Vừa kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các vi phạm, vừa tạo
hành lang pháp lý thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân kinh doanh chân chính, đồng
thời xử lý nghiêm các hành vi đăng tải thông tin thất thiệt, chưa được kiểm chứng,
“té nước theo mưa”, đây là những công việc mà các cơ quan chức năng đang nỗ lực
làm tốt để củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp, các nhà đầu tư, từ đó
huy động mạnh mẽ mọi nguồn lực hợp pháp, thúc đẩy phục hồi nhanh, phát triển bền
vững kinh tế-xã hội đất nước.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp là kênh huy động vốn
trung và dài hạn quan trọng của doanh nghiệp theo đúng chủ trương của Nhà nước
về phát triển cân bằng giữa thị trường vốn và thị trường tiền tệ, tín dụng, giảm
dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng. Tuy nhiên thời gian vừa qua, hoạt động
phát hành trái phiếu doanh nghiệp có những vi phạm pháp luật và đấu giá quyền sử
dụng đất còn nhiều bất cập, tiềm ẩn nhiều rủi ro.
Ngày 5/4, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an đã có Quyết định
khởi tố vụ án Lừa đảo chiếm đoạt tài sản, xảy ra tại Tập đoàn Tân Hoàng Minh và
các tổ chức, đơn vị có liên quan, tiến hành điều tra, xác minh một số hành vi
có dấu hiệu vi phạm pháp luật liên quan đến phát hành trái phiếu, huy động tiền
của nhà đầu tư của các công ty thành viên thuộc Công ty trách nhiệm hữu hạn
Thương mại Dịch vụ khách sạn Tân Hoàng Minh.
Ngay sau đó, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Khái đã ký ban
hành Công điện số 304/CĐ-TTg ngày 7/4/2022 của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh
hoạt động thị trường trái phiếu doanh nghiệp và đấu giá quyền sử dụng đất.
Công điện nêu rõ hàng loạt giải pháp cấp bách, trước mắt và
cả giải pháp căn cơ, lâu dài, hướng tới mục tiêu bảo đảm thị trường trái phiếu
doanh nghiệp hoạt động ổn định, lành mạnh, minh bạch, an toàn, phát triển bền vững
và hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất tuân thủ quy định pháp luật, phòng, chống
hiệu quả các hành vi lợi dụng, hành vi vi phạm để trục lợi.
Mới nhất, ngày 11/4, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tiếp tục ký
ban hành Công điện số 311/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, trong đó nhấn mạnh
các nhiệm vụ cung cấp thông tin chính thống, chính xác về tình hình hoạt động
thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu… của cơ quan chức năng để nhà đầu
tư yên tâm, tin tưởng; không để xảy ra
các vi phạm về công bố thông tin gây ảnh hưởng đến tâm lý thị trường; xử lý
nghiêm các hành vi đưa thông tin không chính xác, thất thiệt, gây tác động tiêu
cực đến hoạt động của thị trường.
Thực tế, ngay từ đầu tháng 12/2021, Chính phủ, Thủ tướng
Chính phủ đã bám sát, dự báo tình hình đang tiềm ẩn nhiều rủi ro khi các doanh
nghiệp đã tăng cường huy động vốn thông qua phát hành trái phiếu doanh nghiệp
theo hình thức phát hành riêng lẻ với quy mô lên tới hơn 436 nghìn tỷ đồng
trong 11 tháng đầu năm 2021, tăng trên 23,4% so với cùng kỳ năm 2020.
Tại Công điện số 8857/CĐ-VPCP ngày 3/12/2021 về tăng cường
công tác quản lý, thanh tra, kiểm tra việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp,
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã yêu cầu Bộ Tài chính khẩn trương thực hiện thanh
tra, kiểm tra, giám sát việc tuân thủ pháp luật về phát hành và sử dụng vốn thu
được từ phát hành trái phiếu, nhất là phát hành trái phiếu riêng lẻ của các
doanh nghiệp bất động sản, của tổ chức tín dụng có liên quan đến doanh nghiệp bất
động sản, các doanh nghiệp có khối lượng phát hành lớn, lãi suất cao, các doanh
nghiệp có kết quả kinh doanh thua lỗ, các doanh nghiệp phát hành không có tài sản
bảo đảm…
Đồng thời, khẩn trương rà soát các quy định pháp luật liên
quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp và phát hành trái phiếu doanh nghiệp
để kịp thời sửa đổi, bổ sung nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản
lý, giám sát thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bảo đảm thị trường phát triển
lành mạnh, minh bạch, an toàn.
Thủ tướng cũng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chủ trì,
phối hợp với các cơ quan liên quan tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra tình
hình và hoạt động đầu tư trái phiếu doanh nghiệp của các tổ chức tín dụng, kịp
thời phát hiện và cảnh báo các rủi ro và có biện pháp xử lý theo quy định, bảo
đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng.
Bộ Công an phối hợp với Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam và các cơ quan có liên quan nắm bắt tình hình, tiếp nhận thông tin, vụ việc
có dấu hiệu vi phạm pháp luật (nếu có) để xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp
luật.
Phát hành trái phiếu doanh nghiệp là hình thức huy động vốn
hợp pháp của các doanh nghiệp đủ điều kiện phát hành. Kênh huy động vốn này được
tạo điều kiện để thu hút nguồn lực của xã hội cho phát triển kinh tế-xã hội. Cần
thấy rằng vụ Tân Hoàng Minh không phải là toàn bộ "bức tranh" phát
hành trái phiếu doanh nghiệp của các tổ chức phát hành vừa qua. Tuy nhiên, tốc
độ phát triển nhanh của thị trường trái phiếu cũng đã phát sinh những rủi ro ảnh
hưởng đến hoạt động của thị trường, cần được chấn chỉnh, quản lý, giám sát chặt
chẽ hơn và có biện pháp xử lý kịp thời để các nhà đầu tư yên tâm đầu tư và đóng
góp thiết thực vào quá trình phát triển kinh tế-xã hội.
Đặc biệt, sau 1 năm triển khai các quy định mới về phát hành
trái phiếu doanh nghiệp tại Luật Chứng khoán, Luật Doanh nghiệp và các nghị định
hướng dẫn, trước tình hình thị trường vẫn phát sinh những rủi ro mới, quy định
của pháp luật cần tiếp tục điều chỉnh để phù hợp với thực tiễn, khắc phục, loại
bỏ những rủi ro mới phát sinh, "bịt" những kẽ hở có thể lợi dụng hoặc
những điểm chưa chặt chẽ có thể gây ra vi phạm pháp luật ngoài ý muốn chủ quan
của tổ chức phát hành.
Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã
đánh giá, rà soát và xây dựng dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định số
153/2020/NĐ-CP theo hướng tăng cường tính công khai, minh bạch, giảm thiểu các
rủi ro phát sinh nhằm mục tiêu phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp bền
vững. Đồng thời kiến nghị Chính phủ, Quốc hội tiếp tục sửa Luật Chứng khoán, Luật
Doanh nghiệp vào thời gian tới.
Một số chính sách đang đề xuất bao gồm: Thu hẹp quy định về
mục đích phát hành trái phiếu nhằm hạn chế việc chuyển nhượng vốn lòng vòng,
gây thiếu minh bạch và khó khăn cho nhà đầu tư khi đánh giá rủi ro của trái phiếu
và doanh nghiệp phát hành; hướng dẫn cụ thể về điều kiện phát hành và hồ sơ
chào bán trong đó có yêu cầu về tỷ lệ an toàn tài chính khi phát hành trái phiếu,
tổ chức đại diện người sở hữu trái phiếu; quy định rõ loại trái phiếu nhà đầu
tư cá nhân được mua và giao dịch nhằm định hướng nhà đầu tư cá nhân mua các
trái phiếu doanh nghiệp có tính an toàn và công khai, minh bạch hơn; bổ sung
các quy định để đẩy nhanh việc thiết lập thị trường giao dịch trái phiếu doanh
nghiệp riêng lẻ tại Sở giao dịch chứng khoán cho các nhà đầu tư chứng khoán
chuyên nghiệp và bổ sung quy định về trách nhiệm của các tổ chức cung cấp dịch
vụ nhằm chấn chỉnh các tổ chức cung cấp dịch vụ và nâng cao chất lượng dịch vụ
cung cấp.
Dự thảo Nghị định đã được lấy ý kiến rộng rãi qua Cổng Thông
tin điện tử Chính phủ, Cổng Thông tin của Bộ Tài chính, ý kiến của các bộ,
ngành liên quan, ý kiến bằng văn bản và đối thoại trực tiếp với thành viên thị
trường. Hiện nay, dự thảo Nghị định đang được hoàn thiện để gửi Bộ Tư pháp thẩm
định trình Chính phủ ban hành.
Mặt khác, một vấn đề rất đáng lưu tâm là lợi dụng việc Cơ
quan điều tra khởi tố, điều tra các vụ án vi phạm pháp luật, một số cá nhân sử
dụng mạng xã hội đăng tải thông tin thất thiệt, chưa được kiểm chứng, được cho
là vi phạm của các cá nhân, doanh nghiệp khác (chủ yếu trên lĩnh vực tài chính,
ngân hàng, chứng khoán, bất động sản), thu hút lượng lớn người theo dõi trên mạng
xã hội; xuất hiện những bình luận, chia sẻ cho rằng thời gian tới cơ quan chức
năng sẽ khởi tố, xử lý những cá nhân, doanh nghiệp này, tác động xấu tới dư luận
xã hội, tâm lý nhà đầu tư, ảnh hưởng tiêu cực đến thị trường tài chính, chứng
khoán của Việt Nam, gây thiệt hại về uy tín, kinh tế của cá nhân, doanh nghiệp
và nhà đầu tư, gây hoang mang dư luận.
Bộ Công an đang chỉ đạo các lực lượng chức năng thu thập, củng
cố tài liệu chứng cứ, kiên quyết xử lý nghiêm theo đúng quy định tất cả những đối
tượng có hoạt động đăng tải thông tin thất thiệt, chưa được kiểm chứng, góp phần
tạo môi trường kinh doanh ổn định, lành mạnh. Bộ Công an đã khuyến cáo người
dân không nghe theo và tiếp tay lan tỏa những thông tin thất thiệt, chưa được
kiểm chứng.
Tình hình kinh tế-xã hội của đất nước đang chuyển biến rất
tích cực trên tất cả các lĩnh vực, đòi hỏi huy động mạnh mẽ các nguồn lực trong
và ngoài nước cho quá trình phục hồi và phát triển.
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, đứng đầu là Tổng
Bí thư Nguyễn Phú Trọng, công tác xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng, tiêu cực
đã được triển khai quyết liệt, mạnh mẽ, đạt nhiều kết quả quan trọng, đột phá,
tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong toàn xã hội. Khi có dấu hiệu của tội phạm
hình sự rõ ràng thì không thể bỏ qua và việc xử lý nghiêm các hành vi vi phạm sẽ
giúp các doanh nghiệp chân chính, làm ăn tử tế có cơ hội phát triển bền vững,
các nhà đầu tư được hoạt động trong một môi trường cạnh tranh lành mạnh, công bằng.
Nghị quyết 50/NQ-CP được Chính phủ ban hành ngày 20/5/2021 về
chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng đã khẳng định
tiếp tục hoàn thiện thể chế phát triển các loại thị trường và các yếu tố thị
trường; mặt khác, thực hiện kiên trì, kiên quyết, có hiệu quả cuộc đấu tranh
phòng, chống tham nhũng; đông thời không hình sự hóa các mối quan hệ kinh tế,
hành chính, dân sự. Điều này góp phần giúp những người kinh doanh chân chính
yên tâm, từ đó huy động mạnh mẽ mọi nguồn lực hợp pháp, thúc đẩy phục hồi
nhanh, phát triển bền vững kinh tế-xã hội đất nước.
Thu Hà