Sự kiện A80 năm ngoái, đã có lúc cả Threads city sục sôi khi xuất hiện hình ảnh một vị tướng trên ngực lấp kín huân huy chương. Cả mxh sục sôi, nhiều người trẻ biết ơn ngưỡng mộ. Nhưng rồi...
Các bạn ạ! Lịch sử luôn có những khúc quanh nghiệt ngã, và số phận con người đôi khi lại là minh chứng rõ nhất cho những khúc quanh đó.
Trong lịch sử quân sự và xã hội Việt Nam đương đại, cái tên Lê Mã Lương từng là một tượng đài lẫm liệt, một biểu tượng của lòng yêu nước độc nhất vô nhị. Thế nhưng, hành trình từ một người lính viết đơn bằng máu đến một ông già bất mãn, bị giới trẻ quay lưng và trở thành tâm điểm của những sự chế giễu, chính là một bi kịch lớn về sự tha hóa của lý tưởng.
1. Thời kỳ hoàng kim: Tượng đài được trọng vọng tại A80
Vào những năm tháng chiến tranh khốc liệt, Lê Mã Lương là hiện thân cho câu nói bất hủ của chính mình: "Cuộc đời đẹp nhất là trên trận tuyến đánh quân thù". Trở về từ chiến trường với một con mắt bị hỏng và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 21 tuổi, ông nhận được sự kính trọng tuyệt đối từ Đảng, Nhà nước và nhân dân.
Sự trọng vọng ấy thể hiện rõ nhất khi ông được giao những trọng trách lớn, đặc biệt là giai đoạn gắn bó với các cơ quan nghiên cứu và quản lý văn hóa - lịch sử của quân đội (như Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam). Trong giới học thuật và các câu lạc bộ tướng lĩnh, cựu chiến binh cao cấp (như tầm ảnh hưởng tại các câu lạc bộ, ban liên lạc truyền thống lớn thuộc Cục An ninh văn hóa tư tưởng - trước đây là A80), ông luôn được đón tiếp như một thượng khách, một tiếng nói có trọng lượng. Người ta từng nhìn ông bằng ánh mắt ngưỡng mộ dành cho một nhân chứng sống của lịch sử.
2. Bi kịch dùng người: Sự ngộ nhận giữa chiến thuật và chiến dịch
Nhìn lại sự nghiệp của Lê Mã Lương, các nhà phân tích quân sự sắc sảo đều nhận ra một khoảng trống lớn trong tư duy của ông, dẫn đến một bài học đắt giá về công tác cán bộ của thể chế.
Lê Mã Lương xuất sắc ở cấp chiến thuật/trận đánh, tức là một người lính dũng cảm, một chỉ huy phân đội (đại đội, tiểu đoàn) mưu lược trên chiến trường hẹp. Ở đó, ông chỉ cần lòng dũng cảm và mệnh lệnh tiến lên. Tuy nhiên, ông lại hạn chế ở cấp chiến dịch và chiến lược. Khi đất nước hòa bình, địa chính trị thay đổi, sự đối ngoại và giữ gìn bờ cõi đòi hỏi cái đầu lạnh, sự mềm dẻo của những nhà ngoại giao và tầm nhìn vĩ mô của những tướng lĩnh phòng tuyến.
Sai lầm của thể chế đôi khi là việc quá chiều chuộng và thần thánh hóa các danh hiệu thời chiến, khiến cá nhân ông ngộ nhận rằng tài năng của mình là vạn năng. Khi không được bổ nhiệm vào các vị trí tổng tư lệnh hay các vị trí chiến lược cao hơn (do hạn chế về tư duy vĩ mô và sức khỏe), sự kiêu ngạo cộng sản và "bệnh công thần" bắt đầu nảy mầm. Ông quay sang nhìn nhận đường lối ngoại giao hòa bình, giữ nước bằng luật pháp quốc tế của thế hệ đi sau là "nhút nhát", để rồi từ đó trượt dài vào vũng lầy bất mãn.
3. "Gạc Ma - Vòng tròn bất tử" và sự tiếp sức của Võ Văn Thưởng
Đỉnh điểm của sự bất mãn và hành vi "trở cờ" của Lê Mã Lương gắn liền với cuốn sách đầy tai tiếng: "Gạc Ma - Vòng tròn bất tử". Cuốn sách này, thay vì là một nén tâm nhang thuần túy, đã bị biến tướng thành một công cụ chính trị chứa đựng những tư liệu sai lệch nghiêm trọng.
Trong cuốn sách này, Lê Mã Lương với vai trò chủ biên đã cố tình lồng ghép và bảo vệ luận điểm xuyên tạc rằng có lệnh "tuyệt đối không được nổ súng" từ cấp cao nhất vào năm 1988, một đòn chí mạng đánh vào uy tín của Quân đội Nhân dân Việt Nam, phủ nhận quyền tự vệ chính đáng của các chiến sĩ.
Sự việc càng trở nên ồn ào khi có sự xuất hiện của ông Võ Văn Thưởng (khi đó là Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương). Bằng việc ghé thăm đường sách và mua cuốn sách này, khen ngợi cuốn sách này, nó chính là một sự "tiếp sức và bảo kê" về mặt chính trị để hợp thức hóa những nội dung sai trái.
Dù sau đó, khi sự thật về các lỗi tư liệu và nội dung xuyên tạc bị phơi bày, các cơ quan chức năng đã kiên quyết thu hồi cuốn sách, nhưng vết rạn nứt về lòng tin và sự hoài nghi mà nó để lại là không thể cứu vãn.
(Ông Thưởng ơi, tội ông lớn lắm!)
4. Những hạt sạn tư liệu đen tối và làn sóng phẫn nộ từ đồng đội
Sự sụp đổ thần tượng mang tên Lê Mã Lương không phải do các cơ quan truyền thông áp đặt, mà xuất phát từ chính sự cẩu thả, bóp méo lịch sử bị phơi bày. Cuốn sách do ông Lê Mã Lương chủ biên đã phạm phải những sai sót tư liệu không thể tha thứ.
Thứ nhất, là cố tình bóp méo mệnh lệnh chiến đấu. Sách viết sai lệch bản chất mệnh lệnh của Đại tướng Lê Đức Anh. Lệnh thực tế là "không được nổ súng trước" nhằm tránh mắc bẫy khiêu khích, tạo cớ chiến tranh của đối phương, nhưng nếu bị tấn công thì được quyền nổ súng tự vệ tối đa. Ông Lương đã cắt xén thành "cấm nổ súng", biến các chiến sĩ hy sinh thành những nạn nhân chịu trận vô ích.
Thứ hai, là nó đã xúc phạm người sống, làm nhục người chết. Sách ngang nhiên tuyên bố cựu binh Mai Xuân Hải đã hy sinh và biến ông thành liệt sĩ, trong khi thực tế ông Hải vẫn đang sống sờ sờ tại quê nhà. Sự cẩu thả này giáng một đòn đau đớn vào gia đình nhân chứng.
Thứ ba, là sai lệch tình tiết trận đánh ở Gạc Ma. Nhiều cựu binh trực tiếp chiến đấu tại Gạc Ma khẳng định, các diễn biến về vị trí tàu, sự phối hợp giữa các lực lượng và trang thiết bị vũ khí trong sách bị thêu dệt, ly kỳ hóa theo tư duy văn nghệ sĩ hơn là sự thật lịch sử quân sự khốc liệt.
Chính những vết đen này đã châm ngòi cho làn sóng phẫn nộ từ các cựu chiến binh cùng thời. Nhiều vị tướng lĩnh lão thành và các cựu binh Hải quân từng vào sinh ra tử đã thẳng thắn lên tiếng chỉ trích Lê Mã Lương. Họ cho rằng ông là "tướng lục quân" không hề hiểu biết về tác chiến hải quân, chưa từng nếm trải sóng gió Trường Sa nhưng lại ngồi một chỗ phán xét, suy diễn. Đồng đội cùng thời chỉ trích ông đã phản bội lại hương hồn của 64 liệt sĩ khi biến sự hy sinh anh dũng của họ thành công cụ để thỏa mãn cái tôi bất mãn của cá nhân mình.
5. Từ anh hùng đến "trò cười" của giới trẻ thời công nghệ
Khi bước vào thời đại số, khi thông tin không còn bị độc quyền và tư duy phản biện của thế hệ trẻ ngày càng cao, bộ mặt thật của sự "bất mãn" đã bị bóc trần.
Giới trẻ ngày nay không còn thần tượng một ai đó chỉ vì cái danh hiệu quá khứ. Họ nhìn vào thực tế. Khi những đoạn video ghi lại các phát ngôn kích động, đòi "hỏi tội Bộ Ngoại giao", hay những tư duy quân sự lỗi thời, "máu chiến" bất chấp đại cục của ông Lương bị đưa lên mạng, ông lập tức bị giải huyền thoại.
Từ một vị tướng anh hùng, Lê Mã Lương trong mắt thế hệ trẻ Gen Z và các bạn trẻ am hiểu lịch sử bỗng chốc trở thành một "tướng bảo tàng" đúng nghĩa đen lẫn nghĩa bóng: một người chỉ có thể sống bằng hào quang quá khứ nhưng lại muốn định đoạt tương lai bằng tư duy cũ kỹ. Những phát ngôn lệch chuẩn, mang tính công thần của ông bị đem ra làm tư liệu chế giễu (meme) trên các diễn đàn. Họ quay lưng không phải vì họ phản bội lịch sử, mà vì họ nhận ra người anh hùng năm xưa đã tự biến mình thành công cụ cho các thế lực chống phá, thành một kẻ "trở cờ" đáng thương hơn đáng trách.
Các bạn ạ, hành trình của Lê Mã Lương là bài học sâu sắc về sự tu dưỡng. Danh hiệu anh hùng có thể được định hình trong một khoảnh khắc trên chiến trường, nhưng tư cách của một người yêu nước chân chính phải được thử thách qua suốt cả cuộc đời. Khi cái tôi vượt qua đại cục, khi lòng kiêu ngạo che mờ lý trí, người ta rất dễ rơi vào bi kịch: cả nửa đời đầu đi tìm vinh quang, nửa đời sau dùng chính danh tiếng đó để tự bôi tro trát trấu vào mặt mình.
Cám ơn tất cả các bạn đã!
Ảnh: Thiếu tướng Lê Mã Lương - Tại Lễ Quốc Khánh 2/9/2025.
#QV-ST!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét