Một trong những âm mưu,
thủ đoạn chống phá dai dẳng của các thế lực thù địch đối với cách mạng Việt Nam
là xuyên tạc, phủ nhận những nỗ lực, thành quả của Việt Nam trong việc bảo đảm
quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận cho công dân.
Ý đồ này không ngoài mục đích hạ thấp sứ mệnh
của báo chí cách mạng, phủ
nhận khuynh hướng tính chính trị của báo chí cách mạng phục vụ nhân dân, phục
vụ đất nước và sâu xa hơn, hòng làm thay đổi thể chế chính trị-xã hội ở Việt Nam.
Những năm qua, Đảng, Nhà nước ta luôn quan
tâm tạo điều kiện thuận lợi cho báo chí Việt Nam phát triển. Cùng với đó, sự
phát triển kinh tế-xã hội của đất nước là hiện thực sinh động cho báo chí Việt
Nam phát triển lớn mạnh cả về quy mô, tổ chức, lực lượng, phương tiện, công
nghệ làm báo và sức ảnh hưởng, lan tỏa trong xã hội.
Về phương diện chính trị, pháp lý, Đảng Cộng
sản Việt Nam khẳng định: “Báo chí vừa là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của
các đoàn thể, vừa là diễn đàn của nhân dân”; “xây dựng nền báo chí, truyền
thông chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại; thực hiện tốt quy hoạch, phát triển
hệ thống báo chí, truyền thông”. Điều 25 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ
nghĩa Việt Nam năm 2013 hiến định: “Công dân có quyền tự do ngôn luận, tự do
báo chí, tiếp cận thông tin, hội họp, lập hội, biểu tình. Việc thực hiện các
quyền này do pháp luật quy định”.
Theo Luật Báo chí 2016, công dân được tham
gia vào các quy trình sáng tạo, sản xuất sản phẩm báo chí, tiếp nhận báo chí,
ngôn luận trên báo chí theo quy định (Điều 11). Các cơ quan báo chí có trách
nhiệm bảo đảm công dân thực hiện quyền tự do báo chí theo quy định
(Điều 12). Về phần mình, cơ quan báo chí và nhà báo được hoạt động trong khuôn
khổ pháp luật và được Nhà nước bảo hộ, không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền
dẫn và phát sóng (Điều 13); được tạo mọi điều kiện tốt nhất để hoạt động nghề
nghiệp. Không ai có quyền cản trở nhà báo khai thác và thể hiện thông tin theo
đúng quy định của pháp luật (Điều 25).
Tất nhiên, cũng như ở mọi lĩnh vực, mọi quốc
gia, tự do báo chí phải trong khuôn khổ chứ không phải là thứ tự do vô giới
hạn, vô chính phủ, đứng ngoài pháp luật. Luật Báo chí 2016 quy định: “Không ai
được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm
phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân”
(Điều 13). Trách nhiệm của nhà báo và công dân trong thực hành tự do báo chí
nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mọi tổ chức, cá nhân, góp phần xây
dựng đất nước phát triển giàu mạnh (Điều 9).
Thực tiễn đã chứng minh, báo chí cách mạng
Việt Nam ngày càng lớn mạnh, quyền tự do báo chí được bảo đảm. Tính đến hết năm
2022, Việt Nam có gần 41.000 người đang hoạt động trong lĩnh vực báo chí, với
18.000 người được cấp thẻ nhà báo. Các cơ quan, đoàn thể ở Trung ương và các
địa phương có báo hoặc tạp chí; mọi giai cấp, tầng lớp, thành phần xã hội, các
tổ chức xã hội-nghề nghiệp... đều có tờ báo, tạp chí chuyên biệt dành cho họ.
Nhiều tờ báo đã chuyển đổi thành cơ quan báo chí đa phương tiện, đa loại hình,
hiện diện trên môi trường internet. Các loại hình báo chí di động, báo chí mạng
xã hội, báo chí trí tuệ nhân tạo... xuất hiện, thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận đa
giác quan (nghe-nhìn-đọc) ở mọi lúc, mọi nơi của công chúng. Đồng thời, các
hình thức tương tác với công chúng được mở rộng. Mô hình truyền thông hai chiều
tạo cơ hội để công chúng được bày tỏ chính kiến, quan điểm, nguyện vọng trước
mọi vấn đề, sự việc đang diễn ra trong đời sống xã hội; được tham gia vào tiến
trình giải quyết các vấn đề mà xã hội đang đặt ra như: Vấn đề bảo vệ môi
trường; bảo vệ quyền trẻ em, quyền phụ nữ; chống biến đổi khí hậu; chống tham
nhũng, tiêu cực xã hội...
Bên cạnh đó, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực
báo chí phát triển. Hiện nay đã có gần 40 hãng truyền thông quốc tế có mặt tại
Việt Nam, trong đó có nhiều hãng lớn như: CNN, Reuters, AP, AFP, Kyodo, Hãng
thông tấn Asia (Hàn Quốc), Nhật báo kinh tế Aju (Hàn Quốc) và Hãng thông tấn
Rossiya Segodnya (Nga)... Các cơ quan truyền thông quốc tế như: CNN, TV5, NHK,
DW, Australia Network, KBS, Bloomberg và hầu hết kênh truyền thông lớn thế giới
đều đến được với công chúng Việt Nam dễ dàng, thuận tiện mà không có bất kỳ rào
cản công nghệ hay pháp lý nào. Các nhà báo quốc tế được Chính phủ Việt Nam tạo
điều kiện thuận lợi để tác nghiệp. Nhiều nhà báo Việt Nam được Nhà nước tạo
điều kiện đi học tập, trao đổi kinh nghiệm chuyên môn, tác nghiệp báo chí tại
nhiều quốc gia trên thế giới.
Với cơ sở chính trị, pháp lý đã khẳng định và
thực tiễn đã chứng minh quyền tự do báo chí ở Việt Nam luôn được tôn trọng, bảo
đảm. Điều này có ý nghĩa bác bỏ, phủ nhận những luận điệu xuyên tạc, sai trái
của các thế lực thù địch về bảo đảm quyền tự do báo chí, tự do ngôn luận ở Việt
Nam.
Nhà báo và cơ quan báo chí trong cuộc
chiến đẩy lùi thông tin xấu độc, thù địch
Những năm qua, nhiều tờ báo, đặc biệt là các
tờ báo thuộc hệ thống báo Đảng, các cơ quan báo chí lớn như: Nhân Dân, Quân đội
nhân dân, Công an nhân dân, Tạp chí Cộng sản, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài
Truyền hình Việt Nam, nhiều báo Đảng địa phương, nhiều tạp chí khoa học đã đăng
tải những bài viết phản ánh, phân tích, vạch trần âm mưu, thủ đoạn chống phá
Đảng, chế độ cũng như chống phá nền báo chí cách mạng của các thế lực thù địch.
Nhiều báo đã mở các chuyên trang, chuyên mục: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của
Đảng trong tình hình mới”, “Nhận diện sự thật”... lồng ghép đăng tải các bài
viết khẳng định quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí ở Việt Nam. Nhiều bài báo
đã mở chuyên mục kiểm chứng thông tin để đăng tải sự thật về các sự việc, sự
kiện, vấn đề bị các thế lực thù địch xuyên tạc để người dân không hoang mang,
dao động.
Thời gian tới, tình hình thế giới, khu vực
tiếp tục diễn biến phức tạp, các thế lực thù địch, phản động trong và ngoài
nước sẽ gia tăng thủ đoạn “diễn biến hòa bình” trên lĩnh vực tư tưởng, xuyên
tạc tự do báo chí ở Việt Nam với phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo
quyệt hơn. Vì vậy, việc nhận diện, phản bác, đấu tranh chống thông tin sai
lệch, xuyên tạc về tự do báo chí đòi hỏi nhà báo-với tư cách chủ thể thực thi
trách nhiệm đưa tin, khởi tạo, định hướng dư luận tại cơ quan ngôn luận của
Đảng, Nhà nước, diễn đàn của nhân dân-phải nhập cuộc tích cực hơn để nhận diện
sự thật, lẽ phải, kịp thời và kiên quyết phản bác mạnh mẽ, đập tan âm mưu của
các thế lực thù địch, phản động, bất mãn chính trị.
Tự do báo chí ở Việt Nam là thực tiễn không
thể phủ nhận, xuyên tạc. Việc bảo đảm tự do báo chí, tự do ngôn luận cũng là
một trong những mục tiêu xuyên suốt tiến trình cách mạng Việt Nam; là đường lối
lãnh đạo nhất quán của Đảng ở mọi kỳ, được bảo đảm bằng hệ thống Hiến pháp,
pháp luật và được nhân dân đồng lòng ủng hộ. Với thực tế đó, nhà báo có đầy đủ
cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để đấu tranh hiệu quả chống luận điệu
xuyên tạc về vấn đề tự do báo chí trên không gian mạng. Vì vậy, nhà báo phải
mài sắc ngòi bút thành “vũ khí” sắc bén để đấu tranh trực diện, không
khoan nhượng với những quan điểm sai trái, thù địch về vấn đề tự do báo chí.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng
định: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí
sắc bén của họ”. Muốn phản bác hiệu quả những luận điệu xuyên tạc, nhà báo cần
phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, luôn thể hiện khát khao bảo vệ lẽ phải,
chính nghĩa bằng một tinh thần nhiệt huyết, một trí tuệ, tài năng được hun đúc,
rèn giũa bền bỉ. Theo lời Bác Hồ dạy, nhà báo cần “nắm vững chủ trương, chính
sách của Đảng và Chính phủ”; “cố gắng trau dồi tư tưởng, nghiệp vụ và văn hóa”;
“đi sâu vào quần chúng”. Nhà báo cần nắm vững chủ trương, chính sách để tuyên
truyền trúng và có sức thuyết phục, để vững vàng là người chiến sĩ tiên phong
trên mặt trận tư tưởng-văn hóa của Đảng. Đối với mỗi nhà báo, văn hóa tốt đem
lại đạo đức tốt, tri thức rộng, sâu; nghiệp vụ vững để sáng tạo tác phẩm báo
chí hay, hấp dẫn.
Có thể khẳng định rằng, việc các cơ quan báo
chí và đội ngũ nhà báo tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm xuyên tạc, sai
trái, thù địch về tự do báo chí ở Việt Nam vừa là trách nhiệm chính trị vừa là
đạo đức, văn hóa nghề nghiệp nhằm góp phần cùng cả hệ thống chính trị bảo vệ
vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời bảo vệ những giá trị, thành quả
tốt đẹp của nền báo chí cách mạng Việt Nam đã được vun đắp, xây dựng gần một
thế kỷ qua./.
PGS, TS Trương Thị Kiên, Học viện Báo chí và Tuyên truyền