoạch, phát triển hệ thống báo chí, truyền thông”. Điều 25 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 hiến định: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các quyền này do pháp luật quy định”.

Theo Luật Báo chí 2016, công dân được tham gia vào các quy trình sáng tạo, sản xuất sản phẩm báo chí, tiếp nhận báo chí, ngôn luận trên báo chí theo quy định (Điều 11). Các cơ quan báo chí có trách nhiệm bảo đảm công dân thực hiện quyền tự do báo chí theo quy định (Điều 12). Về phần mình, cơ quan báo chí và nhà báo được hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ, không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phát sóng (Điều 13); được tạo mọi điều kiện tốt nhất để hoạt động nghề nghiệp. Không ai có quyền cản trở nhà báo khai thác và thể hiện thông tin theo đúng quy định của pháp luật (Điều 25).

Tất nhiên, cũng như ở mọi lĩnh vực, mọi quốc gia, tự do báo chí phải trong khuôn khổ chứ không phải là thứ tự do vô giới hạn, vô chính phủ, đứng ngoài pháp luật. Luật Báo chí 2016 quy định: “Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân” (Điều 13). Trách nhiệm của nhà báo và công dân trong thực hành tự do báo chí nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mọi tổ chức, cá nhân, góp phần xây dựng đất nước phát triển giàu mạnh (Điều 9).

Thực tiễn đã chứng minh, báo chí cách mạng Việt Nam ngày càng lớn mạnh, quyền tự do báo chí được bảo đảm. Tính đến hết năm 2022, Việt Nam có gần 41.000 người đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí, với 18.000 người được cấp thẻ nhà báo. Các cơ quan, đoàn thể ở Trung ương và các địa phương có báo hoặc tạp chí; mọi giai cấp, tầng lớp, thành phần xã hội, các tổ chức xã hội-nghề nghiệp... đều có tờ báo, tạp chí chuyên biệt dành cho họ. Nhiều tờ báo đã chuyển đổi thành cơ quan báo chí đa phương tiện, đa loại hình, hiện diện trên môi trường internet. Các loại hình báo chí di động, báo chí mạng xã hội, báo chí trí tuệ nhân tạo... xuất hiện, thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận đa giác quan (nghe-nhìn-đọc) ở mọi lúc, mọi nơi của công chúng. Đồng thời, các hình thức tương tác với công chúng được mở rộng. Mô hình truyền thông hai chiều tạo cơ hội để công chúng được bày tỏ chính kiến, quan điểm, nguyện vọng trước mọi vấn đề, sự việc đang diễn ra trong đời sống xã hội; được tham gia vào tiến trình giải quyết các vấn đề mà xã hội đang đặt ra như: Vấn đề bảo vệ môi trường; bảo vệ quyền trẻ em, quyền phụ nữ; chống biến đổi khí hậu; chống tham nhũng, tiêu cực xã hội...

Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực báo chí phát triển. Hiện nay đã có gần 40 hãng truyền thông quốc tế có mặt tại Việt Nam, trong đó có nhiều hãng lớn như: CNN, Reuters, AP, AFP, Kyodo, Hãng thông tấn Asia (Hàn Quốc), Nhật báo kinh tế Aju (Hàn Quốc) và Hãng thông tấn Rossiya Segodnya (Nga)... Các cơ quan truyền thông quốc tế như: CNN, TV5, NHK, DW, Australia Network, KBS, Bloomberg và hầu hết kênh truyền thông lớn thế giới đều đến được với công chúng Việt Nam dễ dàng, thuận tiện mà không có bất kỳ rào cản công nghệ hay pháp lý nào. Các nhà báo quốc tế được Chính phủ Việt Nam tạo điều kiện thuận lợi để tác nghiệp. Nhiều nhà báo Việt Nam được Nhà nước tạo điều kiện đi học tập, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, tác nghiệp báo chí tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Với cơ sở chính trị, pháp lý đã khẳng định và thực tiễn đã chứng minh quyền tự do báo chí ở Việt Nam luôn được tôn trọng, bảo đảm. Điều này có ý nghĩa bác bỏ, phủ nhận những luận điệu xuyên tạc, sai trái của các thế lực thù địch về bảo đảm quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận ở Việt Nam.

Nhà báo và cơ quan báo chí trong cuộc chiến đẩy lùi thông tin xấu độc, thù địch

Những năm qua, nhiều tờ báo, đặc biệt là các tờ báo thuộc hệ thống báo Đảng, các cơ quan báo chí lớn như: Nhân Dân, Quân đội nhân dân, Công an nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, nhiều báo Đảng địa phương, nhiều tạp chí khoa học đã đăng tải những bài viết phản ánh, phân tích, vạch trần âm mưu, thủ đoạn chống phá Đảng, chế độ cũng như chống phá nền báo chí cách mạng của các thế lực thù địch. Nhiều báo đã mở các chuyên trang, chuyên mục: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới”, “Nhận diện sự thật”... lồng ghép đăng tải các bài viết khẳng định quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí ở Việt Nam. Nhiều bài báo đã mở chuyên mục kiểm chứng thông tin để đăng tải sự thật về các sự việc, sự kiện, vấn đề bị các thế lực thù địch xuyên tạc để người dân không hoang mang, dao động.

Thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài nước sẽ gia tăng thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, xuyên tạc tự do báo chí ở Việt Nam với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt hơn. Vì vậy, việc nhận diện, phản bác, đấu tranh chống thông tin sai lệch, xuyên tạc về tự do báo chí đòi hỏi nhà báo-với tư cách chủ thể thực thi trách nhiệm đưa tin, khởi tạo, định hướng dư luận tại cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, diễn đàn của nhân dân-phải nhập cuộc tích cực hơn để nhận diện sự thật, lẽ phải, kịp thời và kiên quyết phản bác mạnh mẽ, đập tan âm mưu của các thế lực thù địch, phản động, bất mãn chính trị.

Tự do báo chí ở Việt Nam là thực tiễn không thể phủ nhận, xuyên tạc. Việc bảo đảm tự do báo chí, tự do ngôn luận cũng là một trong những mục tiêu xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam; là đường lối lãnh đạo nhất quán của Đảng ở mọi kỳ, được bảo đảm bằng hệ thống Hiến pháp, pháp luật và được nhân dân đồng lòng ủng hộ. Với thực tế đó, nhà báo có đầy đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để đấu tranh hiệu quả chống luận điệu xuyên tạc về vấn đề tự do báo chí trên không gian mạng. Vì vậy, nhà báo phải mài sắc ngòi bút thành “vũ khí” sắc bén để đấu tranh trực diện, không khoan nhượng với những quan điểm sai trái, thù địch về vấn đề tự do báo chí.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Muốn phản bác hiệu quả những luận điệu xuyên tạc, nhà báo cần phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn thể hiện khát khao bảo vệ lẽ phải, chính nghĩa bằng một tinh thần nhiệt huyết, một trí tuệ, tài năng được hun đúc, rèn giũa bền bỉ. Theo lời Bác Hồ dạy, nhà báo cần “nắm vững chủ trương, chính sách của Đảng và Chính phủ”; “cố gắng trau dồi tư tưởng, nghiệp vụ và văn hóa”; “đi sâu vào quần chúng”. Nhà báo cần nắm vững chủ trương, chính sách để tuyên truyền trúng và có sức thuyết phục, để vững vàng là người chiến sĩ tiên phong trên mặt trận tư tưởng-văn hóa của Đảng. Đối với mỗi nhà báo, văn hóa tốt đem lại đạo đức tốt, tri thức rộng, sâu; nghiệp vụ vững để sáng tạo tác phẩm báo chí hay, hấp dẫn.

Có thể khẳng định rằng, việc các cơ quan báo chí và đội ngũ nhà báo tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm xuyên tạc, sai trái, thù địch về tự do báo chí ở Việt Nam vừa là trách nhiệm chính trị vừa là đạo đức, văn hóa nghề nghiệp nhằm góp phần cùng cả hệ thống chính trị bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời bảo vệ những giá trị, thành quả tốt đẹp của nền báo chí cách mạng Việt Nam đã được vun đắp, xây dựng gần một thế kỷ qua.

NGHỊ LỰC CỦA MỘT CỰU CHIẾN BINH

Năng động, dám nghĩ, dám làm và vươn lên làm giàu bằng chính phẩm chất, nghị lực phi thường của mình, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho nhiều người dân địa phương. Đó là nhận xét chung của nhiều người về cựu chiến binh Phạm Phú Một, ở thôn Ly Câu (xã Tân Viên, huyện An Lão, TP. Hải Phòng). Đã gần 70 tuổi, nhưng khi gặp ông Một, chúng tôi thực sự ấn tượng bởi tác phong nhanh nhẹn, rắn rỏi, giản dị. Dường như điều đó khiến chúng tôi liên tưởng về chất lính trong ông nhiều hơn cái chất của ông chủ một doanh nghiệp. Trong câu chuyện với ông, chúng tôi lại nhận thấy ở người cựu binh này kết hợp đầy đủ và tỏa sáng được cả hai phẩm chất tốt đẹp ấy, đó là không bao giờ chịu khuất phục trước những khó khăn, làm kinh tế giỏi nhưng vẫn đau đáu một nỗi niềm, là tạo việc làm cho người dân địa phương, góp sức xây dựng quê hương. Hưởng ứng lời kêu gọi chi viện cho chiến trường miền Nam, Phạm Phú Một nhập ngũ và tham gia chiến đấu ở chiến trường miền Đông Nam Bộ. Ngày đất nước thống nhất, Phạm Phú Một trở về quê hương với cơ thể nhiễm chất độc da cam điôxin và thương tật hạng 4/4. Thời gian cứ thế trôi đi, ông Một cần cù, chịu khó, làm nhiều nghề để kiếm sống nhưng khó khăn cứ đeo bám, nặng trĩu trên đôi vai người cựu binh. Thế rồi, với ý chí và nghị lực của người lính Cụ Hồ năm xưa đã giúp ông vượt qua được những khó khăn, thử thách, năm 2010, ở độ tuổi không còn trẻ, ông Một quyết tâm làm giàu và đã tạo dựng cho mình một mô hình phát triển kinh tế vừa mang lại thu nhập cao mỗi năm, vừa tạo được công ăn, việc làm cho nhiều người dân địa phương. Theo ông Một, thời điểm năm 2010, ở địa phương có khá nhiều lao động đi làm việc trong các doanh nghiệp may mặc, da giày nhưng phải đi xa, cách nhà hàng chục ki-lô-mét. Điều đó khiến ông ấp ủ về việc mở cơ sở sản xuất tại địa phương sẽ giúp người lao động đỡ phải đi xa, giảm nguy cơ về tai nạn giao thông hằng ngày. Nghĩ là làm, ông đem dự định của mình bàn bạc và được gia đình ủng hộ. Nhưng bài toán đặt ra ở đây là mở xưởng thì cần có đầu ra, phải tạo việc làm ổn định, lâu dài cho người lao động. Nhớ về những ngày đầu vất vả, khó khăn ấy, ông Một tâm sự: “Lúc chuẩn bị làm, tôi vừa lo đầu ra cho sản phẩm, vừa lo việc san lấp các ao quanh nhà làm mặt bằng, xây nhà xưởng cần kinh phí lớn. Nhưng đúng là “trời không phụ lòng người”, sau một thời gian lăn lộn tìm hiểu thị trường da giày, may mặc, tôi may mắn tìm được đối tác Đài Loan hợp tác; còn về việc xây dựng nhà xưởng, cùng với số vốn gia đình có và vay mượn thêm, trong vòng 1 năm, chúng tôi đã hoàn thành san lấp mặt bằng và dựng được nhà xưởng rộng 1.000m2. Sau khi có cơ sở sản xuất, doanh nghiệp của ông Một tuyển công nhân, đồng thời hợp đồng với phía đối tác Đài Loan khai thác đơn hàng, bao tiêu sản phẩm, hỗ trợ kỹ thuật cho công nhân chưa có tay nghề, đào tạo nâng cao thợ kỹ thuật. Nhờ sự cần cù, chịu khó nghiên cứu thị trường và cách thức tổ chức sản xuất nên xưởng sản xuất do ông làm chủ ngày càng làm ăn có lãi và phát triển. Không chỉ vươn lên làm giàu cho chính bản thân và gia đình, điều được ghi nhận và đáng trân trọng là cơ sở sản xuất của ông Một đã giải quyết việc làm cho nhiều lao động tại chỗ, nhất là những lao động có hoàn cảnh khó khăn, không thể đi lại xa, lao động trung tuổi. Được biết, hiện tại, cơ sở sản xuất của ông Một tạo việc làm cho hàng trăm lao động, mức lương 7-9 triệu đồng/tháng, mức thu nhập không nhỏ so với khu vực nông thôn. Bên cạnh đó, việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của anh chị em công nhân cũng được người chủ doanh nghiệp quan tâm. Ngoài lương hằng tháng, người lao động tại đây được đóng bảo hiểm xã hội nếu có nhu cầu, được hưởng các chế độ chính sách, thưởng các ngày lễ, tết, sinh nhật, tháng lương thứ 13… Đó là những việc làm cụ thể, thiết thực, đáp ứng được nguyện vọng của mọi công nhân, để họ gắn bó, phấn đấu làm việc lâu dài, góp sức để doanh nghiệp ngày càng phát triển. Từ lợi nhuận doanh thu hằng năm, ông tiếp tục đầu tư nâng cấp trang thiết bị máy móc phục vụ sản xuất, quan tâm đến mọi chế độ chính sách cho công nhân, tích cực tham gia hoạt động tại cộng đồng như: Ủng hộ quỹ “Người cao tuổi”, xây nhà nghĩa tình đồng đội… Từ chiến trường khốc liệt trở về với thương tích nỗi đau da cam vĩnh viễn mang trên mình nhưng nghị lực của người lính Cụ Hồ năm xưa đã tạo cho ông Một ý chí không bao giờ biết lùi bước trước những khó khăn, thử thách. Sau nhiều năm “chiến đấu” trên thương trường, người cựu chiến binh, thương binh Phạm Phú Một nhiều lần được Hội Cựu chiến binh thành phố và Trung ương khen thưởng về thành tích sản xuất kinh doanh giỏi; trở thành một tấm gương tiêu biểu về sự năng động, dám nghĩ, dám làm trong phát triển kinh tế, góp phần làm giàu cho quê hương, đất nước. Huyền Chi – Quỳnh Hoa

SÁNG KIẾN NHỎ, HIỆU QUẢ LỚN

Sau hơn 2 tháng bước vào huấn luyện chính thức, chất lượng luyện tập và kiểm tra thử các tư thế bắn súng Tiểu liên AK bài 1 cho chiến sĩ mới ở Trung đoàn 43 (Sư đoàn 395) được nâng lên so với năm trước. Để có được kết quả này, một phần quan trọng đến từ việc đơn vị đã chủ động áp dụng sáng kiến “Thiết bị kính kiểm tra đường ngắm, kết hợp kiểm tra mặt súng và bộ đếm thời gian bắn” vào trong quá trình tổ chức huấn luyện. Trên khắp các thao trường luyện tập bắn súng Tiểu liên AK cho chiến sĩ mới tại Trung đoàn 43 năm nay, thiết bị “kính kiểm tra đường ngắm, kết hợp kiểm tra mặt súng và bộ đếm thời gian bắn” đã trở thành một vật dụng không thể thiếu đối với cán bộ huấn luyện và các chiến sĩ mới. Bởi từ một chiếc kính kiểm tra đường ngắm thông thường trước đây, nay chỉ cần đầu tư 100 nghìn đồng để thêm vào bộ phận bọt nước đặt trên đầu kính và bộ đếm thời gian cùng thiết bị mô phỏng tạo giả âm thanh gắn bên hông kính đã góp phần quan trọng giúp đơn vị giải quyết được 3 điểm còn bất cập, tồn tại trong quá trình huấn luyện, luyện tập cũng như kiểm tra thử các tư thế bài 1 bắn súng tiểu liên AK cho chiến sĩ mới. Tác giả của sáng kiến, Thiếu úy Nguyễn Ngọc Lai, Trung đội trưởng Trung đội 5 (Đại đội 2, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 43) chia sẻ: “Xuất phát từ thực trạng trong quá trình kiểm tra đường bắn cho chiến sĩ mới, cán bộ huấn luyện thường chỉ dùng mắt để ước lượng phát hiện mặt súng có thăng bằng nên khi sửa tập còn chưa hoàn toàn chính xác. Cùng với đó, chiến sĩ mới dưới áp lực điều kiện của bài bắn nên việc phân phối thời gian bắn của từng mục tiêu để bắn hết 3 viên đạn thì không đúng yếu lĩnh động tác nhất là ở viên đạn thứ 2, thứ 3. Quá trình bắn tập, bắn kiểm tra do yếu tố tâm lý chưa quen với tiếng đạn nổ khiến chiến sĩ mới thường bị giật mình cướp cò, chộp cò. Điều này làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng huấn luyện và kiểm tra bắn của đơn vị. Bởi vậy, tôi đã nghĩ đến việc cải tiến chiếc kính kiểm tra ngắm thông thường để giải quyết các vấn đề còn tồn tại trong quá trình huấn luyện bắn súng cho chiến sĩ mới. Sáng kiến đã đoạt giải B trong Hội thi Sáng kiến, cải tiến mô hình, học cụ huấn luyện năm 2023 của Sư đoàn 395 và đã được áp dụng ngay vào quá trình huấn luyện chiến sĩ mới trong toàn Trung đoàn”. Có dịp trò chuyện thêm với cán bộ huấn luyện và chiến sĩ mới của Tiểu đoàn 7 (Trung đoàn 43) lại càng thấy được sự hữu ích mà Thiết bị “kính kiểm tra đường ngắm, kết hợp kiểm tra mặt súng và bộ đếm thời gian bắn” mang lại. Thiếu úy Trịnh Tùng Anh, Trung đội trưởng Trung đội 7 (Đại đội 2, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 43) cho biết: “Trước đây trong quá trình luyện tập khi phát hiện mặt súng chưa thăng bằng, cán bộ thường nhắc chiến sĩ mặt súng nghiêng trái hoặc phải rồi để chiến sĩ điều chỉnh cho đến khi quan sát thấy thăng bằng thì dừng lại. Vì dựa vào mắt thường nên sự thăng bằng mặt súng chỉ là tương đối, cùng với đó nhiều chiến sĩ mới khi thấy cán bộ nhắc nhở cũng lúng túng không biết điều chỉnh thế nào và căn cứ vào đâu để sửa động tác cho đúng. Vậy nên khi áp dụng sáng kiến của đồng chí Lai thì cả cán bộ và chiến sĩ mới đều có thể quan sát vị trí bọt nước một cách trực quan để động tác sửa tập được chính xác gần như là tuyệt đối. Điều này cũng làm giảm thời gian kiểm tra bắn cho từng chiến sĩ, giúp trung đội trưởng tăng được số lượt kiểm tra trong buổi huấn luyện. Đây cũng là một trong những nguyên nhân góp phần giúp Trung đội 7 luôn đạt kết quả dẫn đầu Đại đội khi kiểm tra bắn thử các tư thế cho chiến sĩ mới thời gian vừa qua”. Còn đối với chiến sĩ mới Phạm Văn Sơn ở Tiểu đội 9 (Trung đội 7, Đại đội 2, Tiểu đoàn 7, Trung đoàn 43), từng bộ phận trên thiết bị “kính kiểm tra đường ngắm, kết hợp kiểm tra mặt súng và bộ đếm thời gian bắn” đều là “người bạn đồng hành hữu ích” giúp Sơn có được kết quả luyện tập tốt và bắn kiểm tra thử đạt kết quả cao. Phạm Văn Sơn chia sẻ: “Khi nghe giảng lý thuyết trong huấn luyện bắn súng, yêu cầu phải giữ cho “mặt súng thăng bằng” là một khái niệm không dễ để hình dung đối với tôi và các đồng đội. Tuy vậy, đến lúc luyện tập chỉ cần lắp kính kiểm tra đường ngắm được cải tiến, quan sát vị trí bọt nước di chuyển trên đầu kính ngắm là mọi sự trìu tượng của khái niệm đã được giải quyết. Bên cạnh đó, bộ đếm thời gian hiển thị từng giây theo điều kiện bài bắn cùng thiết bị tạo giả mô phỏng âm thanh tiếng đạn nổ mỗi khi bóp cò cũng là cơ sở giúp tôi căn chỉnh được thời gian bắn hợp lý của từng viên đạn cũng như làm quen với tiếng nổ đạn thật trên thao trường mỗi khi luyện tập. Chính bởi vậy, lần đầu kiểm tra bắn thử tôi đã bình tĩnh, tự tin giành 29 điểm ở tư thế nằm, 2 tư thế còn lại đều đạt kết quả cao”. Theo Trung tá Đinh Đức Vinh, Phó Trung đoàn trưởng - Tham mưu trưởng Trung đoàn 43 thì chính sự nhỏ gọn, trực quan, dễ sử dụng, sát điều kiện bài bắn đã giúp sáng kiến của Thiếu úy Nguyễn Ngọc Lai được ứng dụng rộng rãi và nhanh chóng phát huy tác dụng trong thực tiễn. Kết quả bắn kiểm tra thử 3 tư thế cho chiến sĩ mới của Trung đoàn vừa qua cao hơn so với mùa huấn luyện trước đã minh chứng cho sự hữu ích của thiết bị “kính kiểm tra đường ngắm, kết hợp kiểm tra mặt súng và bộ đếm thời gian bắn”. Quả đúng là một sáng kiến nhỏ nhưng mang lại hiệu quả lớn trong quá trình tổ chức huấn luyện của đơn vị. Bài và ảnh: Anh Dũng

NHỮNG THANH NIÊN XUNG PHONG GẮN BÓ VỚI ĐẢO TIỀN TIÊU

Trong chuyến công tác cùng Đoàn báo chí Hải Phòng ra thăm huyện đảo Bạch Long Vỹ (TP. Hải Phòng), được tìm hiểu, trò chuyện với cán bộ, chiến sĩ và nhân dân trên đảo. Tôi rất ấn tượng với nữ đội viên Phạm Thị Trang, Bí thư Chi đoàn Thanh niên xung phong (TNXP) Bạch Long Vỹ, quê ở xã An Hòa (huyện Vĩnh Bảo, TP. Hải Phòng). Với dáng người nhỏ nhắn nhưng khi trải lòng với chúng tôi, ở chị toát lên tình yêu, sự kiên cường gắn bó với đảo tiền tiêu, nơi đây là ngôi nhà, quê hương yêu dấu thứ hai của chị. Theo chị Trang chia sẻ, năm 2006 hưởng ứng lời kêu gọi của Trung ương Đoàn và Thành đoàn Hải Phòng, chị xung phong ra đảo làm việc, xây dựng huyện đảo Bạch Long Vĩ. Sau hơn 10 giờ đi tàu, khi đặt chân lên đảo chị mới thấy nơi đây quá xa, quá hoang sơ so với tưởng tượng của chị. Xung quanh đảo chỉ thấy toàn xương rồng và cát trắng, cả đảo chỉ có bộ đội và các đội viên TNXP. Cuộc sống những ngày đầu ở đảo, chị cùng các đội viên gặp nhiều khó khăn, thiếu thốn trăm bề, lương thực thực phẩm chủ yếu phụ thuộc tàu chở từ đất liền mang ra, đất bị nhiễm mặn, chủ yếu cát trắng nên rau xanh trồng nhưng không phát triển được. Nước ngọt ở đây cũng khan hiếm, các chị phải phân công nhau lội xuống giếng sâu, múc từng gầu nước chứa vào chậu, rồi để lắng cặn, chắt lấy nước trong để dùng. Những ngày đầu ra đảo, công việc của chị Trang và các đội viên TNXP là trực tiếp tham gia thực hiện các dự án, chương trình xây dựng kết cấu hạ tầng, điện, nước sinh hoạt, xây dựng các cụm dịch vụ nuôi trồng và đánh bắt hải sản, các khu neo đậu tàu thuyền tránh bão, dịch vụ hậu cần nghề cá, du lịch trên đảo; tổ chức tốt các hoạt động kết nối an sinh xã hội, triển khai Cuộc vận động “Nghĩa tình biên giới, hải đảo” cho cán bộ, đoàn viên thanh niên. Chị Trang cho biết, năm 2015, khởi công xây dựng dự án hồ nước ngọt, cán bộ, đoàn viên đã xung kích trong việc vận chuyển cát, đá từ cầu cảng lên đảo; công việc nặng nhọc, vất vả nhưng với tinh thần “Đâu cần thanh niên có, việc gì khó có thanh niên” cán bộ, đoàn viên thanh niên luôn tích cực, hăng hái tham gia, với quyết tâm hoàn thành công trình sớm nhất để kịp thời cung cấp nguồn nước ngọt phục vụ cuộc sống của người dân trên đảo. Bởi, khi chưa có hồ nước ngọt, nước sinh hoạt của các hộ trên đảo chủ yếu trông chờ vào giếng khoan, giếng đào. Nước trong giếng không dùng để nấu ăn hoặc uống được, người dân trên đảo phải mua bình nước lọc chở từ đất liền ra, với giá hơn 20.000 đồng/bình 19 lít. Nếu hồ chứa nước trên đảo Bạch Long Vỹ được hoàn thành, chắc chắn tình trạng thiếu nước sẽ được giải quyết. Sau thời gian ở đảo, được sống, làm việc với những người dân hồn hậu, chất phác chị Trang thấy mình thực sự gắn bó, yêu quý, muốn được cống hiến sức trẻ cho biển đảo quê hương. “Tôi coi đảo là quê hương thứ 2 của mình, năm 2008, khi tham gia sinh hoạt đoàn, tôi quen và lập gia đình với chồng là cán bộ Ban quản lý Cảng nên hai vợ chồng quyết định sinh con và dựng nhà gắn bó lâu dài ở đảo”- Chị Trang chia sẻ. Với vai trò là Bí thư Chi đoàn TNXP, chị đã cùng với Ban chấp hành đoàn tổ chức cho đoàn viên thanh niên tham gia nhiều hoạt động, việc làm ý nghĩa, thiết thực như: Xây dựng các công trình “Công viên Thanh niên xung phong”; “Cổng chào khu TNXP Liên đội TNXP Bạch Long Vĩ”; sửa chữa, cải tạo nhà mẫu giáo TNXP; đài tưởng niệm liệt sỹ; trao tặng hàng nghìn giống cây dừa biển, con giống vịt, gà và thức ăn chăn nuôi; trao tặng quà cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn… Nhờ có sự chung tay đóng góp sức trẻ của cán bộ, đoàn viên thanh niên, huyện đảo Bạch Long Vỹ giờ đây đã “thay da đổi thịt”, cây cối xanh tốt, những hệ thống đường giao thông nội bộ, hệ thống sản xuất cung cấp điện, nước ngọt, bệnh viện, trường học, cảng và khu neo đậu tàu, trụ sở các cơ quan, đơn vị, nhà dân và các công trình văn hóa được xây dựng mới, cải tạo khang trang, sạch đẹp, tạo điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường quốc phòng - an ninh, giữ vững chủ quyền biển đảo quê hương. Bên cạnh đó, chị chỉ đạo cán bộ, đoàn viên thanh niên phát huy vai trò xung kích, lực lượng nòng cốt đi đầu trong các hoạt động văn hóa xã hội, bảo vệ môi trường, phòng chống bão lũ, tìm kiếm cứu nạn; đảm trách xây dựng các nhà công vụ, khu dân cư, chăm sóc công viên cây xanh, thu gom, vệ sinh đảm bảo môi trường xanh, sạch, đẹp trên hòn đảo tiền tiêu của Tổ quốc. Tích cực tham gia huấn luyện dân quân tự vệ, phối hợp chặt chẽ với các đơn vị lực lượng vũ trang tuần tra, kiểm soát, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh, quốc phòng kết hợp với phát triển kinh tế trên đảo. Đồng chí Phạm Văn Phòng, Phó Bí thư Huyện đoàn Bạch Long Vỹ - Liên đội phó Liên đội TNXP Bạch Long Vỹ cho biết: “Đồng chí Trang là cán bộ đoàn có tinh thần trách nhiệm cao, chị luôn gương mẫu đi đầu trong các hoạt động của đoàn; tuyên truyền vận động cán bộ, đoàn viên và nhân dân trên đảo bảo vệ môi trường sinh thái, xây dựng đảo xanh, sạch, đẹp”. Với tình yêu, sự kiên cường bám trụ, đóng góp sức trẻ xây dựng đảo tiền tiêu, chị Phạm Thị Trang đã được Trung ương đoàn, Thành đoàn Hải Phòng và Huyện đoàn Bạch Long Vỹ tặng nhiều bằng khen, giấy khen vì có nhiều đóng góp xây dựng, phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ quốc. Nguyễn Thanh

PHÁT HIỆN GIÁN ĐIỆP TỪ THÔNG TIN ĐỊCH

Những ngày tháng 4 lịch sử này, chúng tôi có dịp đến thăm gia đình cựu chiến binh (CCB) Nguyễn Thế Điệp, ở phường Bắc Sơn (quận Kiến An, TP Hải Phòng). Có thời gian hơn 6 năm tham gia chiến đấu ở chiến trường miền Nam, CCB Nguyễn Thế Điệp và đồng đội đã lập nhiều chiến công, giúp đơn vị giành chiến thắng trong nhiều trận đánh. Một trong số chiến công đó là ông đã phát hiện được gián điệp khi đang là trinh sát kỹ thuật thuộc Tiểu đoàn 7 (Trung đoàn 88, Quân khu 8). CCB Nguyễn Thế Điệp kể lại: Khoảng giữa tháng 10-1971, tổ trinh sát kỹ thuật gồm tôi và đồng chí Đỗ Trí Hạt có nhiệm vụ hằng ngày nghe, chặn thông tin liên lạc của địch để báo cáo với chỉ huy tiểu đoàn. Do nắm được quy luật truyền tin của địch nên thông thường khoảng 5 giờ sáng chúng tôi mới bắt đầu mở máy. Tuy nhiên, hôm đó thức dậy sớm nên gần 4 giờ sáng tôi đã bật máy dò thử. Vừa dò được khoảng 5 phút, tôi phát hiện có một tần số liên lạc của địch đang hoạt động. Nhiệm vụ của chúng tôi là nghe, phân tích tất cả những đường truyền tin của địch nên tôi theo dõi. Qua nghe hai tên lính truyền tin nói chuyện với nhau, tôi biết đây là hai tên lính ở đồn Cái Nứa và đồn Cống Trâu (đều nằm trên địa phận huyện Cái Bè, tỉnh Mỹ Tho, nay là tỉnh Tiền Giang). Tôi nghe được tên truyền tin đồn Cái Nứa nói: “Tao kể cho mày nghe một chuyện động trời, ông Mười Tân (còn gọi là Mười Thanh-PV), Tỉnh đội phó-Tham mưu trưởng Tỉnh đội Mỹ Tho vừa bắt sống 6 tên Việt Cộng về đồn tao. Một tên Việt cộng giật lựu đạn lao vào ôm ông ấy định tự sát nhưng lựu đạn không nổ...”. Đây là thông tin khiến tôi rất bất ngờ. Tôi biết Mười Tân từ khi còn làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 514, Tỉnh đội Mỹ Tho. Ngày đó, tiểu đoàn do Mười Tân chỉ huy lập nhiều thành tích nên nhanh chóng được bổ nhiệm làm Tỉnh đội phó-Tham mưu trưởng Tỉnh đội Mỹ Tho. Năm 1970, khi tôi cùng đồng chí Đỗ Trí Hạt đi học lớp trinh sát kỹ thuật do Quân khu 8 tổ chức gần Tỉnh đội Mỹ Tho, chúng tôi cũng vài lần gặp và nói chuyện với Mười Tân. Tôi mang thông tin vừa nghe được báo cáo Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 7 là Ngô Quang Vinh và anh Chính trị viên Tiểu đoàn 7 là Trần Quốc Tảo. Các anh đều bất ngờ vì không ai nghĩ Mười Tân lại có thể theo địch. Chỉ huy Tiểu đoàn hội ý và nhận định có hai khả năng: Thứ nhất là địch đang lừa ta, thứ hai là Mười Tân đã ra đầu hàng địch. Là người nghe được thông tin, tôi báo cáo thêm: “Đây là thông tin tôi nghe từ hai tên truyền tin cùng quê chơi rất thân với nhau. Bọn chúng sử dụng tần số liên lạc riêng để nói chuyện chứ không dùng mạng liên lạc chung nên nhiều khả năng thông tin này là chính xác”. Thông tin quan trọng nhưng chưa có cách nào xác minh ngay, chỉ huy Tiểu đoàn lệnh cho tôi mang theo bản đồ sang báo cáo trực tiếp với Huyện ủy Cái Bè. Đến đây, tôi gặp đồng chí Tư Hà, Bí thư Huyện ủy và đồng chí Ba Trọng, Chính trị viên Huyện đội Cái Bè. Sau khi nghe tôi báo cáo tình hình, các đồng chí bên Huyện ủy nhận định khả năng thông tin này là đúng vì cách đây một tuần, Mười Tân có xuống huyện Cái Bè để chuẩn bị đón đoàn cán bộ của Bộ Tư lệnh Quân khu 8 về họp triển khai nhiệm vụ Chiến dịch Nguyễn Huệ năm 1972. Nếu Mười Tân đầu hàng địch thật thì sẽ rất nguy hiểm vì hắn nắm rõ vị trí diễn ra cuộc họp và các cơ sở cách mạng của ta ở Mỹ Tho. Vì vậy, đồng chí Tư Hà đã báo cáo sự việc lên Tỉnh đội Mỹ Tho để xác minh. Đúng như dự đoán của tôi, Mười Tân đã ra đầu hàng địch. Ngay lập tức, thông tin này được Tỉnh đội Mỹ Tho thông báo đến tất cả các đơn vị trên địa bàn. Nhiều cơ sở cách mạng phải di chuyển vị trí, cùng với đó là một phương án sẵn sàng đánh địch được Tỉnh đội Mỹ Tho xây dựng khẩn cấp. Vài ngày sau, địch tổ chức một số trận đánh nhưng đều bị quân ta đẩy lùi. Sau Hiệp định Paris năm 1973, một số đồng chí trước đây bị Mười Tân bắt được trao trả. Cùng là lính trinh sát kỹ thuật nên tôi liên lạc được với hai đồng chí trinh sát kỹ thuật của Tỉnh đội Mỹ Tho (anh Một và anh Bảy). Đây là hai trong số 6 người bị Mười Tân bắt. Các anh kể lại, hôm đó tổ trinh sát kỹ thuật của Tỉnh đội Mỹ Tho do Mười Tân chỉ huy được giao phục vụ Quân khu họp tại huyện Cái Bè. Đêm hôm bị bắt, Mười Tân lệnh cho hai đồng chí trinh sát bộ, hai đồng chí trinh sát kỹ thuật, một đồng chí công vụ của Mười Tân và một đồng chí cơ yếu tên là Vàng, quê ở tỉnh Hà Tây (nay là TP Hà Nội) đi theo hắn. Trước khi xuống xuồng, Mười Tân bảo tất cả đưa súng cho hắn cầm. Đến đoạn địch phục kích, Mười Tân lệnh cho xuồng áp vào gần bờ, sau đó lính ngụy lao ra vây bắt. Đồng chí Vàng rút quả lựu đạn M-26 giật chốt lao vào ôm Mười Tân để tự sát nhưng lựu đạn không nổ. Sau đó, địch lôi anh Vàng ra đánh thừa sống thiếu chết. Sau giải phóng miền Nam năm 1975, Mười Tân bị bắt và hắn khai nhận bị địch mua chuộc để làm gián điệp. Tòa án Quân sự Quân khu 8 đã xét xử Mười Tân tại quê của hắn ở huyện Chợ Gạo, tỉnh Mỹ Tho. Bài: Nguyễn Trường (Ghi theo lời kể của CCB Nguyễn Thế Điệp)

 

SỰ LẠM QUYỀN – MỘT DẠNG THA HÓA QUYỀN LỰC
CẦN PHẢI ĐƯỢC NHẬN DIỆN

Quyền lực tồn tại trong rất nhiều lĩnh vực của cuộc sống với những biểu hiện khác nhau về sắc thái, về mức độ, về các biện pháp bảo đảm kèm theo…Nhưng dù thế nào thì theo thời gian, quyền lực cũng bị biến đổi. Nói cách khác, quyền lực luôn luôn có xu hướng bị tha hóa. Nó không còn trạng thái nguyên thủy khi quyền lực được hình thành. Sự tha hóa của quyền lực do rất nhiều yếu tố tác động lên chủ thể nắm giữ và quá trình sử dụng quyền lực. Vì vậy, nhận dạng được sự tha hóa quyền lực để phòng ngừa, đấu tranh với những biểu hiện của sự tha hóa quyền lực là cần thiết. Một trong những dạng tha hóa quyền lực đang hiện hữu, thiếu ranh giới rõ ràng hiện nay là sự lạm quyền.

Sự lạm quyền - Đây là sự tha hoá của quyền lực thể hiện dưới dạng chủ thể nắm quyền lực tự cho mình thêm những quyền mà họ không có được khi được trao quyền. Khuynh hướng này diễn ra trong hầu hết các quá trình nắm quyền lực của chủ thể nhưng diễn biến tăng lên về sau với những hậu quả khó lường trước được. Lạm quyền có thể là sự tạo ra thêm quyền lực, có thể là mang lại lợi ích không chính đáng cho mình. Đây thực chất là việc trái phép dưới dạng vượt quá giới hạn, làm biến dạng quyền lực. Nó thường phụ thuộc nhiều vào mục đích của người nắm quyền lực. Nói cách khác thì sự lạm quyền chính là sự lợi dụng địa vị có sẵn của chính chủ thể nắm quyền lực. Nguyên nhân chủ yếu dẫn tới sự lạm quyền là do thiếu cơ chế kiểm soát quyền lực một cách hợp lý của người trao quyền đối với người nắm quyền và hậu quả của nó là sự thiệt hại cho lợi ích xã hội và tự do của con người./.

 

73 NĂM NHÌN LẠI VỤ ÁN TRẦN DỤ CHÂU: TRỪNG TRỊ ĐỂ GIÁO HUẤN

Vụ án Trần Dụ Châu là vụ án tham nhũng nổi tiếng đưa ra xét xử ngày 5/9/1950, là bản án tử hình vì tội tham nhũng đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà. Vụ án này bị phơi bày bởi 1 bức thư của Đại biểu Quốc hội - nhà thơ Đoàn Phú Tứ - gửi tới Hồ Chủ tịch. Tròn 70 năm sau, cùng nhìn lại một bài học về kiên quyết chống tham nhũng, nhất là trong bối cảnh quân dân cả nước đang chung lưng đấu cật khắc phục khó khăn chung.

ĐẠI BIỂU QUỐC HỘI VIẾT THƯ TỐ CÁO

Một đêm hè 1950, tại Chiến khu Việt Bắc, Thiếu tướng Trần Tử Bình - Phó Bí thư quân ủy Trung ương, Phó Tổng thanh tra quân đội, được mời lên Phủ Chủ tịch. Gặp ông, Chủ tịch Hồ Chí Minh trao cho ông lá thư: “Đây là bức thư của một nhà thơ gửi lên cho Bác. Bác đã đọc kỹ lá thư này và rất đau lòng!”. Sau đó Bác giao nhiệm vụ cho Thiếu tướng khẩn trương điều tra vụ việc.

Thiếu tướng Trần Tử Bình mở thư. Người gửi là nhà thơ Đoàn Phú Tứ - Đại biểu Quốc hội tỉnh Nam Định. Thiếu tướng - Phó Tổng thanh tra quân đội đọc chậm từng dòng, từng chữ. Nhà thơ đã khóc nấc lên khi thấy các chiến sĩ bị thương thiếu thuốc men, bông băng và hầu hết các chiến sĩ đều rách rưới “võ vàng đói rét”, chỉ còn mắt với răng mà mùa đông tiết thời chiến khu lạnh tới mức nước đóng băng. Đại biểu Quốc hội viết thư tố cáo.

Đặc biệt, trong thư nhà thơ kể trước đó đã được Trần Dụ Châu mời dự tiệc cưới của Lê Sỹ Cửu tổ chức ngay chiến khu: “... Trên những dãy bàn dài tít tắp, xếp kín chim quay, gà tần, vây bóng, nấm hương, giò chả, thịt bò thui, rượu tây, cốc thủy tinh sáng choang, thuốc lá thơm hảo hạng. Hoa Ngọc Hà dưới Hà Nội cũng kịp đưa lên. Ban nhạc Cảnh Thân được mời từ Khu Ba lên tấu nhạc réo rắt. Tại đó, Trần Dụ Châu mặc quân phục đại tá choáng lộn, cưỡi ngựa đến dự cưới...”.

CHÂN DUNG TRẦN DỤ CHÂU

Mùa hè năm 1950, từ mặt trận đồng bằng sông Hồng, nhà báo Hồng Hà trở về toà soạn báo Cứu Quốc. Cơ quan báo vừa dọn về xã Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Cuộc di chuyển mới này báo hiệu ta hoặc địch sắp có hoạt động quân sự lớn. Anh Xuân Thủy, Chủ nhiệm báo Cứu Quốc, giao ngay cho tôi đi lấy tài liệu viết về một vụ tham ô lớn. Đấy là vụ án Trần Dụ Châu, Đại tá, nguyên Giám đốc Nha Quân Nhu, đang ở giai đoạn điều tra, lấy lời khai.

Lúc này, Ban Thường vụ Trung ương Đảng đã ra nghị quyết chấn chỉnh tổ chức, kiện toàn bộ máy các cơ quan Bộ Quốc phòng – Tổng Tư lệnh. Sau đó, ngày 11/ 7/1950, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh lập ba cơ quan : Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị, Tổng cục Cung cấp. Các Nha trước đây đảm nhiệm việc sản xuất quân trang, quân dụng nay sáp nhập vào các Cục. Nha Quân Nhu sáp nhập vào Cục Quân Nhu trực thuộc Tổng cục Cung cấp, do đồng chí Trần Đăng Ninh, Uỷ viên Thường vụ Trung ương Đảng, Trưởng ban Kiểm tra Trung ương, làm Chủ nhiệm Tổng cục.

Trần Dụ Châu ngồi khai trước các cơ quan pháp luật. Sinh năm 1906 tại một tỉnh miền Trung, Châu bước vào đời bằng đi làm thư ký toà sứ Pháp. Thấy Châu vừa đi làm, vừa viết báo “Thanh – Nghệ – Tĩnh”, e lộ chuyện công sở, toà sứ cho Châu thôi việc. Châu chuyển sang làm nhân viên quận Hoả xa Bắc Trung Kỳ.

Nhật đảo chính Pháp ở Đông Dương tháng 3/1945, Châu được cử làm Trưởng phòng Kế toán Hoả xa Bắc Trung Kỳ. Nhờ quen biết người Nhật Bản, Châu lấy được một kho vải ở huyện Đức Phong, bán đi có tiền tậu một biệt thự ở Đà Lạt.

Cách mạng Tháng Tám năm 1945 bùng nổ, Châu hiến cho Nhà nước một phần tài sản của mình, rồi hoạt động trong Uỷ ban Công sở Nha Hoả xa Việt Nam và Hội Công nhân Cứu quốc Hoả xa. Ngày toàn quốc kháng chiến, Châu ra Bắc, được giao việc chạy một kho hàng lớn hơn ngàn tấn gạo, muối ở Vân Đình, Hà Đông, đưa lên Việt Bắc cho bộ đội.

Là người tháo vát, năng động, có đầu óc kinh doanh, Châu được vào làm ở Cục Quân Nhu. Sau một thời gian làm tốt việc cung cấp lương thực, trang bị cho bộ đội, Châu được phong tặng quân hàm Đại tá, làm giám đốc Nha Quân Nhu. Lúc đó, Cục Quân Nhu chỉ phụ trách việc quản lý, quản trị, còn Nha Quân Nhu mới có nhiệm vụ trực tiếp sản xuất quân trang, quân dụng. Có địa vị cao, quyền hành rộng, nắm trong tay hàng trăm triệu đồng, cơ chế kiểm tra, kiểm soát lại lỏng lẻo, không biết tự kiềm chế, Châu đi dần vào con đường sa ngã.

Châu lấy cắp của công quỹ một số tiền lớn : 57.959 đồng Việt Nam, 149 đôla Mỹ, các tài sản khác trị giá 143.900 đồng Việt Nam. Giá gạo ở Thái Nguyên – Bắc Cạn năm 1950 là 50 đồng/một kg, còn chiến sĩ ta mỗi ngày chỉ được cấp vài lạng gạo và hơn 10 đồng tiền thức ăn. Ngoài ra, Châu còn nhận hối lộ khá nhiều tiền, chuyên quyền, độc đoán, sống sa đoạ, đồi truỵ. Uỷ ban Tiếp liệu Thu - Đông 49, các kho số 1, 4, 10 thường xuyên nộp cho Châu tiền tiêu, rượu, đồ hộp, hải sản khô, thuốc lá, quần áo, chăn len... Tuyển người, thải người theo sở thích cá nhân, vung tiền bao gái; có lần dùng ôtô công đưa gái đi chơi ở Bắc Cạn. Châu dan díu với một nữ nhân viên xinh đẹp, bổ nhiệm làm “bí thư văn phòng” của Nha, làm việc cùng buồng, ăn ở cùng nhà với Châu. Các cán bộ điều tra có trong tay cuốn nhật ký của nữ “bí thư văn phòng” cùng gần 100 kiểu ảnh lãng mạn chụp với Châu. Giữa lúc nữ bí thư đi dự lớp huấn luyện thì Châu đưa từ Phú Thọ về cơ quan một cô gái giới thiệu là em nuôi, suốt ngày ở trong buồng riêng của Châu. Nữ bí thư từ lớp học về bất chợt bắt gặp và đã xảy ra một cuộc đánh ghen ầm ĩ.

Tiếng tăm ăn chơi của Châu nổi như cồn ở Hanh Cù, Phú Thọ, một thị trấn sầm uất, tối đến cả đường phố dài rực sáng ánh đèn măng sông, với nhiều hiệu ăn sang trọng và cửa hàng đầy ắp hàng tiêu dùng nước ngoài. Mỗi lần về công tác ở Liên khu 10, gồm các tỉnh Phú Thọ, Tuyên Quang..., Châu đều đưa bạn bè đến chè chén ở đây, nhất là ở nhà hàng Ba Đình. Cũng tại thị trấn này, Châu tổ chức đám cưới cho Bùi Minh Trân, Trưởng ban Mậu dịch của Quân giới liên khu Việt Bắc, tiêu tốn hàng vạn đồng. Báo Cứu Quốc đã có bài phê bình kịch liệt đám cưới này mà nhân dân Phú Thọ thì nói rằng “đã làm váng đục cả một khúc sông Thao”. Chính từ thị trấn Hanh Cù, đã bắt đầu có những bức thư tố cáo Trần Dụ Châu gửi đến các cơ quan có liên quan.

MÓC NGOẶC THAM NHŨNG ĐỂ XA HOA HƯỞNG THỤ

Tay chân đắc lực nhất của Châu là Lê Sỹ Cửu, sinh tại một tỉnh miền Trung, kém Châu 10 tuổi. Cửu mồ côi cha mẹ từ năm 8 tuổi. Năm 12 tuổi, hắn ra Móng Cái, đi làm cho một nhà buôn Hoa Kiều; lớn lên tham gia buôn thuốc phiện lậu trên đường Móng Cái – Hải Phòng. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, Cửu trở về miền Trung, vào làm công an, nhưng được ít lâu thì bị đuổi, liền quay ra Bắc. Sau khi kháng chiến toàn quốc bùng nổ, Cửu gặp và được Châu giới thiệu vào làm ở Ban Vận tải quân giới. Một thời gian sau, lại bị đuổi việc, Cửu lần mò lên Cao Bằng kiếm ăn. Tại đây, tháng 8/1947, gặp lại Châu, Cửu được Châu đưa vào Cục Quân Nhu, làm nhân viên tiếp liệu ở Cao Bằng. Vừa xa Nhà, vừa được Châu che chở, Cửu lộng hành làm bậy, lấy cắp tiền công, ăn tiêu bừa bãi, thường xuyên lui tới các nhà hàng, tiệm hút vùng Cao Bằng.

Nghe được nhiều tiếng xấu về Cửu, Châu vội rút Cửu về Nha, lập ra một tổ chức mới gọi là “Ban Thế phẩm Đay” giao cho Cửu làm trưởng ban. Châu tuyên truyền ầm ĩ rằng, Ban này lo các đồ mặc mùa đông cho bộ đội, từ nay các chiến sĩ ta không phải lo đến cái rét ở rừng núi nữa. Nhưng đây chỉ là một mánh khoé tham ô của Châu : lấy ba phần tư số tiền cấp trên phát cho Ban Thế phẩm Đay, Châu giao cho Cửu đi buôn lậu.

Lê Sĩ Cửu khai trước Ban Kiểm tra của Bộ Quốc phòng : Mỗi khi đi mua vải về cho Ban Thế phẩm, Cửu cho tăng giá thêm từ 20 đến 25 đồng mỗi tấm để lấy tiền đút túi. Trong một chuyến mua vải mộc và vải diềm bâu, Cửu lấy được 50 vạn đồng. Khi xuất kho vải giao cho cơ sở nhuộm, Cửu chỉ tính số tấm, không tính số vuông; cho xẻ đôi những tấm vải dài để nhuộm, khi nhận về kho số vải đã nhuộm, dôi ra 1.225 tấm vải, bỏ túi riêng được 66 vạn đồng. Người bán vải giao hàng tận kho, không tính tiền vận chuyển, nhưng Cửu lại tính với Ban phải trả phí vận chuyển. Khi nhà thầu lĩnh hàng thì phải cung cấp đầy đủ khuy cúc, nhưng Cửu tính với Ban tiền khuy cúc riêng. Với hai thủ đoạn trên, Cửu cũng lấy được 4 vạn đồng.

Cửu cho khắc một con dấu giống dấu của Nha quân nhu để cấp cho một số người buôn lậu, mỗi lần được 2 vạn đồng. Cửu giàu lên nhanh chóng, ăn chơi sa đoạ, sắm được một chiếc thuyền đẹp để gia đình du ngoạn và tổ chức những cuộc dạ hội trên sông. Cửu hối lộ đều đặn theo từng vụ cho Châu, tổng cộng khoảng 40 vạn đồng và nhiều tài sản có giá trị.

Trong Nha, cán bộ nhân viên gọi Châu là “Châu Hổ”, sợ Châu như cọp. Một số cán bộ, đảng viên trong Nha không chịu để Châu lôi kéo, đã mạnh dạn phê bình Châu. Có người do nói thẳng đã bị Châu đẩy khỏi cơ quan. Những điều tiếng xấu về Châu ngày càng nhiều. Châu gọi đó là “những câu chuyện hàm hồ, soi mói vì ghen ghét”. Tối ngày 27/5/1950, Châu gọi một nhân viên tay sai đến nhà, cho uống rượu, ăn cơm. Rồi Châu đọc cho nhân viên đó viết một bức thư gửi Đại tướng Tổng Tư Lệnh, báo cáo rằng “trong Nha Quân Nhu có một tổ chức gây chia rẽ và phá hoại quân đội ta”.

Nghe tin Cửu bị bắt, Châu chạy đến Cục Quân pháp để “minh oan”, xin cho Cửu tự do. Châu còn báo cáo với Bộ Quốc phòng: “Tôi xin cam đoan nhân viên Lê Sĩ Cửu không ăn cắp một xu nhỏ”. Bộ bác đơn của Châu.

QUÂN PHÁP NGHIÊM MINH

Lê Sĩ Cửu tiếp tục khai với Ban Kiểm tra:

- Những tội lỗi của tôi kể trên một phần do đại tá Châu xúi dục. Sở dĩ tôi làm như vậy vì tôi yên trí rằng đã có đại tá Châu bênh vực, mọi việc không sợ gì cả!

Đến lượt Trần Dụ Châu cũng thú nhận trước Ban Kiểm tra:

- Tôi quả là người không liêm khiết.

Cán bộ kiểm tra hỏi Châu:

- Đã lấy của Lê Sĩ Cửu những gì ?

Châu trả lời:

- Tôi lấy nhiều lắm, không thể nhớ là bao nhiêu. Nhưng lần nào Cửu đến tôi thì cũng có ít nhiều tiền đưa tôi.

Ngày 5/9/1950, tại thị xã Thái Nguyên, Toà án binh tối cao mở phiên toà đặc biệt xử vụ Trần Dụ Châu. Còn lâu mới tới giờ khai mạc mà trong và ngoài toà đã chật ních người. Cửa vào phòng xử án có một bảng khẩu hiệu: “Nêu cao ánh sáng công lý trong quân đội”. Trong phòng xử, trên tường đối diện nhau có hai khẩu hiệu: “Quân pháp vô thân” và “Trừng trị để giáo huấn”. Đúng 8 giờ, đại diện Chính phủ, quân đội và Toà án binh tối cao tới, đi giữa hàng rào bộ đội bồng súng.

Thiếu tướng Chu Văn Tấn ngồi ghế chánh án giữa hai ông hội thẩm viên Phạm Học Hải, giám đốc Tư pháp Liên Khu Việt Bắc và Trần Tấn, Phó cục trưởng Cục Quân Nhu. Thiếu tướng Trần Tử Bình, đại diện Chính phủ, ngồi ghế Công cáo uỷ viên. Tới dự phiên toà còn có các ông: Nguyễn Khang, nguyên Chủ tịch Uỷ ban Kháng chiến hành chính Liên khu Việt Bắc; Võ Dương, Liên Khu Hội trưởng Liên Việt Liên khu Việt Bắc; Đỗ Xuân Dung, giám đốc Công chính Liên khu Việt Bắc; bác sĩ Vũ Văn Cẩn, đại biểu quân đội, đại diện các đoàn thể nhân dân và các nhà báo.

Tiếng gọi các bị cáo vang trong phòng họp. Bị cáo Lê Sĩ Cửu vắng mặt vì ốm nặng. Thiếu tướng chánh án hỏi các bị cáo. Trần Dụ Châu bước ra trước vành móng ngựa, nói nhiều về những công lao và thành tích cách mạng của mình, cho rằng do nhân viên làm bậy là chính mà mình không kiểm soát được.

Thiếu tướng Công cáo uỷ viên, đại diện Chính phủ, đứng lên đọc bản cáo trạng:

“Thưa toà, thưa các vị,

Trong tình thế ta gấp rút chuẩn bị Tổng phản công, mọi người đang nai lưng buộc bụng tích cực phục vụ kháng chiến trước tiền tuyến, quân đội ta đang hy sinh để đánh trận căn bản mở màn cho chiến dịch mới, thì tôi thiết tưởng mà cũng là lời yêu cầu Toà dùng những luật hình sẵn có để xử Trần Dụ Châu và theo chỉ thị căn bản của vị Cha già dân tộc là cán bộ phải cần kiêm liêm chính. Việc phạm pháp của Trần Dụ Châu xảy ra trong không gian là Việt Bắc, nơi thai nghén nền độc lập của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, đã làm vẩn đục thủ đô kháng chiến...

... Để đền nợ cho quân đội; để làm gương cho cán bộ và nhân dân; để cảnh tỉnh những kẻ đang miệt mài nghĩ những phương kế xoay tiền của Chính phủ; để xử tử vắng mặt những lũ bầy ra mưu nọ kế kia, lừa trên bịp dưới; để trừ hết loài mọt quỹ, tham ô dâm đãng; để làm bài học cho những ai đang trục lợi kháng chiến, đang cậy quyền, cậy thế để loè bịp nhân dân;

Bản án mà toà sắp tuyên bố đây phải là một bài học đạo đức cách mạng cho mọi người; nó sẽ làm cho lòng công phẫn của nhân dân được thoả mãn, làm cho nhân dân thêm tin tưởng, nỗ lực, hy sinh cho cuộc toàn thắng của nước nhà.

Vì vậy, tôi yêu cầu toà xử phạt:

1- Trần Dụ Châu: tử hình

2- Tịch thu ba phần tư tài sản

3- Tịch thu những tang vật hối lộ trái phép

4- Phạt tiền gấp đôi những tang vật hối lộ và biển thủ”.

Trần Dụ Châu tái mặt, cất giọng yếu ớt xin toà tha thứ. Thiếu tướng chánh án tuyên bố toà nghỉ để họp kín.

15 phút sau, toà trở ra tiếp tục họp. Thiếu tướng Trần Tử Bình đọc công lệnh của Đại tướng Tổng tư lệnh tước quân hàm đại tá của Trần Dụ Châu.

Thiếu tướng chánh án đứng lên tuyên án:

- Trần Dụ Châu can tội biển thủ công quỹ, nhận hối lộ, phá hoại công cuộc kháng chiến: tử hình; tịch thu ba phần tư tài sản.

- Lê Sĩ Cửu can tội biển thủ công quỹ, thông đồng với bọn buôn lậu, giả mạo giấy tờ; tử hình vắng mặt.

Hai chiến sĩ công an dẫn Châu rời nơi xử án trở về nhà giam. 6 giờ chiều hôm sau, Trần Dụ Châu được đưa ra trường bắn trước sự có mặt của đại diện Bộ Tư pháp, Nha Công an, Cục Quân nhu và một số cơ quan khác. Một cán bộ đọc to bức công điện của Chủ tịch Hồ Chí Minh bác đơn xin giảm tội của Châu...

11 ngày sau, hàng nghìn cán bộ, chiến sĩ quân nhu tận tuỵ và anh dũng của chúng ta đã kịp thời đưa ra mặt trận hàng nghìn tấn lương thực, thực phẩm, quân trang… phục vụ tốt trận đánh tiêu diệt địch ở Đông Khê, mở đầu chiến dịch quy mô lớn và dài ngày giải phóng biên giới.