Nhận diện và phòng, chống hoạt động “bất tuân dân sự” ở nước ta

 

Hiểu theo nghĩa phổ thông, “bất tuân dân sự” là hoạt động phản kháng bất bạo động nhằm công khai từ chối tuân theo, hoặc vi phạm một cách cố ý và có ý thức các chủ trương, chính sách, quy định pháp luật, gây cản trở quá trình thực thi chính sách, luật pháp của Nhà nước. Ở Việt Nam, những năm qua, các thế lực thù địch đã triệt để sử dụng hoạt động "bất tuân dân sự" nhằm gây mất ổn định an ninh chính trị (ANCT), trật tự, an toàn xã hội (TTATXH).

Ra đời từ rất sớm (thế kỷ 19), thuật ngữ "bất tuân dân sự" (hay còn gọi là chống đối chính phủ dân sự) lần đầu tiên xuất hiện trong một bài luận với nhan đề "Dân sự bất hợp tác" của nhà văn người Mỹ, Henry David Thoreau vào tháng 5-1849. Thoreau cho rằng, cá nhân có thể không tuân thủ, không phục tùng nhà nước; thậm chí, có thể chống lại luật pháp của nhà nước nếu thấy những điều luật đó không phù hợp với người dân, kể cả là với thiểu số bằng phương pháp "cách mạng hòa bình". 

Thoreau đề cao quyền tự quyết của mỗi cá nhân hơn là sự phục tùng theo đa số, theo cộng đồng và các cá nhân có quyền làm bất cứ điều gì mà họ cho là đúng. Tác giả cho rằng, về bản chất "bất tuân dân sự" chính là “bất tuân nhà nước”. Đến thế kỷ 20, quan điểm của Thoreau về "bất tuân dân sự" đã được phát triển thành phương thức đấu tranh bất bạo động và trở thành một mũi tiến công quan trọng trong chiến lược "diễn biến hòa bình" của chủ nghĩa đế quốc nhằm thay đổi chế độ chính trị ở các nước xã hội chủ nghĩa (XHCN) và những nước không cùng phe với họ.

Phương thức hoạt động này đã được áp dụng ở nhiều quốc gia trên thế giới dưới những tên gọi khác nhau như: "Cách mạng màu", "cách mạng đường phố" ở Đông Âu và Liên Xô những năm cuối thế kỷ 20; làn sóng "Mùa xuân Ả Rập" ở các nước Trung Đông và Bắc Phi năm 2010; phong trào chống sửa đổi dự luật dẫn độ tại Hồng Công - Trung Quốc năm 2019...

Qua nghiên cứu thực tiễn cho thấy, "bất tuân dân sự" có mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức “xã hội dân sự”. Các nước phương Tây luôn coi hình thành “xã hội dân sự” là điều kiện, tiền đề cho việc cổ xúy tự do cá nhân, lấy "bất tuân dân sự" làm phương thức cơ bản để lật đổ chế độ chính trị ở một quốc gia. Có thể thấy "bất tuân dân sự" mang một số đặc trưng cơ bản như sau:    

Thứ nhất, về mục đích và hình thức thể hiện: Thông qua việc từ chối tuân theo hay vi phạm một cách cố ý các quy định của pháp luật hoặc cản trở việc thực thi chính sách, pháp luật; các đối tượng thực hiện “bất tuân dân sự" nhằm mục đích cuối cùng là vô hiệu hóa hoạt động của chính quyền, tiến tới lật đổ nhà nước, thay thế bằng một chế độ chính trị mới theo mô hình của chủ nghĩa tư bản.

Để che giấu mục đích đó, các thế lực thù địch thường che đậy, ngụy trang dưới những vỏ bọc khác nhau, như: Tụ tập, tuần hành nhằm “phản kháng ôn hòa, bất bạo động”, “biểu tình ôn hòa”. Ở Việt Nam, các thế lực thù địch triệt để lợi dụng các vấn đề dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo hoặc lợi dụng những vấn đề chính trị-xã hội phức tạp, nhạy cảm liên quan đến quyền và lợi ích của con người để lôi kéo, kích động, thu hút đông đảo người dân tham gia các hoạt động với mưu đồ được gọi là đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, bảo vệ môi trường, bảo vệ chủ quyền biển, đảo, trả lại đất đai cho người dân... thực chất là để thực hiện “bất tuân dân sự” nhằm chống lại Đảng, Nhà nước Việt Nam.

Thứ hai, về chủ thể tiến hành, các đối tượng bất mãn, cơ hội chính trị và những người dân có trình độ thấp, ngộ nhận, có bức xúc, mâu thuẫn với chính quyền, bị lừa bịp, mua chuộc tham gia; đứng sau hậu thuẫn là các cá nhân, tổ chức phản động lưu vong do phương Tây hậu thuẫn lập ra như: “Việt Tân”, “Hội anh em dân chủ”, “Hội văn đoàn độc lập Việt Nam”, “Hội Nhà báo độc lập Việt Nam”, “Mạng lưới Blogger Việt Nam”... giữ vai trò chỉ đạo, tài trợ kinh phí, đào tạo, huấn luyện phương thức hoạt động cho các đối tượng bất mãn, cơ hội chính trị, đối tượng hình sự trong nước... trở thành cộm cán thu hút, lôi kéo, tập hợp người dân tham gia các hoạt động “bất tuân dân sự”.

Số đối tượng trong nước ráo riết thu thập tình hình, phát triển lực lượng, hình thành các hội/nhóm hoạt động theo hình thức “bất bạo động”. Các thế lực thù địch thông qua mạng xã hội, internet để tuyên truyền, vận động thu hút, lôi kéo người dân tham gia các hoạt động “bất tuân dân sự” do chúng chỉ đạo.

Thứ ba, về thời điểm, các thế lực thù địch đặc biệt lợi dụng thời điểm trong nước diễn ra các sự kiện chính trị quan trọng như: Đại hội Đảng toàn quốc, bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu HĐND; thời điểm có các đoàn nguyên thủ quốc tế đến thăm và làm việc tại Việt Nam; lợi dụng bối cảnh tình hình thế giới, khu vực diễn biến phức tạp, xuất hiện những vấn đề nhạy cảm về chính trị, kinh tế, tranh chấp chủ quyền lãnh thổ giữa các quốc gia... để kích động, lôi kéo người dân tham gia “bất tuân dân sự” và đưa ra những yêu sách, như: “Đòi bảo vệ chủ quyền, môi trường”, đòi “tự do tôn giáo”, “dân chủ, nhân quyền”... gây phức tạp về an ninh trật tự tại địa phương. Khi gặp thời điểm thuận lợi và đủ điều kiện chín muồi, các thế lực thù địch có thể chuyển hóa từ hình thức bất bạo động thành bạo động rất nhanh chóng.

Khi đó, các đối tượng cộm cán, cầm đầu kêu gọi, kích động những người tham gia đấu tranh “ôn hòa, bất bạo động” tiến hành các hoạt động bạo loạn như đập phá tài sản nhà nước và công dân; chiếm trụ sở chính quyền; bắt giữ người thi hành công vụ; cản trở hoạt động bình thường của xã hội... qua đó nhằm thực hiện kịch bản “cách mạng màu”, “cách mạng đường phố” xâm phạm ANCT, TTATXH ở địa phương. Điển hình như vụ người dân phản đối trạm BOT Cai Lậy (Tiền Giang) năm 2017; vụ tụ tập đông người tại Bình Thuận, Bình Dương, Đồng Nai...

Bằng những phương thức và thủ đoạn nêu trên, các đối tượng kích động người dân đập phá trụ sở chính quyền, gây cản trở giao thông, đốt phá tài sản của Nhà nước, doanh nghiệp và người dân, làm bị thương nhiều cán bộ thực thi nhiệm vụ, gây ngừng trệ hoạt động của các cơ quan chức năng, doanh nghiệp và người dân, xâm phạm nghiêm trọng đến quyền và lợi ích của Nhà nước, của công dân và xã hội. Ngoài ra, các thế lực thù địch còn lợi dụng việc các cơ quan chức năng xử lý những người vi phạm pháp luật; các đối tượng phản động, cơ hội chính trị ra sức rêu rao, xuyên tạc rằng Việt Nam “đàn áp” những người biểu tình ôn hòa, yêu nước và kêu gọi cộng đồng quốc tế can thiệp.

Để đấu tranh, ngăn chặn hiệu quả với hoạt động “bất tuân dân sự” nhằm chống phá nước ta, cần thực hiện một số giải pháp trọng tâm như sau:

Một là, các cơ quan chức năng cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và người dân về âm mưu, thủ đoạn, hoạt động của các thế lực thù địch lợi dụng “bất tuân dân sự” để xâm phạm ANCT, TTATXH; về vị trí, vai trò và tầm quan trọng của công tác phòng ngừa, đấu tranh ngăn chặn hoạt động “bất tuân dân sự” chống phá ta, coi đó là trách nhiệm của tất cả các cấp, các ngành và các tầng lớp nhân dân để huy động sự tham gia của cả xã hội trong công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh với hoạt động này. Quan tâm, đẩy mạnh công tác vận động quần chúng và tranh thủ chức sắc tôn giáo, người có uy tín trong tôn giáo, dân tộc thiểu số, phát huy tác dụng của các tổ chức, đoàn thể và các tầng lớp nhân dân trong phòng ngừa, đấu tranh với hoạt động “bất tuân dân sự”.   

Hai là, tiếp tục nâng cao chất lượng công tác nắm tình hình, phân tích, dự báo kịp thời mọi âm mưu, hoạt động lợi dụng dân chủ, nhân quyền, dân tộc, tôn giáo... của các thế lực thù địch hòng kích động, lôi kéo nhân dân tham gia "bất tuân dân sự" để triển khai các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh. Nắm tình hình tâm tư, nguyện vọng của nhân dân để tham mưu, đề xuất các cơ quan chức năng giải quyết triệt để, thỏa đáng trên cơ sở pháp luật. Kịp thời phát hiện những sơ hở, thiếu sót trong thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo, dân tộc... để khắc phục; đồng thời phối hợp giải quyết dứt điểm các điểm nóng về an ninh trật tự ngay từ cơ sở, không để kéo dài, không lây lan, vượt cấp. 

Ba là, tiếp tục đẩy mạnh phát triển kinh tế-xã hội, xóa đói, giảm nghèo, nâng cao chất lượng đời sống, bảo đảm an sinh xã hội, đặc biệt là đối với đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, bảo đảm tốt các quyền tự do dân chủ của người dân, giải quyết tốt các vụ việc phức tạp liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích của nhân dân, tránh tạo sơ hở để bên ngoài lợi dụng xuyên tạc, kích động chống phá. Xây dựng và củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở bảo đảm thực hiện tốt các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở địa phương. Đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách tư pháp; tăng cường đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân, vì dân. Tiếp tục tăng cường củng cố quốc phòng, an ninh, bảo đảm ANCT, TTATXH ở các địa phương, nhất là các địa bàn vùng sâu, vùng xa, miền núi. 

Bốn là, quán triệt tinh thần giải quyết vấn đề tụ tập đông người, biểu tình, tuần hành theo đúng cơ chế: Đảng lãnh đạo trực tiếp, tuyệt đối và toàn diện; chính quyền quản lý, điều hành; lấy vận động thuyết phục là chính, kiên quyết thu hẹp vụ việc, không để lây lan, kéo dài. Khi phát hiện có tuần hành, tụ tập đông người hay lãn công, đình công, cần nhanh chóng đánh giá đúng tính chất, mức độ, xác định rõ nguyên nhân của vụ việc; thực hiện phân hóa số đối tượng cộm cán, cầm đầu với quần chúng bị dụ dỗ, lôi kéo; tuyên truyền vận động, thuyết phục quần chúng giải tán; kiên quyết xử lý nghiêm theo pháp luật số đối tượng cầm đầu, chủ mưu, cộm cán kích động, lôi kéo người dân tham gia "bất tuân dân sự".  

Năm là, tiếp tục tham mưu với cấp ủy, chính quyền địa phương chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, hiệu quả các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về tôn giáo, dân tộc, đất đai, chính sách đền bù giải phóng mặt bằng và các quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo. Tăng cường kiểm tra, giám sát để kịp thời phát hiện xử lý nghiêm những cán bộ, đảng viên tham nhũng, xâm phạm quyền và lợi ích của người dân. Các ban, bộ, ngành chức năng thường xuyên rà soát, đánh giá việc thực hiện chính sách, pháp luật về tôn giáo, dân tộc, đất đai, các chính sách bảo đảm an sinh xã hội, xóa đói, giảm nghèo để kịp thời phát hiện những sơ hở, thiếu sót, kiến nghị sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện cho phù hợp với thực tế.

Nâng cao nhận thức về công tác đấu tranh, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực

 Đảng bộ Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư & Phát triển Việt Nam (BIDV) hiện nay có 249 chi bộ trực thuộc và hơn 11 ngàn đảng viên. Với vai trò là ngân hàng thương mại Nhà nước hàng đầu, chủ chốt trong công cuộc xây dựng, phát triển kinh tế đất nước, công tác phòng chống tham nhũng, tiêu cực luôn được Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư & Phát triển Việt Nam (BIDV) quan tâm chú trọng, quyết liệt triển khai những hành động cụ thể nhằm đảm bảo cho nền kinh tế, hệ thống ngân hàng nói chung và BIDV luôn phát triển lành mạnh, ổn định và hiệu quả.

Nhận thức toàn diện về tham nhũng, tiêu cực

Nhận diện và chủ động tích cực phòng ngừa về tham nhũng, tiêu cực là một trong các nội dung đề cập trong cuốn sách “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh” của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Trong phần thứ nhất của cuốn sách viết về một số vấn đề rút ra từ thực tiễn công cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam. Trước đây, Đảng ta chủ yếu quan tâm đến tác hại trước mắt, về vật chất kinh tế, nay Đảng nhìn rõ hơn tác hại tiềm ẩn, khôn lường của tham nhũng, tiêu cực là làm mất cán bộ, mất niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và cuối cùng là mất chế độ. Vị trí, vai trò của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ngày càng được Đảng ta coi trọng và nhận thức sâu sắc hơn, toàn diện hơn.

Hiện nay, tham nhũng, tiêu cực không chỉ xảy ra trong các hoạt động thuộc khu vực nhà nước, mà còn có sự giúp sức, hỗ trợ đắc lực của các đối tượng hoạt động ngoài khu vực nhà nước. Sự cấu kết giữa những cán bộ, công chức, viên chức thoái hóa, biến chất trong khu vực nhà nước với những đối tượng hoạt động ngoài khu vực nhà nước trong các ngành nghề lĩnh vực khác nhau là một dấu hiệu có tính phổ biến hiện nay của tội phạm tham nhũng, tiêu cực như Vụ án tham nhũng, tiêu cực xảy ra tại Công ty Việt Á đã làm tha hóa nhiều cán bộ ở Trung ương và địa phương, với số lượng cán bộ, đảng viên bị xử lý kỷ luật, xử lý hình sự lên đến hàng trăm người, vụ án xảy ra tại Cục Lãnh sự, Bộ Ngoại giao. Trong lĩnh vực tài chính ngân hàng, gần đây nhất là vụ án ở Ngân hàng TMCP Sài Gòn (SCB) đã gây ra những thiệt hại rất lớn về mặt kinh tế, cơ quan chức năng đã khởi tố nhiều cán bộ nhận hối lộ... Do đó, Đảng đã từng bước mở rộng hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ra ngoài khu vực nhà nước để công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được thực hiện đồng bộ, hiệu quả.

Tại Đại hội VI, Đảng chỉ rõ, tham nhũng “làm giảm lòng tin của quần chúng đối với sự lãnh đạo của Đảng và sự điều hành của các cơ quan nhà nước”; đặc biệt, tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ khóa VII, tham nhũng được Đảng ta nhận diện là “một trong bốn nguy cơ đối với Đảng và cách mạng Việt Nam”; đến Đại hội IX đã trở thành “một nguy cơ lớn đe dọa sự sống còn của chế độ ta” đến Đại hội XI, Đảng xác định tham nhũng “đe dọa sự ổn định, phát triển của đất nước”; Đại hội XII, Đảng xác định tham nhũng “là thách thức nghiêm trọng đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và hiệu lực quản lý của Nhà nước” và đến nay, Đại hội XIII của Đảng xác định tham nhũng “vẫn là một trong những nguy cơ đe dọa sự tồn vong của Đảng và chế độ”. Điều đó cho thấy, Đảng ta luôn đặt cảnh báo về nguy cơ và tác hại của tệ tham nhũng ở mức độ cao nhất.

Đặc biệt, phòng, chống tham nhũng, lãng phí được gắn với phòng, chống tiêu cực, trọng tâm là phòng, chống sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên. Nguyên nhân sâu xa của tham nhũng là do chủ nghĩa cá nhân, do sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức. Vì vậy, phải chấn chỉnh, uốn nắn từ suy nghĩ, nhận thức mới có thể phòng, chống từ sớm, từ xa, cả ngọn lẫn gốc tình trạng tham nhũng.

Đấu tranh phòng chống tham nhũng, tiêu cực

Trong quá trình thực hiện đường lối đổi mới, với nhận thức đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực là một nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của công tác xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, Đảng ta đã đề ra mục tiêu tổng quát, định hướng toàn bộ phương châm, tư tưởng hành động và các nhiệm vụ, giải pháp phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, đó là “Ngăn chặn, từng bước đẩy lùi tham nhũng, lãng phí; tạo bước chuyển biến rõ rệt để giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế - xã hội; củng cố lòng tin của nhân dân; xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vững mạnh; đội ngũ cán bộ, công chức kỷ cương, liêm chính”. Nhân tố quyết định việc thực hiện thành công mục tiêu đó là sự lãnh đạo trực tiếp, chặt chẽ, toàn diện, thường xuyên của Đảng.

Thời gian qua, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, giữ vững kỷ cương, kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước được Đảng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện quyết liệt, không ngừng, không nghỉ, không có vùng cấm, không có đặc quyền, không có ngoại lệ, bất kể đó là ai và không có “hạ cánh an toàn” được nhân dân đồng tình ủng hộ và quốc tế ghi nhận. Một số trường hợp cán bộ lãnh đạo không đủ uy tín, năng lực lãnh đạo, quản lý hoặc để cơ quan cấp dưới tham nhũng… đã xin thôi giữ chức vụ. Bên cạnh đó, Đảng đã chỉ đạo từng bước đẩy mạnh đàm phán, ký kết các các thỏa thuận về hợp tác đấu tranh phòng, chống tội phạm với các nước; phối hợp chặt chẽ với cơ quan tư pháp của các nước, các tổ chức quốc tế để truy bắt, dẫn độ các đối tượng phạm tội tham nhũng lẩn trốn, chuyển giao tài liệu, chứng cứ và thu hồi tài sản tham nhũng tẩu tán ra nước ngoài. Từ đó cho thấy rõ quyết tâm rất cao, nỗ lực rất lớn, nói đi đôi với làm của Đảng, Nhà nước trong việc đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Đây không chỉ là tuyên ngôn mà đã trở thành quyết tâm chính trị và hành động thực tế.

Sức mạnh và động lực to lớn của cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là sự đồng tình, ủng hộ, hưởng ứng, tham gia tích cực của nhân dân và cả hệ thống chính trị, báo chí, mà nòng cốt là các cơ quan có chức năng phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Tư tưởng, phương châm chỉ đạo xuyên suốt là kiên quyết, kiên trì, liên tục, bền bỉ, không nghỉ, không ngừng; chủ động, tích cực phòng ngừa, đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực, trong đó phòng là chính, là cơ bản, lâu dài, chống là quan trọng, cấp bách. Thực tiễn cho thấy, cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực càng đi vào chiều sâu, quan điểm chỉ đạo của Đảng ngày càng thể hiện sự quyết tâm, quyết liệt, mạnh mẽ với tham nhũng, tiêu cực. Các biện pháp chính trị tư tưởng, tổ chức hành chính, kinh tế, hình sự thể hiện sự kết hợp chặt chẽ giữa tích cực phòng ngừa với chủ động phát hiện, xử lý nghiêm minh, kịp thời những hành vi tham nhũng, tiêu cực; đồng bộ giữa xử lý kỷ luật của Đảng với kỷ luật hành chính của Nhà nước, kỷ luật của đoàn thể và xử lý hình sự; kỷ luật của Đảng thực hiện trước, tạo tiền đề để xử lý kỷ luật hành chính, đoàn thể và xử lý hình sự; kỷ luật của Đảng nghiêm hơn xử lý theo pháp luật.

Quyết liệt phòng chống tham nhũng, tiêu cực tại Ngân hàng TMCP Đầu tư & Phát triển Việt Nam (BIDV)

Thấm nhuần tư tưởng, đường lối chính sách của Đảng và thực hiện nghiêm túc các quy định của Đảng, Nhà nước, Đảng ủy Khối Doanh nghiệp trung ương, NHNN về phòng chống tham nhũng, Đảng ủy BIDV đã quán triệt, triển khai đầy đủ nghiêm túc các đường lối, chủ trương, chính sách, hướng dẫn của cấp trên tới toàn thể Đảng viên, người lao động trong toàn hệ thống. Xem công tác phòng chống tham nhũng là một trong những nội dung quan trọng, xuyên suốt trong chỉ đạo điều hành của toàn Đảng bộ cũng như toàn hệ thống để xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh; kiên quyết đấu tranh phòng chống quan liêu, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đảng bộ đã lãnh đạo tuyên truyền, quán triệt đầy đủ các văn bản chỉ đạo của cấp trên tới Đảng viên, người lao động trong toàn hệ thống BIDV. Đồng thời đã ban hành nhiều văn bản hướng dẫn tuyên truyền, triển khai thực hiện các nội dung công tác phòng chống tham nhũng trong toàn Đảng bộ như xây dựng Kế hoạch triển khai đợt sinh hoạt chính trị, tư tưởng sâu rộng về nội dung cuốn sách “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh” của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, xây dựng Chương trình công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và tội phạm hàng năm. Đảng ủy BIDV đã quyết liệt chỉ đạo Đảng uỷ và Ban lãnh đạo BIDV, các đảng viên đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 khoá XI, khoá XII về xây dựng, chỉnh đốn đảng, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí. Đảng uỷ BIDV đã tổ chức các Hội nghị quán triệt và học tập các nghị quyết của Đảng. Trong các hội nghị, nội dung về phòng, chống tham nhũng đều được Đảng ủy và Ban lãnh đạo BIDV triển khai bài bản, cụ thể. Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện công khai, minh bạch hoạt động công tác cán bộ, công tác tài chính, đầu tư,… Tăng cường vai trò, trách nhiệm người đứng đầu trong việc thực hiện công tác đấu tranh phòng chống tham nhũng. Đồng chí Bí thư đã lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện công tác phòng chống, tham nhũng, tiêu cực và tội phạm với quyết tâm cao, hành động mạnh mẽ, quyết liệt, hiệu quả trong đó đẩy mạnh xây dựng văn hóa tiết kiệm, liêm chính, không tham nhũng, tiêu cực trong đội ngũ cán bộ, đảng viên và người lao động; rà soát, xây dựng, hoàn thiện cơ chế, chính sách quy định quản lý, hoạt động ngân hàng; hoàn thiện và triển khai đồng bộ các giải pháp phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và tội phạm. Toàn Đảng bộ nghiêm túc thực hiện công tác kê khai tài sản, thu nhập hàng năm theo quy định. Công tác luân chuyển cán bộ được chú trọng, triển khai thường xuyên nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý và yêu cầu kiểm soát nội bộ.

Ngay sau khi Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 có hiệu lực từ 01/7/2019, Hội đồng quản trị BIDV đã ra Quyết định số 660/QĐ-BIDV ngày 10/07/2019 (về việc ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng và tội phạm của BIDV). Đảng ủy BIDV đã ban hành các Nghị quyết về việc Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tham nhũng và tội phạm. Mô hình tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo phòng, chống tham nhũng tại BIDV được hoàn thiện; các nghị quyết, văn bản chỉ đạo về phòng, chống tham nhũng được ban hành tạo cơ sở vững chắc để toàn hệ thống BIDV triển khai; đẩy mạnh phát huy vai trò, trách nhiệm của Ban thanh tra nhân dân, Công đoàn, Đoàn Thanh niên trong công tác phối hợp phòng chống tham nhũng, tiêu cực.

Trong hoạt động kinh doanh, BIDV luôn chú trọng xây dựng văn hóa doanh nghiệp, coi đây là một nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt của công tác chính trị tư tưởng. Văn hóa doanh nghiệp và đạo đức nghề nghiệp được đề cao thông qua việc duy trì, kiểm tra việc chấp hành bộ quy chuẩn đạo đức nghề nghiệp và quy tắc ứng xử cũng như các quy định về phong cách, không gian làm việc của BIDV trong toàn hệ thống, nhận diện VHKSRR trong hoạt động nghiệp vụ. Văn hóa doanh nghiệp luôn được bồi đắp, lan tỏa, thẩm thấu trong từng hoạt động của hệ thống BIDV. Những nét văn hóa đặc trưng mang đậm tính chất ngành nghề và đã trở thành nét đẹp truyền thống của BIDV có thể kể đến là: Hệ giá trị cốt lõi “Trí tuệ - Niềm tin - Liêm chính - Chuyên nghiệp - Khát vọng”. Trong đó, Liêm chính là giá trị trung tâm, dẫn dắt mỗi đảng viên, cán bộ BIDV hiểu và coi trọng danh dự bản thân, trách nhiệm với nghề nghiệp bằng những hành động trung thực, thượng tôn pháp luật, tôn trọng lẽ phải, tuân theo các chuẩn mực đạo đức, đấu tranh chống “cái sai”, bảo vệ “cái đúng”. Hệ giá trị tư tưởng này đã trở thành kim chỉ nam xuyên suốt cho các cấp, từng cá nhân tu dưỡng, rèn luyện bản lĩnh nghề nghiệp, minh bạch trong các mối quan hệ liên quan đến lợi ích, thẳng thắn, nghiêm túc với bản thân và người xung quanh.

Đảng bộ BIDV đã thực hiện có hiệu quả các Nghị quyết, Chỉ thị, Kết luận, quy định của Trung ương, Đảng ủy Khối về công tác phòng, chống, tham nhũng, lãng phí. Đảng ủy BIDV mà người đứng đầu là đồng chí Bí thư luôn kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống, tham nhũng, lãng phí, liên tục đấu tranh ngăn chặn tham nhũng, lãng phí với quyết tâm chính trị mạnh mẽ; quán triệt tới toàn thể đảng viên, người lao động trong hệ thống rèn luyện, thực hiện các quy định về các giá trị văn hóa, quy chuẩn đạo đức nghề nghiệp, quy tắc ứng xử trong các mối quan hệ công tác của toàn thể cán bộ, người lao động BIDV đã được nêu tại Sổ tay văn hóa BIDV. Đề cao sự gương mẫu, quyết liệt, nói đi đôi với làm và làm đi đôi với nói của người đứng đầu và tập thể lãnh đạo đơn vị trong phòng, chống, tham nhũng, tiêu cực.

Đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là công việc gian nan, khó khăn và lâu dài, không phải của riêng một người, một cơ quan hay một ngành, mà là công việc của toàn Đảng, toàn dân, đòi hỏi sự kiên quyết, kiên trì, bền bỉ vào công cuộc của cả hệ thống chính trị. Đồng thời tiếp tục đẩy mạnh, nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục, tạo sự tự giác, thống nhất cao về ý chí và hành động trong cán bộ, Đảng viên và người lao động, trước hết là sự gương mẫu, quyết liệt của người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, tổ chức, đơn vị, rèn luyện phẩm chất liêm khiết, không tham nhũng, lãng phí. Đấu tranh phòng chống tham nhũng chú trọng giáo dục, đạo đức liêm chính, răn đe, trừng phạt nghiêm minh và chăm lo đời sống thu nhập, để cán bộ, Đảng viên “không dám tham nhũng”, “không thể tham nhũng”, “không muốn tham nhũng”. Mỗi cán bộ, đảng viên tại BIDV luôn không ngừng rèn luyện, tu dưỡng, tự mình phải là một minh chứng sống, hiện thân của người cán bộ “liêm, dũng, chính, trực”. Đúng như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên truyền”, xứng đáng được Nhân dân đặt trọn niềm tin xây dựng Đảng tiên phong và hoàn toàn đủ năng lực lãnh đạo đất nước trong mọi thời kỳ.

 Chi bộ Ban Nguồn vốn ủy thác quốc tế - Đảng bộ Ngân hàng TMCP ĐT&PT Việt Nam

Bảo vệ di sản Hồ Chí Minh là góp phần bảo vệ "nền văn hóa tương lai"-Bài 1: Biểu tượng niềm tin của dân tộc Việt Nam và lương tri thời đại

 

Cách đây tròn 100 năm, trên báo Ogoniok (Ngọn lửa nhỏ) của Liên Xô số 39 xuất bản ngày 23-12-1923 đã đăng bài báo mang tên “Thăm một chiến sĩ quốc tế cộng sản-Nguyễn Ái Quốc” của nhà thơ, nhà báo người Nga Osip Emilyevich Mandelstam. Bài báo có đoạn: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa Âu châu, mà có lẽ là một nền văn hóa tương lai”.Sau một thế kỷ nhìn lại nhận định sâu sắc này của O.Mandelstam, các học giả, chuyên gia uy tín trong nước và nước ngoài thêm một lần khẳng định những giá trị nổi bật trong di sản Hồ Chí Minh không chỉ có ý nghĩa đối với dân tộc Việt Nam mà còn góp phần quan trọng vào sự phát triển tiến bộ xã hội và văn hóa nhân loại, qua đó bác bỏ, phủ nhận những luận điệu sai trái, xuyên tạc về Hồ Chí Minh.

“Chủ tịch Hồ Chí Minh là kết tinh cho trí tuệ, đạo đức, phẩm giá, khí phách, lương tri của dân tộc và thời đại, có sức lan tỏa và tầm ảnh hưởng vượt không gian, thời gian. Vì vậy, bảo vệ di sản Hồ Chí Minh không chỉ là bảo vệ chân lý và đạo lý mà còn góp phần bảo vệ những giá trị di sản bền vững mà Hồ Chí Minh đã cống hiến cho văn hóa nhân loại”. Đó là khẳng định của GS, TS Hoàng Chí Bảo, chuyên gia cao cấp, nguyên Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, một trong những nhà nghiên cứu uy tín hàng đầu về Hồ Chí Minh học ở Việt Nam.

 Đại diện nổi bật của “nền văn hóa tương lai”

Phóng viên (PV): Qua nghiên cứu, ông có thể cho biết bối cảnh ra đời về lời nhận định của nhà thơ, nhà báo O.Mandelstam: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa Âu châu, mà có lẽ là một nền văn hóa tương lai”?

GS, TS Hoàng Chí Bảo: Khi mới 33 tuổi, trong điều kiện ngặt nghèo, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vẫn quyết tâm đến nước Nga với một khát khao được gặp Lênin, vị lãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân thế giới mà Nguyễn Ái Quốc vô cùng ngưỡng mộ. Do Lênin ốm nặng không thể gặp được, thời điểm này Nguyễn Ái Quốc đã gặp, trò chuyện bằng tiếng Nga với nhà báo, nhà thơ O.Mandelstam. Trong cuộc gặp, O.Mandelstam cảm thấy cuộc trò chuyện với Nguyễn Ái Quốc diễn ra tự nhiên, thân tình, thú vị và ông rất ấn tượng với phong cách, thần thái của Nguyễn Ái Quốc. Xúc động và cảm nhận sâu sắc sau cuộc trò chuyện đó, O.Mandelstam đã viết bài “Thăm một chiến sĩ quốc tế cộng sản-Nguyễn Ái Quốc” đăng trên Báo “Ngọn lửa nhỏ” của Liên Xô, ra ngày 23-12-1923. Trong bài viết, tác giả thốt lên: “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóa Âu châu, mà có lẽ là một nền văn hóa tương lai”.

PV: Nhận định đó của nhà thơ, nhà báo O.Mandelstam về Hồ Chí Minh nói lên điều gì, thưa ông?

GS, TS Hoàng Chí Bảo: Đó không chỉ là điều dự báo mang tính chất khoa học mà còn là cảm nhận sâu sắc về tâm hồn, trí tuệ, đạo đức, cốt cách văn hóa mang tầm vóc vĩ nhân của Hồ Chí Minh khi Người mới 33 tuổi. Điều đó cho thấy Hồ Chí Minh luôn có sức hấp dẫn, thuyết phục với những người trò chuyện, đối thoại dù bất kỳ họ là ai; đồng thời tự thân lời nói, cử chỉ, phong thái của Người đã tạo niềm tin, niềm cảm hứng đối với người nghe trong mọi điều kiện, hoàn cảnh. Vì thế, O.Mandelstam đã cảm nhận: “Qua phong thái thanh cao, trong giọng nói trầm ấm của Nguyễn Ái Quốc, chúng ta như nghe thấy ngày mai, như thấy sự yên tĩnh mênh mông của tình hữu ái toàn thế giới”.

Ý nghĩa sâu xa hơn, dự báo “Hồ Chí Minh là nền văn hóa tương lai” xuất phát từ việc O.Mandelstam cảm nhận được trong tư duy Hồ Chí Minh đã kết hợp sự am hiểu cả tinh hoa văn hóa phương Đông và phương Tây, cả giá trị văn hóa truyền thống và giá trị tiến bộ của văn minh nhân loại thời hiện đại.

GS, TS Hoàng Chí Bảo: Theo tôi, tầm vóc văn hóa nhân loại của Hồ Chí Minh tập trung nổi bật ở hai điểm rực rỡ nhất: Hồ Chí Minh là biểu tượng văn hóa hòa bình và biểu tượng của văn hóa khoan dung.

Văn hóa hòa bình Hồ Chí Minh thể hiện ở các luận điểm giàu ý nghĩa nhân văn và mang tầm thời đại như: Hòa bình phải gắn với độc lập, tự do và hạnh phúc của nhân dân; bảo đảm hòa bình cho dân tộc mình và tất cả các dân tộc khác; cuộc đấu tranh giành độc lập cho dân tộc không thể tách rời cuộc đấu tranh bảo vệ hòa bình thế giới. Theo thống kê, trong các bài nói, bài viết, phát biểu, phỏng vấn báo chí của mình, có hơn 1.000 lần Bác đã đề cập đến hai từ “hòa bình”. Điều đó nói lên sự quan tâm của Bác đến hòa bình sâu sắc đến nhường nào.

Văn hóa khoan dung Hồ Chí Minh mang nội hàm rất rộng, khoan dung không dừng lại ở sự độ lượng, vị tha, mà là dân chủ, lắng nghe, tôn trọng, thuyết phục người khác; biết tạo ra tiếng nói đồng cảm, chia sẻ và niềm tin cho người khác; chấp nhận tiếng nói đa dạng, khác biệt nhưng không làm ảnh hưởng đến lợi ích chung. Hạt nhân của văn hóa khoan dung Hồ Chí Minh là nhân ái, nhân đạo, nhân văn, là sự kết tinh chân-thiện-mỹ. Chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc chân chính hòa quyện làm một với chủ nghĩa nhân đạo, nhân văn cộng sản mang tầm tư tưởng Hồ Chí Minh, vươn tới tầm thời đại và được soi sáng bởi tư tưởng thời đại, phấn đấu, hy sinh trọn đời cho sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội để giải phóng con người.

Tôi muốn nhấn mạnh thêm, trong hai cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc thế kỷ 20, sở dĩ dân tộc ta nhận được sự ủng hộ, giúp đỡ to lớn của các nước xã hội chủ nghĩa và bạn bè quốc tế, kể cả nhân dân tiến bộ ở các nước thực dân, đế quốc xâm lược nước ta, một phần bắt nguồn từ tư duy, phong cách ngoại giao Hồ Chí Minh vừa có lý, vừa có tình và bởi Hồ Chí Minh là vĩ nhân và danh nhân ở tầm vóc tư tưởng-văn hóa, là sứ giả của hòa bình và hữu nghị.

Gần đây, tôi được mời tham gia Hội thảo khoa học “Sáu điều dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh-di sản tinh thần vô giá của lực lượng Công an nhân dân” do Bộ Công an phối hợp với một số cơ quan tổ chức nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày Bác Hồ có 6 điều dạy Công an nhân dân (11-3-1948 / 11-3-2023). Qua tìm hiểu, tôi biết được một vị chỉ huy cấp cao của lực lượng cảnh sát Hoàng gia Anh khi sang làm việc với đại diện lãnh đạo công an Việt Nam tỏ ra rất ngạc nhiên khi nhận thấy 6 điều Bác Hồ dạy công an Việt Nam có nội dung sâu sắc. Ông ấy cho rằng, 6 điều Hồ Chí Minh huấn thị công an Việt Nam (với mình, với cộng sự, với chính phủ, với nhân dân, với công việc, với quân địch) rất giàu ý nghĩa mà lực lượng cảnh sát nước Anh cũng có thể tham khảo, nghiên cứu vận dụng vào thực tiễn hoạt động của họ.

Từ câu chuyện này cho thấy, di sản Hồ Chí Minh đã vượt qua ý thức hệ chính trị để dần trở thành một phần của văn hóa nhân loại và có sự ảnh hưởng, lan tỏa và “ngấm dần” vào dân tộc khác. Đó là điều chúng ta rất đỗi tự hào!

Giữ gìn, phát huy di sản Hồ Chí Minh để “ngọc càng mài càng sáng”

PV: Bạn bè quốc tế ghi nhận, đánh giá cao tầm vóc văn hóa, di sản Hồ Chí Minh như vậy, nhưng tại sao vẫn có những tiếng nói lạc lõng, xấu xa nhằm xuyên tạc, hạ bệ thần tượng Hồ Chí Minh trong lòng nhân dân Việt Nam, thưa ông?

GS, TS Hoàng Chí Bảo: Vì những kẻ chống phá luôn hiểu rằng, Hồ Chí Minh là “linh hồn” của Đảng, của dân tộc và của nhân dân Việt Nam. Di sản Hồ Chí Minh là di sản tư tưởng của Đảng, di sản văn hóa của dân tộc Việt Nam và giá trị tinh thần của nhân dân Việt Nam. Vì vậy, muốn phá hủy tận gốc rễ nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam, muốn cho người dân Việt Nam chênh chao niềm tin vào thể chế chính trị xã hội chủ nghĩa hiện nay thì phải tìm mọi cách để xuyên tạc, bôi nhọ, hạ bệ tư tưởng Hồ Chí Minh, xóa bỏ hình tượng Hồ Chí Minh trong trái tim, khối óc của người dân Việt Nam.

Sự gian manh, xảo quyệt, nham hiểm của chúng là chống phá cả về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Về tư tưởng, chúng coi những luận điểm về chính trị, cách mạng của Hồ Chí Minh chỉ là bản sao của Chủ nghĩa Mác-Lênin. Về đạo đức, chúng cố tình xuyên tạc, bôi nhọ đời tư của Bác, coi đạo đức Hồ Chí Minh chỉ là “chủ nghĩa khổ hạnh” không thể học tập, làm theo. Về phong cách, chúng coi Hồ Chí Minh không để lại dấu ấn đáng kể gì, thậm chí những lời nói của Bác là sáo rỗng, xa rời thực tiễn, viển vông.

Trong bối cảnh thời đại bùng nổ thông tin hiện nay, với âm mưu “mưa dầm thấm lâu”, chúng lấy giới trẻ, những người nhẹ dạ cả tin và một bộ phận trí thức có tư tưởng đa chiều, phức tạp để lung lạc niềm tin Hồ Chí Minh, từ đó từng bước “chuyển hóa” nhận thức, tư tưởng của họ theo chiều hướng tiêu cực, đối trọng, đối lập với tư tưởng chính thống của Đảng Cộng sản Việt Nam.

PV: Khi các thế lực thù địch và phần tử xấu hạ bệ được thần tượng Hồ Chí Minh thì chúng ta không còn biểu tượng niềm tin văn hóa của cả dân tộc và từ đó có thể mất phương hướng chính trị?

GS, TS Hoàng Chí Bảo: Đó là một nguy cơ nên đòi hỏi chúng ta không bao giờ được phép chủ quan, lơ là trong “cuộc chiến” chống lại mọi âm mưu, thủ đoạn, hành động chống phá tư tưởng Hồ Chí Minh, hạ bệ thần tượng Hồ Chí Minh. Bởi vì suy cho cùng, chúng ta bảo vệ di sản Hồ Chí Minh cũng là thiết thực góp phần bảo vệ “nền văn hóa tương lai”.

PV: Ông có thể nói rõ hơn về việc bảo vệ di sản Hồ Chí Minh với tư cách là bảo vệ “nền văn hóa tương lai” trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay?

GS, TS Hoàng Chí Bảo: Hồ Chí Minh đi vào lịch sử với dấu ấn không thể phai mờ, là một lãnh tụ hiếm hoi trở thành huyền thoại ngay từ khi còn sống như đánh giá của bạn bè quốc tế. Khi Bác qua đời ngày 2-9-1969, đã có hàng nghìn bức điện và thư chia buồn từ khắp nơi trên thế giới gửi tới Đảng và nhân dân ta, trong đó có dân tộc Cuba anh em với lời đánh giá sâu sắc của đồng chí Fidel Castro Ruz: “Đồng chí Hồ Chí Minh thuộc lớp những người đặc biệt mà cái chết lại gieo mầm cho sự sống và là nguồn cổ vũ đời đời bất diệt”.

“Người sống mãi trong lòng dân và trong trái tim nhân loại”, đó không chỉ là lời ngợi ca thành kính và thiêng liêng dành cho Hồ Chí Minh mà còn là chứng thực của lịch sử, vượt thời gian và không gian, từ dân tộc tới nhân loại. Đó cũng là sự khẳng định chân giá trị Hồ Chí Minh. Vì vậy, bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh, bảo vệ di sản Hồ Chí Minh không chỉ là thái độ tôn trọng sự thật lịch sử, bảo vệ chân lý và đạo lý mà còn góp phần bảo vệ những giá trị di sản bền vững mà Hồ Chí Minh đã cống hiến cho văn hóa nhân loại. Hay nói cách khác, đó cũng là một cách bảo vệ lương tri thời đại.

Nhân đây, tôi muốn đề cập đến câu chuyện thời sự nóng bỏng mà cả nhân loại đang quan tâm, đó là vấn đề bảo vệ môi trường, sống chung với thiên nhiên, chống biến đổi khí hậu. Sinh thời, Bác Hồ rất quan tâm đến phong trào/việc làm trồng cây gây rừng, tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên, vệ sinh thân thể và vệ sinh đường làng ngõ xóm, phòng xói mòn đất đai, phòng, chống lũ lụt, phòng ngừa ô nhiễm môi trường... Ngay bản thân Người cũng là biểu hiện mẫu mực của nếp sống giản dị, chung sống hài hòa với thiên nhiên, mà nói theo các chuyên gia môi trường, Hồ Chí Minh là người tiên phong của thời đại về thực hiện “lối sống xanh”, lối sống thân thiện với môi trường. Đó chính là biểu hiện sinh động “nền văn hóa tương lai” của Hồ Chí Minh.

Có thể khẳng định rằng, di sản Hồ Chí Minh qua thử thách của thời gian trở thành những giá trị bền vững, là một tài nguyên văn hóa của Đảng và dân tộc ta, mà càng nghiên cứu, càng khai thác, càng mang lại cho chúng ta những giá trị mới mẻ, bổ ích. Trách nhiệm của chúng ta là phải giữ gìn, phát huy để tài nguyên đặc biệt này trở thành một trong những động lực chính trị-tinh thần vô giá, giúp chúng ta khẳng định vị thế văn hóa Việt Nam, thương hiệu quốc gia Việt Nam trong dòng chảy văn hóa nhân loại.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!

“Chỉ có ít nhân vật trong lịch sử trở thành một bộ phận của huyền thoại ngay từ khi còn sống và rõ ràng Hồ Chí Minh là một trong số đó. Người sẽ được ghi nhớ không phải chỉ là người giải phóng cho Tổ quốc và nhân dân bị đô hộ, mà còn là một nhà hiền triết hiện đại đã mang lại một viễn cảnh và hy vọng mới cho những người đang đấu tranh không khoan nhượng để loại bỏ bất công, bất bình đẳng khỏi trái đất này”. (Phát biểu của Tiến sĩ Modagat Ahmet, Giám đốc UNESCO khu vực châu Á-Thái Bình Dương tại Hội thảo quốc tế “Chủ tịch Hồ Chí Minh - Anh hùng giải phóng dân tộc, Nhà văn hóa lớn”, tháng 3-1990)

Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên Bộ đội Biên phòng theo tư tưởng Hồ Chí Minh

 NCKH - Tóm tắt: Thanh niên Bộ đội Biên phòng (BĐBP) là một trong những đối tượng mà các thế lực thù địch hướng mũi nhọn tập trung chống phá, với mục tiêu làm suy yếu bản lĩnh chính trị, xói mòn đạo đức, lối sống của thanh niên, gây tác động xấu tới hình ảnh “Bộ đội Cụ Hồ” cũng như hiệu quả công tác tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Vì vậy, việc bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo Tư tưởng Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng, là yêu cầu cấp bách trong giai đoạn hiện nay.

Từ khóa: Phẩm chất đạo đức, lối sống; thanh niên Bộ đội Biên phòng; tư tưởng Hồ Chí Minh.

Nhận thức sâu sắc vị trí, vai trò rất quan trọng của đội ngũ thanh niên trong sự nghiệp bảo vệ chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia (BGQG), những năm qua cấp ủy, chỉ huy các cấp trong BĐBP đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và tiến hành đồng bộ nhiều biện pháp nhằm bồi dưỡng, xây dựng thế hệ thanh niên có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Trong đó, hoạt động bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo tư tưởng Hồ Chí Minh (TTHCM) đóng vai trò quan trọng. Quán triệt và thực hiện đúng tinh thần Kết luận 21-KL/TW, ngày 25/10/2021 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa XIII về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá; Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị khóa XII “Về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” thời gian qua đạt nhiều kết quả quan trọng. Nội dung bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên đã cụ thể, thiết thực hơn, gắn liền và sát với nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới, với chức trách, nhiệm vụ của thanh niên. Hình thức bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên đã được đổi mới theo hướng đa dạng, phát huy được vai trò của các cấp ủy, tổ chức đảng, đoàn thanh niên trong các đơn vị tham gia bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM. Đa số thanh niên BĐBP luôn chủ động tự bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống và có phẩm chất đạo đức tốt.

Tuy nhiên, việc bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM còn nhiều hạn chế như: Nội dung bồi dưỡng chưa được đổi mới, còn chung chung, có nội dung chưa gắn với thực tiễn nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới và chức trách, nhiệm vụ được giao; phương pháp, hình thức bồi dưỡng còn đơn điệu, việc theo dõi, kiểm tra, tạo điều kiện thuận lợi cho thanh niên BĐBP tự bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống của nhiều cấp ủy chưa thường xuyên và chặt chẽ, vai trò của nhiều tổ chức, lực lượng chưa được phát huy mạnh mẽ. Bên cạnh đó, hoạt động tự bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP vẫn là khâu yếu. Một số thanh niên BĐBP vi phạm các quy định pháp luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội đến mức phải xử lý kỷ luật, làm ảnh hưởng không nhỏ tới uy tín, danh dự người quân nhân cách mạng, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” và kết quả công tác biên phòng.

Để nâng cao hiệu quả bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM, cần tiến hành một số nội dung biện pháp sau:

Thứ nhất, nhận thức đúng, đầy đủ tính cấp bách và tầm quan trọngcủa việc bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM

Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, quan trọng, đòi hỏi phải có sự quan tâm, đầu tư thích đáng. Đầu tư cho bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên Bộ đội Biên phòng theo tư tưởng Hồ Chí Minh là đầu tư cho tương lai của đất nước. Đây là nhiệm vụ của các cấp trong BĐBP; tạo điều kiện tối đa cho thế hệ trẻ học tập, lao động, cống hiến, là lực lượng quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, kế tục xứng đáng sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc.

Tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục và vận động toàn xã hội thấy được ý nghĩa, vai trò, sự cần thiết của công tác bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM; nhìn nhận đúng thế mạnh, cũng như những hạn chế vốn có của thanh niên BĐBP, phương thức giáo dục thanh niên BĐBP. Cấp ủy, chỉ huy định kỳ gặp gỡ, đối thoại, nắm bắt tâm tư, tình cảm, định hướng tư tưởng, giải quyết kịp thời nhu cầu, nguyện vọng chính đáng và chăm lo, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thanh niên BĐBP.

Chủ động, kịp thời cung cấp thông tin chính thống về tình hình trong nước và thế giới cho thanh niên. Chú trọng tuyên truyền các phong trào thi đua quyết thắng, gương người tốt, việc tốt trên các mặt công tác, các nhiệm vụ của đơn vị. Đấu tranh phòng, chống “diễn biến hòa bình”, phản bác các luận điệu, thông tin sai trái; tăng sức đề kháng cho thanh niên trước sự chống phá của các thế lực thù địch.

Thứ hai, quan tâm chăm lo đến các chủ thể trong bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM

Quan tâm nâng cao đời sống vật chất, tinh thần các lực lượng tham gia hoạt động bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM. Nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho các chủ thể tiến hành bồi dưỡng và cho thanh niên BĐBP hiện nay đòi hỏi lãnh đạo các tổ chức đảng, chỉ huy các cấp trong BĐBP cần quan tâm giải quyết tốt quyền lợi, nguyện vọng cũng như lợi ích chính đáng của họ, tạo động lực trực tiếp thúc đẩy hành động cách mạng của cán bộ, chiến sĩ; đồng thời phát huy cao vai trò nỗ lực chủ quan của đơn vị nhằm khai thác tốt mọi thuận lợi, tiềm năng sẵn có trong đơn vị và địa phương nơi đóng quân, tích cực tăng gia sản xuất, tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao để cải thiện nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho bộ đội nói chung và đội ngũ thanh niên nói riêng. Bên cạnh đó cần tích cực, chủ động chống mọi biểu hiện lãng phí, tham ô, ăn chơi sa đoạ, suy thoái lối sống, đạo đức trong đơn vị nói chung và trong thanh niên nói riêng.

Cấp ủy, chỉ huy các đơn vị cơ sở trong BĐBP phải thường xuyên bám sát thực tiễn, có nội dung phương hướng lãnh đạo, biện pháp tổ chức thực hiện cụ thể, kiểm tra đôn đốc sâu sát công tác chăm lo bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần cho quân nhân. Thường xuyên sinh hoạt, phổ biến để từng quân nhân nắm được chế độ tiêu chuẩn, quyền lợi mọi mặt mà họ được hưởng, bảo đảm đúng đủ chế độ quyền lợi, tiêu chuẩn của họ theo quy định; phổ biến kịp thời, khách quan và có định hướng đúng đắn nhận thức về nhu cầu lợi ích cho mỗi thanh niên. Cụ thể hoá cơ chế dân chủ bằng những quy định phù hợp với thực tiễn đơn vị, thực hiện theo nề nếp chế độ công khai hóa công tác bảo đảm của đơn vị; động viên tất cả các quân nhân trong đơn vị tích cực tham gia đóng góp ý kiến xây dựng và tham gia giám sát các hoạt động liên quan đến công tác chăm lo bảo đảm đời sống vật chất và tinh thần cho quân nhân trong đơn vị theo quy định của quân đội và lực lượng BĐBP. Mọi tâm tư nguyện vọng, nhu cầu lợi ích chính đáng, những băn khoăn thắc mắc của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị phải được giải quyết theo thẩm quyền quy định. Nghiêm cấm với các biểu hiện vi phạm dân chủ, thành kiến cá nhân, tham ô, bớt xén tiêu chuẩn chế độ hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm trong công tác chăm lo bảo đảm đời sống vật chất, tinh thần cho quân nhân. Đồng thời, xử lý các hiện tượng lợi dụng dân chủ gây mất đoàn kết nội bộ.

Thứ ba, xác định đúng nội dung, vận dụng linh hoạt sáng tạo các phương pháp, hình thức bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM

Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM không chỉ dừng lại ở những buổi lên lớp một cách bài bản, mà cần phải đa dạng hoá các phương pháp, hình thức bồi dưỡng như: Kết hợp hoạt động bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM với tuyên truyền, vận động thanh niên thực hiện tốt cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đức HCM và lời Bác Hồ dạy đối với BĐBP”; coi trọng xây dựng điển hình thanh niên tiên tiến trong lực lượng BĐBP; kết hợp chặt chẽ giữa tuyên truyền, giáo dục với sử dụng các biện pháp hành chính, giữa khen thưởng với kỷ luật; phối hợp tốt với các lực lượng chức năng trong và ngoài quân đội trong hoạt động bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM... Mặt khác, vận dụng linh hoạt sáng tạo các phương pháp, hình thức bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM hiện nay đòi hỏi phải nắm vững và tiến hành sáng tạo các phương pháp, hình thức bồi dưỡng cơ bản, thiết thực đã được kiểm nghiệm tính hiệu quả trong thực tiễn, cụ thể như: Tiến hành đồng bộ, linh hoạt giữa giáo dục, bồi dưỡng chung với giáo dục, bồi dưỡng riêng cho thanh niên. Chú trọng các phương pháp, hình thức xây dựng, nêu gương các điển hình tiên tiến trong thanh niên BĐBP. Tiến hành linh hoạt và kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp tuyên truyền, giáo dục với các biện pháp hành chính trong bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM.

Để vận dụng linh hoạt và kết hợp chặt chẽ giữa phương pháp tuyên truyền, giáo dục với các biện pháp hành chính trong bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM đòi hỏi các cấp ủy, tổ chức đảng và tổ chỉ huy các cấp trong BĐBP với tư cách là chủ thể giáo dục phải kiên trì, bền bỉ tác động vào nhận thức, khơi dậy tình cảm, ý thức tự giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của thanh niên; tăng cường định hướng giá trị, giúp thanh niên lựa chọn, tiếp nhận các giá trị đạo đức một cách đúng đắn, phù hợp với chức trách, nhiệm vụ được giao; tích cực tạo ra những tình huống có vấn đề về đạo đức, lối sống buộc từng thanh niên phải tự đặt mình vào các cương vị được giao để giải quyết; đồng thời phải coi trọng sử dụng các biện pháp hành chính nhằm đưa các hoạt động của thanh niên đi vào nề nếp, khuôn khổ, phù hợp với đặc thù của hoạt động quân sự, nhiệm vụ của quân đội, của BĐBP. Trên cơ sở đó, kịp thời uốn nắn những nhận thức sai trái, hướng dẫn hành động đúng đắn, giúp mỗi thanh niên tích cực phấn đấu tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống cho thanh niên BĐBP theo TTHCM.

Thứ tư, đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống những hành vi, biểu hiện vi phạm phẩm chất đạo đức, lối sống của thanh niên BĐBP theo TTHCM

Phải chú trọng tăng cường pháp chế để pháp luật Nhà nước, các chế độ quy định, điều lệ, kỷ luật quân đội và của BĐBP đi vào cuộc sống của mỗi quân nhân; kết hợp với giáo dục, tự giáo dục để mỗi thanh niên tiếp nhận những tri thức cần thiết về pháp luật Nhà nước, về điều lệnh quản lý và kỷ luật quân đội, từ đó thông qua hoạt động thực tiễn sinh động để họ tự kiểm tra, tự điều chỉnh hành vi đạo đức của mình cho phù hợp với những chuẩn mực đạo đức chung của người quân nhân, với phẩm chất đạo đức, lối sống theo TTHCM... Qua đó hạn chế dần tính cưỡng chế và tăng cường tính tự giác chấp hành kỷ luật trong mỗi thanh niên BĐBP. Bên cạnh đó việc tăng cường mở rộng dân chủ, khắc phục những hiện tượng tiêu cực trong BĐBP cũng là một biện pháp có ý nghĩa quan trọng và đem lại hiệu quả cao trong đấu tranh phòng, chốngvới những hành vi, biểu hiện vi phạm đạo đức, lối sống theo TTHCM trong thanh niên BĐBP. Điều đó đòi hỏiđội ngũ cán bộ chủ trì và chuyên trách ở các đơn vị cơ sở BĐBP phải phát huy được phong cách làm việc dân chủ để giáo dục, thuyết phục, cảm hoá mọi thanh niên trong đơn vị; thực hiện tốt nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; hoạt động lãnh đạo, chỉ huy, quản lý phải thực sự kết hợp chặt chẽ giữa tập trung và dân chủ; phát huy dân chủ phải kết hợp duy trì kỷ luật quân sự một cách nghiêm minh, tự giác trong các tập thể đơn vị.

Thư năm,phát huy vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo của thanh niên BĐBP trong tự học tập, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống theo TTHCM

Phải quan tâm xây dựng cho thanh niên BĐBP động cơ, mục đích học tập, rèn luyện đúng đắn; giúp họ hiểu được một cách tổng quát mô hình và mục tiêu về nhân cách mà người thanh niên BĐBP cần phải có trong thời kỳ mới hiện nay. Muốn vậy, các chủ thể giáo dục, bồi dưỡng đạo đức cần phải tạo điều kiện thuận lợi và thông qua các biện pháp giáo dục, bồi dưỡng hiệu quả để thanh niên BĐBP nhận thức rõ mục tiêu toàn diện mà mình phải phấn đấu đạt được về tri thức, đạo đức, tác phong, lối sống… và mối quan hệ giữa các mục tiêu đó, từ đó xác định rõ vai trò, trách nhiệm có kế hoạch, phương phướng cụ thể trong học tập, rèn luyện trong từng giai đoạn, thời gian cụ thể. Mỗi người thanh niên BĐBP cần phải phát huy tốt tính năng động, tích cực, tự giác của bản thân trong học tập, rèn luyện và tự bồi dưỡng phẩm chất đạo đức, lối sống theo TTHCM; xem đó là một trong những tiêu chí quan trọng nhất trong quá trình trưởng thành, phát triển của bản thân. Thông qua việc xây dựng và thực hiện các kế hoạch tự học, tự rèn, tự bồi dưỡng của cá nhân, người thanh niên BĐBP phải có thái độ rõ ràng để khắc phục kịp thời những biểu hiện “cơ hội”, “bình quân chủ nghĩa” trong học tập, rèn luyện nhất là về đạo đức, lối sống, tác phong công tác; phải xem những biểu hiện này là một lực cản đối với sự phát triển nhận thức, tình cảm và ý chí quyết tâm mà bản thân cần phải vượt qua trong quá trình hoàn thiện nhân cách của một người quân nhân cách mạng. 

Đại tá, Thạc sĩ Nguyễn Văn Sơn

Giảng viên Khoa CTĐ, CTCT/Học viện Biên phòng