Trong những năm qua, hoạt động từ thiện đã trở thành một phong
trào có sức lan tỏa sâu rộng trong toàn xã hội, thu hút sự tham gia tích cực,
ủng hộ của nhiều tổ chức, cá nhân nhằm kịp thời hỗ trợ, sẻ chia giúp đỡ với
những khó khăn mất mát của đồng bào ta. Thông qua hoạt động từ thiện xã hội,
các tổ chức và cá nhân đã chung tay cùng Đảng, Nhà nước giải quyết từng bước
những khó khăn cho người nghèo, người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, các địa
phương vùng sâu, vùng xa còn thiếu thốn về vật chất và tinh thần, đặc biệt
trong hoàn cảnh bị thiệt hại do thiên tai, dịch họa. Sự đóng góp của các tổ
chức, cá nhân trong thời gian qua ngoài giá trị bằng vật chất to lớn, còn phản
ánh về mặt tinh thần, cùng với Đảng, Nhà nước thực hiện tốt công tác an sinh xã
hội, ổn định chính trị, bảo đảm an toàn xã hội trên địa bàn, đồng thời truyền
cảm hứng của lòng yêu nước, sự đoàn kết thương yêu nhau trong nhân dân, thể
hiện nghĩa cử cao đẹp, tinh thần đoàn kết tương trợ, giúp đỡ quý báu, truyền
thống đạo lý của dân tộc hàng ngàn năm nay.
Với giá trị nhân văn sâu sắc đó, Nhà nước luôn khuyến khích, tôn
vinh và tạo điều kiện thuận lợi để các tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài
nước với tinh thần đoàn kết, tương thân, tương ái, lá lành đùm lá rách trong
việc đóng góp và tổ chức vận động đóng góp để nhanh chóng khắc phục hậu quả
thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng nhằm ổn định cuộc sống, khôi phục và
phát triển sản xuất; giúp đỡ các bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo.
Các hoạt động tình nguyện được điều chỉnh bằng các quy định tại Nghị
định số 64/2008/NĐ-CP ngày 14/5/2008 của Chính phủ quy định về việc vận động,
tiếp nhận, phân phối và sử dụng các nguồn đóng góp tự nguyện hỗ trợ nhân dân
khắc phục khó khăn thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng, các bệnh nhân mắc
bệnh hiểm nghèo. Trong đó quy định chặt chẽ, công tác tổ chức vận động, tiếp
nhận, phân bổ và sử dụng tiền, hàng đóng góp trong mỗi cuộc vận động khắc phục
hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, sự cố nghiêm trọng phải được thực hiện tập trung,
kịp thời, đúng mục đích, đúng đối tượng, công khai và chỉ đạo thống nhất, đảm
bảo tất cả nguồn tiền, hàng đều được chuyển đến cho các cá nhân, hộ gia đình và
các địa phương bị thiệt hại và các quốc gia khác bị thiên tai.
Bên cạnh những kết quả, giá trị tích cực, đúng mục đích của hoạt
động từ thiện đã đạt được trong thời gian qua thì vẫn có một số cá nhân, tổ
chức lợi dụng danh nghĩa từ thiện để trục lợi, sai mục đích. Hành vi này không
chỉ trái pháp luật, vô nhân đạo mà còn khiến lòng tin giữa người và người bị
xói mòn, nội bộ của người dân giữa người được giúp đỡ, người chưa được giúp đỡ,
người không có lý do gì để được giúp đỡ, bị rạn nứt, tình làng nghĩa xóm bị
nhạt phai… Chúng ta cần nhận diện cụ thể các hoạt động lợi dụng từ thiện để
trục lợi như sau:
Một là, Tạo lập các trang mạng xã
hội (chủ yếu trên Facebook), sau đó đăng tải các bài viết, tạo dựng những nội
dung không có thật về một số hoàn cảnh đang gặp khó khăn, hoạn nạn cần
được giúp đỡ; hoặc giả mạo các trang mạng xã hội chuyên làm từ thiện được nhà
nước cho phép, rồi đăng tải các bài viết kêu gọi cộng đồng mạng giúp đỡ.
Tinh vi hơn, một số đối tượng còn sử dụng các bài báo viết về
các hoàn cảnh khó khăn đã được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại
chúng để dẫn nguồn trên Fanpage Facebook, rồi xen cài số tài khoản ngân hàng
tiếp nhận từ thiện do các đối tượng tự tạo lập quản lý, để tiếp nhận nguồn tiền
ủng hộ.
Một vụ lợi dụng kêu gọi từ thiện để lừa đảo, chiếm đoạt tài sản
xảy ra ở tỉnh Hà Nam cũng được Công an tỉnh Hà Nam triệt phá. Đối tượng cầm đầu
là Trần Văn Lâm (23 tuổi, ở huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam) đã bị khởi tố, tạm
giam về tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, vào cuối tháng 4 vừa qua. Từ tháng
9.2020, Lâm đã lập ra Fanpage “Hỗ trợ trẻ em” đăng gần 250 bài viết kêu gọi các
cá nhân ủng hộ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, chủ yếu là các em nhỏ mắc bệnh
hiểm nghèo. Có tới hàng nghìn người gửi từ 50.000 đến 5 triệu đồng cho Lâm.
Tính đến tháng 3.2021, tổng số tiền của các nhà hảo tâm gửi vào tài khoản của
Lâm là hơn 6,6 tỉ đồng. Ngoài ra Lâm còn khai lập thêm 07 Fanpage như “Chia sẻ
vì người nghèo”, “Hỗ trợ trẻ em”, “Quỹ bảo trợ trẻ em”, “Phật tại tâm”, “Chia
sẻ yêu thương”, “Kết nối yêu thương”, “Quan thế âm bồ tát”… nhằm hỗ trợ hoạt
động lừa đảo.
Hai là, Lợi dụng tình hình dịch
bệnh, thiên tai để kêu gọi từ thiện.
Ngày 23.5, Phòng Cảnh hình sự Công an tỉnh Bắc Giang đã tạm giữ
Lại Xuân Đạt (28 tuổi, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang) để điều tra về việc đăng
lên tài khoản xã hội, nói dối về hoàn cảnh khó khăn, để lừa đảo người hảo tâm
gửi tiền cho mình. Đạt có hành vi lừa đảo, bằng thủ đoạn lợi dụng tình hình
dịch bệnh COVID-19 phức tạp xảy ra tại địa bàn các Khu công nghiệp ở huyện Việt
Yên. Cụ thể, Đạt giả danh công nhân đang gặp hoàn cảnh éo le, đăng tải thông
tin sai sự thật lên mạng xã hội Facebook để kêu gọi sự giúp đỡ, ủng hộ của
những người hảo tâm, chiếm đoạt tài sản. Cuối tháng 4, anh ta mua một
chiếc điện thoại và đăng nhập tài khoản Facebook “Hoài Khánh”. Sau khi dịch
bệnh bùng phát ở khu công nghiệp Vân Trung, ngày 18.5, Đạt dùng tài khoản trên,
đăng tải thông tin sai sự thật với nội dung: Anh ta và vợ từ Sơn La xuống làm
công việc thời vụ. Cả hai vợ chồng Đạt bị công ty cho nghỉ việc, bị cách ly,
không có tiền trang trải sinh hoạt nên cần mọi người giúp đỡ. Từ đó, nhiều
người đã chuyển khoản cho Đạt, với tổng số tiền 2,7 triệu đồng. Anh ta chiếm
đoạt số tiền này, chi tiêu cá nhân.
Ba là, Lợi dụng hoạt động từ thiện để đánh bóng tên tuổi.
Thực tế trong thời gian qua, một số tổ chức, cá nhân thông qua
các hoạt động từ thiện làm trò để đánh bóng tên tuổi. Hám danh, thích khoe mẽ
cũng trở thành thói xấu trong một bộ phận doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân. Một
sự kiện lớn được truyền hình trực tiếp, khán giả thấy bóng dáng một số người
mang danh doanh nghiệp, đại diện doanh nghiệp lên sân khấu, trao tặng số tiền
lớn ghi trên tấm bảng. Nhưng sau đó nhiều người trong số họ không chuyển tiền
cho nơi đã hứa. Khi báo chí thông tin thì họ khất lần, thậm chí có người lại lý
do làm ăn thua lỗ, khó khăn để không thực hiện lời hứa. Làm từ thiện cốt ở tấm
lòng, cần sự khiêm cung, xuất phát từ trái tim, không phải sự khoe mẽ, khoe
danh.
Qua các vụ việc lợi dụng từ thiện để trục lợi, chúng ta thấy
rằng các phương thức của các đối tượng là rất đa dạng. Do vậy để hoạt động từ
thiện đúng tôn chỉ mục đích, mỗi tổ chức cá nhân cần phải nâng cao cảnh giác
trước các thủ đoạn kêu gọi từ thiện từ thiện để lừa đảo trên mạng xã hội.
Cần thận trọng tìm hiểu, kiểm chứng kỹ các thông tin đăng tải kêu gọi ủng
hộ từ thiện trên các trang mạng xã hội; yêu cầu công khai, minh bạch thông tin
về người cần giúp đỡ hoặc liên hệ với chính quyền địa phương, bệnh
viện nơi họ điều trị để kiểm chứng thông tin. Trường hợp có nghi ngờ
về hoạt động lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, cần báo cho cơ quan Công an để
kịp thời xử lý.
NQR
