BÀI 1.
Viết nhân ngày tết Độc lập (2/9) của nước ta. Những vấn đề trong bài viết này do lão chiêm nghiệm được thì lão viết ra. Lão biết, những điều lão viết chẳng có gì mới đối với mọi người!
Xin mọi người hiểu cho, chẳng có xã hội nào mà chỉ toàn tốt hay toàn xấu. Nếu là những người trung thực thì tự mình xem xét toàn bộ hoàn cảnh của một xã hội ấy rồi hãy đánh giá, rằng xã hội ấy tốt hay xấu; được nhiều hơn mất hay ngược lại?
Trời để cho lão sống đến nay đã là 90 năm, ngày khởi đầu của lão là ngày bắt đầu của những tháng đói kém của năm Đinh Sửu (1937). Xã hội ta ngày ấy, theo lão nghĩ, ngoài những kẻ thống trị, chỉ còn hai thành phần - giàu và nghèo. Người giàu thì được nhiều hơn mất, ngược lại là người nghèo.
Ngày của những năm 30, người giàu, nhất là những gia đình có dính líu đến nhà cầm quyền thực dân thì được nhiều hơn mất. Cái được của họ là nhiều của, nhiều tiền, tất nhiên được thỏa thích ăn chơi. Thời ấy, loại hình ăn chơi phổ biến là “cô đầu” và thuốc phiện. Ngày ấy lão còn nhỏ nên chưa có hiểu biết về loại hình “cô đầu”, nhưng người nghiện thuốc phiện thì lão biết. Khi lão bước vào trường trung học, lão ở trọ nhà một nhà giàu, lão thấy ông ta “ngậm tẩu” suốt ngày, thân thể nhỏ thó, có lần lão thấy ông ấy nằm gọn trong một cái nia phơi lúa. Một lần, chả hiểu vì điều gì, ông ta dùng chân đạp bà vợ một đạp, bà vợ đứng vững như tượng còn ông chồng thì ngã lăn ra đất. Một hình ảnh về cái sự được mất qua bảy, tám chục năm mà lão không quên.
Còn người dân, nhất là những người dân nghèo thì mất nhiều hơn được. Cái mất lớn nhất là “người cày” mà không có ruộng cày. Làng của lão hình như chỉ có bốn gia đình địa chủ, nhưng nắm giữ toàn bộ số ruộng hiện có lúc đó của làng. Chính gia đình lão phải nhận ruộng cấy tô của một người trong họ. Cái mất lớn thứ hai, là mất quyền làm chủ gia đình mình và bản thân mình, nguyên nhân chính là do chính sách “ngu dân” của thực dân Pháp. Thế người dân được cái gì? Khó nói nhỉ? Có lẽ, được ăn sạch, bởi gạo nhà, khoai nhà, rau nhà, thịt cá của nhà, chả ai biết cái thuốc trừ sâu với cái thuốc tăng trọng là gì. Có lẽ nhờ đó, thì người chết vì đói nhiều hơn số người chết vì bệnh hiểm nghèo (chỉ trong tháng Ba, 1945 đã có hơn hai triệu người chế đói).
Lão nói sơ qua về những ngày lão sống dưới sự đô hộ của Pháp như vậy. Đến khi có đảng Cộng Sản, lãnh đạo toàn dân đánh đuổi quân xâm lược Pháp thì dân ta được nhiều hơn mất; ngược lại nước Pháp và những công chức của họ thì mất nhiều hơn được. Nói về cái sự mất của thực dân Pháp thì nó lớn vô cùng. Đó là mất quyền cai trị ở xứ Đông dương, nơi mà Pháp (qua nhiều thế hệ) đã đặt ách thống trị trong suốt gần thế kỷ, nay bỗng bị dân “Annamite” (tên gọi khinh miệt mà Pháp đặt cho nước ta) đánh đuổi, nêu một tấm gương sáng cho các dân tộc bị bắt làm nô lệ, vùng lên, đặc biệt là nhiều nước ở châu Phi thuộc Pháp./.
(Còn nữa).
Ảnh: Quân viễn chính Pháp rút khỏi thủ đô HN (A) & quân ta vào tiếp quản (B).
#QV-ST!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét