Nhận rõ tính chất nguy hiểm của biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”
trong nội bộ, những năm qua, trong nhiều kỳ đại hội, hội nghị Trung ương, Đảng
ta từng cảnh báo về tình trạng này. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI,
Đảng ta chỉ rõ: “Những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, “tự
diễn biến”, “tự chuyển hóa” có những diễn biến phức tạp”. Tiếp
đó, Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Đảng lần thứ tư (khoá XI) đã thẳng thắn
chỉ ra những biểu hiện cụ thể về “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ
Đảng ta hiện nay là: “Một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên, trong đó có
những đảng viên giữ vị trí lãnh đạo, quản lý, kể cả một số cán bộ cao cấp, suy
thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống... phai nhạt lý tưởng, sa vào
chủ nghĩa cá nhân ích kỷ, cơ hội, thực dụng, chạy theo danh lợi, kèn cựa địa
vị, cục bộ, tham nhũng, lãng phí, tuỳ tiện, vô nguyên tắc”. Tình trạng này “làm
giảm sút lòng tin của nhân dân đối với Đảng; nếu không được sửa chữa sẽ là
thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng và sự tồn vong của chế độ”. Do
vậy, Trung ương yêu cầu phải “kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình
trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên,
trước hết là cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp để nâng cao năng lực lãnh đạo,
sức chiến đấu của Đảng, củng cố niềm tin của đảng viên và của nhân dân đối với
Đảng”. Văn kiện Đại hội XII của Đảng một lần nữa chỉ rõ: “Tình trạng suy thoái
về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng
viên chưa bị đẩy lùi; có mặt, có bộ phận còn diễn biến phức tạp hơn”. Những năm
tới, Đảng ta yêu cầu đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, phát
huy mọi nguồn lực và động lực để phát triển đất nước nhanh, bền vững; đặc biệt
chú trọng lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện có kết quả sáu nhiệm vụ trọng tâm, trong
đó cần tập trung nhiệm vụ: “Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn,
đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện
"tự diễn biến", "tự chuyển hoá" trong nội bộ. Tập trung xây
dựng đội ngũ cán bộ, nhất là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược, đủ năng lực, phẩm
chất và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”.
“Tự diễn biến” ở phạm vi tổ chức là có những thay đổi ở
tầm quản lý vĩ mô về đường lối, chủ trương, pháp luật, làm thay đổi bản chất
chính trị, thậm chí làm suy yếu và tan rã tổ chức đó. “Tự diễn biến” đối
với cá nhân là sự thay đổi về nhận thức chính trị- xã hội, thay đổi về
quan điểm, tư tưởng của cán bộ, đảng viên nhận thức chính trị và hành động xa
rời, thậm chí đi ngược lại chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm
tư tưởng của Đảng. “Tự diễn biến” của cá nhân có thể dẫn đến sự
thay đổi của tập thể, tổ chức.“Tự diễn biến” của tổ chức chi
phối, áp đặt, điều khiển đối với cá nhân trong tổ chức đó. “Tự diễn biến” do
nhiều nguyên nhân khác nhau, ở đây chủ yếu nói đến nguyên nhân chủ quan của cán
bộ, đảng viên, như: lập trường, tư tưởng không vững vàng, thiếu bản lĩnh chính
trị, hoang mang, dao động trước tác động của các yếu tố bên ngoài; thiếu tu
dưỡng, rèn luyện bản thân thường xuyên; không chủ động học tập, nghiên cứu sâu
sắc chủ nghĩa Mác-Lênin, học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh… “Tự
chuyển hóa” là hậu quả tất yếu của quá trình “tự diễn biến”, nếu không
được phát hiện và ngăn chặn kịp thời. Đó là thời điểm đã có sự thay đổi về bản
chất.
Biểu hiện chuyển hóa chính trị ở Việt Nam xuất hiện từ hai hướng: Một
mặt, đó là âm mưu và hoạt động tác động chuyển hóa chính trị của các thế
lực thù địch. Mặt khác, đó là sự “tự chuyển hóa” chính trị của
nội bộ ta. Hai hướng này có mối quan hệ chặt chẽ, biện chứng với nhau. Yếu tố
bên ngoài thúc đẩy, tạo điều kiện cho yếu tố bên trong; yếu tố bên trong tạo sự
chú ý và điều kiện thuận lợi cho yếu tố bên ngoài. Trong đó, “tự chuyển hóa”
bên trong sẽ quyết định sự thay đổi về chính trị nên hết sức nguy hiểm. Do vậy,
phương châm, nguyên tắc bảo đảm an ninh nội bộ, phòng, chống chuyển hóa chính
trị phải chủ động phòng ngừa, giữ vững bên trong là trước tiên.
“Tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong nội bộ là sự
suy thoái từ bên trong; là quá trình tự biến đổi về tư tưởng chính trị, đạo
đức, lối sống của cán bộ, đảng viên theo chiều hướng tiêu cực, làm mất dần các
chuẩn mực của người cộng sản, dẫn đến xa rời những nguyên tắc, quan điểm
mácxít; suy giảm nghiêm trọng niềm tin vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.
Đến khi những yếu tố cách mạng, tích cực bị phai nhạt, triệt tiêu, tư tưởng phi
xã hội chủ nghĩa tăng dần, thắng thế, lúc đó sẽ dẫn đến sự “tự chuyển hoá” cán
bộ, đảng viên từ người tốt trở thành phần tử chống đối Đảng, Nhà nước. “Tự diễn
biến”, “tự chuyển hoá” sẽ gây ra tình trạng mất đoàn kết trong nội bộ các cơ
quan, tổ chức; một bộ phận trong đội ngũ trí thức, luật sư, báo chí, văn nghệ
sĩ bộc lộ tư tưởng muốn thoát ly khỏi sự lãnh đạo của Đảng. Nếu không được ngăn
chặn kịp thời, triệt để sẽ dẫn đến tổ chức bị suy thoái, tự tan rã. Khi “tự
diễn biến”, “tự chuyển hoá” diễn ra ở tầm vĩ mô sẽ dẫn đến sự chuyển hoá từ chế
độ xã hội chủ nghĩa sang chế độ tư bản chủ nghĩa.
Đại hội XIII của Đảng nhận định: “Bốn nguy cơ mà Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm
kỳ khóa VII của Đảng (năm 1994) nêu lên vẫn tồn tại, có mặt diễn biến phức tạp
như tham nhũng, lãng phí, “diễn biến hóa bình” của các thế lực thù địch với
những thủ đoạn mới, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội
bộ; niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân vào Đảng, vào chế độ có
mặt bị giảm sút”. Và dự báo: “Bốn nguy cơ mà Đảng ta đã chỉ ra tiếp
tục tồn tại, nhất là nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong
khu vực và trên thế giới, nguy cơ “diễn biến hòa bình” của thế lực thù địch
nhằm chống phá nước ta; tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức,
lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong một bộ phận cán
bộ, đảng viên, công chức, viên chức và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí diễn
biến phức tạp; khoảng cách giàu - nghèo, phân hóa xã hội ngày càng tăng, đạo
đức xã hội có mặt xuống cấp đáng lo ngại, làm giảm lòng tin của cán bộ, đảng
viên và nhân dân vào Đảng và Nhà nước”. Trong khi đó mặt trái của cơ chế thị
trường là nguyên nhân cộng hưởng trực tiếp làm gia tăng nguy cơ “tự diễn biến”,
“tự chuyển hóa”. Điều này được minh chứng khi một bộ phận cán bộ, đảng viên có
nhiều hành vi vi phạm kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước, hạn chế về năng
lực, phẩm chất, lối sống thiếu lành mạnh; tình trạng tham nhũng, tiêu cực chưa
đẩy lùi; xuất hiện ngày càng nhiều các biểu hiện mâu thuẫn, mất đoàn kết nội bộ
ở không ít tổ chức đảng, chính quyền các cấp. Nguy hiểm hơn đó là xuất hiện một
bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về tư tưởng, không tin vào sự
lãnh đạo của Đảng, sự tồn tại, phát triển của chế độ XHCN. Một số cá nhân, tổ
chức lợi dụng danh nghĩ “phản biện”, “góp ý” để bày tỏ “quan điểm” chính trị tự
do dân chủ theo kiểu phương Tây... Đứng trước tình hình đó, Đại hội XII,
Đảng ta tiếp tục nhấn mạnh: “Tăng cường xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh”.
Sự nhấn mạnh này không chỉ đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng, mà còn xuất phát từ
thực tiễn tình hình, từ quyết tâm giải quyết triệt để một vấn đề cấp bách hiện
nay, đáp ứng nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và quần chúng nhân dân.
Còn nhớ, trong lời nói chuyện tại lễ bế mạc Lớp bổ túc
trung cấp, được Báo Vệ quốc quân đăng lại trên số 15, ngày 10/10/1947, Bác Hồ
ví một tập thể, một tổ chức như một cơ thể và mỗi khâu, mỗi cá nhân là một bộ
phận hợp thành cơ thể ấy. Người nói: “Mệnh lệnh cũng như dòng máu chảy từ tim
ra đến đầu, các tứ chi. Nếu chảy đến tay mà tắc nghẽn, thì tay bại. Tay bại thì
người sẽ yếu đi”. Chủ trương xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay cũng như “dòng
máu chảy từ tim ra đến đầu, các tứ chi”, tắc ở bộ phận nào là “bại” ở bộ phận
ấy, “bại” ở một bộ phận cũng ảnh hưởng không nhỏ tới việc thực hiện chủ trương
lớn của Đảng.
T3.
