Ý nghĩa sự phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học của C.Mác và Ph.Ăngghen

Sự phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học giai đoạn này góp phần hoàn thiện chủ nghĩa Mác trên cả ba bộ phận hợp thành. Những nội dung được bảo vệ, bổ sung, phát triển trong giai đoạn này, trực tiếp đưa chủ nghĩa xã hội khoa học đạt một trình độ mới. Những nội dung này đã xác định một cách hệ thống, toàn diện, khoa học về sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân và con đường, biện pháp để thực hiện sứ mệnh lịch sử ấy.

Bằng hoạt động lý luận và thực tiễn không mệt mỏi, C.Mác và Ph.Ăngghen đã bổ sung, phát triển những nguyên lý của chủ nghĩa xã hội khoa học cho phù hợp thực tiễn. Không phải ngay từ đầu, chủ nghĩa xã hội khoa học đã hình thành, hoàn thiện, mà ngược lại nó luôn bám sát thực tiễn lịch sử, thực tiễn phong trào công nhân để phát triển, hoàn thiện những nguyên lý, quy luật cách mạng vô sản. Đáp ứng yêu cầu của thực tiễn phong trào công nhân. Không những vậy, những nội dung này, từng bước xâm nhập vào trong phong trào công nhân, trở thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học của các đảng cộng sản, đảng công nhân và hàng triệu triệu công nhân cùng nhân dân lao động toàn thế giới. 

Quá trình bảo vệ, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học giai đoạn này đã được bổ sung, phát triển trên nhiều nội dung, góp phần khẳng định tính đúng đắn những nguyên lý cơ bản; đấu tranh chống tư tưởng cơ hội, giải đáp những vấn đề lý luận, thực tiễn mới nảy sinh; đáp ứng yêu cầu của lịch sử, tiến tới ngày càng hoàn thiện trở thành một hệ thống khoa học.

Quá trình bảo vệ, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học giai đoạn này, khẳng định công lao to lớn của C.Mác và Ph.Ăngghen trong bảo vệ, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học cũng như hoàn thiện chủ nghĩa Mác trên cả ba bộ phận hợp thành. Với học vấn uyên bác, trí tuệ thiên tài, luận chứng sâu sắc, lôgic, chặt chẽ, hai ông đã để lại mẫu mực cho sự phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học cho đời sau. Trong gần nửa thế kỷ, với hoạt động lý luận, thực tiễn đa dạng, C.Mác và Ph.Ăngghen không ngừng nghiên cứu, tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận. Những nội dung này từng bước được truyền bá trong phong trào công nhân, dần giữ vị trí chủ đạo của nó trong phong trào công nhân quốc tế.

Những nội dung chủ nghĩa xã hội khoa học được phát triển trong giai đoạn này là cơ sở để V.I.Lênin và các đảng cộng sản và công nhân kế thừa và phát triển trong những giai đoạn tiếp theo. Mặc dù, với những cống hiến tuyệt vời cả về lý luận và thực tiễn, song cả C.Mác và Ph.Ăngghen không bao giờ tự cho học thuyết của mình là một hệ thống giáo điều, “nhất thành bất biến”, trái lại, nhiều lần hai ông đã chỉ rõ đó chỉ là những “gợi ý” cho mọi suy nghĩ và hành động. Trong Lời nói đầu viết cho tác phẩm “Đấu tranh giai cấp ở Pháp” từ 1848 - 1850 của C.Mác, Ph.Ăngghen đã thẳng thắn thừa nhận sai lầm về dự báo khả năng nổ ra của những cuộc cách mạng vô sản ở châu Âu, vì lẽ lịch sử đã chỉ rõ rằng trạng thái phát triển kinh tế trên lục địa lúc bấy giờ còn rất lâu mới chín muồi để xóa bỏ phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa. Đây cũng chính là “gợi ý” để V.I.Lênin và các nhà tư tưởng lý luận của giai cấp công nhân tiếp tục bổ sung và phát triển phù hợp với điều kiện lịch sử mới.

Sự phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học trong giai đoạn này cho tới nay vẫn là chân lý được thực tiễn kiểm nghiệm. Những sáng tạo và phát triển của người đi sau vẫn lấy lý luận của các ông đặt nền móng làm điểm xuất phát và cơ sở. Nhiều vấn đề còn nghi vấn, tranh luận xuất hiện xung quanh chủ nghĩa Mác cũng phải quay về tìm sự gợi ý từ chủ nghĩa Mác. Trên cơ sở những nội dung được trình bày trong giai đoạn này cũng những toàn bộ quá trình ra đời, phát triển chủ nghĩa xã hội khoa học giai đoạn C.Mác và Ph.Ăngghen là cơ sở, tiền đề trực tiếp cho V.I.Lênin và các đảng cộng sản và công nhân kế thừa, phát triển phù hợp với thực tiễn. Đánh giá về chủ nghĩa Mác, V.I.Lênin chỉ rõ: “Học thuyết của Mác là học thuyết vạn năng vì nó là một học thuyết chính xác”^[1].

---

[1] V.I. Lênin toàn tập, Tập 23, “Ba nguồn gốc và ba bộ phận cấu thành chủ nghĩa Mác” (1913), Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2005, tr. 50.