Những giải pháp lớn về phát huy dân chủ xã
hội chủ nghĩa
Một là,
tiếp tục phát huy dân chủ rộng rãi trong Đảng.
Để phát huy
dân chủ trong Đảng đòi hỏi các cấp ủy, mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người
đứng đầu phải quán triệt sâu sắc, nhận thức đầy đủ và toàn diện hơn nữa các
quan điểm, đường lối của Đảng về phát huy dân chủ; đồng thời, đẩy mạnh công tác
tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận về phát huy quyền làm chủ; giải quyết
tốt mối quan hệ hữu cơ giữa “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”;
tạo điều kiện cần và đủ để nhân dân làm chủ thực chất, hiệu quả. Tiếp tục bổ
sung các quy chế, quy định về dân chủ để thực hiện thống nhất trong toàn Đảng.
Trước hết, quy định rõ hơn Đảng phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân
dân, chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình. Bổ sung quy
định về phát huy dân chủ trong công tác cán bộ đi đôi với kiểm soát quyền lực
trong công tác cán bộ. Đảng thống nhất lãnh đạo công tác cán bộ và quản lý cán
bộ. Bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ, mọi quyết định về công tác cán bộ
phải được thảo luận tập thể và quyết định theo đa số. Công khai, minh bạch về
chỉ tiêu, về kế hoạch tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch cán bộ, thi
nâng ngạch, nâng bậc, xét danh hiệu thi
đua, xét nâng hạng; tiêu chuẩn, điều kiện, số lượng, cơ cấu, quy trình luân
chuyển, điều động, bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử. Thực hiện bỏ phiếu kín
đối với những nội dung cần biểu quyết trong công tác cán bộ, có quy chế cạnh
tranh lành mạnh trong công tác cán bộ. Mỗi cán bộ đủ điều kiện, tiêu chuẩn
trong diện quy hoạch đều có cơ hội như nhau để thể hiện phẩm chất, năng lực của
mình trong tuyển dụng, tuyển chọn vào các chức danh lãnh đạo, quản lý. Thực
hiện bầu cử có số dư, bổ nhiệm cán bộ có cạnh tranh, thông qua thi tuyển hoặc
bảo vệ chương trình hành động. Đi đôi với phát huy dân chủ trong công tác cán
bộ phải có quy định về kiểm soát, giám sát quan hệ lợi ích trong công tác cán
bộ để công tác cán bộ thực sự khách quan, công tâm. Tiếp tục thực hiện tốt chế
độ Bộ Chính trị báo cáo công việc và hoạt động của mình trước mỗi kỳ họp của
Ban Chấp hành Trung ương; ban thường vụ báo cáo công việc và hoạt động của mình
trước mỗi kỳ họp cấp ủy; cấp ủy báo cáo trước tổ chức đảng hoặc cơ quan bầu ra
mình. Nâng cao chất lượng, hiệu quả quy định hoạt động chất vấn và trả lời chất
vấn trong sinh hoạt đảng, đưa hoạt động này thành chế độ nền nếp. Để thực hành
dân chủ trong Đảng đòi hỏi mỗi đảng viên phải thực hiện nghiêm Quy định số
08-Qđi/TW, ngày 25-10-2018, của Bộ Chính trị, “Về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng
viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp
hành Trung ương Đảng”. Trong nhiều nội dung về nêu gương phải coi
trọng nêu gương về thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở.
Hai là,
Đảng lãnh đạo Nhà nước thể chế hóa các quan điểm, đường lối của Đảng về phát
huy dân chủ thành chính sách, pháp luật và tăng cường xây dựng, củng cố, hoàn
thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân, vì nhân
dân.
Trên cơ sở
cụ thể hóa các quy định của Hiến pháp năm 2013, thể chế hóa Nghị quyết Hội nghị
Trung ương 6 khóa XII “Về tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy
của hệ thống chính trị, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả” để
thực hiện đổi mới tổ chức và hoạt động của Quốc hội, Chính phủ. Bộ máy phải
được tổ chức gọn nhẹ, rõ về chức năng, quyền hạn và trách nhiệm, tổ chức và
hoạt động của bộ máy nhà nước từ Trung ương đến địa phương phải tạo điều kiện
để người dân tiếp cận, dễ đối thoại, dễ kiểm tra, giám sát; huy động được tài
năng, trí tuệ, sáng tạo của người dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội. Nhà
nước phải bảo đảm và phát huy được quyền làm chủ thực sự của người dân, nhất là
quyền tham gia xây dựng chính quyền, lựa chọn người đại diện cho mình và quyền
sở hữu tài sản hợp pháp. Mở rộng đối thoại giữa Nhà nước với người dân và doanh
nghiệp bằng nhiều hình thức, tăng cường trách nhiệm giải trình và lắng nghe
nhân dân. Tăng cường dân chủ ở cơ sở, mở rộng các hình thức dân chủ trực tiếp
để người dân tham gia công việc của Nhà nước một cách thiết thực, phù hợp. Các
cơ quan hành chính nhà nước, chính quyền các cấp tiếp tục nâng cao hiệu lực,
hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm chính sách, pháp luật được thực thi có hiệu
quả. Tập trung chỉ đạo, điều hành thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế -
xã hội, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp
nhân dân, thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội. Đẩy mạnh cải cách hành
chính, tạo điều kiện thuận lợi để nhân dân thực hiện các thủ tục hành chính.
Ba là, Mặt
trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội phát huy vai trò, vị
trí của mình theo quy định của Đảng và các văn bản pháp luật để thực hiện tốt
chức năng giám sát, phản biện xã hội, nhất là những vấn đề liên quan đến phát
huy dân chủ, đến quyền và lợi ích của các thành viên, đoàn viên, hội viên.
Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội thực hiện quyền giám sát và
phản biện xã hội của mình trên nhiều lĩnh vực, trong đó có lĩnh vực phát huy
dân chủ; vừa vận động, tập hợp, động viên các tầng lớp nhân dân, các đoàn viên,
hội viên của mình thực hiện tốt nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, quốc
phòng - an ninh, vừa tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong sạch,
vững mạnh. Động viên đội ngũ nhân sĩ, trí thức, các chuyên gia, nhà khoa học
tham gia góp ý xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, các đề án phát triển
kinh tế - xã hội quan trọng của đất nước. Tập hợp kịp thời các đề xuất, kiến
nghị, nguyện vọng chính đáng của đoàn viên, hội viên, của cử tri để phản ánh
cho Đảng, Nhà nước xem xét lãnh đạo, chỉ đạo giải quyết. Tham gia việc phát
hiện, lựa chọn, giới thiệu những người đủ đức, đủ tài, thật sự xứng đáng làm
đại biểu nhân dân trong Quốc hội và hội đồng nhân dân các cấp. Dưới sự lãnh đạo
của các cấp ủy đảng, tăng cường chức năng giám sát có trọng tâm, trọng điểm đối
với các cơ quan hành chính nhà nước, chính
quyền các cấp và đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu. Trong
tình hình hiện nay cần tăng cường giám sát việc lãnh đạo và thực hiện Quy chế
Dân chủ ở cơ sở, việc tổ chức tiếp công dân, đối thoại với công dân và giải
quyết đơn, thư khiếu nại, tố cáo của công dân đối với chính quyền các cấp. Tăng
cường công tác giáo dục, nâng cao đạo đức công vụ và tinh thần trách nhiệm của
công chức, viên chức với nhân dân.
Bốn là,
phát huy vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy; chính quyền các cấp
và các cơ quan, đơn vị của cả hệ thống chính trị về phát huy dân chủ xã hội chủ
nghĩa.
Trong bối
cảnh đẩy mạnh việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa
và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, một trong những yếu tố quyết định đến
chất lượng, hiệu quả của việc phát huy dân chủ, chính là vai trò của người đứng
đầu cấp ủy, chính quyền, các cơ quan, đơn vị trong cả hệ thống chính trị. Ở đâu
người đứng đầu có nhận thức sâu sắc, đầy đủ về quyền làm chủ của nhân dân, về
thực hiện Quy chế Dân chủ ở cơ sở và luôn luôn nêu gương về đạo đức, lối sống,
về thượng tôn pháp luật thì ở đó dân chủ được thực hiện tốt. Từng đồng chí bí
thư cấp ủy từ Trung ương đến cơ sở, lãnh đạo chủ chốt các cơ quan nhà nước,
chính quyền các cấp, các cơ quan, đơn vị phải thật sự phát huy dân chủ trong
Đảng, công khai, minh bạch trong điều hành của chính quyền, đề cao vai trò,
tính tiên phong, gương mẫu của cán bộ, đảng viên, chống quan liêu, cửa quyền,
tham nhũng, lãng phí và các hành vi xâm phạm quyền làm chủ của nhân dân. Trong
thực tiễn việc lựa chọn và bố trí người đứng đầu có đức, có tài, biết vận dụng
một cách sáng tạo những thành tựu của khoa học - công nghệ vào lãnh đạo, quản lý,
biết tạo ra môi trường dân chủ để phát huy trí tuệ, sáng tạo, đóng góp của đội
ngũ cán bộ, công chức, viên chức là hết sức quan trọng gắn với kết quả thực
hiện nhiệm vụ chính trị. Theo quy định của Đảng, người đứng đầu các cấp, các
ngành phải định kỳ trực tiếp tiếp công dân, đối thoại với công dân; có như vậy
mới nắm được và đủ thẩm quyền chỉ đạo giải quyết kịp thời những kiến nghị, đề
xuất hợp pháp, chính đáng của nhân dân; đồng thời, chỉ đạo giải quyết đơn, thư
khiếu nại, tố cáo của công dân, không để phát sinh các “điểm nóng”, vụ, việc
phức tạp kéo dài.
Năm là,
lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan truyền thông làm tốt công tác tuyên truyền, phổ
biến các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về
phát huy dân chủ, tạo sự chuyển biến về nhận thức trong các tầng lớp nhân dân.
Báo chí và
các phương tiện truyền thông đại chúng giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong
việc phổ biến, truyên truyền sâu rộng các chủ trương, đường lối, nghị quyết của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Nhân dân rất quan tâm đến việc công
khai các chế độ, chính sách liên quan trực tiếp đến nhân dân, như các chính
sách an sinh xã hội (việc làm, lao động, tiền lương, trợ cấp, bảo hiểm...).
Chính quyền các cấp phải công khai rộng rãi cho nhân dân biết các đề án quy
hoạch phát triển kinh tế - xã hội, quy hoạch đô thị, kết cấu hạ tầng, quy hoạch
sử dụng đất đai... Công khai để nhân dân biết, góp ý và giám sát việc tổ chức
thực hiện khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Các cấp ủy đảng, chính quyền
phát huy vai trò của báo chí, các phương tiện truyền thông đại chúng để phát
động nhân dân đấu tranh mạnh mẽ chống tham nhũng, tiêu cực. Trong điều kiện
Đảng cầm quyền, đấu tranh với những hiện tượng tiêu cực của những cán bộ, đảng
viên có chức, có quyền mà không sử dụng vũ khí công luận, không phát huy được
vai trò làm chủ của quần chúng thì khó có kết quả, hiệu quả. Từ đó, đấu tranh
thực hiện dân chủ, kịp thời phê phán những biểu hiện cực đoan, lợi dụng dân chủ
để xuyên tạc, kích động, lôi kéo quần chúng phục vụ cho “lợi ích nhóm”, lợi ích
cá nhân vị kỷ...; đồng thời, phải khắc phục, chấm dứt những việc làm mang tính
dân chủ hình thức trên các lĩnh vực của đời sống xã hội./.
