Mâu thuẫn giữa tư bản và lao động trong thời đại ngày nay

Mâu thuẫn giữa tư bản và lao động được biểu hiện nổi bật ở quan hệ đối kháng giữa giai cấp tư sản với giai cấp công nhân và các tầng lớp lao động khác trong xã hội tư bản. Đây là mâu thuẫn giữa hai giai cấp cơ bản trong xã hội tư bản, phản ánh bản chất bóc lột lao động làm thuê của giai cấp tư sản. Mâu thuẫn này bắt nguồn từ mâu thuẫn kinh tế của chủ nghĩa tư bản: giữa tính chất xã hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất với chế độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất. Trong giai đoạn hiện nay, giai cấp tư sản đã tiến hành những điều chỉnh để thích nghi với điều kiện mới, nhằm tránh nguy cơ bùng nổ xung đột, đe doạ sự tồn tại của chế độ tư bản chủ nghĩa. Chúng ra sức tận dụng các thành tựu khoa học công nghệ hiện đại để tạo sự tăng trưởng, cải thiện một phần đời sống và nới rộng một số quyền lợi cho người lao động.

Nhờ đó, chủ nghĩa tư bản còn có khả năng phát triển nhất định. Song, những nỗ lực điều chỉnh ấy không hề làm giảm bớt sự phân cực giữa giai cấp tư sản ngày càng giàu lên nhanh chóng và các tầng lớp nhân dân lao động làm thuê nghèo khổ. ở các nước tư bản phát triển, nạn thất nghiệp luôn là mối đe doạ thường trực đối với giai cấp công nhân và nhân dân lao động. Giá cả sinh hoạt đắt đỏ, bất bình đẳng xã hội gay gắt, sự suy đồi đạo đức, văn hoá và bế tắc cuộc sống… đang đè nặng lên cuộc sống của người dân, cả lao động chân tay và lao động trí óc. Vì thế, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân lao động ở các nước tư bản chống lại giai cấp tư sản vẫn phát triển mạnh mẽ. Mâu thuẫn này chỉ có thể được giải quyết triệt để bằng cuộc đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân và nhân dân lao động trong các nước tư bản chủ nghĩa và các dân tộc bị áp bức trên thế giới.

Hiện nay, mâu thuẫn giữa lao động và tư bản không chỉ diễn ra trong lòng các nước tư bản chủ nghĩa mà cả ở các nước xã hội chủ nghĩa. Chừng nào thành phần kinh tế tư hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa và tầng lớp tư sản, quan hệ sản xuất tư bản vẫn tồn tại thì mâu thuẫn này vẫn hiện hữu trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Tất nhiên mức độ, phạm vi vận động của mâu thuẫn này đã có những thay đổi do sự chi phối của chủ nghĩa xã hội, của nhà nước xã hội chủ nghĩa.