Đưa quan hệ
Việt Nam-Mỹ ngày càng đi vào chiều sâu
Diễn biến phức tạp của đại dịch
Covid-19 năm 2021 không thể cản trở hợp tác Việt Nam-Mỹ tiếp tục phát triển, dù
là trên bình diện song phương, khu vực hay quốc tế. Phó Tổng
thống Mỹ Kamala Harris và sứ mệnh ngoại giao ở Đông Nam Á Phó Tổng
thống Mỹ thăm Việt Nam: Hy vọng lộ trình định danh đúng tầm - Đối tác chiến
lược Nhà Trắng
thông báo về chuyến thăm Việt Nam của Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris
Đà phát triển tích
cực, ổn định
Ngay khi Mỹ chính thức có kết quả bầu
cử Tổng thống, Việt Nam đã chủ động xây dựng quan hệ với chính quyền Tổng
thống Joe Biden, duy trì đà phát triển quan hệ Việt Nam-Mỹ tích cực, ổn định,
đi vào chiều sâu trên bình diện song phương, khu vực và quốc tế.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng và Thủ
tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã gửi
điện mừng đắc cử (30/11/2020) và nhậm chức (21/1/2021) tới Tổng thống Joe Biden. Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc
Thịnh đã có điện mừng đắc cử và nhậm chức gửi Phó Tổng thống Kamala Harris.
Sau khi ta tổ chức thành công Đại hội
XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam và có Ban lãnh đạo mới, Tổng thống Joe Biden đã
gửi thư chúc mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng tái đắc cử Tổng
Bí thư, chúc mừng Chủ tịch nước Nguyễn Xuân Phúc nhậm chức và mời Chủ tịch nước
dự Thượng đỉnh khí hậu.
Đặc biệt, trong bối cảnh đại dịch Covid-19,
quan chức hai nước vẫn duy trì đối thoại. Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh, Bộ trưởng
Ngoại giao Bùi Thanh Sơn đã điện đàm với Ngoại trưởng
Mỹ Antony Blinken. Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Lloyd Austin thăm Việt Nam ngày
28-29/7. Phó Tổng thống Mỹ Kamala Harris thăm Việt Nam từ ngày 24-26/8.
Trao đổi, điện đàm linh hoạt ở các
cấp đã tạo điều kiện thúc đẩy hợp tác và xử lý vấn đề cùng quan tâm, đặc biệt
là thương mại. Mỹ tiếp tục khẳng định tôn trọng thể chế chính trị, ủng hộ Việt
Nam trở thành quốc gia “mạnh, thịnh vượng và độc lập”.
Đồng thời, Mỹ coi trọng vị trí, vai
trò của Việt Nam như một nhân tố quan trọng trong chính sách của Mỹ ở khu vực.
Chính quyền Tổng thống Joe Biden đánh giá cao các cử chỉ thiện chí, nỗ lực của
Việt Nam nhằm hỗ trợ Mỹ đối phó với dịch Covid-19 thời gian qua, mong muốn thúc đẩy
quan hệ với Việt Nam thời gian tới.
|
Việt Nam và Mỹ đã gặt hái nhiều lợi ích từ mối quan
hệ đối tác toàn diện, bao trùm nhiều lĩnh vực, dựa trên nền tảng hữu nghị,
tin cậy và tôn trọng lẫn nhau”. (Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Quốc Dũng)
|
Thương mại vượt khó
Hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư
hai nước duy trì đà phát triển ổn định. Thương mại song phương tiếp tục tăng
trưởng mạnh: Tổng kim ngạch trong 7 tháng đầu năm 2021 là 62,5 tỷ USD, trong đó
Mỹ tiếp tục là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam với kim ngạch đạt mức
53,6 tỷ USD, tăng gần 34,7% so với cùng kỳ 2020.
Đáng chú ý, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa
Việt Nam ra khỏi danh sách thao túng tiền tệ trong Báo cáo định kỳ về Chính
sách kinh tế vĩ mô và ngoại hối của các đối tác thương mại lớn của Mỹ. Ngân
hàng Nhà nước đã đạt thỏa thuận về tiền tệ với Bộ Tài chính Mỹ, tạo cơ sở để
ngày 23/7, Cơ quan Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) thông báo chính thức sẽ không
áp thuế thương mại với Việt Nam tại thời điểm này.
Về đầu tư, năm 2020, Mỹ xếp thứ
11/135 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tại Việt
Nam.
Doanh nghiệp lớn của Mỹ duy trì quan
tâm đầu tư vào Việt Nam: Intel thông báo tăng đầu tư gần 500 triệu USD vào nhà
máy tại TP.HCM; Foxconn, đối tác sản xuất chính của Apple bổ sung vốn đầu tư
270 triệu USD tại Bắc Giang, dự án mỏ Lạc Đà Vàng của Murphy Oil đã tiến triển
tích cực.
Ngoài ra, các doanh nghiệp lớn của Mỹ
như Intel, AES, Murphy Oil, Apple, Nike... bày tỏ sẵn sàng thúc đẩy hợp tác
trong các lĩnh vực Việt Nam quan tâm như phát triển cơ sở hạ tầng, chuỗi cung
ứng, năng lượng, kinh tế số...
|
“Với tầm nhìn, quyết tâm chính trị, thiện chí, nỗ
lực vượt bậc từ cả hai phía và sự tôn trọng thể chế chính trị của nhau, Việt
Nam và Mỹ đã biến điều tưởng không thể thành hiện thực: là Đối tác toàn diện
của nhau” (Đại sứ Việt Nam tại Mỹ Hà Kim Ngọc)
|
Quốc phòng-an ninh
vững bước
Hợp tác quốc phòng-an ninh giữa hai
nước cơ bản duy trì đà phát triển, sau khi Việt Nam hai lần đón tàu sân bay Mỹ
thăm cảng Đà Nẵng (năm 2018 và 2020). Bên cạnh duy trì cơ chế đối thoại thường
niên, Mỹ tiếp tục hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực an ninh hàng hải.
Đặc biệt, hai nước dành ưu tiên cao
cho hợp tác nhân đạo, khắc phục hậu quả chiến tranh. Chính quyền, Quốc hội Mỹ
đã tăng ngân sách cho dự án tẩy độc sân bay Biên Hòa, giúp đỡ người khuyết tật
ở các vùng nhiễm độc dioxin với ngân sách 65 triệu USD và viện trợ cho các dự
án rà phá bom mìn.
Hai bên đang xây dựng kế hoạch triển
khai hợp tác giữa Cơ quan phát triển quốc tế Mỹ (USAID) và Cơ quan Việt Nam tìm
kiếm người mất tích (VNOSMP) về nâng cao năng lực giám định hài cốt, triển khai
các đợt tìm kiếm quân nhân Mỹ mất tích và triển khai trực tuyến chương trình
Đối tác Thái Bình Dương 2021.
Điểm sáng hợp tác y
tế
Một điểm sáng trong quan hệ song
phương từ năm 2020 tới nay là hợp tác y tế.
Thời gian qua, hai bên đã thúc đẩy
hợp tác trong lĩnh vực y tế và ứng phó với dịch Covid-19, đặc biệt trong hỗ trợ
về trang thiết bị y tế, tiếp cận vaccine, chia sẻ kinh nghiệm phòng chống dịch
bệnh và bảo hộ công dân.
Mỹ tuyên bố hỗ trợ Việt Nam 20,9
triệu USD trong công tác chống Covid-19. Đến nay, Việt Nam đã nhận hơn 4 triệu
liều vaccine Covid-19 Pfizer (3
triệu liều do Chính phủ Mỹ tài trợ qua cơ chế COVAX và hơn 1 triệu liều trong
hợp đồng 31 triệu liều mua từ Pfizer) và 5 triệu liều vaccine Covid-19 Moderna
thông qua cơ chế COVAX.
Mỹ cũng tài trợ 77 tủ lạnh sâu bảo
quản vaccine, chuyển giao công nghệ vaccine mRNA mới nhất và thuốc điều trị cho
Việt Nam. Hai bên cũng dự kiến khai trương Văn phòng CDC khu vực tại Hà Nội
nhân chuyến thăm của Phó Tổng thống Harris.
Hợp tác giáo dục cũng đạt nhiều bước
tiến khi hai bên tích cực thúc đẩy hợp tác giáo dục-đào tạo, chuyển giao công
nghệ. Theo Cơ quan Tài chính Phát triển Quốc tế Mỹ (DFC), chính phủ Mỹ đã cấp
cho Trường Đại học Fulbright Việt Nam (FUV) 37 triệu USD để xây trường ở Quận
9, TP.HCM. Hai bên cũng tiếp tục phối hợp triển khai, chuẩn bị cho tình nguyện
viên Mỹ vào Việt Nam giảng dạy tiếng Anh (PC).
Vì tương lai khu
vực và quốc tế
Hai bên duy trì, mở rộng hợp tác khu
vực và quốc tế, tăng cường phối hợp tại diễn đàn khu vực như ASEAN, EAS, LMI,
APEC, ARF… và giải quyết các vấn đề toàn cầu, nhất là khi Việt Nam đảm nhận vai
trò Chủ tịch Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và Ủy viên không thường trực Hội
đồng Bảo an Liên hợp quốc.
Tại các diễn đàn, Mỹ đánh giá cao vai
trò lãnh đạo của Việt Nam thúc đẩy hợp tác nội bộ ASEAN, cũng như hỗ trợ Mỹ
trong hợp tác với khối.
Chính quyền Tổng thống Joe Biden coi
quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN-Mỹ là nhân tố quan trọng góp phần đảm bảo hòa
bình, ổn định, phát triển ở khu vực.
Mỹ và các nước tiểu vùng Mekong đã
nâng cấp quan hệ LMI thành quan hệ Đối tác Mekong-Mỹ. Lần đầu tiên hai nước đã
đồng chủ trì Đối thoại chính sách Những người bạn của Mekong…
Chính quyền Tổng thống Mỹ Biden khẳng
định sẽ tiếp tục can dự tích cực vào Đông Nam Á, mong muốn trao đổi với các
nước ASEAN và Việt Nam về định hướng xây dựng và triển khai chính sách của Mỹ ở
khu vực, đảm bảo quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN – Mỹ thực chất, hiệu quả.
Đồng thời, Mỹ cũng xem xét thúc đẩy
một số hợp tác với ASEAN bao gồm biến đổi khí hậu, can dự thực chất hơn về kinh
tế...
Như vậy, có thể thấy, bất chấp đại
dịch Covid-19, quan hệ Việt-Mỹ từ đầu năm 2021 tới nay vẫn phát triển trên tất
cả các lĩnh vực và bình diện khác nhau.
Chuyến thăm của Phó Tổng thống Mỹ
Kamala Harris tới Việt Nam ngày 24-26/8 là cơ hội để hai nước mở rộng, đưa hợp
tác đi vào chiều sâu đúng với quan hệ Đối tác toàn diện, vì lợi ích của hai
nước và hòa bình, ổn định, thịnh vượng khu vực và toàn thế giới.