“Chủ động ngăn ngừa
các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa” là một phương thức bảo vệ Tổ
quốc đã trở thành truyền thống của dân tộc, nhằm “giữ nước từ lúc nước chưa
nguy”. Tinh thần đó tiếp tục được Đại hội XIII của Đảng kế thừa, vận dụng với
nhiều giải pháp chiến lược đồng bộ và toàn diện.
Vấn đề “ngăn ngừa
các nguy cơ chiến tranh xung đột từ sớm, từ xa” lần đầu tiên được Đảng Cộng sản
Việt Nam đưa vào Văn kiện chính thức của Đại hội XII, khi nhấn mạnh: “Có kế
sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa”. Đại hội XIII của
Đảng tiếp tục khẳng định tinh thần đó không chỉ một lần, mà còn nhấn mạnh: “Chủ
động ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa; phát hiện sớm
và xử lý kịp thời những yếu tố bất lợi, nhất là những yếu tố, nguy cơ gây đột
biến” và “Có kế sách ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ
xa”. Việc nhấn mạnh đến hai lần tinh thần đó đã khẳng định quyết tâm và chủ
trương nhất quán của Đảng là kiên quyết và kiên trì bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt
Nam xã hội chủ nghĩa một cách chủ động, nhưng không nhất thiết phải tiến hành
chiến tranh, xem đó là “thượng sách” để giữ nước.
Điểm mới so với Đại
hội XII là Đại hội XIII không đơn thuần khẳng định lại quan điểm của Đại hội
XII, mà còn diễn giải quan điểm đó qua những luận điểm cụ thể, với sự nhấn mạnh
tinh thần “chủ động”. Đó là “Chủ động ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột
từ sớm, từ xa”; “Phải chuyển mạnh sang việc “chủ động phòng ngừa” là chính; phải
“Nỗ lực phấn đấu để ngăn ngừa xung đột, chiến tranh và giải quyết các tranh chấp
bằng các biện pháp hòa bình phù hợp với luật pháp quốc tế”; phải “Chủ động chuẩn
bị về mọi mặt, sẵn sàng các phương án bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống
nhất, toàn vẹn lãnh thổ và giữ vững an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội
trong mọi tình huống”. Nếu Đại hội XII nhấn mạnh đến “các nhân tố bên trong có
thể gây ra đột biến”, thì Đại hội XIII không loại trừ “nhân tố bên ngoài”, khi
nhấn mạnh “nhất là các nhân tố có thể gây đột biến” bao gồm cả “nhân tố bên
trong” và “nhân tố bên ngoài”. Điều này cho thấy sự phát triển tư duy lý luận của
Đảng về sự chủ động bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong tình hình quốc tế có nhiều
biến động, khó dự báo; đất nước đã hội nhập quốc tế sâu, rộng, nên đứng trước không
chỉ những vận hội lớn để phát triển, mà sẽ còn phải đương đầu với các thách thức
gay gắt, những “nhân tố bên ngoài” có thể gây đột biến, dẫn đến nguy cơ bùng nổ
xung đột, chiến tranh.
Việc Đại hội XIII của
Đảng tiếp tục khẳng định quan điểm “Chủ động ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh,
xung đột từ sớm, từ xa” có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng, gửi đi thông điệp
hòa bình, thể hiện khát vọng mong muốn hòa bình của dân tộc Việt Nam, một dân tộc
đã phải trải qua các cuộc chiến tranh với nhiều đau thương, mất mát để có được
nền độc lập như ngày nay. Dân tộc đó không cần chiến tranh, mà cần một môi trường
hòa bình, ổn định để phát triển đất nước. Đồng thời, có ý nghĩa chỉ đạo toàn Đảng,
toàn dân, toàn quân ta nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, nỗ lực phấn đấu
hiện thực hóa chủ trương “giữ cho trong ấm, ngoài yên” để bảo vệ vững chắc Tổ
quốc từ sớm, từ xa, từ lúc đất nước còn chưa nguy, bằng những giải pháp đồng bộ,
toàn diện; trọng tâm là:
Thứ nhất, tập trung
xây dựng đất nước vững mạnh về mọi mặt, theo tinh thần “kinh tế phải vững, quốc
phòng phải mạnh, thực lực phải cường, lòng dân phải yên, chính trị - xã hội ổn
định, cả dân tộc là một khối thống nhất”. Đó chính là xây dựng yếu tố nội lực,
bên trong đủ khả năng ngăn ngừa, đẩy lùi các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm,
từ xa. Thực hiện yêu cầu đó, Đại hội XIII tiếp tục nhấn mạnh: “phát triển kinh
tế - xã hội là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa là nền
tảng tinh thần; bảo đảm quốc phòng, an ninh là trọng yếu, thường xuyên”; phấn đấu
thực hiện thắng lợi các mục tiêu đến năm 2025: đưa nước ta trở thành nước đang
phát triển, có công nghiệp theo hướng hiện đại, vượt qua mức thu nhập trung
bình thấp; đến năm 2030: là nước đang phát triển, có công nghiệp hiện đại, thu
nhập trung bình cao và đến năm 2045: trở thành nước phát triển, thu nhập cao,
theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống
chính trị thực sự trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực cầm quyền và sức chiến
đấu của Đảng; kiên quyết, kiên trì đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng,
lãng phí; đấu tranh, ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo
đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ; giữ
vững vai trò lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng đối với sự nghiệp
bảo vệ Tổ quốc; không ngừng củng cố, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc
làm chỗ dựa vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Thứ hai, thường
xuyên chăm lo xây dựng tiềm lực quốc phòng và an ninh đủ mạnh, thế trận quốc
phòng và an ninh vững chắc ngay từ thời bình để bảo vệ Tổ quốc trong mọi tình
huống. Về tiềm lực, Đại hội XIII tiếp tục nhấn mạnh việc “Xây dựng Quân đội
nhân dân và Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại”.
Điểm mới so với Đại hội XII ở chỗ: Đại hội XIII cụ thể hóa phương châm “từng bước
hiện đại” bằng chủ trương xây dựng “một số quân chủng, binh chủng, lực lượng tiến
thẳng lên hiện đại” trong giai đoạn 2021 - 2030, phấn đấu từ năm 2030 sẽ “xây dựng
quân đội hiện đại”, chứ không còn là “ưu tiên hiện đại hóa một số quân chủng,
binh chủng, lực lượng” như trước. Bước đi đó hoàn toàn phù hợp với yêu cầu của
sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện cuộc cách mạng Công nghiệp lần thứ Tư
và phù hợp với tiềm lực kinh tế của đất nước trong giai đoạn mới. Cùng với đó,
Đại hội XIII chủ trương “Xây dựng, phát triển nền công nghiệp quốc phòng, công
nghiệp an ninh hiện đại, lưỡng dụng, vừa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc
vừa góp phần quan trọng phát triển kinh tế - xã hội” nhằm tự đảm bảo một phần
quan trọng vũ khí, trang bị kỹ thuật cho Quân đội và Công an thực hiện nhiệm vụ.
Về thế trận, Đại hội XIII yêu cầu tập trung xây dựng và củng cố vững chắc thế
trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân; trong đó, coi trọng
việc phát huy mạnh mẽ “thế trận lòng dân”. Đồng thời, cụ thể hóa và thực hiện
có hiệu quả sự kết hợp hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong
chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, chiến lược bảo vệ Tổ quốc; trong các
lĩnh vực, các vùng, miền, địa bàn chiến lược và trong từng nhiệm vụ, chương
trình, kế hoạch. Theo đó, phải kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa kinh tế, văn
hóa, xã hội, đối ngoại với quốc phòng, an ninh và giữa quốc phòng, an ninh với
kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại trong quá trình xây dựng nền quốc phòng
toàn dân gắn với nền an ninh nhân dân; chăm lo “xây dựng và củng cố các tuyến
phòng thủ biên giới, biển, đảo”.
Thứ ba, triển khai đồng
bộ, sáng tạo, hiệu quả hoạt động đối ngoại; thực hiện nhất quán đường lối đối
ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa dạng hóa,
đa phương hóa quan hệ đối ngoại, nhằm tăng đối tác, giảm đối tượng, thêm bạn, bớt
thù đối với cách mạng Việt Nam. Đây cũng là một phương thức chủ động ngăn ngừa
các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa có hiệu quả. Thực tiễn cho thấy,
công tác đối ngoại, hoạt động ngoại giao có vai trò ngày càng lớn trong sự nghiệp
bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa. Thông qua các hoạt động đối ngoại,
chúng ta có thể làm cho bạn bè trên thế giới hiểu rõ khát vọng hòa bình của dân
tộc ta, hiểu rõ chủ trương, đường lối xây dựng nền quốc phòng toàn dân của nhân
dân ta là nền quốc phòng với mục đích tự vệ. Qua đó, tranh thủ sự đồng tình, ủng
hộ của cộng đồng quốc tế đối với quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và
Nhà nước ta liên quan đến hoạt động đấu tranh bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống
nhất và toàn vẹn lãnh thổ, biển, đảo của Tổ quốc. Việc thực hiện tốt công tác đối
ngoại sẽ kịp thời tháo gỡ những căng thẳng có nguy cơ dẫn đến xung đột, chiến
tranh. Mặt khác, thông qua hoạt động đối ngoại với phương châm “Bảo đảm cao nhất
lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương
Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi”, còn giúp
chúng ta tạo thế đan cài lợi ích, tăng độ tin cậy với các nước; qua đó, có thể
sớm nắm bắt được tình hình liên quan đến quốc phòng, an ninh của đất nước để chủ
động dự báo, tham mưu, đề xuất với Đảng, Nhà nước có đối sách và biện pháp xử
lý các tình huống một cách phù hợp, hiệu quả.
Trong thời gian tới,
để chủ động phòng ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa, Đại hội
XIII chủ trương “Đẩy mạnh đối ngoại song phương và nâng tầm đối ngoại đa
phương”; coi trọng phát triển quan hệ hợp tác, hữu nghị truyền thống với các nước
láng giềng; đẩy mạnh và làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác song phương với các đối
tác chiến lược, đối tác toàn diện và các đối tác quan trọng khác. Đồng thời,
nâng cao hiệu quả hoạt động đối ngoại quốc phòng, an ninh, “Chủ động, tích cực
tham gia các cơ chế đa phương về quốc phòng, an ninh theo tư duy mới về bảo vệ
Tổ quốc”. Kiên quyết, kiên trì đấu tranh làm thất bại mọi âm mưu, hành động can
thiệp của các thế lực thù địch vào công việc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền,
thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị đất nước.
Thứ tư, nâng cao
năng lực dự báo chiến lược về quốc phòng, an ninh, đối ngoại để tham mưu chính
xác cho Đảng, Nhà nước sớm có đối sách chủ động ngăn ngừa các nguy cơ chiến
tranh, xung đột từ sớm, từ xa. Việc dự báo chính xác tình hình sẽ góp phần quan
trọng để các cơ quan chiến lược tham mưu với Đảng, Nhà nước có các biện pháp giữ
thế chủ động chiến lược, hóa giải những nguy cơ bùng nổ thành xung đột, chiến
tranh. Đây là một biện pháp cực kỳ quan trọng, nhất là trong bối cảnh tình hình
quốc tế hiện nay có nhiều biến động, bất trắc, khó dự báo. Điều đó đòi hỏi phải
có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chiến lược của Quân đội, Công an và
Ngoại giao trong nghiên cứu, nắm chắc âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch,
các tình huống chiến lược có thể xảy ra để tham mưu chính xác cho Đảng, Nhà nước
có đối sách thích hợp, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống. Tăng cường
công tác nghiên cứu, dự báo; nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, năng lực, phong cách
chuyên nghiệp, chủ động thích ứng trước tình hình biến động trên thế giới và
trong nước của đội ngũ cán bộ làm công tác dự báo chiến lược. Đồng thời, có cơ
chế phối hợp chặt chẽ giữa các kênh ngoại giao và cơ quan đối ngoại của cả ba
trụ cột: đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại Nhân dân.
“Chủ động ngăn ngừa
các nguy cơ chiến tranh, xung đột từ sớm, từ xa” là kế sách bảo vệ Tổ quốc từ sớm,
từ xa, từ lúc đất nước chưa nguy có hiệu quả. Quan điểm này của Đại hội XIII cần
được quán triệt sâu sắc đến các cấp, các ngành, mọi cán bộ, đảng viên và các tầng
lớp nhân dân để biến thành các hành động cụ thể, thiết thực trong quá trình thực
hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa./.
