Xuất phát từ
những sai lầm, khuyết điểm của Đảng và Nhà nước trong quản lý kinh tế - xã hội
và thực hiện chính sách dân tộc: Trong quá trình lãnh đạo cách mạng, một số đảng cộng
sản không tôn trọng quy luật khách quan, nhận thức không đúng về vấn đề dân
tộc, có biểu hiện chủ quan, nóng vội, áp dụng mô hình xây dựng chủ nghĩa xã hội
cho các dân tộc mà không tính đến sự khác biệt về trình độ phát triển và những
đặc thù về tâm lý, văn hóa dân tộc. Mặt khác, một số nhà nước đề cao chủ nghĩa dân
tộc trong cuộc đối đầu ý thức hệ với chủ nghĩa tư bản, có tư tưởng dân tộc nước
lớn làm cho quan hệ dân tộc diễn ra theo chiều hướng tiêu cực, ảnh hưởng đến
đoàn kết giữa các dân tộc trong cách mạng xã hội chủ nghĩa.
Xuất phát từ những tác động tiêu cực của đời sống kinh
tế, chính trị, xã hội thế giới đến các dân tộc: Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ
hiện đại phát triển tác động mạnh mẽ đến tất cả mọi lĩnh vực của đời sống xã
hội, đưa đến một hệ quả xã hội-chính trị với cả những thuận lợi, cơ hội, phát
triển và khó khăn, suy thoái, thách thức. Trong xu thế toàn cầu hoá, tác động
mạnh mẽ đến quan hệ dân tộc, làm cho các dân tộc tộc phụ thuộc vào nhau nhiều
hơn. Toàn cầu hóa xóa nhòa ranh giới giữa các dân tộc, xuất hiện tư tưởng coi
“cái toàn cầu” cao hơn chủ quyền quốc gia dân tộc, làm cho các dân tộc nhỏ có
nguy cơ bị tụt hậu, không có cơ hội tham gia vào quá trình toàn cầu hóa, mất
chủ quyền, lợi ích bị xâm hại, ảnh hưởng đến sự ổn định của dân tộc và nền hòa
bình của đất nước, đe dọa đến lợi ích của các dân tộc, thổi bùng ngọn lửa xung
đột, tranh chấp tài nguyên, lãnh thổ và bảo vệ các giá trị văn hóa.
Về mặt đối ngoại, ranh giới ý thức hệ, tôn giáo, lý tưởng cùng chung chế
độ xã hội không còn nhiều ý nghĩa mà thay vào đó là các điểm tương đồng về lợi
ích quốc gia dân tộc và được xem là cơ sở để lựa chọn và xây dựng các mối quan
hệ song phương cũng như đa phương. Lợi ích quốc gia dân tộc đôi khi được đánh
đổi bằng các cuộc chiến tranh xâm lược hay các cuộc đàn áp đối phương. Các thế
lực cường quyền toàn cầu triển khai nhiều học thuyết và hành động bất chấp chủ
quyền quốc gia và độc lập dân tộc của các nước trên thế giới. Đây vừa là quá
trình mở rộng thị trường cho các tập đoàn tư bản độc quyền, vừa là thủ đoạn áp
đặt các quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa trên phạm vi toàn thế giới trên cơ sở
thủ tiêu chủ quyền, độc lập của các quốc gia dân tộc đang phát triển. Các cuộc
chiến ở Ápganixtan, Irắc, Libi, Xyri... là những minh chứng rõ nét cho những
đường lối can thiệp thô bạo đó. Xuất hiện chủ nghĩa dân tộc cực đoan, hẹp hòi
trong đời sống quốc tế. Xu thế phát triển đa cực của thế giới cùng những mâu
thuẫn của quá trình toàn cầu hóa kết hợp sự cuồng tín tôn giáo đã nảy sinh chủ
nghĩa dân tộc cực đoan. Hơn nữa, chủ nghĩa sô-vanh nước lớn, bành trướng, bá quyền
cũng thừa cơ trỗi dậy đe dọa sự ổn định của quốc tế và khu vực.
Xuất phát từ những mâu thuẫn, vướng mắc giữa các dân
tộc do lịch sử để lại: Mâu thuẫn lợi ích tộc người, dân tộc về lãnh thổ, tài
nguyên, chính trị, kinh tế và giải quyết không đúng đắn quá trình tộc người,
duy trì quan hệ bất bình đẳng giữa các dân tộc, tộc người; không có chính sách
kinh tế-xã hội đúng đắn để nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của các dân
tộc ít người, đồng hóa cưỡng bức, dung túng cho chủ nghĩa dân tộc, dùng bạo lực
đàn áp các tộc người để áp đặt quan điểm, chính sách của nhà cầm quyền làm cho
xung đột giữa các dân tộc ngày càng tăng lên. Các mâu thuẫn đó lại bị các thế
lực chính trị lợi dụng khoét sâu, kích động… làm cho mối quan hệ dân tộc càng
phức tạp thêm.
Xuất phát từ sự thức tỉnh ý thức tự giác tộc người, dân tộc trong quá
trình phát triển: Ý thức tộc người, dân tộc được thức tỉnh và đi đến đấu tranh
đòi các quyền dân tộc, đề cao độc lập tự chủ, tự quyết, tự cường, chống lại sự
can thiệp áp đặt từ bên ngoài. Đây là một xu thế trong quan hệ quốc tế giữa các
quốc gia dân tộc hiện nay. Như Đảng
ta nhận định: “Các quốc gia độc lập ngày càng tăng cường cuộc đấu tranh để tự
lựa chọn và quyết định con đường phát triển của mình”[1].
Xuất phát từ âm mưu, thủ đoạn chống phá của chủ nghĩa
đế quốc và các thế lực thù địch trong giải quyết vấn đề dân tộc: Chủ nghĩa đế quốc với nhiều
âm mưu thủ đoạn để áp bức, bóc lột và nô dịch các dân tộc, chia rẽ, lợi dụng,
kích động mâu thuẫn dân tộc để chống phá cách mạng, hoặc lấy đó làm mục tiêu,
vũ khí gây mất ổn định, kiềm chế sự phát triển, đồng thời bằng các phương thức
khác nhau lôi kéo và ép buộc các dân tộc chậm phát triển chịu sự chi phối và lệ
thuộc vào chúng. Đối với các nước xã hội chủ nghĩa, lợi dụng những sai lầm của
đảng cộng sản và nhà nước xã hội chủ nghĩa trong việc giải quyết vấn đề dân
tộc, chúng đã kích động và hỗ trợ cho các thế lực dân tộc cực đoan gây nên sự
chia rẽ, kỳ thị dân tộc, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc làm suy yếu
chế độ xã hội chủ nghĩa. Chúng coi vấn đề dân tộc là một mũi tấn công đột kích,
một thủ đoạn quan trọng trong chiến lược “diễn biến hòa bình” để thực hiện mưu
đồ của chúng.
[1] Đảng Cộng sản Việt Nam,Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật,
Hà Nội - 2001, tr. 65.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét