Về bản chất hoạt động của HTĐCTM vừa
mang tính chất mê tín dị đoan, vừa tiềm ẩn nhiều vấn đề phức tạp về an ninh,
trật tự, làm ảnh hưởng đến khối đại đoàn kết dân tộc và cũng là điều kiện để
các cá nhân, tổ chức thù địch lợi dụng xuyên tạc về tình hình tự do tín ngưỡng,
tôn giáo ở Việt Nam.
Nguồn gốc và
quá trình du nhập của HTĐCTM vào Việt Nam
HTĐCTM là một “phong trào tôn
giáo” mới bắt nguồn tại Hàn Quốc do Ahn Sahng-hong, sinh năm 1918 sáng lập. Năm
1947, Ahn Sahng-hong theo Cơ Đốc Phục Lâm nhưng sau đó bị giáo hội này khai trừ
vì đưa ra quan điểm “lấy thập tự giá làm biểu tượng trong Hội thánh là phạm tội
thờ thần tượng". Đến năm 1964, ông lập ra nhóm "Hội thánh của Đức
Chúa Trời Nhân chứng Jesus” tại TP Busan, Hàn Quốc và trở thành Giáo chủ.
Ông tự cho rằng mình là "Chúa tái
lâm", "Thánh Linh đấng yên ủi", "Đức Chúa Trời đến thế gian
qua việc mặc lấy xác thịt", nhấn mạnh rằng phải gia nhập vào nhóm của mình
thì mới được "ghi tên vào sổ của sự sống". Năm 1985, sau khi Ahn
Sahng-hong qua đời, bà Janggil - Ja (Zahng Gil Jah hoặc Chang Gil Jah) tách ra
thành lập “Hội thánh của Đức Chúa Trời Nhân chứng Ahn Sahng-hong”.
Năm 1997, Hội thánh của Đức
Chúa Trời Nhân chứng Ahn Sahng-Hong đổi tên gọi chính thức là “Hội Thánh của
Đức Chúa Trời Hiệp hội Truyền giáo Tin lành Thế giới” (World mission society
Church of God - WMSCOG) hay còn gọi là “Hội thánh của Đức Chúa trời mẹ” (bởi vì
tổ chức này tin có Đức Chúa trời mẹ).
Tổ chức này coi ông Ahn
Sahng-hong là “Đức Chúa trời cha” và bà Janggil-Ja là “Đức Chúa trời mẹ”, không
tổ chức lễ Giáng sinh, không thờ cây thánh giá, trong sinh hoạt nữ trùm khăn
ren trắng… Vì vậy, các tổ chức chính thống ở Hàn Quốc tẩy chay và coi là tà
giáo, gọi là HTĐCTM để phân biệt với các tổ chức Hội thánh Đức Chúa Trời khác
thuộc đạo Tin Lành. Trụ sở chính của HTĐCTM đặt tại quận Bundang, TP Seongnam,
tỉnh Kyunggi, Hàn Quốc.
HTĐCTM du nhập vào Việt Nam
thông qua hoạt động nhập cảnh của người Hàn Quốc; tiếp đến là hoạt động hiến
máu nhân đạo của “Quỹ chúng tôi yêu bạn”. HTĐCTM xuất hiện ở phía Nam vào năm
2001, hình thành điểm nhóm đầu tiên tại TP Hồ Chí Minh vào khoảng năm 2005-2006
do Nguyễn Văn Hòa (truyền đạo sư) phụ trách từ Đà Nẵng trở vào. Năm 2013 xuất
hiện ở phía Bắc và rộ lên năm 2016 do ông Nguyễn Đình Tám (chấp sự) phụ trách
từ Thừa Thiên-Huế trở ra.
Theo quy định của tổ chức
này, mỗi tín đồ được tổng hội ở Hàn Quốc trực tiếp cấp “mã số sự sống” và quản
lý chặt chẽ về nhân thân, lai lịch, quan hệ xã hội… thông qua “Thẻ Thánh đồ”
(tín đồ) và “Thẻ Thánh đồ điện tử” (đối với người có chức vụ cao hơn tín đồ),
được lưu trữ trên website của giáo hội. Hiện nay, HTĐCTM có mặt ở nhiều tỉnh,
thành phố với hàng nghìn người tin theo.
Bản chất của
Hội thánh Đức Chúa trời mẹ
HTĐCTM là một hiện tượng tôn
giáo gắn với vấn đề tín ngưỡng, giáo lý trong đạo Tin Lành nhưng có nhiều điểm
khác so với các hệ phái Tin Lành được Nhà nước công nhận, mang tính tà giáo. Cụ
thể là:
- Về giáo lý, giáo luật
Tổ chức không có hệ thống
giáo lý, giáo luật riêng mà đa phần cắt xén, pha tạp giữa giáo lý, giáo luật,
lễ nghi của đạo Công giáo và hệ phái Tin Lành Cơ đốc Phục lâm. Cụ thể là giáo
lý được xây dựng trên cơ sở trích dẫn các câu Kinh thánh riêng lẻ để phục vụ
cho quan điểm cá nhân người sáng lập (đây là phương pháp mà hầu hết các tà giáo
mang danh Cơ đốc khác đều dùng, vi phạm nguyên tắc giải nghĩa Kinh thánh Cơ đốc
là phải theo văn mạch và có đối chiếu với những sách khác trong Kinh thánh).
Đồng thời có một số điểm khác biệt, thậm chí sai trái, không đúng với Kinh
thánh Tin Lành. Cho rằng con người được sinh ra, được nuôi dưỡng trưởng thành
không phải do bố, mẹ mà do Đức Chúa Trời ủy thác.
Phải thờ phượng “Đức Chúa
Trời Cha”; không lập bàn thờ, cúng tổ tiên, ông bà, cha mẹ; coi linh hồn người
thân là ma quỷ; không thắp hương đền, chùa, di tích lịch sử, nghĩa trang liệt
sĩ; không ăn đồ cúng, đó là đồ thừa của ma quỷ. Việc tổ chức này tin rằng “tất
cả mọi người là những thiên thần đã đến trái đất sau khi phạm tội ở trên trời”
và xem cơ thể là nhà tù thời gian của linh hồn là một quan điểm hoàn toàn sai
trật với Thánh kinh.
Về ngày tận thế, trong Kinh
thánh chính thống không định trước ngày giờ tận thế nhưng Ahn Sahng-hong đã
định vào năm 1988. Cho rằng mình đã giáng lâm xuất trần cứu vớt nhân loại, phê
phán về lễ Giáng sinh khi cho rằng ngày 25/12 lễ Giáng sinh là ngày sinh thần
mặt trời của người nông dân La Mã xưa, vì vậy các hội thánh khác giữ lễ Giáng
sinh ngày nay là hành động thờ lạy hình tượng.
Ngoài ra, quan điểm của hội
thánh này còn nhiều điểm trái ngược với các tổ chức Tin Lành như: không có thập
tự giá; nghi lễ sinh hoạt phải bịt khăn (các tín đồ nữ khi sinh hoạt phải trùm
khăn kín đầu); khi cầu nguyện thì nhân danh Đấng Christ Ahn Sahng-hong. HTĐCTM
cho rằng các hội thánh không giữ ngày Sabat, không giữ Lễ Vượt qua là tà giáo;
hội thánh giữ lễ Giáng sinh vào ngày 25/12 không dựa trên Kinh thánh; hội thánh
thờ lạy thập tự đều là tà giáo; họ cho rằng phải giữ luật pháp của Cựu ước thì
sẽ là chính thống thì hội thánh mới có sự cứu rỗi… Đây là những quan điểm hoàn
toàn sai lệch.
- Về cơ cấu tổ chức
Cơ cấu tổ chức HTĐCTM tại
Việt Nam gồm hai cấp, cấp hội thánh và cấp điểm nhóm. Nhìn chung, tại Việt Nam,
tổ chức HTĐCTM không có cơ cấu tổ chức chặt chẽ; không phân cấp quản lý, không
có lãnh đạo chung mà tổ chức theo từng nhóm Sion (địa điểm sinh hoạt của tín
đồ); hiện có trên 200 điểm nhóm, trong đó hầu hết các điểm nhóm đều không được
cấp phép hoạt động.
- Về hình thức sinh hoạt của
tổ chức HTĐCTM
Những ai tin theo tổ chức
HTĐCTM phải làm rất nhiều lễ. Để trở thành “con cái” của Đức Chúa Trời cần phải
làm lễ vượt qua với luận điệu: “Nếu trở thành con của Đức Chúa Trời sẽ được
thiên sứ bảo vệ; mọi biến cố trên trái đất như động đất, sập nhà, hỏa hoạn, tai
nạn giao thông… sẽ không bị xâm hại dù chỉ một sợi tóc”.
Số người tin theo sẽ phải làm
đủ các loại lễ: Lễ chuộc tội (ba lần trong một ngày để Đức Chúa Trời tha tội và
ban phước lành; ai dâng càng nhiều tiền thì sẽ được ban càng nhiều phước); lễ
cảm tạ (ngày ba lần gồm tiền lễ cảm tạ cha mẹ trời, Sion và cảm tạ mẹ trời,
Tổng hội ở Hàn Quốc); lễ phụng sự (ba lần trong ngày với phong bì trắng đựng
tiền nhằm phụng sự Đức chúa Jesu đã hy sinh bản thân mình, đóng đinh trên cây
thập tự giá).
Ngoài ra, thứ ba và thứ bảy
hằng tuần phải đến Sion làm lễ Sabat “gác hết mọi việc xã hội (họp hành), gác
hết mọi việc nhà, kể cả bố mẹ chết đang nằm đó”; Đức Chúa Trời đã ban luật tuần
làm việc 6 ngày, ngày thứ 7 phải nghỉ ngơi đến Sion nhận phước của Đức Chúa
Trời, ai không đến Sion là phạm luật, mất phước, ngày tận thế không được về
nước thiên đàng. Tất cả mọi người tin theo phải thật vui vẻ dâng nhiều lễ để
Đức Chúa Trời tha nhiều tội, ban nhiều phước và ngược lại. Cách thức hành lễ
thường vay mượn các tôn giáo chính thống, tín ngưỡng dân gian như: vái lạy, cầu
xin, sám hối, ban ơn, bố thí.
- Về hoạt động tuyên truyền,
lôi kéo người tham gia tổ chức
Cách thức truyền giáo của
HTĐCTM gần giống với mô hình bán hàng đa cấp, do Tổng hội ở Hàn Quốc điều hành.
Từ năm 2016 đến nay, số đối tượng cầm đầu của HTĐCTM đã đẩy mạnh việc phát
triển tổ chức, phân công người đi các địa phương tuyên truyền, lôi kéo người
tham gia dưới nhiều hình thức, vỏ bọc khác nhau như dưới danh nghĩa công ty tư
vấn, giới thiệu việc làm, trung tâm bảo tồn cây thuốc Việt Nam, văn phòng kinh
doanh, giới thiệu các sản phẩm; mở cửa hàng kinh doanh, buôn bán; thông qua
hoạt động từ thiện xã hội.
Đáng chú ý, tổ chức này đã
lôi kéo chủ yếu thanh niên, sinh viên các trường đại học, cao đẳng. Các đối
tượng cầm đầu tổ chức lợi dụng sự thiếu hiểu biết về tôn giáo của các tín đồ,
dùng các luận điệu như ngày tận thế, chia sẻ tình yêu thương, làm giàu, tác
động số tín đồ này đi theo tổ chức. Các tín đồ theo tổ chức phải nộp tiền dâng
hiến, được cho uống nước thánh, bánh thánh (không rõ nguồn gốc), được chỉ bảo
không nghe theo lời khuyên của gia đình, xã hội, không thờ, ăn các đồ cúng tổ
tiên, sẵn sàng từ bỏ gia đình, bỏ học để tham dự các buổi nhóm họp truyền đạo
trái phép vào các ngày thứ ba và thứ bảy hằng tuần. Nhiều đối tượng trong tổ
chức đã lợi dụng danh nghĩa mở các văn phòng đại diện, thành lập công ty, buôn
bán hàng đa cấp, trung tâm trá hình với mục đích tuyên truyền đạo trái phép và
phát triển tổ chức, gây nhiều phức tạp về trật tự, vi phạm pháp luật trong lĩnh
vực hoạt động tôn giáo. Sau khi lôi kéo được hội viên tham gia, các đối tượng
sẽ tổ chức cho hội viên sinh hoạt trực tiếp tại các điểm nhóm (Sion) hoặc qua
hệ thống Zoom.
- Về phương thức hoạt động
của HTĐCTM: Tổ chức này hoạt động tương tự như mô hình đa cấp, được chia thành
nhiều nhóm nhỏ, các điểm nhóm sinh hoạt riêng rẽ. Các đối tượng ban đầu chỉ là
lân la làm quen, khéo léo tiếp cận tìm hiểu gia cảnh của từng người rồi động
viên chia sẻ, hướng dẫn những điều cần thiết trong cuộc sống, sau đó sẽ tìm
cách thao túng tâm lý, ép người tham gia bằng sự sợ hãi bởi những lời rao giảng
lệch chuẩn, gieo vào tín đồ niềm tin ngày tận thế, về sự phán xét của Đức Chúa
Trời nếu không nghe, tin theo; về những rủi ro, những điều siêu nhiên, sứ mệnh
cao cả của hội viên để cứu rỗi linh hồn, về cuộc sống an nhàn, hạnh phúc khi
theo HTĐCTM…
Cảnh giác
với hoạt động Hội thánh Đức Chúa trời mẹ
Đối chiếu quy định hiện hành
về tín ngưỡng, tôn giáo ở Việt Nam cho thấy, tổ chức HTĐCTM không có giáo lý,
giáo luật, cơ cấu tổ chức riêng, có mục đích hoạt động chính là vụ lợi, trái
pháp luật nên không đủ điều kiện để được cấp đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập
trung, cấp đăng ký hoạt động tôn giáo.
Hoạt động của HTĐCTM tại một
số địa phương thời gian vừa qua như Thanh Hóa, Vĩnh Phúc, Quảng Nam và một số
tỉnh miền núi phía Bắc trước đây cho thấy tổ chức này đã vi phạm nghiêm trọng
các điều cấm quy định tại Ðiều 5, Luật Tín ngưỡng, tôn giáo 2016 với các nội
dung như: ép buộc, mua chuộc người khác; xâm phạm an ninh, trật tự, an toàn xã
hội, môi trường; xâm hại đạo đức xã hội; xâm phạm thân thể, sức khỏe, tính
mạng, tài sản; xúc phạm danh dự, nhân phẩm của người khác; cản trở việc thực
hiện quyền và nghĩa vụ công dân; lợi dụng hoạt động tín ngưỡng, hoạt động tôn
giáo để trục lợi…
Những gì HTĐCTM tuyên truyền
là hoàn toàn trái ngược với thuần phong mỹ tục cũng như những giá trị chuẩn mực
về đạo đức, văn hóa của người Việt; không được pháp luật Việt Nam cho phép;
hoạt động với các biến thể dị thường núp dưới nhiều danh nghĩa (nhất là danh
nghĩa từ thiện, mở các lớp hướng thiện); những kẻ cầm đầu hầu hết là những
người không bình thường, có quá khứ bất hảo (cờ bạc, trộm cắp, nghiện hút…);
mục đích chính là vụ lợi.
Hoạt động của HTĐCTM hiện có
nhiều vi phạm như: sinh hoạt tôn giáo tập trung khi chưa được cơ quan Nhà nước
có thẩm quyền công nhận và cho phép; truyền đạo không đúng đối tượng (tập trung
vào học sinh, sinh viên); tài liệu tuyên truyền là những văn hóa phẩm không rõ
nguồn gốc; ảnh hưởng đến truyền thống, phong tục tập quán, đạo đức gia đình, xã
hội (như xúi giục, kích động nguời theo ứng xử không hiếu thảo với cha mẹ, đập
phá bàn thờ tổ tiên, tuyên truyền người thân trong gia đình là ma quỷ)...
Thậm chí, hoạt động của
HTĐCTM trong thời gian vừa qua tại một số địa phương đã gây chia rẽ, kích động
gây mâu thuẫn giữa những người theo và không theo tín ngưỡng, tôn giáo và có
dấu hiệu trục lợi cá nhân, gây hoang mang trong dư luận quần chúng nhân dân ở
một số địa bàn, đặc biệt là các địa bàn vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu
số, kinh tế, xã hội còn gặp nhiều khó khăn.
Vậy nên, việc nhận thức rõ
bản chất để kịp thời cảnh giác, ngăn chặn, xử lý hoạt động phi pháp, nguy hiểm
của những đối tượng tự xưng là người của HTĐCTM là điều cần thiết, đem lại sự
bình yên cho xã hội.