Từ Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm
kỳ khóa VII (tháng 1-1994), Đảng đã chỉ ra những thách thức, những
nguy cơ lớn đối với sự nghiệp đổi mới xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Những thách thức đó là: nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước
trong khu vực và trên thế giới; nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa; nguy cơ
về nạn tham nhũng và tệ quan liêu; nguy cơ “diễn biến hòa bình” của
các thế lực thù địch. Các nguy cơ đó có liên quan mật thiết với nhau, tác động
lẫn nhau.
Bốn
nguy cơ mà Đảng ta đã chỉ ra ở trên, đến nay vẫn còn tồn tại, trong bối cảnh
hội nhập quốc tế, có mặt còn gay gắt hơn, đang đe dọa sự tồn vong của chủ
nghĩa xã hội ở Việt Nam. Và hiển nhiên đây cũng là những nguy cơ,
thách thức đối với cán bộ, đảng viên.
Một là, nguy cơ phai nhạt lý tưởng, đánh mất bản sắc văn
hóa, xói mòn những giá trị truyền thống của dân tộc
Nguy cơ chệch hướng xã hội chủ nghĩa vẫn còn tiềm ẩn trong
cơ chế thị trường, phát triển nền kinh tế nhiều thành phần hiện nay. Vấn đề này
có một số biểu hiện như: sự giảm sút vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản và hiệu
lực quản lý của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, sự gia tăng của tình
trạng vi phạm quyền làm chủ của nhân dân; sự yếu kém của doanh nghiệp nhà nước
và kinh tế tập thể; gia tăng sự suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức và lối
sống, sự băng hoại các giá trị tinh thần truyền thống của dân tộc...
Xuất hiện tình trạng “nhạt Đảng, khô Đoàn, xa rời chính
trị". Một bộ phận cán bộ, đảng viên, phần lớn còn trẻ tuổi, giảm sút niềm
tin, phai nhạt lý tưởng cách mạng, sống thực dụng, xa rời truyền thống tốt đẹp
của dân tộc. Thậm chí, một số ít thanh niên bị lôi kéo, có những việc làm
đi ngược lại truyền thống của Đoàn, trái với mục tiêu của Đảng, của dân tộc. Có
những cán bộ, đảng viên không giữ vững bản lĩnh cách mạng, ý thức nhạy bén
chính trị kém, bị tác động bởi luận điệu, thông tin sai trái, có những biểu
hiện tiêu cực, tạo ra mặt trái của xã hội và tiếp tay cho sự chống phá xuyên
tạc của các thế lực thù địch, nhất là trên mạng xã hội.
Hai là, nguy cơ suy thoái về đạo đức lối sống, tham ô, tham
nhũng, lãng phí
Thực tế cho thấy, một bộ phận không nhỏ cán bộ từ phai nhạt
lý tưởng, giảm sút ý chí, làm việc hời hợt, ngại khó, ngại khổ, dẫn đến suy
thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, có biểu hiện "tự diễn
biến", "tự chuyển hoá". Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý, trong
đó có cả cán bộ cấp chiến lược, thiếu gương mẫu, uy tín thấp, năng lực, phẩm
chất chưa ngang tầm nhiệm vụ, quan liêu, xa dân, cá nhân chủ nghĩa, vướng vào
tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm. Không ít cán bộ quản lý doanh
nghiệp nhà nước thiếu tu dưỡng, rèn luyện, thiếu tính Đảng, lợi dụng sơ hở
trong cơ chế, chính sách, pháp luật, cố ý làm trái, trục lợi, làm thất thoát
vốn, tài sản của Nhà nước, gây hậu quả nghiêm trọng, bị xử lý kỷ luật đảng và
xử lý theo pháp luật.
Tham nhũng là vấn nạn nhức nhối hiện nay trong cán bộ, đảng
viên, xuất hiện với nhiều hình thức mới, như tham nhũng chính sách, tham nhũng
đất đai, tham nhũng trong công tác cán bộ… Tình trạng chạy chức, chạy quyền,
chạy tuổi, chạy quy hoạch, chạy luân chuyển, chạy bằng cấp, chạy khen thưởng,
chạy danh hiệu, chạy tội..., trong đó có cả cán bộ cao cấp, chậm được ngăn
chặn, đẩy lùi. Tham nhũng làm giảm hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước, gây
bức xúc dư luận, làm giảm sút niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước, đối
với cán bộ, đảng viên, gây ra những nguy cơ tiềm ẩn, xung đột, làm mất ổn định
kinh tế - chính trị - xã hội của đất nước, gây phương hại to lớn tới sự nghiệp
xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và làm xấu đi hình ảnh của Việt Nam trên
trường quốc tế.
Ba là, âm mưu thực hiện “diễn biến hòa bình” nhằm vào cán
bộ, đảng viên
Các thế lực thù địch thường tranh thủ, len lỏi vào cán bộ,
đảng viên để thực hiện “diễn biến hòa bình” nhằm chống phá nước ta với những
biểu hiện mới, quyết liệt và tinh vi hơn trước. Bản chất thật sự của “diễn biến
hòa bình” là hoạt động của các thế lực đế quốc tư bản lớn và cường quyền nhằm
vào các nước có chế độ chính trị mà họ coi là không phù hợp với lợi ích của họ,
bằng tổng hợp các biện pháp chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội, ngoại
giao, an ninh… để chuyển hóa chế độ chính trị của các nước này theo quỹ đạo có
lợi cho họ[5].
Hiện nay, “diễn biến hòa bình” đã có những biểu hiện mới cả về chủ thể tiến
hành, phương thức, nội dung, mục tiêu… đã phát triển đến đỉnh cao, với rất
nhiều kịch bản khác nhau. Đặc biệt là sự phát triển của công nghệ số, các trang
mạng, ứng dụng xã hội đã được các thế lực thù địch ráo riết tận dụng triệt để
trong thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình” nhằm xóa bỏ chế độ xã hội chủ
nghĩa ở Việt Nam. Đây là nguy cơ không thể xem thường, thực tế đó đòi hỏi chúng
ta cần phải có những biện pháp, cách thức, đối phó và khắc chế cho phù hợp,
không để rơi vào tình trạng bị động, bất ngờ.
Bốn là, tụt hậu xa hơn về kinh tế so với các nước trong khu
vực và trên thế giới vẫn là nguy cơ thường trực và khó khắc phục
Toàn cầu hóa tạo ra những thách thức không nhỏ đối với cán
bộ, đảng viên trong công cuộc đưa đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Trong
khi đó thì hiện nay chúng ta đang thiếu những cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi,
nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành trên nhiều lĩnh vực. Năng lực của đội ngũ
cán bộ chưa đồng đều, có mặt còn hạn chế, yếu kém; nhiều cán bộ, trong đó có cả
cán bộ cấp cao thiếu tính chuyên nghiệp, làm việc không đúng chuyên
môn, sở trường; trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc
trong môi trường quốc tế còn nhiều hạn chế. Không ít cán bộ trẻ thiếu bản lĩnh,
ngại rèn luyện.
Kinh tế Việt Nam duy trì được tốc độ tăng trưởng GDP bình
quân giai đoạn 2016-2020 đạt 6%/năm, (năm 2020, do ảnh hưởng dịch Covid-19,
nhiều nước “tăng trưởng âm”, nhưng Việt Nam vẫn đạt GDP 2,91%, là mức tăng
trưởng thuộc nhóm cao nhất thế giới). Quy mô nền kinh tế và thu nhập bình quân
đầu người tăng lên (năm 2020, GDP đạt 271,2 tỉ USD và thu nhập bình quân đầu
người đạt 2.779 USD)[6].
Tuy nhiên, nhìn từ thực tế vẫn thấy: khoảng cách GDP của thế
giới và của Việt Nam vẫn đang ngày càng doãng ra với tốc độ rất nhanh. Nếu cách
đây 30 năm, GDP của thế giới hơn GDP của Việt Nam là 3.900 USD thì nay con số đó
là 7.500 USD. Và như vậy là cho dù Việt Nam đã đi được nhiều bước, song đó chỉ
là những bước ngắn, nên vẫn tụt hậu so với nhiều quốc gia khác trên thế giới dù
bước chậm, nhưng họ lại đi được những bước dài. Và rõ ràng, đây là một thách
thức thực sự, là một vấn đề khó đối với Việt Nam hiện nay, rất cần có chiến
lược tổng thể, dài hạn để khắc phục. Điều này cũng chính là những thách thức,
trở ngại và trách nhiệm lớn đặt lên vai cán bộ, đảng viên – là lực lượng làm
việc chính, là chủ, là người đứng đầu các cơ quan công quyền, các doanh nghiệp…
làm nhiệm vụ chèo lái con thuyền kinh tế Việt Nam ra biển lớn trên con đường
hội nhập quốc tế.
Vượt
qua những nguy cơ trên để tiếp tục phát triển nhanh và bền vững, giữ
vững định hướng xã hội chủ nghĩa, giữ vững thành quả cách mạng mà nhân
dân ta dưới sự lãnh đạo của Đảng phải hy sinh biết bao nhiêu xương máu mới có
được, vẫn đang và sẽ là những thách thức thực sự, đòi hỏi cán bộ, đảng viên
phải có những nỗ lực vượt bậc, sự đoàn kết cao độ, cùng chung sức, đồng lòng
với cả dân tộc nhằm bảo vệ và phát huy những thành quả cách mạng trong bối cảnh
hội nhập quốc tế sâu rộng.
