Cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại, kinh tế tri thức tiếp tục phát triển mạnh mẽ, những vấn đề toàn cầu tác động sâu sắc đến các lĩnh vực của đời sống xã hội.

 

Khoa học và công nghệ hiện đại ngày càng phát triển sâu rộng, với nhiều bước nhảy vọt, tác động to lớn đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội ở từng quốc gia cũng như trên phạm vi thế giới. Cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại tạo ra bước tiến vượt bậc trong lĩnh vực sản xuất vật chất, làm biến đổi căn bản lực lượng lao động cả về trình độ nhận thức và kỹ năng nghề nghiệp, cả về phong cách và tác phong lao động… làm thay đổi cơ cấu xã hội và tác động sâu sắc đến môi trường sinh thái, an ninh quốc phòng, giáo dục đào tạo, văn hoá và lối sống.  “Phải đổi mới tư duy và hành động, chủ động nắm bắt kịp thời, tận dụng hiệu quả các cơ hội của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư gắn với quá trình hội nhập quốc tế để cơ cấu lại nền kinh tế, phát triển kinh tế số, xã hội số, coi đây là nhân tố quyết định để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh”^[1].

 Sản phẩm trí tuệ trở thành hàng hoá đặc biệt được thừa nhận và bảo vệ bằng pháp luật, ngày càng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất. Cuộc chạy đua và cạnh tranh gay gắt về kinh tế và khoa học công nghệ, thông tin vừa tạo ra cơ hội vừa đặt ra những thách thức lớn đối với các nước, nhất là các nước đang phát triển và chậm phát triển. Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ đã dẫn đến sự ra đời của nền kinh tế tri thức và giữ vai trò ngày càng quan trọng trong sự phát triển của mỗi quốc gia, dân tộc.

Những vấn đề toàn cầu đang đòi hỏi sự hợp tác quốc tế, mới có thể giải quyết được. Nạn ô nhiễm môi trường sinh thái, tình trạng khan hiếm nguồn năng lượng, cạn kiệt tài nguyên, bùng nổ dân số, các dịch bệnh lớn, bệnh tật hiểm nghèo, tội phạm quốc tế có chiều hướng gia tăng đang là thách thức lớn đối với nhân loại. Các thách thức đó là mặt trái của quá trình phát triển sản xuất, phát triển của khoa học và công nghệ mặt khác do lợi nhuận, thiếu tri thức, khả năng tài chính hoặc lương tâm mà nhiều quốc gia, trong đó có các nước tư bản phát triển đã không thực hiện tốt trách nhiệm của mình đối với các vấn đề trên.

---

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 1, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội - 2021, tr. 92.