Tháng 3/1288, sau khi thắng trận, vua Trần Nhân Tông đem bại tướng Ô Mã Nhi về Chiêu Lăng (nơi an táng vua Trần Thái Tông) làm lễ "hiến phù" báo công. Bỗng, nhà vua sững người khi thấy móng những pho ngựa đá quanh lăng lấm đầy bùn đất. Phải chăng, trong khói lửa giữ nước, đến cả chiến mã bằng đá cũng cùng tổ tiên xông pha nơi trận mạc? Cảm xúc ấy kết tinh thành hai câu thơ bất hủ:
"Xã tắc lưỡng hồi lao thạch mã
Sơn hà thiên cổ điện Kim âu"
Chữ “điện” trong thơ không chỉ là điện thờ mà còn là biểu tượng cho sự bền vững của sơn hà và tinh thần giữ nước bất diệt của dân tộc.
Tháng 3/1432, vua Lê Thái Tổ sau khi thắng trận trở về đã dừng chân bên vách đá Chợ Bờ (Hòa Bình). Tại đây, nhà vua cho khắc một bài thơ “ngự chế” thể hiện rõ tư tưởng sâu sắc và quyết liệt về việc bảo vệ đất nước. Đặc biệt, hai chữ với “biên phòng” xuất hiện trong câu thơ:
“Biên phòng hảo vị trù phương lược
Xã tắc ưng tu kế cửu an”
Chữ “biên” trong “biên phòng” không chỉ mang ý nghĩa địa lý mà còn thấm đẫm khí thế chiến thắng, tinh thần hộ quốc an dân của đoàn quân khải hoàn trở về từ miền Tây Bắc xa xôi.
Đến năm 1841, dưới triều vua Thiệu Trị, từ nền tảng phủ An Tây thời Lê, một đơn vị hành chính mới mang tên Điện Biên Phủ chính thức được thiết lập.
Chữ “Điện” mang nghĩa giữ vững - Yếu tố chiến lược
Chữ “Biên” là biên giới, bờ cõi - Yếu tố địa lý
Chữ “Phủ” chỉ trung tâm quản lý một vùng đất - Yếu tố văn hoá
Từ đó, tên gọi này không chỉ bao hàm ý nghĩa hành chính mà còn là kết tinh của cả ba yếu tố chiến lược, văn hóa và địa lý.
Để rồi đến giữa thế kỷ 20, tại chính nơi ấy, lịch sử gọi tên Điện Biên Phủ như một bản anh hùng ca bất diệt. Chiến thắng lẫy lừng ấy thậm chí còn ghi dấu trong cả ngôn ngữ của kẻ bại trận. Hàng ngũ quân đội Pháp khi đó truyền tai nhau một câu nói mang sắc thái chua chát: “Tiens bien, fou!” (phát âm là “Chiêng Biêng Phu”) có nghĩa “Vâng, điên rồ!” hay "Đồ điên! Cố mà giữ cho chắc". Câu nói ấy pha giữa sự hoảng loạn và bất lực như lời báo trước cho một thất bại không thể tránh khỏi. Đến nay, nó vẫn còn được sử dụng như một ký ức về trận thua cay đắng nhất trong lịch sử thực dân Pháp./.
Yêu nước ST.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét