Bài 2: “Bình Dân Học Vụ Số” Trong Quân Đội: Nền Tảng Vững Chắc Chống Tin Giả AI

 

Trong bối cảnh không gian mạng ngày càng trở thành một chiến trường phức tạp, nơi các thế lực thù địch không ngừng tìm cách tấn công vào nền tảng tư tưởng, chia rẽ nội bộ và gieo rắc hoang mang, lo sợ trong quần chúng. Đặc biệt, sự phát triển vượt bậc của trí tuệ nhân tạo (AI) đã nâng tầm các chiến dịch tin giả, khiến chúng trở nên tinh vi hơn, khó phân biệt thật giả hơn bao giờ hết. Từ những đoạn video deepfake giả mạo lãnh đạo đến các bản tin sai sự thật được AI tự động tạo ra, mục đích cuối cùng là gây lung lạc tư tưởng quân nhân và nhân dân.

Để đối phó hiệu quả với mối nguy này, cùng với việc nâng cao năng lực của các lực lượng chuyên trách, Quân đội ta cần một chiến lược mang tính toàn dân, toàn diện: chính là việc triển khai mạnh mẽ Phong trào “Bình dân học vụ số” trong toàn quân. Đây không chỉ là việc phổ cập kiến thức công nghệ mà còn là xây dựng nền tảng vững chắc cho an ninh mạng quốc phòng, biến mỗi quân nhân thành một chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng trong kỷ nguyên số.

“Bình dân học vụ số” – Yêu cầu cấp thiết cho quân đội

Việc phổ cập kiến thức và kỹ năng số cho toàn quân, đặc biệt là kiến thức về AI và an ninh mạng, là một yêu cầu cấp thiết và có ý nghĩa chiến lược:

Thứ nhất, phong trào giúp phổ cập kiến thức AI cơ bản cho mọi cán bộ, chiến sĩ. Mỗi quân nhân cần hiểu AI là gì, cách thức nó hoạt động, khả năng và giới hạn của nó. Kiến thức này giúp họ không bị "choáng ngợp" trước công nghệ, không "thần thánh hóa" AI, đồng thời trang bị cái nhìn khách quan về các sản phẩm AI, kể cả những sản phẩm do đối phương tạo ra. Nắm vững bản chất AI sẽ giúp họ không bị tin theo những thông tin sai lệch được tạo ra từ công nghệ này.

Thứ hai, trang bị kỹ năng nhận diện tin giả AI là một trong những kỹ năng sống còn. Quân nhân cần được huấn luyện cách nhận biết các dấu hiệu của hình ảnh, âm thanh, video giả mạo (như deepfake, cheapfake) – những sản phẩm AI có thể đánh lừa thị giác và thính giác con người. Học cách phân tích nguồn gốc, cấu trúc thông tin, và đặc biệt là động cơ đằng sau tin giả. Nâng cao khả năng truy vết, kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn đáng tin cậy trước khi tin và chia sẻ. Đây là "bộ lọc" quan trọng giúp bảo vệ tư tưởng của từng quân nhân.

Thứ ba, phong trào còn góp phần nâng cao năng lực bảo mật thông tin cá nhân và quân sự. "Bình dân học vụ số" phải bao gồm cả việc huấn luyện về an toàn dữ liệu, cách phòng tránh các cuộc tấn công lừa đảo (phishing), mã độc, và các chiêu thức tấn công phi kỹ thuật nhằm đánh cắp thông tin quân sự hoặc cá nhân. Mỗi quân nhân là một mắt xích trong hệ thống an ninh mạng của quân đội, và việc họ có ý thức, kỹ năng bảo mật tốt sẽ tạo nên một lá chắn vững chắc.

Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, là trang bị kỹ năng tham gia đấu tranh, phản bác thông tin sai trái, xấu độc hiệu quả. Không chỉ biết nhận diện, quân nhân còn cần được trang bị kỹ năng để chủ động tham gia đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái trên không gian mạng. Họ phải trở thành những “chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng”, biết cách lan tỏa thông tin chính thống, góp phần làm "sạch" không gian mạng, củng cố niềm tin và sự đoàn kết trong nội bộ quân đội.

Xây dựng “thế trận quốc phòng toàn dân trên không gian mạng”

Khi mỗi cán bộ, chiến sĩ được trang bị kiến thức, kỹ năng về AI và an ninh mạng thông qua "Bình dân học vụ số", chúng ta sẽ hình thành một mạng lưới rộng khắp, có khả năng tự vệ và chủ động phản công trên không gian mạng. Mỗi quân nhân sẽ là một "pháo đài" chống tin giả, một "binh chủng" tinh nhuệ trong cuộc chiến trên không gian mạng.

Khi tin giả xuất hiện, sẽ có hàng triệu "cặp mắt" nhận diện, hàng triệu "bàn tay" cùng phối hợp phản bác, làm cho tin giả nhanh chóng bị vô hiệu hóa. Điều này không chỉ giúp ngăn chặn sự lan truyền của thông tin xấu độc mà còn củng cố niềm tin, sự đoàn kết trong quân đội và toàn dân, làm thất bại âm mưu chia rẽ của các thế lực thù địch. Đây chính là sự cụ thể hóa của "Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng" của Đảng ta, với phương châm lấy "xây" để "chống".

Các giải pháp cụ thể trong quân đội

Để triển khai hiệu quả Phong trào “Bình dân học vụ số” trong quân đội, cần có các giải pháp đồng bộ:

• Tổ chức các lớp tập huấn thường xuyên, chuyên sâu về AI và an ninh mạng cho mọi cấp bậc, từ chiến sĩ đến sĩ quan chỉ huy. Nội dung cần được cập nhật liên tục, bám sát các diễn biến mới của công nghệ và các chiêu thức tấn công của đối phương.
• Xây dựng tài liệu hướng dẫn dễ hiểu, dễ tiếp cận, tích hợp các tình huống thực tế trong quân đội để tăng tính ứng dụng.
• Khuyến khích và tạo điều kiện cho quân nhân tự học hỏi, nâng cao kiến thức thông qua các nền tảng trực tuyến, thư viện số nội bộ.
• Tích hợp nội dung về AI và an ninh mạng vào chương trình huấn luyện chính quy, các buổi sinh hoạt chính trị, giao ban hằng ngày.
• Tổ chức các cuộc thi, phong trào về an ninh mạng, nhận diện tin giả để tạo hứng thú và động lực học tập, nâng cao kỹ năng cho quân nhân.

Phong trào "Bình dân học vụ số" trong quân đội không chỉ là một chương trình đào tạo, mà còn là một chiến lược quan trọng, mang tính đột phá để xây dựng lực lượng quân đội tinh nhuệ, vững vàng về tư tưởng, có khả năng làm chủ công nghệ và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, Nhà nước trên không gian mạng. Đó chính là cách chúng ta "lấy xây để chống", biến mỗi quân nhân thành một chiến sĩ tiên phong, có đủ năng lực và bản lĩnh để đối mặt với mọi thách thức từ "ma trận tin giả" trong thời đại số.