Nếu như suy thoái về tư tưởng chính
trị, đạo đức lối sống là sự biến đổi theo chiều hướng từ tích cực sang tiêu
cực, thì “nêu gương” lại giúp mỗi cán bộ, đảng viên đề kháng lại sự biến đổi
đó, củng cố, tăng cường và làm bền vững hơn các yếu tố tích cực, tiến bộ, để
suy thoái không xảy ra và không thể xảy ra. Do vậy, trách nhiệm “nêu gương” là
“mệnh lệnh không lời”, xuất phát từ trái tim của mỗi cán bộ, đảng viên để tự
phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống hiện nay.
Nêu gương - Tác dụng không nhỏ trong
phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống
Nêu gương là một trong những thuộc tính
gắn liền với bản chất của Đảng ta, là lương tâm, nghĩa vụ, trách nhiệm đạo đức,
thể hiện tư cách của người cán bộ, đảng viên. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy:
“Người đảng viên - dù công tác to hay nhỏ, địa vị cao hay thấp - ở đâu cũng
phải làm gương mẫu cho quần chúng,... muốn quần chúng hăng hái thi hành, thì
người đảng viên ắt phải xung phong làm gương mẫu để quần chúng bắt chước, làm
theo”1.
Nếu như suy thoái về tư tưởng chính
trị, đạo đức, lối sống là sự biến đổi theo chiều hướng từ tích cực sang tiêu
cực, thì nêu gương giúp mỗi cán bộ, đảng viên chống lại sự biến đổi đó, củng
cố, tăng cường và làm bền vững hơn các yếu tố đó. Bởi vì, nêu gương nghĩa là
mỗi cán bộ, đảng viên phải làm “kiểu mẫu” trong mọi công việc, muốn vậy họ cần
phải có đạo đức cách mạng, có phẩm chất chính trị, đạo đức trong sáng, lối sống
trong sạch lành mạnh, giản dị, phương pháp, tác phong, phong cách làm việc khoa
học, ý thức tổ chức kỷ luật tốt và mẫu mực trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ
được giao.
Thực hiện tốt nêu gương sẽ “xây” cái
tích cực, tiến bộ, để “chống” lại cái phản tiến bộ, cái lạc hậu muốn lôi kéo,
dụ dỗ cán bộ, đảng viên sa vào chủ nghĩa cá nhân, rơi vào những vi phạm, khuyết
điểm, sai lầm. Nêu gương tốt còn lấy cái “đẹp” để dẹp cái “xấu”, lan tỏa cái
tích cực, tiến bộ. Vậy nên, nêu gương có tác dụng rất lớn đối với tự phòng,
chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên,
điều đó được thể hiện trên một số nội dung cơ bản sau:
Một là, thực hiện tốt nêu gương, sẽ giúp
cán bộ, đảng viên giữ được đạo đức cách mạng - yếu tố nền gốc, sức đề kháng tự
nhiên trước sự suy thoái. Đó chính là đạo đức cách mạng, vì đạo đức là cái gốc
của người cán bộ cách mạng, có đạo đức cách mạng, người cán bộ, đảng viên sẽ có
tâm, có đức trong sáng, có tình thương yêu, lòng thông cảm và quý trọng đối với
Nhân dân lao động, khi gặp khó khăn, gian khổ mới không lùi bước, vì lợi ích
của Đảng và dân tộc mà không ngại hy sinh cả cuộc đời mình.
Có đạo đức cách mạng, người cán bộ, đảng
viên như có trong mình chất đề kháng tự nhiên, miễn nhiễm trước mọi tác động
tiêu cực từ bên ngoài và bên trong; trong mọi hoàn cảnh, dù là khó khăn, gian
khổ, đứng trước mọi cám dỗ của cuộc sống, họ không phai nhạt lý tưởng, dao
động, giảm sút niềm tin vào Đảng, kiên định lập trường tư tưởng bản lĩnh chính
trị, vững vàng, không dao động trước khó khăn thử thách, kiên định và mẫu mực
thực hiện đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, vào mục tiêu
lý tưởng của giai cấp; không bị chủ nghĩa cá nhân cám dỗ, lôi kéo, không hoài
nghi, thiếu niềm tin và kiên định với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí
Minh.
Hai là, muốn nêu gương, mỗi cán bộ, đảng viên
luôn phải “tự soi” lại mình, để tự tìm khuyết điểm, nếu không có khuyết điểm
thì mới dám nêu gương. Do đó, sẽ không để cho những vết tích của chủ nghĩa cá
nhân có điều kiện phát triển thành những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính
trị, đạo đức, lối sống. Bởi vì, trong mỗi chúng ta, không phải lúc nào cũng tự
tìm ra khuyết điểm của mình, nêu gương là cơ hội để mỗi cá nhân tự nhận thức
lại chính mình.
Thực tế, theo Chủ tịch Hồ Chí Minh,
chúng ta sinh ra và lớn lên trong một xã hội cũ - một xã hội với nền kinh tế
nông nghiệp lạc hậu, còn tàn dư nhiều tư tưởng của xã hội phong kiến, nên trong
mỗi chúng ta đều chưa “gột sạch” được những vết tích đó. Vết tích chủ yếu là
chủ nghĩa cá nhân, nếu như gặp điều kiện khách quan thuận lợi, đồng thời với
đó, người cán bộ, đảng viên không chịu tu dưỡng rèn luyện, lơ là, buông xuôi,
không chịu khép mình và khuôn khổ, chủ nghĩa cá nhân sẽ “ngóc đầu dậy” sinh
sôi, nảy nở lôi kéo, dụ dỗ, làm cho họ sa vào những hư hỏng, thói hư, tật xấu.
Và nhất là có quyền lực trong tay, thì họ bắt đầu lợi dụng chức quyền để vun
vén cá nhân, trục lợi, đục khoét mang lại lợi ích cho cá nhân mình và gia đình
mình.
Đây là nguồn gốc của sự suy thoái, do
vậy nếu mỗi cán bộ, đảng viên luôn biết “tự soi” mình, tự phê bình thì các
khuyết điểm ấy sẽ “lòi ra”, làm cho phần xấu xa, tiêu cực trong mỗi con người
mất dần đi, mặt tốt nảy nở thêm, lấn át các biểu hiện suy thoái. “Tự soi” như
một phương thức để mỗi cán bộ, đảng viên “làm cho phần tốt ở trong mỗi con
người nảy nở như hoa mùa Xuân và phần xấu bị mất dần đi”2. Nghĩa là,
làm cho phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng, lối sống vô sản, tư
cách người cán bộ, đảng viên… tăng dần lên về mặt số lượng và chất lượng, và
các phản giá trị, các mặt đối lập với đạo đức cách mạng, tư tưởng, lối tư sản,
thói lười làm nhưng lại ham muốn vật chất… mất dần đi. Nói cách khác là những
mặt tích cực có đủ thế, lực để có thể lấn át đi mặt tiêu cực; mặt tích cực khi
đó sẽ tự tạo ra chất kháng thể bên trong mỗi con người, có thể tự ngăn chặn sự
phát triển của các mặt tiêu cực...
Ba là, thực hiện tốt nêu gương, mỗi cán bộ, đảng viên sẽ luôn
biết phải “tự sửa” những khuyết điểm của mình. Khi mỗi cán bộ, đảng viên đã tự
thấy mình sa vào chủ nghĩa cá nhân, có những biểu hiện của suy thoái, nêu gương
giúp họ tự mình kiên quyết, kiên trì đấu tranh, đẩy lùi những biểu hiện của sự
suy thoái. Quá trình này họ sẽ có quyết tâm chính trị cao, thực hiện nghiêm các
nguyên tắc sinh hoạt đảng để kiên quyết, kiên trì đấu tranh với mọi biểu hiện
suy thoái về đạo đức, lối sống, đấu tranh chống cá nhân chủ nghĩa, lối sống ích
kỷ; thiếu trách nhiệm với tập thể; ganh ghét, đố kỵ, so bì, tị nạnh, không muốn
người khác hơn mình.
Kiên quyết, kiên trì tự đấu tranh với
chính mình, chống suy nghĩ tự dung túng, tự bao biện cho những sai phạm của
chính mình; những vi phạm về quy chế, quy định của cơ quan, đơn vị, thuần
phong, mỹ tục, truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc, chuẩn mực đạo đức xã
hội... Đây chính là quá trình chuyển từ “dám nghĩ” sang “dám nói” ra với tổ
chức và chính mình về những khuyết điểm, sai phạm của mình và “dám làm” - dám
sửa đổi chính mình và “dám chịu trách nhiệm” về hậu quả của những hành vi của
mình đã gây ra cho tổ chức, đồng chí, đồng đội.
Thực hiện quá trình này không hề đơn
giản, vì đây là quá trình đấu tranh, giằng xé từ nội tâm của cán bộ, đảng viên,
giữa một bên là quyền lợi và lợi ích, danh dự, uy tín của cá nhân và một bên là
những sai phạm của mình. Nếu như họ không chiến thắng được quá trình này, để
cho những suy nghĩ, hành động sai trái tiếp tục lấn át, lớn dần lên, chi phối
đến toàn bộ suy nghĩ và hành động của họ, thì tiếp tục đi sâu hơn vào những
biểu hiện của sự suy thoái, mắc càng nhiều những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự
chuyển hóa”. Khi đó, mỗi cán bộ, đảng viên phải có được phẩm chất hết sức cần
thiết, có ý nghĩa quyết định là “dám đương đầu với khó khăn, thử thách và dám
hành động vì lợi ích chung” của cán bộ, đảng viên. Đây thực sự là thước đo bản
lĩnh chính trị của cán bộ, đảng viên, tự soi xem mình được “mới dám”.
Thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán
bộ, đảng viên hiện nay
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách
mạng, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại luôn coi trọng việc nêu gương của
cán bộ, đảng viên, xem đây là một trong những phương thức lãnh đạo quan trọng
để truyền cảm hứng, cổ vũ và gây dựng lòng tin của Nhân dân vào Đảng; đây cũng
là truyền thống quý báu của Đảng ta và bài học thành công trong quá trình lãnh
đạo cách mạng.
Thực tiễn qua các thời kỳ cách mạng đã
minh chứng, ở hoàn cảnh và tình thế khó khăn, hiểm nguy nhất, nếu cán bộ, đảng
viên phát huy tốt trách nhiệm nêu gương, hết lòng, hết sức phụng sự Tổ quốc,
phụng sự Nhân dân, không quản ngại gian khổ, hy sinh, thì càng củng cố thêm sức
mạnh lãnh đạo của Đảng. Quán triệt những lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về
nêu gương: “một tấm gương sống còn có giá trị hơn một trăm bài diễn văn tuyên
truyền”3 và “mỗi cán bộ phải làm gương mẫu”4, các
thế hệ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu đã thể hiện tốt trách nhiệm
nêu gương, tự giác trong thực hiện các nội dung trách nhiệm nêu gương, là tấm
gương sáng cho cán bộ cấp dưới, Nhân dân noi theo, tạo dựng lòng tin, truyền
cảm hứng vào Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước.
Đó là, đại đa số cán bộ, đảng viên là
những người gương mẫu nhất trong học tập, trau dồi, kiên định và vận dụng sáng
tạo lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; đồng thời họ cũng
là người hăng hái nhất, mẫu mực nhất trong chấp hành và vận động Nhân dân, gia
đình, địa phương, đơn vị trong chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính
sách, pháp luật của Nhà nước; kiên định mục tiêu, đường lối chính trị mà Đảng,
Bác Hồ và Nhân dân ta đã lựa chọn, đó là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa
xã hội; gương mẫu, đi đầu trong phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất
và tinh thần cho Nhân dân.
Đại đa số cán bộ, đảng viên luôn là
những người gương mẫu về ý thức đạo đức, có lối sống trong sạch và lành mạnh,
và đi đầu trong thực hành theo những chuẩn mực đạo đức cách mạng, thực sự là
tấm gương để người khác noi theo; họ là những người tiên phong nghiên cứu, quán
triệt và thực hành theo các chỉ thị, hướng dẫn, kết luận của các cấp trong cuộc
vận động học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; luôn
biết quán triệt các chuẩn mực về tư tưởng, tấm gương đạo đức, phong cách của
Người trong toàn bộ hoạt động lãnh đạo, quản lý, điều hành gắn với từng vị trí
công tác; họ cũng là những người gương mẫu, đi đầu trong phê bình, tự phê bình
để phát hiện, đấu tranh phòng, chống mọi biểu hiện suy thoái của bản thân và
cán bộ, công chức cấp dưới.
Đại đa số cán bộ, đảng viên có tác
phong công tác gần dân, sát dân, tôn trọng dân, luôn lắng nghe ý kiến của Nhân
dân, thực sự là công bộc, đầy tớ của Nhân dân; đa số họ có phong cách làm việc
dân chủ, khoa học, đúng pháp luật, có văn hóa lãnh đạo, quản lý, gương mẫu
trong chấp hành và vận động Nhân dân thực hiện đúng chủ trương, đường lối của
Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước, quy định của cơ quan, đơn vị…
Tuy nhiên, bên cạnh những đảng viên mẫu
mực về phẩm chất chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống và phương pháp, tác
phong, phong cách công tác góp phần tô thắm truyền thống vẻ vang của Đảng, củng
cố lòng tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào đội ngũ cán bộ, đảng
viên của Đảng. Không giấu giếm khuyết điểm, Đảng ta cũng đã thẳng thắn chỉ ra:
“Thực hiện quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên chưa trở
thành nền nếp, hiệu quả chưa cao. Một số cán bộ vi phạm đến mức phải kỷ luật,
xử lý hình sự, trong đó có cả Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Chấp hành Trung
ương. Việc đấu tranh với các biểu hiện lệch lạc về đạo đức, lối sống chưa mạnh
mẽ”5.
Nhận định trên cho thấy trách nhiệm nêu
gương của một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa thực sự hiệu quả, nên dẫn đến các
biểu hiện của sự suy thoái, trong đó có cả những cán bộ, đảng viên giữ trọng
trách cao trong Đảng và Nhà nước, đã làm tổn hại đến danh dự và uy tín của
Đảng. Chúng ta không thể xót xa khi con số cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng,
rèn luyện, không thực hiện tốt trách nhiệm nêu gương, nên bị xử lý kỷ luật:
“Trong 10 năm qua (2012 - 2022), đã xử
lý kỷ luật 2.740 tổ chức đảng và hơn 167.700 cán bộ, đảng viên, trong đó có hơn
190 cán bộ diện Trung ương quản lý (có 4 ủy viên Bộ Chính trị, nguyên ủy viên
Bộ Chính trị; 36 ủy viên Trung ương, 7 nguyên ủy viên Trung ương; hơn 50 sĩ quan
cấp tướng trong lực lượng vũ trang); qua thanh tra, kiểm toán kiến nghị xử lý
trách nhiệm gần 44.700 tập thể, cá nhân, chuyển cơ quan điều tra, xử lý gần
1.200 vụ việc có dấu hiệu tội phạm”6.
Với tinh thần “không có vùng cấm, không
có ngoại lệ”, trong thời gian qua, nhiều cán bộ, đảng viên có cả cán bộ cấp cao
trong bộ máy Đảng và Nhà nước ta do thiếu trách nhiệm nêu gương đã dẫn tới
thoái hóa, biến chất phải xử lý kỷ luật, buộc phải thôi các chức vụ trong Đảng
và bộ máy Nhà nước. Một trong những nguyên nhân chủ yếu của sự suy thoái của
một số cán bộ, đảng viên chính là do không thường xuyên nêu gương, rèn luyện
phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, tu dưỡng theo những chuẩn mực của người
cán bộ, đảng viên.
Một vài gợi mở để nêu gương có tác dụng
hiệu quả đối với phòng, chống suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối
sống của cán bộ, đảng viên hiện nay
Suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo
đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên đã xuất hiện và trở
thành mối quan tâm, lo ngại của toàn Đảng, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng cầm
quyền, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng. Khắc phục tình
trạng này cần phải sử dụng đồng bộ các giải pháp như một hệ thống trên - dưới,
ngang - dọc. Trong đó, giải pháp về nêu gương của cán bộ, đảng viên, có ý nghĩa
và tác dụng cực kỳ quan trọng. Nêu gương chính là mệnh lệnh không lời và nêu
gương phải xuất phát từ mệnh lệnh của trái tim, từ lương tâm, trách nhiệm, bổn
phận, nghĩa vụ của cán bộ, đảng viên với Đảng. Qua đó, sẽ góp phần tự đẩy lùi
suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức lối sống trong mỗi cán bộ, đảng viên.
Để thực hiện tốt trách nhiệm nêu gương,
cấp ủy tổ chức đảng các cấp, cán bộ, đảng viên cần thực hiện tốt một số nội
dung trọng tâm sau:
Một là, Tiếp tục quán triệt, triển khai thực
hiện Quy định số 101-QĐ/TW ngày 7/6/2012 của Ban Bí thư về trách nhiệm nêu
gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp, gồm 7
nội dung cán bộ, đảng viên phải nêu gương; Quy định số 08-QĐi/TW ngày
25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về trách nhiệm nêu gương của cán bộ,
đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban
Chấp hành Trung ương với 8 nội dung. Bên cạnh đó, cấp ủy, tổ chức đảng các cấp
tổ chức quán triệt và tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát thực hiện tốt
việc “tự soi, tự sửa” của cán bộ, đảng viên. Trong bất kỳ hoàn cảnh nào, mỗi
cán bộ, đảng viên phải luôn để cho phương châm “Danh dự là điều thiêng liêng
cao quý nhất” chi phối đến suy nghĩ và hành động của mình.
Hai là, phát huy vai trò nêu gương của cán
bộ, đảng viên với tiêu chí “7 dám” của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng. Theo đó,
mỗi cán bộ, đảng viên cần quán triệt và cụ thể hóa tinh thần đó trong thực hiện
chức trách, nhiệm vụ được giao, cần chống bệnh “sợ trách nhiệm”, sợ sai, đùn
đẩy né tránh, có công thì nhận, sai phạm đổ lỗi cho người khác; cán bộ, đảng
viên càng có thâm niên công tác, tuổi đời càng cao, thì càng phải làm gương cho
cán bộ, đảng viên trẻ noi theo. Trong công tác, sinh hoạt mỗi cán bộ, đảng viên
phải nhận diện, tự soi mình với 27 biểu hiện của suy thoái tư tưởng chính trị,
đạo đức, lối sống và những biểu hiện của “tự diễn biến, tự chuyển hóa” được
Nghị quyết Trung ương 4, khóa XII đã chỉ ra để mỗi cán bộ, đảng viên tự sửa
mình, không vi phạm vào các biểu hiện đó.
Ba là, tăng cường công tác kiểm tra,
giám sát việc thực hiện trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên. Theo đó,
việc thực hiện trách nhiệm nêu gương phải được đưa vào chương trình kiểm tra,
giám sát hằng năm, có trọng tâm, trọng điểm; thông qua kiểm tra, giám sát,
trước hết phải hướng vào nâng cao ý thức tự giác, trách nhiệm trong lời nói,
việc làm của cán bộ, đảng viên. Đồng thời, thông qua kiểm tra, giám sát phải
gắn kết quả nêu gương với đánh giá, xếp loại cán bộ, đảng viên hằng năm.
Bốn là, tạo hiệu ứng mạnh mẽ, tích cực việc
thực hiện trách nhiệm nêu gương trong từng cơ quan, đơn vị. Theo đó, việc nêu
gương phải đi vào chiều sâu, vững chắc, thiết thực, phải được làm triệt để,
tránh qua loa, đại khái, dĩ hòa vi quý, thực hiện nêu gương mọi lúc mọi nơi,
trong từng công việc cụ thể, với phương châm trên làm trước, dưới làm sau, duy
trì thành nền nếp, thường xuyên kiểm điểm, đánh giá việc nêu gương, nhất là với
người đứng đầu tập thể, cơ quan, đơn vị. Đồng thời, tiếp tục nhân rộng, lan tỏa
những tập thể, cá nhân điển hình tiên tiến, gương người tốt việc tốt trong thực
hành nêu gương của cán bộ, đảng viên.
Thực hiện trách nhiệm nêu gương là việc
làm có ý nghĩa lớn, làm tốt nêu gương, người cán bộ, đảng viên như được tẩy rửa
đi trong cơ thể mình những mầm mống nảy sinh bệnh tật, những vết bẩn làm hoen ố
đạo đức, tư cách người cách mạng. Mỗi ngày, mỗi công việc cán bộ, đảng viên
thực hiện tốt nêu gương sẽ như những bông hoa đẹp cho toàn xã hội noi theo. Mỗi
cán bộ, đảng viên phải tự ý thức được tầm quan trọng của nêu gương để “tự soi”,
“tự sửa”, tự chữa lành những vết thương của chính mình. Phải coi đó là “mệnh
lệnh không lời” xuất phát từ lương tâm, trách nhiệm của họ; phải nâng tầm hoạt
động nêu gương trở thành văn hóa của mỗi cán bộ, đảng viên, tạo niền tin của
Nhân dân, xây dựng Đảng thực sự trong sạch, vững mạnh.
PHẠM NGỌC TUÂN