Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học và công nghệ, đặc
biệt là công nghệ thông tin, việc tham gia các trang mạng xã hội nhằm mục đích
giải trí, chia sẻ và trao đổi thông tin, giao lưu, kết nối giữa các cá nhân với
nhau ở khắp mọi nơi trên thế giới ngày càng trở nên hết sức phổ biến. Bên cạnh tác động tích cực, mạng xã hội cũng bộc lộ những tác động tiêu cực, ảnh hưởng lớn đến phẩm chất, đạo đức, lối
sống, kết quả hoàn thành nhiệm vụ của thanh niên Việt Nam nói chung, thanh niên
quân đội nói riêng.

Bước vào “kỷ
nguyên 4.0”, con người càng trở nên bận rộn và ít có điều kiện để gặp gỡ, trao
đổi thông tin, tình cảm trực tiếp với nhau. Điều đó đặt ra nhu cầu bức thiết về
một giao thức, mà ở đó, con người có thể kết nối không giới hạn cả về không
gian và thời gian. Mạng xã hội ra đời đã đáp ứng gần như hoàn hảo nhu cầu
bức thiết đó. Hiện nay, trên thế giới đã có hơn
250 trang mạng xã hội khác nhau như: Facebook, Zalo, Instagram, Twitter,
MySpace, Google+, Youtube…, mỗi mạng xã hội có những hướng phát triển nhất
định và ngày càng đi sâu, tác động trực tiếp đến đời sống của con người. Bên
cạnh những mặt tích cực không thể phủ nhận, mạng xã hội cũng mang đến những tác
động tiêu cực như: “khủng hoảng thông tin”, “nghiện online”, đặc biệt mạng xã
hội chính là môi trường lý tưởng mà những phần tử cơ hội, bất mãn và các thế
lực thù địch triệt để lợi dụng để đẩy mạnh hoạt động tuyên truyền, chống phá
nhằm xóa bỏ chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh
đạo của Đảng; đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, “phi chính trị hóa”
quân đội; đưa những thông tin sai trái, thậm chí xuyên tạc nhằm làm giảm sút
lòng tin của các tầng lớp nhân dân đối với Đảng, “phá hoại khối đại đoàn kết
toàn dân tộc; gây thù hận, mâu thuẫn giữa các dân tộc, sắc tộc, tôn giáo, thúc
đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, tạo dựng ngọn cờ, kích động, lôi kéo tập
hợp lực lượng gây mất ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Thanh niên quân đội là một bộ
phận ưu tú, vừa mang đầy đủ bản chất và truyền thống của thanh niên Việt Nam,
vừa hội tụ đầy đủ bản chất và truyền thống vẻ vang của Quân đội nhân dân Việt
Nam anh hùng. Thanh niên quân đội hiện nay đã và đang tiếp cận, sử dụng mạng xã
hội với nhiều mục đích khác nhau: tìm kiếm tài liệu phục vụ học tập, trao đổi
thông tin hữu ích, chia sẻ, kết nối bạn bè. Tuy nhiên, do tuổi đời còn trẻ, bản
lĩnh chính trị, lập trường tư tưởng đang trong quá trình hoàn thiện, thích khám
phá những vấn đề mới, hơn nữa cùng với tâm lý thích nổi tiếng, thích được mọi
người chú ý, câu “like”, câu “view” khiến cho một bộ phận thanh niên quân đội
không tránh khỏi những tác động tiêu cực, đặc biệt là những tác động trực tiếp
ảnh hưởng đến bản lĩnh chính trị, lập trường tư tưởng, đạo đức, lối sống, mục
tiêu, lý tưởng cách mạng của thanh niên quân đội hiện nay, ngoài ra còn làm ảnh
hưởng tới việc chấp hành kỷ luật và chấp hành các chế độ trong ngày, vi phạm
pháp luật. Nếu không đủ tỉnh táo, kiên định với lập trường cách mạng, bản lĩnh
chính trị thì một bộ phận thanh niên quân đội sẽ bị cuốn theo những luận điệu
xuyên tạc của kẻ thù, bị lung lay ý chí,
“tự diễn biến”, “tự chuyển
hóa”. Do đó, phòng, chống tác động tiêu cực của mạng xã hội đến thanh niên quân
đội hiện nay là một yêu cầu cấp thiết, đòi hỏi cần thực hiện tốt một số biện
pháp sau:
Một là, nâng cao nhận
thức, trách nhiệm và phát huy vai trò của cấp ủy, chỉ huy và các tổ chức trong
đơn vị đối với việc phòng, chống tác động tiêu cực của mạng xã hội
Đây là giải pháp quan trọng
hàng đầu, là một nội dung của công tác giáo dục chính trị, tư tưởng cho đội
ngũ thanh niên quân đội, là tiền đề tạo sự “miễn dịch”, “sức đề
kháng” cho thanh niên quân đội tránh được những tác động tiêu cực của mạng xã
hội trong quá trình tiếp cận, sử dụng thông tin; giữ vai trò chủ đạo quyết
định đến chất lượng, hiệu quả phòng, chống tác động tiêu cực của mạng xã hội
đến thanh niên quân đội hiện nay.
Nhận thức là cơ sở của hành
động, định hướng hành động, có nhận thức đúng mới có trách nhiệm cao và hành
động đúng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy, tư tưởng đúng thì hoạt động mới khỏi
sai lệch và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được. Nhận thức trách nhiệm của cấp
ủy, chỉ huy đơn vị là cơ sở để vạch ra phương hướng, mục tiêu, lựa chọn nội
dung, hình thức, phương pháp và có quyết tâm cao trong phòng, chống tác động
tiêu cực của mạng xã hội đến thanh niên quân đội. Trong đó, tập trung
một số nội dung chủ yếu đó là: Nâng cao nhận thức của cấp ủy, chỉ huy đơn vị
và thanh niên quân đội về những tác động
tiêu cực của mạng xã hội và vai trò của phòng, chống tác động tiêu cực của việc
sử dụng mạng xã hội đến thanh
niên quân đội; nâng cao nhận thức của cấp ủy, chỉ huy đơn vị, thanh niên quân đội về âm mưu, thủ đoạn mà
các thế lực thù địch đang lợi dụng mạng xã hội để chống phá cách mạng nước ta,
thực hiện âm mưu “phi chính trị hóa quân đội”.
Hai là, đổi mới nội dung,
hình thức, phương pháp phòng, chống tác động tiêu cực của mạng xã hội đến thanh
niên quân đội
Nội dung, hình thức và biện
pháp giữ vai trò rất quan trọng trong phòng, chống tác động tiêu cực của mạng
xã hội đến thanh niên quân đội; là những yếu tố thường xuyên vận động
biến đổi phù hợp với tính chất và mức độ tác động của mạng xã hội đến quá
trình tiếp cận, sử dụng thông tin của thanh niên quân đội. Nội
dung phòng, chống đúng, hình thức phong phú, biện pháp cụ thể, sáng tạo thì
hoạt động phòng, chống mới có ý nghĩa thiết thực. Do đó, quá trình phòng, chống
tác động tiêu cực của mạng xã hội đến thanh niên quân đội phải
quan tâm đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp, để không ngừng nâng cao chất
lượng, hiệu quả của hoạt động này.
Với phương châm phòng là
chính, việc đổi mới nội dung phòng, chống tác động tiêu cực của mạng xã hội cần
tăng cường tính toàn diện, cụ thể, thực tiễn. Phải bảo đảm các yêu cầu: khách
quan, toàn diện, kết hợp hài hòa giữa nâng cao nhận thức, tư tưởng với xây dựng
thái độ, hành vi sử dụng mạng xã hội; xuất phát từ thực tiễn quá trình học tập,
công tác của thanh niên quân đội để xác định nội dung phòng, chống,
tránh dàn trải, chung chung; kích thích tính tích cực, sáng tạo, tự chủ, tự
phòng, chống của thanh niên quân đội; đồng thời phải luôn bổ sung, cập
nhật những nội dung cần thiết đáp ứng yêu cầu phòng, chống tác động tiêu cực
của mạng xã hội đến thanh niên quân đội. Đổi mới nội dung phòng,
chống nhằm giúp thanh niên quân đội có nhận thức đúng đắn, thực hành sử
dụng mạng xã hội đúng mục đích, phục vụ hữu ích việc học tập, công tác và sinh
hoạt.
Hình thức phòng, chống là vấn
đề quan trọng, góp phần quyết định đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động
phòng, chống. Đổi mới, hoàn thiện hình thức phòng, chống tác động tiêu cực của
mạng xã hội đến thanh niên quân đội vào hai hình thức cơ bản: phòng,
chống thông qua hoạt động giáo dục chính trị tư tưởng, quá trình thực hiện chức
trách, nhiệm vụ của thanh niên quân đội và phòng, chống thông qua các hoạt động
ngoại khóa. Mỗi hình thức phòng, chống có ưu điểm và hạn chế riêng, có tác động
khác nhau nên cần sử dụng tổng hợp các hình thức phòng, chống.
Phương pháp có vai trò quyết
định đến chất lượng, hiệu quả phòng, chống. Để phòng, chống tác động tiêu cực
của mạng xã hội có hiệu quả, cần sử dụng tổng hợp, linh hoạt, sáng tạo các
phương pháp như giáo dục, tuyên truyền nâng cao nhận thức về những tác động
tiêu cực của mạng xã hội, nêu gương, động viên những thanh niên biết sử
dụng mạng xã hội một cách hữu ích, đồng thời kiểm tra chấn chỉnh những hành vi
vi phạm quy định của đơn vị trong sử dụng, khai thác thông tin trên mạng xã hội
của một bộ phận thanh niên quân đội. Trong đó, hai phương pháp cơ bản và hiệu
quả nhất trong phòng, chống là: giáo dục tuyên truyền nâng cao nhận thức và
phương pháp kích thích, phát huy vai trò của thanh niên quân đội trong nâng cao
hiệu quả sử dụng mạng xã hội.
Ba là, phát huy tính tích cực, chủ động của thanh niên quân đội trong tự phòng, chống tác động tiêu cực của việc sử dụng mạng xã hội
Thanh niên quân đội vừa là
khách thể của hoạt động phòng, chống, vừa là chủ thể của hoạt động này. Do đó,
phải phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của đội ngũ này trong nâng cao
chất lượng phòng, chống tác động tiêu cực của mạng xã hội. Trong môi trường tập
thể dù được giáo dục, định hướng tốt đến đâu nếu bản thân chủ thể tiếp nhận
không phát huy được tính tích cực, chủ động trong tự phòng, chống thì hiệu quả
của hoạt động này tất yếu sẽ không cao. Phát huy vai trò tích cực chủ động,
sáng tạo của thanh niên quân đội trong hoạt động phòng, chống tác động tiêu cực
của mạng xã hội cần phải gắn chặt với nâng cao lý tưởng xã hội chủ nghĩa và ra
sức phấn đấu theo mục tiêu lý tưởng cách mạng của Đảng, độc lập dân tộc gắn
liền chủ nghĩa xã hội, vì mục tiêu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh
nhuệ, từng bước hiện đại, vì dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng,
văn minh.
Tự phòng, chống tác động tiêu
cực của mạng xã hội đến thanh niên quân đội thực chất là quá trình hoạt động có
mục đích, có ý thức của họ, hướng vào nâng cao nhận thức, xây dựng và phát
triển các kỹ năng “tự bảo vệ” trong khai thác, sử dụng mạng xã hội của thanh
niên quân đội phù hợp với yêu cầu, nhiệm vụ của quân đội. Bởi vì, xét
đến cùng thì hiệu quả của hoạt động phòng, chống do ý thức chủ động, tự giác
của từng thanh niên quyết định. Đó là quá trình tự tổ chức, tự điều
chỉnh về nhận thức và hành vi nhằm loại bỏ những tác động tiêu cực của mạng xã
hội, những yếu tố không phù hợp với yêu cầu của xã hội mới, của quân đội cách
mạng và yêu cầu hoàn thiện nhân cách của người thanh niên.
Tự phòng, chống tác động tiêu
cực của mạng xã hội một quá trình khó khăn, phức tạp đòi hỏi tính tích cực, tự
giác của mỗi thanh niên phải được phát huy cao độ. Thanh niên quân đội phải “tự
thân vận động”, phải “tự chiến thắng bản thân mình” khi sử dụng mạng xã hội.
Một khi mạng xã hội được ví như một “cái chợ”, ở đó ai đến cũng được, mặc sức
“trao đổi”, có vô vàn thông tin, bình luận về cùng một sự kiện, cả những “dụ
dỗ” đánh vào tâm lý, sở thích, tính tò mò của tuổi trẻ. Điều đó vừa đòi hỏi mỗi
thanh niên quân đội phải có ý chí quyết tâm cao, nghị lực lớn nhưng cũng vừa
phải phát huy tính chủ động, tích cực, tự giác trong “rèn đức, luyện tài”; Đòi
hỏi thanh niên quân đội phải có trình độ kiến thức chuyên môn vững vàng, có
hiểu biết về thực tiễn đời sống xã hội, nắm vững chức trách, nhiệm vụ được
giao, có đạo đức trong sáng, lối sống lành mạnh để đủ sức vượt qua những trở
ngại đó. Kết hợp chặt chẽ giữa hoạt động phòng, chống của các tổ chức, các
lực lượng trong đơn vị với hoạt động tự phòng chống chính bản thân thanh niên
quân đội, nhằm thực hiện bước chuyển hoá biến về chất trong quá trình phòng,
chống tác động tiêu cực của mạng xã hội đến tiếp cận, sử dụng thông
tin của thanh niên quân đội.
Bốn là, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức, trách
nhiệm của lực lượng thanh niên quân đội trong cuộc đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi
thông tin xấu độc trên mạng xã hội
Đẩy mạnh
tuyên tuyền, giáo dục để thanh niên quân đội thấy rõ tính hai mặt của mạng
xã hội; nhận diện các thủ đoạn, nội dung thông tin xấu độc, tính chất nguy hại
của nó đối với cá nhân và xã hội. Qua đó, trang bị kiến thức cần thiết để mỗi
người có thể tự sàng lọc, tiếp nhận thông tin hữu ích, chính thống, đồng thời
“miễn dịch” với những thông tin xấu độc làm nhiễu loạn môi trường xã hội. Trong
quá trình tuyên truyền, giáo dục cần tiếp tục gắn chặt với tuyên truyền, thực
hiện có hiệu quả Chỉ thị số 46-CT/TW ngày 27-7-2010 của Ban Bí thư Trung ương
Đảng (khóa X) về “Chống sự xâm nhập của các sản phẩm văn hóa độc hại gây hủy
hoại đạo đức xã hội”; Nghị quyết số 33-NQ/TW ngày 9-6-2014 của Hội nghị Trung
ương 9 (khóa XI) “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng
yêu cầu phát triển bền vững đất nước”; Luật an toàn thông tin mạng số
86/2015/QH13 được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII,
kỳ họp thứ 10 thông qua ngày 19 tháng 11 năm 2015, có hiệu lực thi hành từ ngày
01 tháng 7 năm 2016.
Cấp ủy,
chỉ huy các cấp cần tiếp tục quán triệt và triển khai thực hiện nghiêm túc Chỉ
thị số 47/CT-CT của Tổng cục Chính trị về “Tổ chức lực lượng đấu tranh chống
quan điểm sai trái, thù địch cơ hội chính trị trên không gian mạng trong Quân
đội”; các kế hoạch, thông báo định hướng của Ban Chỉ đạo 94 Quân ủy Trung ương.
Tập trung giáo dục những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước;
những tác động tiêu cực từ các trang mạng xã hội đến thanh niên quân
đội trên nhiều phương diện, từ chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống đến
phương pháp, tác phong công tác và chất lượng thực hiện chức trách, nhiệm vụ
được giao. Giáo dục để mỗi thanh niên quân đội thấy rõ tính hai mặt của
mạng xã hội; nhận diện các thủ đoạn, nội dung thông tin xấu độc, tính chất nguy
hại đối với cá nhân và xã hội. Qua đó, trang bị kiến thức cần thiết để mỗi
người có thể tự sàng lọc, tiếp nhận thông tin hữu ích, chính thống.
Hiện nay, nhiệm vụ xây dựng quân đội,
xây dựng và bảo vệ Tổ quốc diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực
có những diễn biến phức tạp, khó lường. Các thế lực thù địch tiếp tục đẩy mạnh
“diễn biến hòa bình”, thực hiện “phi chính trị hóa” quân đội với những thủ đoạn
ngày càng tinh vi, xảo quyệt. Mặt trái nền kinh tế thị trường tác động đến nhận
thức, tư tưởng, niềm tin và hành động của thanh niên. Thực tế đó đang đặt ra
những yêu cầu cao về bản lĩnh, trí tuệ, phẩm chất cách mạng và năng lực công
tác đối với thanh niên quân đội, là lực lượng chủ yếu, trực tiếp thực
hiện các nhiệm vụ của quân đội, mỗi thanh niên quân đội cần nhận thức sâu sắc
trách nhiệm, nghĩa vụ và quyền lợi của mình. Tự hào vững bước dưới cờ Đảng, học
tập và làm theo lời Bác, thanh niên quân đội thi đua rèn đức, luyện tài, xung
kích, sáng tạo, quyết thắng, xứng danh “Bộ đội Cụ Hồ”, xứng đáng là lực lượng
chính trị, lực lượng chiến đấu trung thành, tin cậy của Đảng, Nhà nước, Quân
đội và Nhân dân. Do đó, thực hiện tốt các giải pháp trên là cơ sở vũng chắc để
phòng, chống có hiệu quả tác động tiêu cực của mạng xã hội đến thanh niên quân
đội hiện nay./.