Trong xu thế chuyển đổi số và phát triển vượt bậc của khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), thế giới đang bước vào một kỷ nguyên mới với những thay đổi chưa từng có. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, việc làm chủ và ứng dụng AI không chỉ là một cơ hội để nâng cao sức mạnh chiến đấu mà còn là một yêu cầu cấp bách để bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng. Tuy nhiên, AI không thể tự vận hành và phát huy hết tiềm năng nếu thiếu đi yếu tố cốt lõi: nguồn nhân lực chất lượng cao. Con người vẫn là yếu tố quyết định, là trung tâm của mọi sự phát triển và làm chủ công nghệ.
Thực trạng và thách thức về nguồn nhân lực AI trong quân đội
Hiện tại, AI là một lĩnh vực tương đối mới mẻ ở Việt Nam, và trong quân đội cũng không ngoại lệ. Việc xây dựng nguồn nhân lực AI chất lượng cao đang đối mặt với nhiều thách thức:
- Đòi hỏi kiến thức chuyên sâu: Lĩnh vực AI đòi hỏi nền tảng vững chắc về toán học, lập trình, khoa học dữ liệu, học máy và kiến thức chuyên ngành sâu rộng, vốn không dễ dàng tích lũy trong thời gian ngắn.
- Sự cạnh tranh gay gắt từ khu vực dân sự: Các tập đoàn công nghệ lớn, các công ty khởi nghiệp AI đang có những chính sách đãi ngộ rất hấp dẫn để thu hút nhân tài. Điều này tạo ra áp lực lớn cho quân đội trong việc giữ chân và thu hút các chuyên gia giỏi.
- Thách thức trong việc cập nhật kiến thức liên tục: Lĩnh vực AI phát triển với tốc độ chóng mặt, đòi hỏi người làm trong lĩnh vực này phải liên tục học hỏi, cập nhật kiến thức và kỹ năng mới. Việc này đặt ra bài toán lớn cho các chương trình đào tạo và huấn luyện trong quân đội.
- Môi trường nghiên cứu và phát triển chưa đồng bộ: So với các cường quốc, môi trường R&D về AI trong quân đội Việt Nam còn cần được đầu tư mạnh mẽ hơn để tạo điều kiện cho các chuyên gia phát huy năng lực.
Tại sao cần nguồn nhân lực AI chất lượng cao trong quân đội?
Nguồn nhân lực AI chất lượng cao không chỉ là yếu tố hỗ trợ mà là yếu tố then chốt để quân đội làm chủ công nghệ và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trên không gian mạng:
- Làm chủ công nghệ, không bị phụ thuộc: Để thực sự làm chủ AI, chúng ta không chỉ là người sử dụng mà phải là người phát triển, tùy chỉnh và làm chủ các hệ thống AI phục vụ mục đích quân sự. Điều này đòi hỏi các kỹ sư, nhà khoa học AI trong quân đội có khả năng nghiên cứu, thiết kế các thuật toán, mô hình AI phù hợp với đặc thù tác chiến, không bị phụ thuộc vào công nghệ nước ngoài.
- Hỗ trợ ra quyết định thông minh và chính xác: Các chuyên gia AI sẽ giúp cấp chỉ huy hiểu rõ hơn về khả năng và giới hạn của AI, từ đó đưa ra quyết định đúng đắn dựa trên phân tích dữ liệu, không bị đánh lừa bởi thông tin sai lệch hay các điểm yếu của hệ thống.
- Nâng cao năng lực phòng thủ và tấn công mạng: Một đội ngũ chuyên gia AI giỏi có thể xây dựng các giải pháp AI phòng thủ hiệu quả, phát hiện sớm các cuộc tấn công mạng sử dụng AI của đối phương. Đồng thời, họ cũng có khả năng nghiên cứu các kỹ thuật tấn công AI tiên tiến để chủ động đối phó và làm chủ cuộc chiến trên không gian mạng.
- Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng đột phá: Nguồn nhân lực chất lượng cao là động lực để quân đội liên tục đổi mới, phát triển các ứng dụng AI mới, độc đáo, mang lại lợi thế chiến lược trong tác chiến, huấn luyện, hậu cần và các lĩnh vực khác.
- Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng: Các chuyên gia AI có thể phát triển công cụ AI để phân tích, nhận diện và đấu tranh hiệu quả với các quan điểm sai trái, tin giả do đối phương sử dụng AI tạo ra, góp phần giữ vững ổn định chính trị, tư tưởng trong quân đội và toàn xã hội.
Giải pháp đột phá để xây dựng nguồn nhân lực AI chất lượng cao
Để giải quyết các thách thức và xây dựng nguồn nhân lực AI tinh nhuệ, cần có những chính sách đột phá và toàn diện:
- Chính sách đãi ngộ xứng đáng và môi trường làm việc hấp dẫn: Cần xây dựng cơ chế lương, thưởng, phụ cấp cạnh tranh, đặc biệt là cho các chuyên gia AI, khoa học dữ liệu, an ninh mạng. Đồng thời, tạo lập môi trường làm việc cởi mở, khuyến khích sáng tạo, nơi các chuyên gia có thể phát huy tối đa năng lực và đam mê.
- Chương trình đào tạo chuyên biệt và liên tục:
- Mở rộng các chuyên ngành đào tạo về AI, khoa học dữ liệu, an ninh mạng tại các học viện, nhà trường quân đội.
- Phối hợp chặt chẽ với các trường đại học, viện nghiên cứu dân sự hàng đầu để tổ chức các khóa đào tạo, huấn luyện chuyên sâu, cập nhật kiến thức mới nhất.
- Cử cán bộ, sĩ quan đi học tập, nghiên cứu ở nước ngoài tại các quốc gia tiên tiến về AI để tiếp thu tri thức và công nghệ.
- Đầu tư vào các nền tảng học tập trực tuyến, mô phỏng thực tế ảo để huấn luyện quân nhân về AI và an ninh mạng một cách hiệu quả, linh hoạt.
- Đầu tư vào cơ sở vật chất và môi trường nghiên cứu (R&D): Cần xây dựng các phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu hiện đại, trang bị đầy đủ hạ tầng công nghệ cao để các chuyên gia AI có điều kiện thực hiện các dự án nghiên cứu, phát triển và thử nghiệm.
- Xây dựng cơ chế thu hút và trọng dụng nhân tài: Áp dụng các chính sách đặc biệt để thu hút các nhà khoa học, chuyên gia AI giỏi từ khu vực dân sự hoặc kiều bào về phục vụ trong quân đội, có cơ chế sử dụng linh hoạt để tận dụng tối đa chất xám của họ.
- Hoàn thiện hành lang pháp lý: Tiếp tục nghiên cứu, bổ sung, hoàn thiện các quy định pháp luật về an ninh mạng, an toàn thông tin, và đặc biệt là các quy định liên quan đến AI để tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho việc ứng dụng và quản lý AI trong quân đội, đồng thời xử lý nghiêm các hành vi lợi dụng AI xâm phạm an ninh quốc gia.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và xu thế toàn cầu hóa hiện nay, việc xây dựng nguồn nhân lực AI chất lượng cao trong quân đội không chỉ là một mục tiêu mà là một chiến lược sống còn. Đó là con đường duy nhất để chúng ta có thể đi tắt đón đầu, làm chủ công nghệ, và thực hiện có hiệu quả chiến lược chuyển đổi số gắn với bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng. Bằng cách đầu tư vào con người, tạo ra một đội ngũ tinh nhuệ về AI, Quân đội nhân dân Việt Nam sẽ vững vàng đối mặt với mọi thách thức, bảo vệ vững chắc nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc trong kỷ nguyên số.







