MẠNG XÃ HỘI VÀ TRÁCH
NHIỆM
CỦA CÁN BỘ, ĐẢNG VIÊN
KHI THAM GIA
Những năm gần đây, mạng xã hội (MXH) đã có bước phát triển mạnh
mẽ, tác động lớn đến đời sống xã hội ở hầu hết các quốc gia trên thế giới,
trong đó có Việt Nam. MXH đã trở thành một thuật ngữ phổ biến với những
tính năng đa dạng cho phép người dùng kết nối, chia sẻ, tiếp nhận thông tin một
cách nhanh chóng, hiệu quả. Không thể phủ nhận vai trò tích cực của MXH, song
cũng phải nhận thấy, các thế lực thù địch và bọn tội phạm đã và đang biến nó
thành công cụ đắc lực cho các hoạt động phá hoại tư tưởng, “diễn biến hòa bình”
và các hoạt động phạm tội khác.
Tại Việt Nam, các MXH
bắt đầu du nhập từ những năm 2000 dưới hình thức các trang nhật ký điện tử
(blog). Đến nay, có khoảng 270 MXH được cấp giấy phép hoạt động với khoảng 35
triệu người dùng, chiếm 37% dân số. Trung bình mỗi ngày người Việt Nam vào MXH
hơn 2 giờ. Đối tượng sử dụng mạng internet thường xuyên nhất là nhóm lứa tuổi
từ 15-40 tuổi. Nhóm đối tượng này chủ yếu là học sinh, sinh viên và người lao
động. Nhìn chung, họ là những người trẻ, có điều kiện tiếp cận với máy tính và
mạng internet, nhanh nhạy trong việc tiếp thu những tiến bộ khoa học công nghệ
cũng như những trào lưu mới trên thế giới.
Ngày nay, bất kỳ ai chỉ
với một chiếc điện thoại thông minh, một máy tính bảng hay máy tính cá nhân có
kết nối internet đều có thể tham gia vào MXH. Với nội dung phong phú và cách
thức sử dụng dễ dàng, mạng xã hội mang lại rất nhiều tiện ích, nổi bật là:
1. MXH ngày càng góp
phần quan trọng trong việc củng cố niềm tin của quần chúng nhân dân đối với sự
lãnh đạo của Đảng, Nhà nước và điều hành của Chính phủ.
Trong những năm qua,
tình trạng quan liêu, cửa quyền, tham nhũng, hách dịch tại một số cơ quan, đơn vị,
địa phương đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín của chính quyền, làm suy
giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Vì vậy, việc xây dựng một
chính quyền gần dân, thấu hiểu tâm tư nguyện vọng của nhân dân là một trong
những chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước ta. Ngày nay, cùng với sự phát triển
của khoa học công nghệ, vai trò của MXH đã và đang được các cơ quan, tổ chức
nhà nước sử dụng một cách có hiệu quả, giúp thu hẹp khoảng cách với người dân.
Ví dụ như tháng 10/2015, Chính phủ đã lập 02 tài khoản Facebook là “Thông tin
Chính phủ” và “Diễn đàn Cạnh tranh quốc gia” với kỳ vọng giúp người dân tiếp
cận kịp thời các văn bản, quy phạm pháp luật mới ban hành, thông tin thời sự
chính trị, kinh tế - xã hội, hoạt động của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Việc này
không chỉ đáp ứng nhu cầu thông tin của người dân, khuyến khích người dân đồng
hành cùng chính phủ, góp phần thiết thực định hướng dư luận trên MXH.
2. MXH góp phần tích cực
vào sự phát triển nhận thức, tư duy và kỹ năng sống của con người. MXH đang
ngày càng trở thành nơi cung cấp tin tức, kiến thức về tất cả các lĩnh vực của
đời sống xã hội. Chỉ với một vài thao tác đơn giản, người dùng sẽ luôn nhận
được những thông tin cập nhật kịp thời về lĩnh vực, vấn đề mà mình quan tâm
theo dõi. Qua đó giúp họ có thể nắm bắt được các xu thế của đời sống phục vụ
cho công việc và cuộc sống của mình. Bên cạnh đó, trên MXH có nhiều trang dạy
kỹ năng sống như: ngoại ngữ, nấu ăn, sửa chữa, giao tiếp, tâm lý, thể thao,
chống xâm hại phụ nữ và trẻ em… giúp người dùng có những kỹ năng cơ bản cần
thiết trong cuộc sống hiện đại mà không cần đến lớp hay đóng học phí.
3. MXH góp phần tích cực
vào sự phát triển của văn hóa cộng đồng. Văn hóa MXH là một bộ phận của văn hóa
cộng đồng và có ảnh hưởng ngày càng lớn đến văn hóa cộng đồng. Nhờ áp dụng tiến
bộ của khoa học kỹ thuật, MXH cho phép người dùng có thể kết nối, tương tác với
bạn bè, gia đình, cộng đồng ngày một thuận tiện hơn. Sự tham gia của cá nhân
vào các công việc chung của cộng đồng cũng được thúc đẩy. Thực tế từ khi MXH
phát triển, việc “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” được thực hiện sinh
động hơn. Công tác xã hội như cứu trợ thiên tai, xóa đói giảm nghèo, giúp đỡ
người gặp hoàn cảnh khó khăn, tai nạn … có nhiều khởi sắc. Nội lực của cộng
đồng được phát huy hiệu quả hơn trong công cuộc phát triển kinh tế- xã hội. Các
hình thức kinh doanh online trên MXH của cá nhân và doanh nghiệp ngày càng phát
triển, mang tính chuyên nghiệp.
4. MXH góp phần
thúc đẩy quá trình hội nhập quốc tế trên lĩnh vực văn hóa của Việt Nam. Các
MXH, nhất là MXH xuyên quốc gia như Facebook, Youtube… đã tạo ra những cơ hội,
khả năng tiếp xúc, giao lưu văn hóa, thúc đẩy xích lại gần nhau, hiểu biết lẫn
nhau giữa dân tộc ta với các dân tộc khác trên thế giới. Thông qua MXH, thế
giới biết đến Việt Nam hơn như một dân tộc yêu chuộng hòa bình, tôn trọng công
lý, năng động với một kho tàng các giá trị văn hóa phong phú, đầy bản sắc.
Từ đầu năm 2020, khi
dịch SARS-CoV2 bùng phát ở Vũ Hán (Trung Quốc) và lan rộng ra toàn thế giới,
chúng ta càng cảm nhận rõ ràng vai trò tích cực của mạng xã hội khi cộng đồng
mạng chia sẻ video clip về bài hát Rửa tay của Việt Nam, một hình thức tuyên
truyền phòng chống dịch rất hiệu quả; cũng rất nhiều những nghĩa cử cao đẹp
trong mùa dịch như cây ATM gạo - phát gạo miễn phí cho các hoàn cảnh khó khăn
do ảnh hưởng của dịch bệnh được lan truyền nhanh chóng trên mạng xã hội không
chỉ ở Việt Nam mà cả thế giới đều biết đến. Những hình ảnh cảm động về đội ngũ
y, bác sĩ, nhân viên y tế trên tuyến đầu chống dịch; hình ảnh bộ đội Việt Nam
nhường doanh trại, chỗ ở cho đồng bào nước ngoài về nước ở trong thời gian tiến
hành cách ly được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội mang một thông điệp ý
nghĩa, hết sức nhân văn về đất nước, con người Việt Nam đoàn kết, tương thân
tương ái.
Bên cạnh mặt tích cực,
MXH cũng tồn tại không ít những yếu tố tiêu cực, ảnh hưởng trực tiếp đến môi
trường xã hội, lợi ích cộng đồng và an ninh trật tự, điển hình là:
(1) MXH đã và đang trở
thành công cụ hàng đầu để các thế lực thù địch lợi dụng tiến hành phá hoại tư
tưởng. Trong những năm qua, các thế lực thù địch, phản động đã lập ra và sử
dụng hàng ngàn trang MXH vào các hoạt động tuyên truyền phá hoại tư tưởng.
Chúng tập trung xuyên tạc, nói xấu chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
và vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam. Hiện nay, nhiều trang MXH của
bọn phản động trong- ngoài như “Dân làm báo”, “Quan làm báo”… thường xuyên đăng
tải những bài viết với lời lẽ chống Đảng, chống chế độ rất quyết liệt. Chúng
tuyên truyền xuyên tạc chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, lợi dụng
chiêu bài phản biện xã hội, đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng, bảo vệ môi
trường… để đăng tải những bài viết có thông tin sai lệch, không được kiểm
chứng, suy diễn xuyên tạc, từ đó kết luận các chủ trương, chính sách đó là sai
lầm và đòi xóa bỏ. Lợi dụng những sơ hở, thiếu sót trong triển khai các chính
sách phát triển kinh tế- xã hội của chính quyền các cấp, các vụ phức tạp như
Đồng Tâm (Hà Nội), ô nhiễm môi trường biển do Formosa gây ra ở các tỉnh miền
Trung, việc thảo luận dự luật đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt… để kích động
dư luận, hình thành tâm lý phản kháng, tư tưởng bất mãn, chống đối, tiến tới
kêu gọi biểu tình, bạo loạn lật đổ chế độ.
(2) MXH làm gia tăng
nguy cơ lộ lọt bí mật nhà nước. Trong số 35 triệu người dân Việt Nam sử dụng
MXH, có không ít người là cán bộ, đảng viên, làm việc trong các cơ quan, đơn vị
có liên quan đến bí mật nhà nước. Nhiều người có thói quen thích chia sẻ thông
tin về cuộc sống, công việc, hoạt động của cơ quan, đơn vị lên MXH hoặc sử dụng
MXH làm công cụ liên lạc, trao đổi. Trong khi đó, hiểu biết về công tác bảo vệ
bí mật nhà nước của một số cán bộ, đảng viên chưa cao, trách nhiệm ý thức bảo
mật chưa tốt, làm gia tăng nguy cơ lộ lọt bí mật nhà nước. Lợi dụng các vụ lộ lọt
bí mật nhà nước trên internet, nhiều đối tượng đã đăng tải lại các tài liệu mật
trên MXH, tạo diễn đàn xuyên tạc, nói xấu chính quyền.
(3) MXH tác động tiêu
cực đối với sự phát triển văn hóa. MXH phát triển làm gia tăng nguy cơ xói mòn
bản sắc văn hóa dân tộc. Khi MXH phát triển thì dòng chảy của những cuộc bá
quyền, xâm lăng văn hóa trở nên mạnh mẽ hơn về cường độ, mở rộng về quy mô, tác
động đến hầu hết các cá nhân, nhất là số người trẻ. Xuất hiện các trào lưu
tuyên truyền, cổ vũ lối sống, các giá trị phương Tây, như tôn thờ tự do cá
nhân, lối sống thực dụng, văn hóa đồi trụy, bạo lực… đi ngược lại truyền thống
văn hóa dân tộc. Tình trạng nhiễu loạn thông tin, thật giả lẫn lộn trên MXH
đang ở mức báo động, ảnh hưởng đến các giá trị văn hóa tốt đẹp của cộng đồng.
Hoạt động tung tin đồn, giật gân câu “like” trên MXH ngày càng gia tăng, gây
hoang mang trong dư luận. Một số vụ việc trên MXH (như BOT giao thông) thu hút
số lượng rất lớn người quan tâm, theo dõi, hình thành tâm lý đám đông, áp lực
dư luận, có thể tạo ra các giá trị lệch lạc hay khuynh hướng phức tạp trong văn
hóa ứng xử.
(4) MXH đang trở thành
công cụ, môi trường “màu mỡ” để tội phạm lợi dụng hoạt động. Với đặc tính ảo,
MXH thường xuyên được các đối tượng phạm tội về hình sự, kinh tế, ma túy lợi
dụng để hoạt động với các thủ đoạn như tạo tài khoản ảo để kết bạn, làm quen
sau đó lừa đảo chiếm đoạt tiền, tài sản; tiến hành đánh cắp mật khẩu, chiếm giữ
quyền kiểm soát tài khoản trái phép để thu thập các thông tin cá nhân, nhất là
những thông tin bí mật về tài chính, từ đó tìm cách đánh cắp, trục lợi. Một số
đối tượng còn sử dụng MXH làm công cụ liên lạc trong quá trình mua bán, vận
chuyển các loại hàng cấm, ma túy, vũ khí, vật liệu nổ và các hoạt động phạm tội
khác.
Từ những phân tích nêu
trên, vấn đề đặt ra là đi đôi với việc phát triển MXH cần phải có sự quản lý,
định hướng của các cơ quan chức năng để MXH thực sự có ích và mang lại hiệu quả
tốt nhất. Đồng thời, chủ động phòng ngừa, ngăn chặn các nguy cơ, tác động xấu
từ MXH đến an ninh, trật tự.
Để tỉnh táo, sáng suốt
làm tốt nhiệm vụ đấu tranh chống lại các luận điệu sai trái, các quan điểm
xuyên tạc, chống phá Đảng, Nhà nước, của các thế lực phản động, thù địch trong
và ngoài nước trên mạng xã hội, thiết nghĩ, mỗi đảng viên, cán bộ, công chức, viên
chức trước hết cần lưu ý và thực hiện tốt một số nội dung cơ bản sau:
Một là, đẩy mạnh việc học tập chủ nghĩa Mác - Lê-nin,
tư tưởng Hồ Chí Minh để có hiểu biết sâu sắc về quy luật vận động của sự vật,
hiện tượng từ đó nhận diện được các luận điểm chống phá cách mạng Việt Nam của
các lực lượng phản động, Đồng thời tích cực học tập, quán triệt Cương lĩnh,
đường lối, chiến lược, sách lược của Đảng, Nhà nước trên mọi lĩnh vực; chủ động
nghiên cứu nâng cao năng lực chuyên môn, tạo dựng cho bản thân nền tảng tri
thức chính trị - xã hội đúng đắn, khoa học, cách mạng, đủ trình độ đấu tranh
với các thế lực thù địch, phản động trên mạng xã hội.
Hai là, mỗi cấp ủy, tổ chức cơ sở đảng, chính quyền,
đoàn thể trong sinh hoạt, công tác cần thường xuyên tổ chức sinh hoạt nhằm kịp
thời trao đổi, làm rõ, vạch trần bản chất, âm mưu, thủ đoạn từ những thông tin
xấu xa, độc hại, ác ý của các thế lực thù địch, phản động. Cần dựa vào những
tài liệu, thông tin chính thống, hướng dẫn của cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể
cấp trên để tổ chức cung cấp nhanh cho cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức
những luận cứ, thông tin xác đáng và dựa vào đó, đấu tranh phản bác các quan
điểm sai trái, thù địch, thông tin xấu độc trên mạng internet, mạng xã hội.
Ba là, mỗi cán bộ, đảng viên khi tham gia mạng xã hội
phải chú trọng thường xuyên nắm bắt tình hình tư tưởng, dư luận xã hội trong
cán bộ, đảng viên, quần chúng nhân dân tại địa phương, cơ quan, đơn vị nơi mình
sinh sống, công tác, nhất là nắm bắt trên không gian mạng xã hội. Qua đó, kịp thời
phát hiện, góp ý, phê bình,… không để đồng chí, đồng nghiệp của mình bị lôi
kéo, dụ dỗ mà cố ý hoặc vô tình ủng hộ, chia sẻ, loan truyền những thông tin
phản động, độc hại trên mạng xã hội.
Bốn là, tích cực tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách
mạng; giữ vững bản lĩnh chính trị, tính tiên phong, gương mẫu của người đảng
viên; nêu cao ý thức tự lực, tự cường vượt qua mọi cám dỗ vật chất, danh lợi;
kiên gan, bền chí trước mọi thủ đoạn, mưu mô thâm độc của kẻ thù.
Mỗi đảng viên, cán bộ,
công chức, viên chức cần nhận thức đúng đắn về trách nhiệm của mình khi tham
gia mạng xã hội, nhằm tạo ra một hợp lực đủ mạnh để ngăn chặn, đẩy lùi những
thông tin sai lệch, xấu xa của thế lực phản động. Bên cạnh đó càng cần phải
sáng suốt chọn lọc thông tin để tiếp nhận cũng như để chia sẻ với đồng nghiệp,
với bạn bè những thông tin chính xác, đúng sự thật, tránh chia sẻ thông tin sai
sự thật, chưa được kiểm chứng gây tổn hại đến cá nhân, tổ chức, không những
vậy, việc chia sẻ thông tin sai thực thật cá nhân còn phải chịu trách nhiệm
trước pháp luật với những hình thức và mức độ khác nhau. Đó cũng là góp phần
nâng cao nhận thức chính trị cho một bộ phận người dân vốn đang “đói” thông tin
chính thống nhưng lại đang chới với, sắp “chết chìm” trong “biển thông tin”
chưa rõ thực hư trên mạng xã hội./.
