Tinh thần bất tử của một cuộc cách mạng.

 Cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga (năm 1917) cách chúng ta 104 năm đã đi vào lịch sử.

 Thành tựu lớn nhất của cuộc cách mạng này là nó đã làm cuộc cách mạng dân chủ tư sản một cách triệt để. Triệt để tới mức so với cuộc đại cách mạng tư sản Pháp cách đó 125 năm thì nó “đã làm một cuộc tẩy rửa... một cách kiên quyết, nhanh chóng và mạnh dạn hơn nhiều, có kết quả và sâu rộng hơn nhiều”(1). Đó là “xóa bỏ những tàn dư của thời trung cổ, vĩnh viễn tiêu diệt những tàn dư ấy, quét sạch khỏi nước Nga cái hiện tượng dã man, cái ô nhục ấy, cái đã hết sức kìm hãm mọi văn hóa, mọi tiến bộ trong đất nước ta”(2). Đó là “chúng ta đã tiến hành triệt để cuộc cách mạng tư sản. Chúng ta tiến bước một cách hoàn toàn tự giác, kiên định và vững vàng tới cách mạng XHCN”(3) dẫn đến sự ra đời một Liên Xô hùng mạnh để sau đó không lâu tham chiến, góp phần cùng các nước dân chủ trên thế giới cứu loài người khỏi chế độ phát-xít trong đại chiến thế giới lần thứ 2. Đó là ảnh hưởng trực tiếp của nó dẫn đến sự ra đời một loạt các nước dân chủ ở Đông Âu và một số nước ở châu Á (Mông Cổ, Việt Nam, Trung Quốc, Triều Tiên…), hình thành một hệ thống XHCN đối trọng với hệ thống TBCN. Nhưng rồi năm 1990 bức tường Béc-lin sụp đổ, một năm sau (1991) Liên Xô và các nước XHCN ở Đông Âu tan rã. Sự thật hiển nhiên là CNXH hiện thực, mô hình Xô-viết không còn tồn tại. Nhưng cũng có một sự thật hiển nhiên khác mà người ta đã cố tảng lờ, quên đi. “Nhưng sự thật vẫn là sự thật: Từ hàng trăm, hàng ngàn năm nay, đây là lần đầu tiên lời hứa đáp lại cuộc chiến tranh giữa bọn chủ nô bằng một cuộc cách mạng của những người nô lệ chống bọn chủ nô đủ các loại, lời hứa ấy đã được thực hiện một cách triệt để… và đang tiếp tục được thực hiện bất chấp mọi khó khăn”(4). Với nhãn quan ấy chúng ta hoàn toàn có thể nói rằng: Hậu Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại - Liên bang xã hội chủ nghĩa Xô-viết không còn. Nhưng giá trị, sự ảnh hưởng và tầm vóc ảnh hưởng cũng như bài học của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga vẫn còn mãi. Cuộc cách mạng ấy muôn năm!

Sau cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga (năm 1917), nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới vừa mới ra đời đã phải đương đầu ngay với cuộc chiến tranh không cân sức với thù trong giặc ngoài để giữ vững chính quyền non trẻ. Một thể chế chính trị theo mô hình chủ nghĩa cộng sản thời chiến nhằm khai thác triệt để sức mạnh của nền kinh tế đã vắt kiệt sức dân, phục vụ đắc lực cho cuộc chiến tranh giành thắng lợi. Nhưng sau đó, chính quyền cách mạng đã chủ trương tiến ngay lên chủ nghĩa cộng sản mà quên những điều kiện cần thiết, không lấy sự quan tâm thiết thân của người nông dân làm cơ sở, chưa biết cách vượt qua cái khó là làm sao tạo ra được sự quan tâm thiết thân của người nông dân, làm cho mỗi chuyên gia có hứng thú khiến họ thiết tha với việc phát triển sản xuất; đã lấy sức mạnh của nhà nước chuyên chính vô sản để ra các mệnh lệnh, bất chấp quy luật của quan hệ sản xuất công hữu chỉ có thể phù hợp với sự phát triển thật cao của sức sản xuất. Đảng Cộng sản chưa làm cho giai cấp vô sản hiểu và làm bằng được rằng “phải đoàn kết chung quanh mình toàn thể công nhân và toàn thể nông dân, làm cho họ nhận thức sâu sắc rằng trận chiến đấu chưa kết thúc… chưa phải là trận chiến đấu cuối cùng của chúng ta”(5). Trong công tác xây dựng đảng chỉ chú trọng về hình thức là tập hợp cho được thật nhiều những người kê khai là giai cấp công nhân nhưng thực chất chỉ là những phần tử cơ hội, họ khôn khéo “thích ứng với trào lưu thịnh hành trong công nhân, họ thay màu đổi sắc để ẩn nấp được dễ dàng hơn như con thỏ rừng về mùa đông thay lông thành màu trắng”(6). Do đó, trong Đảng có không ít những kẻ gian giảo, những kẻ “chui” vào Đảng, bọn “làm quan”, những đảng viên cộng sản đã quan liêu hóa, không trung thực, nhu nhược…

  Để cứu vãn tình hình, để cuộc cách mạng XHCN có thể tiến lên một cách vững chắc, năm 1921, tức là chỉ 4 năm sau Cách mạng Tháng Mười thành công, V.I.Lê-nin đã chỉ ra rằng: “Đối với những người cách mạng chân chính thì mối nguy hiểm lớn nhất, thậm chí có thể là mối nguy hiểm duy nhất, là phóng đại tinh thần cách mạng, là quên mất những giới hạn và những điều kiện của một sự vận dụng có kết quả và thỏa đáng những phương pháp cách mạng. Chính đấy là chỗ mà những người cách mạng chân chính dễ bị thất bại nhất...”(7). Phát hiện ra những sai lầm dẫn tới nguy cơ thất bại, có thể làm tiêu vong thành quả mới giành được của cuộc Cách mạng Tháng Mười, chính V.I.Lê-nin đã dũng cảm thừa nhận một chân lý hiển nhiên mà Ph.Ăng-ghen đã chỉ ra rằng: “Về mặt lý luận: Trong thời kỳ cách mạng cũng như bất cứ lúc nào, người ta đều mắc những điều ngu xuẩn - Ăng-ghen đã nói như thế - và đã nói đúng. Cần cố gắng làm sao để mắc thật ít những điều ngu xuẩn, và sửa chữa hết sức nhanh chóng những điều ngu xuẩn đã mắc phải…”(8).

Chính sách kinh tế mới (NEP), thanh đảng, chấn chỉnh, củng cố bộ máy nhà nước, phát triển sản xuất, công nghiệp hóa, xây dựng nền quốc phòng hiện đại, phát huy tinh thần yêu nước và trách nhiệm công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, chống quan liêu, tham nhũng và thói cơ hội… mà Đảng Cộng sản (b) Nga dưới sự dẫn dắt của V.I.Lê-nin đã chủ trương không những đã cứu nguy cho cách mạng mà còn làm cho Liên Xô trở nên hùng mạnh. Nhờ vậy Liên Xô đã trở thành một đất nước hùng hậu không những bảo vệ vững chắc Tổ quốc XHCN của mình mà còn cùng các nước đồng minh kết thúc chiến tranh thế giới lần thứ 2, cứu loài người khỏi họa phát-xít. Nhờ chiến thắng của Hồng quân Liên Xô mà một loạt các nước dân chủ nhân dân ở Đông Âu được giải phóng, gia nhập vào khối các nước XHCN do Liên Xô đứng đầu. Nhân dân Việt Nam do Đảng Cộng sản và lãnh tụ Hồ Chí Minh lãnh đạo khi phe phát-xít đầu hàng đồng minh đã chớp thời cơ làm cuộc tổng khởi nghĩa Tháng Tám (năm 1945) thành công và tuyên bố độc lập, khai sinh ra nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - nhà nước dân chủ đầu tiên ở Đông Nam Á. Đảng Cộng sản Trung Quốc cũng nhờ có sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô mà chiến thắng thù trong giặc ngoài, thành lập nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa vào ngày 1-10-1949. Không thể phủ nhận một sự thật lịch sử là nhờ có sự giúp đỡ to lớn của Liên Xô mà nhiều nước ở Đông Âu, ở châu Á (Mông Cổ, Việt Nam, Trung Hoa…) có sự phát triển như ngày nay.

Sau chiến thắng phát-xít, công cuộc xây dựng đất nước với một thể chế chính trị tập trung, nền kinh tế theo hướng khai thác triệt để tài lực và tiềm năng đất nước đã làm cho Liên Xô trở thành một siêu cường, có những mặt như công nghiệp quốc phòng, chinh phục vũ trụ, văn hóa, giáo dục, chính sách phúc lợi và an sinh xã hội… từng ở vị trí dẫn đầu thế giới; nền kinh tế nói chung đã từng gần sánh ngang với Mỹ - nước đứng đầu thế giới.

Nhưng những bài học sai lầm được phát hiện từ khi V.I.Lê-nin lãnh đạo thực hiện chính sách kinh tế mới thì nay lại có nguy cơ xuất hiện trở lại. Đúng như C.Mác với tư duy biện chứng nhìn thấu triệt những vấn đề của cách mạng, ông đã chỉ ra rất sớm rằng giai cấp nào vừa giành được thắng lợi “cũng đều dựng lên những chướng ngại của chính mình trước khi vượt qua những chướng ngại trước mặt mình, cũng đều biểu lộ cái bản chất nhẫn tâm của mình trước khi biểu lộ cái bản chất độ lượng của mình”(9). Một vấn đề nan giải nhất của bất cứ giai cấp nào khi đã giành được thắng lợi là vấn đề xây dựng nhà nước dân chủ. C.Mác cũng đã chỉ ra rất rõ rằng: “Nhà nước càng hùng mạnh, và do đó đất nước càng có tính chất chính trị hơn, thì nó càng ít muốn hiểu biết cái căn nguyên của chúng trong nguyên tắc của nhà nước, nghĩa là trong cơ cấu xã hội hiện nay mà nhà nước biểu hiện hoạt động, có ý thức và chính thức của nó. Lý tính chính trị là lý tính chính trị chính bởi vì nó tư duy trong khuôn khổ của chính trị. Nó càng sắc sảo sinh động thì nó càng không thể hiểu được những tệ nạn xã hội. Thời kỳ cổ điển của lý tính chính trị là cuộc cách mạng Pháp. Những anh hùng của cuộc cách mạng Pháp không hề đi tìm nguồn gốc của những thiếu sót của xã hội trong nguyên tắc của nhà nước - trái lại, họ coi những thiếu sót của xã hội là nguồn gốc của những hiện tượng thiếu tổ chức về chính trị...”(10). Ở đây có thể hiểu là nhà nước khi đã được xây dựng hùng mạnh theo ý chí chính trị của giai cấp cầm quyền thì lại dễ dàng xa rời nguyên tắc tồn tại và hoạt động của nhà nước là phải có pháp quyền, phải dân chủ, thực hiện quyền làm chủ nhà nước của Nhân dân như sau này Hồ Chí Minh đã nói cách mạng đã giành được chính quyền rồi thì phải giao lại cho Nhân dân quản lý.

Bệnh kiêu ngạo cộng sản chủ nghĩa, tệ quan liêu, tham nhũng và ăn hối lộ, chủ nghĩa cơ hội, thói dối trá và lối sống xa hoa… mà V.I.Lê-nin đã cảnh báo ở Đại hội XI Đảng Cộng sản Nga năm 1921 chính là nguy cơ làm tiêu tan sự nghiệp của những người cộng sản. Nhưng tiếc rằng: “Chúng ta đã không muốn thú nhận điều này: Nhà nước đã không hoạt động được như chúng ta mong muốn”(11). Đó cũng chính là những căn bệnh cũ tái sinh trong Nhà nước Liên Xô hùng mạnh ngay sau những năm phát triển rực rỡ nhất. Người ta đã tự ru ngủ trên chiến thắng mà không biết rằng khi ấy: “Hiện không ai trực tiếp tấn công chúng ta cả, người ta không đến bóp họng chúng ta. Chúng ta còn chờ xem mai đây sẽ ra sao, nhưng hiện nay người ta không cầm vũ khí để tấn công chúng ta; tuy nhiên cuộc đấu tranh… đã trở nên ác liệt và nguy hiểm hơn gấp trăm lần, vì không phải ai trong chúng ta cũng thấy được rõ đâu là kẻ thù đang đánh lại chúng ta”(12). Tiếc thay, chỉ dẫn thiên tài của người thầy vĩ đại này đã không được thế hệ lãnh đạo tiếp nối của Đảng Cộng sản Liên Xô chú ý, để đến nỗi một Liên Xô hùng mạnh bất khả chiến bại đã tự sụp đổ. Từ một lời dạy thiên tài bị bỏ qua đã trở thành một dự báo đúng 50 năm sau đó!

Sự sụp đổ của Liên Xô không có nghĩa là cách mạng đã bị tiêu diệt. Chúng ta có thể theo phương pháp của C.Mác mà nói rằng: Bị tiêu diệt chính là những con người, những tệ nạn, những bệnh ấu trĩ, những khái niệm, những ảo tưởng, những dự án, những thói xấu mà đảng cách mạng chưa trút bỏ được trước khi xã hội đã chuyển mình.

Nhân dân Việt Nam biết ơn Liên Xô về những gì mà cuộc Cách mạng Tháng Mười đã mang lại cho chúng ta, về sự giúp đỡ chí tình mà Đảng Cộng sản và nhân dân Liên Xô đã hỗ trợ để chúng ta có được thành quả vĩ đại như ngày nay.

Đảng Cộng sản Việt Nam sẽ không quên rút ra những bài học kinh nghiệm từ sự sụp đổ của Liên Xô và cả sự nghiêm túc trong học tập những chỉ dẫn quan trọng của V.I.Lê-nin, trong đó có lời dặn vô cùng quan trọng của Người rằng chính quan liêu, xa dân, mất dân chủ, tham nhũng và nạn hối lộ là nguyên nhân làm tiêu vong sự nghiệp của những người cách mạng.