Bài 6: Trách Nhiệm Của Người Chỉ Huy Trong Quản Lý Rủi Ro AI và Tin Giả

 

Trong kỷ nguyên số, vai trò của người chỉ huy không chỉ dừng lại ở việc lãnh đạo tác chiến truyền thống mà còn mở rộng sang cả lĩnh vực an ninh mạng và quản lý công nghệ. Đặc biệt, khi trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được ứng dụng sâu rộng, đồng thời tin giả và thông tin xấu độc do AI tạo ra trở thành mối đe dọa thường trực, trách nhiệm của người chỉ huy trong việc quản lý rủi ro từ AI và đối phó với ma trận tin giả là vô cùng quan trọng. Họ chính là người định hướng, kiểm soát và đảm bảo an toàn cho cán bộ, chiến sĩ và hệ thống quân sự trước những thách thức mới này.

AI và Tin Giả: Mối Quan Ngại Hàng Đầu Của Người Chỉ Huy

Sự xuất hiện của AI mang lại tiềm năng to lớn cho quân đội, từ việc nâng cao năng lực tình báo, tác chiến, đến tối ưu hóa hậu cần và huấn luyện. Tuy nhiên, nếu không được quản lý chặt chẽ, AI cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Đối phương có thể lợi dụng AI để:

• Tạo tin giả tinh vi: Sử dụng công nghệ deepfake để tạo ra hình ảnh, video, âm thanh giả mạo về các nhân vật, sự kiện quân sự, gây hoang mang, mất uy tín.
• Thực hiện tấn công mạng tự động: AI có thể tự động dò quét lỗ hổng, phát tán mã độc, hoặc thực hiện các cuộc tấn công DDoS quy mô lớn, gây gián đoạn hệ thống chỉ huy, điều khiển.
• Thao túng thông tin: AI có thể tạo ra các luồng thông tin sai lệch, lan truyền nhanh chóng trên không gian mạng để định hướng dư luận, gây chia rẽ nội bộ, làm suy yếu ý chí chiến đấu của quân nhân.

Đối với người chỉ huy, những rủi ro này không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là thách thức lớn đối với việc duy trì kỷ luật, củng cố tư tưởng và bảo toàn bí mật quân sự. Một thông tin giả có thể gây ra quyết định sai lầm, một cuộc tấn công mạng có thể làm tê liệt hệ thống, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả tác chiến và an toàn của đơn vị.

1. Nâng cao nhận thức và tầm nhìn về AI: Người chỉ huy phải là người tiên phong trong việc nắm bắt xu thế AI, hiểu rõ khả năng và giới hạn của nó. Điều này đòi hỏi họ không ngừng học hỏi, tham gia các khóa tập huấn về AI và an ninh mạng để có cái nhìn toàn diện, không "thần thánh hóa" hay "e ngại" công nghệ. Một tầm nhìn chiến lược về AI sẽ giúp họ đưa ra những quyết định đúng đắn trong việc đầu tư, ứng dụng và kiểm soát.

2. Xây dựng văn hóa cảnh giác số: Người chỉ huy cần xây dựng trong đơn vị một văn hóa cảnh giác cao độ với thông tin trên không gian mạng. Điều này bao gồm việc thường xuyên quán triệt về các chiêu thức tin giả, hướng dẫn cán bộ, chiến sĩ cách kiểm tra, xác minh thông tin trước khi tin tưởng và chia sẻ. Khuyến khích tư duy phản biện, không tin ngay những gì thấy trên mạng xã hội, đặc biệt là các thông tin liên quan đến quân đội, quốc phòng.

3. Đảm bảo an toàn thông tin và dữ liệu: Người chỉ huy phải chịu trách nhiệm cao nhất trong việc bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu của đơn vị. Điều này bao gồm việc triển khai các biện pháp kỹ thuật bảo mật tiên tiến, kiểm tra định kỳ các lỗ hổng, và đặc biệt là nâng cao ý thức tuân thủ quy định về an toàn thông tin cho mọi quân nhân. Mọi việc ứng dụng AI đều phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy trình bảo mật đã được xác lập.

4. Khuyến khích ứng dụng AI có kiểm soát: Người chỉ huy không nên cấm đoán AI vì lo ngại rủi ro, mà cần khuyến khích việc ứng dụng AI một cách thông minh, có kiểm soát để nâng cao hiệu quả công việc. Việc này bao gồm việc lựa chọn các giải pháp AI phù hợp, đào tạo kỹ năng sử dụng cho quân nhân và thiết lập các "hàng rào" kiểm soát để đảm bảo AI phục vụ đúng mục đích, không gây ra tác dụng phụ.

5. Chỉ đạo đấu tranh phản bác tin giả hiệu quả: Khi tin giả xuất hiện, người chỉ huy phải là người ra quyết định nhanh chóng, chỉ đạo các lực lượng chuyên trách và toàn đơn vị tham gia đấu tranh phản bác. Việc này bao gồm việc phối hợp với các cơ quan thông tin, truyền thông để công khai sự thật, cảnh báo cộng đồng và vô hiệu hóa tin giả một cách nhanh nhất. Trong môi trường quân đội, việc phản ứng kịp thời và mạnh mẽ với tin giả là yếu tố then chốt để duy trì ổn định tư tưởng và kỷ luật.

Trong bối cảnh AI và không gian mạng ngày càng định hình cục diện chiến trường hiện đại, trách nhiệm của người chỉ huy trong việc quản lý rủi ro từ AI và tin giả là không thể xem nhẹ. Họ không chỉ là những nhà chiến lược trên mặt trận thực địa mà còn là những người tiên phong trên mặt trận tư tưởng và công nghệ. Bằng việc nâng cao nhận thức, xây dựng văn hóa cảnh giác số, đảm bảo an toàn thông tin và chỉ đạo đấu tranh hiệu quả, người chỉ huy sẽ góp phần quan trọng vào việc xây dựng một Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh, làm chủ công nghệ, và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong kỷ nguyên số.