Bài 10: Xây Dựng Thế Trận Quốc Phòng Toàn Dân Gắn Với Thế Trận An Ninh Nhân Dân Trên Không Gian Mạng: Vai Trò Của AI

 

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng đã trở thành một không gian chiến lược, nơi các thế lực thù địch không ngừng tìm cách chống phá Đảng, Nhà nước và Quân đội ta bằng nhiều âm mưu, thủ đoạn tinh vi, đặc biệt là thông qua việc lợi dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát tán tin giả, thông tin xấu độc. Để đối phó hiệu quả với những thách thức này, việc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng trở thành một yêu cầu khách quan, cấp thiết, trong đó AI đóng vai trò là một công cụ quan trọng, là nhân tố mới thúc đẩy hiệu quả của thế trận này.

Tại Sao Phải Xây Dựng Thế Trận Trên Không Gian Mạng?

Trong các cuộc chiến tranh hiện đại, không gian mạng đã trở thành mặt trận thứ năm, bên cạnh đất liền, trên không, trên biển và vũ trụ. Các cuộc tấn công mạng có thể gây thiệt hại không kém gì vũ khí truyền thống, từ việc làm tê liệt hạ tầng trọng yếu, đánh cắp bí mật quốc gia đến thao túng tâm lý, gây rối loạn xã hội. Đặc biệt, sự xuất hiện của AI giúp các cuộc tấn công này trở nên nhanh hơn, tinh vi hơn và khó nhận diện hơn.

Đảng ta đã xác định rõ trong "Chiến lược bảo vệ Tổ quốc trên không gian mạng" rằng: phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn dân tộc trong xây dựng tiềm lực, lực lượng, thế trận quốc phòng toàn dân kết hợp với thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng vững chắc, rộng khắp. Điều này có nghĩa là mỗi người dân, mỗi cơ quan, tổ chức đều là một mắt xích trong hệ thống phòng thủ, tấn công trên không gian mạng.

Vai Trò Của AI Trong Thế Trận Mới

AI không chỉ là mối đe dọa mà còn là một công cụ mạnh mẽ để xây dựng và củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng:

1. Nâng cao năng lực nhận diện và phòng vệ của nhân dân:

• "Bình dân học vụ số" và AI: Phong trào "Bình dân học vụ số" chính là sự cụ thể hóa các giải pháp nhằm phổ cập kiến thức, kỹ năng ứng dụng AI cho cán bộ, công chức, viên chức, người lao động và cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang. Khi mỗi cá nhân hiểu biết về AI, họ sẽ có khả năng nhận diện tin giả, thông tin xấu độc do AI tạo ra.
• AI hỗ trợ kiểm chứng thông tin: Các ứng dụng AI có thể được phát triển và phổ biến để hỗ trợ người dân, quân nhân trong việc kiểm chứng nguồn gốc thông tin, phát hiện các dấu hiệu giả mạo của hình ảnh, video, âm thanh (deepfake), từ đó giúp họ tự bảo vệ mình khỏi "ma trận" tin giả.

2. Tăng cường khả năng phản ứng và đấu tranh của lực lượng chuyên trách:

• AI trong tình báo mạng: Các cơ quan chuyên trách có thể sử dụng AI để thu thập, phân tích dữ liệu lớn trên không gian mạng, phát hiện sớm các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, đặc biệt là các chiến dịch phát tán tin giả có mục đích chống phá.
• AI trong tác chiến thông tin: AI hỗ trợ việc tạo ra các chiến dịch truyền thông chính thống một cách nhanh chóng, cá nhân hóa nội dung để phản bác các luận điệu sai trái, lan tỏa thông tin tích cực, định hướng dư luận xã hội.
• AI trong phòng thủ mạng: AI giúp phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công mạng tự động, bảo vệ hạ tầng số trọng yếu của quốc gia và quân đội.

3. Xây dựng môi trường mạng lành mạnh:

• AI giám sát và phân loại nội dung: AI có thể được sử dụng để tự động giám sát các nền tảng mạng xã hội, phát hiện và phân loại các nội dung vi phạm pháp luật, tin giả, thông tin xấu độc để có biện pháp xử lý kịp thời.
• AI thúc đẩy nội dung tích cực: Khuyến khích các tổ chức, cá nhân ứng dụng AI để tạo ra các sản phẩm truyền thông, giáo dục tích cực, đổi mới hình thức, phương pháp tiếp cận công chúng, góp phần xây dựng một không gian mạng lành mạnh, giàu giá trị văn hóa.

Những Việc Cần Làm Ngay

Để phát huy vai trò của AI trong thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng, chúng ta cần:

• Nâng cao nhận thức và năng lực về AI cho toàn dân: Tiếp tục đẩy mạnh phong trào "Bình dân học vụ số" để mọi người dân, quân nhân có kiến thức cơ bản về AI, an ninh mạng và kỹ năng nhận diện tin giả.
• Đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu, phát triển AI quốc phòng: Tập trung nguồn lực để nghiên cứu, phát triển các công nghệ AI chuyên biệt phục vụ cho quốc phòng – an ninh, bao gồm AI trong tác chiến thông tin, tình báo mạng, phòng thủ mạng và phát hiện tin giả.
• Hoàn thiện hành lang pháp lý: Rà soát, bổ sung các quy định pháp luật về an ninh mạng, xử lý tin giả, và các hành vi lợi dụng AI xâm phạm an ninh quốc gia, quyền lợi công dân, đảm bảo đủ sức răn đe và xử lý nghiêm minh.
• Đào tạo, thu hút nhân tài AI: Có chính sách đột phá để đào tạo, thu hút và trọng dụng nguồn nhân lực chất lượng cao về AI trong các cơ quan chức năng, đặc biệt là trong lĩnh vực an ninh mạng và tác chiến thông tin quân sự.
• Tăng cường phối hợp liên ngành: Thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng chuyên trách (quân đội, công an, an ninh) và các cơ quan thông tin đại chúng, các tổ chức xã hội để tạo thành một khối thống nhất trong việc phát hiện, đấu tranh và loại bỏ tin giả, thông tin xấu độc.
• Khuyến khích sáng tạo và ứng dụng AI hữu ích: Thống kê, tổng hợp, đánh giá và tôn vinh những tổ chức, cá nhân có mô hình sáng tạo, ứng dụng công nghệ AI hữu ích trong việc xây dựng không gian mạng lành mạnh, góp phần lan tỏa giá trị tích cực.

Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân trên không gian mạng là một chiến lược then chốt, mang tính sống còn trong kỷ nguyên số. Trong đó, AI đóng vai trò là một công cụ quan trọng, giúp chúng ta chủ động hơn trong việc nhận diện, đấu tranh và làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch. Bằng cách kết hợp sức mạnh công nghệ AI với bản lĩnh, trí tuệ và sự đồng lòng của toàn dân, chúng ta sẽ xây dựng được một "lá chắn thép" vững chắc trên không gian mạng, góp phần bảo vệ vững chắc Tổ quốc, giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng và phát triển đất nước.