Khắc phục những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo phải gắn với quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới

 

Chủ nghĩa Mác - Lênin, hệ tư tưởng chủ đạo trong đời sống tinh thần của xã hội chủ nghĩa và hệ tư tưởng tôn giáo có sự khác nhau căn bản về thế giới quan, nhân sinh quan và con đường mưu cầu hạnh phúc cho nhân loại. Tôn giáo phản ánh khát vọng của con người về một xã hội tốt đẹp, nhưng với hệ thống tín điều và giáo lý của mình, tôn giáo phần nào hạn chế sự vươn lên của con người trong cuộc đấu tranh thực tiễn vì một thế giới tốt đẹp, mang lại hạnh phúc thực sự cho loài người ở ngay trần gian. Vì vậy, giải phóng quần chúng nhân dân khỏi ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng tôn giáo là một yêu cầu khách quan của sự nghiệp giải phóng con người, giải phóng xã hội.

Tuy nhiên, cuộc đấu tranh giải phóng quần chúng nhân dân khỏi ảnh hưởng tiêu cực của tư tưởng tôn giáo không phải và không thể chỉ là cuộc đấu tranh tư tưởng thuần túy cũng không thể nóng vội, chủ quan muốn xóa bỏ ngay tôn giáo hoặc cản trở, cấm đoán tôn giáo, mà phải gắn liền và phụ thuộc vào cuộc đấu tranh chung của xã hội. Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác - Lênin cho rằng, không nên chỉ bó hẹp cuộc đấu tranh chống tôn giáo trong một cuộc tuyên truyền hạn hẹp về mặt tư tưởng, mà phải gắn liền cuộc đấu tranh ấy với thực tiễn cụ thể của phong trào giai cấp nhằm xóa bỏ nguồn gốc xã hội của tôn giáo.

Theo quan điểm mácxít, muốn thay đổi ý thức xã hội, trước hết cần phải thay đổi tồn tại xã hội thông qua hoạt động thực tiễn của con người; muốn xóa bỏ ảo tưởng nảy sinh trong tư tưởng con người, phải xóa bỏ nguồn gốc sinh ra ảo tưởng ấy. Đấu tranh chống những biểu hiện tiêu cực trong tôn giáo là gián tiếp đấu tranh với cái thế giới đang cần có ảo tưởng, chứ không phải là trực tiếp tấn công vào thần, thánh. Điều cần thiết trước hết là phải xây dựng được một thế giới hiện thực không còn sự áp bức, bất công, nghèo đói, bệnh tật... cũng như những tệ nạn khác nảy sinh trong xã hội. Đó là một quá trình lâu dài, quá trình ấy không thể thực hiện được nếu tách rời việc cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới. Chỉ có thông qua quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho quần chúng nhân dân, giải phóng quần chúng nhân dân thoát khỏi sự áp bức bóc lột, đem lại hạnh phúc thực sự cho mọi người thì mới có khả năng khắc phục được những ảnh hưởng tiêu cực của tôn giáo trong đời sống của một bộ phận quần chúng nhân dân. Cho nên, chủ nghĩa Mác - Lênin hướng cuộc đấu tranh của nhân dân lao động vào cuộc đấu tranh chống đói nghèo, lạc hậu, bệnh tật, còn vấn đề tôn giáo hãy để cho con người được quyền tự do tín ngưỡng. Song, cần kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện chia rẽ, bè phái, kỳ thị, phân biệt đối xử... mà phải tôn trọng sự khác nhau về tín ngưỡng tôn giáo. Cần khai thác và phát huy những tiềm năng của đồng bào các tôn giáo trong quá trình cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới với mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh. Đó là những việc làm có ý nghĩa thiết thực nhất. Sự thống nhất về lợi ích dân tộc, giai cấp và quốc gia sẽ tạo điều kiện tiến tới sự thống nhất về tư tưởng và hành động. Bên cạnh đó, cũng cần quan tâm và coi trọng công tác tuyên truyền, giáo dục cho quần chúng nhân dân một cách thường xuyên dưới nhiều hình thức. Nhưng công tác tuyên truyền, giáo dục phải gắn liền và phục vụ cho công cuộc xây dựng xã hội mới, đồng thời đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng và quyền tự do không tín ngưỡng của nhân dân.