Quan điểm của Engels về sức mạnh quốc phòng và quân đội

 

Friedrich Engels là nhà tư tưởng quân sự thiên tài của giai cấp vô sản. Những cống hiến của Engels trong lĩnh vực lý luận khoa học về xây dựng tiềm lực quốc phòng và quân đội góp phần quan trọng đặt nền móng cho sự ra đời của học thuyết Mác-Lênin về chiến tranh và quân đội.

Sinh thời, Engels đã công bố nhiều công trình nghiên cứu liên quan đến quân sự, quốc phòng, trong đó có các tác phẩm tiêu biểu: “Tiểu luận về chiến tranh”, “Châu Âu có thể giải trừ quân bị được không”, “Quân đội”, “Chiến tranh nông dân ở Đức”... Những công trình nghiên cứu của Engels là cơ sở hình thành hệ thống lý luận khoa học mác-xít về xây dựng tiềm lực quốc phòng và quân đội của giai cấp vô sản.

Trong các công trình nghiên cứu, Engels đã phân tích, luận giải sâu sắc phương thức tiến hành chiến tranh, tổ chức và sức mạnh quân sự, quốc phòng của nhà nước với quân đội làm nòng cốt, phụ thuộc vào chế độ kinh tế-xã hội và trình độ phát triển của lực lượng sản xuất. Engels chỉ rõ: “Quân đội đã trở thành mục đích chủ yếu của nhà nước, trở thành một mục đích tự nó”. Cho nên, sức mạnh của quân đội phụ thuộc vào điều kiện kinh tế của nhà nước tổ chức ra nó. Luận điểm này của Engels đã giáng đòn trí mạng vào lý luận quân sự của giai cấp tư sản hòng che đậy bản chất giai cấp của chiến tranh và quân đội.

Đứng trên quan điểm duy vật về lịch sử, Engels tiếp tục khẳng định: “Không có gì lại phụ thuộc vào những điều kiện kinh tế tiên quyết hơn là chính ngay quân đội và hạm đội. Vũ trang, tổ chức, chiến thuật, chiến lược phụ thuộc trước hết vào trình độ sản xuất đạt được trong một thời điểm nhất định và vào phương tiện giao thông”. Engels cũng tập trung nghiên cứu, luận giải một cách biện chứng về sự chuyển hóa lượng-chất trong sức mạnh quân sự của nhà nước, cũng như sức mạnh chiến đấu của quân đội; trong đó nhấn mạnh vai trò nhân tố chính trị-tinh thần có tính chất quyết định đến nâng cao sức mạnh chiến đấu của quân đội, song không tuyệt đối hóa nhân tố này mà phải kết hợp chặt chẽ, đặt trong mối quan hệ biện chứng với các nhân tố khác.

Để xây dựng và tăng cường sức mạnh quốc phòng và quân đội của nhà nước, đáp ứng yêu cầu các loại hình chiến tranh thông thường và hiện đại, Engels cho rằng, phải dựa trên cơ sở tiềm lực kinh tế quân sự. Tiềm lực kinh tế quân sự là một bộ phận đặc biệt của tiềm lực kinh tế, trực tiếp cung cấp trang bị, phương tiện kỹ thuật, cơ sở vật chất cho tiềm lực quân sự để tạo nên sức mạnh quốc phòng nói chung và sức mạnh quân đội nói riêng. Tiềm lực kinh tế quân sự bao gồm bộ phận đang phục vụ thường xuyên cho nhu cầu xây dựng nền quốc phòng, quân đội và bộ phận ở dạng tiềm năng của nền kinh tế quốc dân có thể huy động sử dụng khi cần thiết. Tiềm lực kinh tế quân sự nếu được nhà nước thường xuyên chăm lo xây dựng, phát triển, sẽ tác động đến nâng cao sức mạnh quốc phòng và quân đội của đất nước.

Nghiên cứu về mối quan hệ giữa con người và vũ khí, Engels khẳng định, khi vũ khí, kỹ thuật càng hoàn thiện sẽ là điều kiện để xây dựng quân đội ngày càng hiện đại và đòi hỏi chính trị-tinh thần người lính cũng càng phải cao. Trong tác phẩm “Chống Dühring”, Engels viết: “Như vậy là súng lục thắng thanh kiếm... trong đó công cụ hoàn hảo hơn sẽ thắng công cụ không hoàn hảo bằng”.

Engels phê phán quan điểm, tư tưởng quân sự tư sản đã tuyệt đối hóa vai trò vũ khí, kỹ thuật, hạ thấp vai trò con người và đi đến kết luận: Con người chứ không phải vũ khí, kỹ thuật quyết định chiến thắng trên chiến trường; ưu thế luôn thuộc về bên nào mà thành phần con người có tinh thần chiến đấu cao hơn, được huấn luyện tốt hơn, có chiến thuật hoàn thiện hơn. V.I.Lenin cũng đã nêu quan điểm: Một đội quân giỏi nhất, những người trung thành nhất với sự nghiệp cách mạng cũng đều sẽ lập tức bị kẻ thù tiêu diệt, nếu họ không được vũ trang, tiếp tế lương thực và huấn luyện đầy đủ. Song, nếu quân đội có ưu thế về vũ khí, kỹ thuật nhưng kém về chính trị-tinh thần, nghệ thuật quân sự, thì sẽ thất bại.