XÂY
DỰNG NHÂN CÁCH QUÂN NHÂN VỚI VAI TRÒ TRONG XÂY DỰNG MÔI
TRƯỜNG VĂN HOÁ TRONG QUÂN ĐỘI
Việc
xây dựng môi trường văn hóa quân sự là việc làm thiết thực góp phần tạo nên sức
hấp dẫn lôi cuốn đông đảo thanh niên hăng hái tự nguyện, tự giác thực hiện nghĩa
vụ quân sự, đồng thời có tác dụng trực tiếp hình thành xu hướng nghề nghiệp
quân sự trong chiến sĩ, đặc biệt là trong sĩ quan trẻ, làm cho sĩ quan trẻ yêu
mến môi trường quân đội, yên tâm phục vụ quân đội lâu dài.
Môi
trường văn hóa quân sự đóng vai trò rất quan trọng trong giáo dục, xây dựng
nhân cách quân nhân. Lê-nin cho rằng, giáo dục không nằm ngoài mối liên hệ hữu
cơ, biện chứng với một hệ thống các mối quan hệ xã hội, không thể nằm ngoài một
hoàn cảnh xã hội nhất định. Mác thì khẳng định, hoàn cảnh tạo ra con người và
trong một chừng mực nhất định, con người tạo ra hoàn cảnh.
Từ
những quan điểm trên, ta có thể hiểu rằng, công tác Đảng, công tác chính trị có
chất lượng và hiệu quả cao nhất khi nó được tiến hành trong một môi trường mà ở
đó con người được giáo dục và rèn luyện trong một "bầu trời" trong
sáng, một "không khí" lành mạnh, dân chủ, công bằng, đoàn kết, đầy
tình nhân ái, tình đồng chí, đồng đội, thương yêu đùm bọc lẫn nhau, quan tâm
đến nhau, chăm lo đời sống cho nhau cả về tinh thần lẫn vật chất, các mối quan
hệ được thực hiện theo luật pháp của Nhà nước, điều lệ, điều lệnh và các chế
độ, quy định của quân đội, mọi sinh hoạt đều có tính giáo dục sâu sắc.
Môi
trường văn hóa quân sự, theo tư tưởng Hồ Chí Minh là môi trường trong đó thể hiện
một trình độ cao của sinh hoạt quân sự, mang đậm dấu ấn tư tưởng, tác phong,
đạo đức, truyền thống và hiện đại với sự tổng hòa của các thành tố văn hóa tác
động đến sự hình thành và phát triển nhân cách quân nhân.
Môi
trường văn hoá quân sự mà quân đội ta xây dựng hiện nay cần phải căn cứ vào hệ
thống các chuẩn mực văn hóa Việt Nam. Đó là cái cốt lõi của văn hóa dân tộc
được vận dụng và thể hiện trong lĩnh vực hoạt động đặc thù - hoạt động quân sự,
tạo nên quan niệm sống, chỉ đạo những hành vi ứng xử cơ bản của quân nhân. Đó
là lòng yêu nước thương nòi và tư tưởng nhân nghĩa Việt Nam; là những giá trị
cao đẹp của lý tưởng xã hội tiến bộ và chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam
trong đấu tranh cho tư tưởng xã hội tiến bộ được vận dụng và xây dựng trong điều
kiện của hoạt động quân sự.
Như
vậy, để xây dựng môi trường văn hóa quân sự thực sự trong sáng, lành mạnh thì
phải xây dựng cho được một môi trường, trong đó, mọi sinh hoạt thực sự dân chủ,
ở đó mỗi người lính là một nhân cách, một chủ thể độc lập, năng động, sáng tạo;
loại bỏ tận gốc mọi biểu hiện gia trưởng; mọi quân nhân có lối sống, nếp sống
và hành vi ứng xử có văn hóa cao, có chính kiến độc lập, không dựa dẫm vào
nhau, phát triển văn hóa chính trị, văn hóa tranh luận. Mặt khác, phải xây dựng
một quân đội có tính tổ chức và kỷ luật cao, thực hiện toàn quân một ý chí. Với
quan niệm như vậy, theo tác giả, cần giải quyết tốt mấy vấn đề quan trọng dưới
đây:
Cần
nhận thức rằng việc xây dựng chính quy là một nội dung quan trọng của môi
trường văn hóa quân sự. Điều này đòi hỏi phải có sự đầu tư thích đáng. Chính
quy không chỉ tạo ra sức mạnh thống nhất của quân đội, mà còn tạo ra vẻ đẹp của
văn hóa quân sự. Chính quy đòi hỏi một sự hy sinh, tiêu hao trí lực và thể lực
cao hơn so với đời sống dân sự. Do đó, cần có những chính sách thích hợp để bù
đắp sự tiêu hao đó, như chính sách tiền lương, phụ cấp, chính sách ưu đãi... Về
mặt tâm lý, trong điều kiện gò bó của kỷ luật quân sự, của thời gian lao động
quân sự…, người quân nhân thường ít có thời gian cho riêng tư nên phải có những
chế độ, quy định phù hợp để họ không có mặc cảm về điều đó.
Môi
trường văn hóa quân sự phải giàu tính lý tưởng, phải đưa chủ nghĩa anh hùng
cách mạng, chủ nghĩa nhân văn trở thành tính trội, làm đối trọng để loại bỏ sự
tác động, xâm nhập của môi trường không lành mạnh ngoài xã hội. Đồng thời, phải
làm cho nó thích nghi với cơ chế thị trường, không thuần lý tưởng một cách duy
ý chí, thoát ly đời sống hiện thực. Nghĩa là phải quan tâm đến lợi ích chính
đáng của quân nhân, thông qua việc giải quyết những lợi ích chính đáng của quân
nhân, làm cho mỗi quân nhân thấy được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, sự
thương yêu đùm bọc và chăm sóc chu đáo của nhân dân, từ đó yên tâm phục vụ quân
đội, tự hào với nghề nghiệp vinh quang và cao cả của mình.
Một
môi trường văn hóa quân sự giàu tính lý tưởng đòi hỏi phải có thẩm mỹ quân sự.
Do đó, phải đưa thẩm mỹ vào quân sự. Cuộc sống, ăn, mặc, ở, sinh hoạt của bộ
đội phải đẹp và hấp dẫn. Doanh trại và hệ thống cảnh quan phải khang trang, có
dáng vẻ của văn hóa sinh thái. Muốn vậy, phải mạnh dạn đầu tư, không sợ tốn
kém, dĩ nhiên là phải tiến hành từng bước thích hợp trong điều kiện nền kinh tế
cho phép.
Xây
dựng môi trường văn hóa quân sự theo tư tưởng Hồ Chí Minh là xây dựng một môi
trường trong đó mọi quân nhân tự giác chấp hành kỷ luật quân sự, thể hiện
"quân lệnh như sơn", luôn luôn phát huy và phát triển những truyền
thống văn hóa tốt đẹp, vừa chiến đấu, vừa xây dựng của quân đội ta… Những
truyền thống đó đã trở thành đặc trưng và cốt cách của "Bộ đội Cụ
Hồ". Tuy nhiên, để xây dựng môi trường văn hóa quân sự theo tư tưởng Hồ
Chí Minh, trước yêu cầu mới của sự nghiệp xây dựng quân đội, thì phải làm cho
các truyền thống cực kỳ quý báu do thế hệ đi trước kiến tạo có sức sống trường
tồn, được chính giới trẻ quân đội hôm nay tiếp nhận, bảo tồn và phát huy lên
một trình độ mới.