Đồng lòng trong thời khắc khó khăn
Trong phiên khai mạc hôm qua, Quốc
hội dành một phút mặc niệm đồng bào tử vong và cán bộ, chiến sĩ hy sinh do dịch
Covid-19. Đó là phút mặc niệm cho tâm can của dân tộc.
Ngôn từ thấm đẫm đau thương
Đại dịch đã làm bộc lộ rất nhiều điều
yếu kém trong bộ máy, trong điều hành, để lại nhiều hệ lụy, mất mát trong đời
sống của dân. Thực tế đó được các vị đại biểu nhìn nhận không né
tránh.
Phó chủ tịch thường trực QH Trần
Thanh Mẫn nhấn mạnh, đại dịch đã tác động đến mọi mặt của đời sống kinh tế - xã
hội, gây tổn hại đến sức khỏe của nhân dân. Hơn 21.000 đồng bào, cán bộ, chiến
sĩ hy sinh, để lại niềm đau thương, mất mát to lớn.
“Ủy ban Thường vụ QH chia sẻ sâu sắc
về những tổn thất mà nhân dân đã phải gánh chịu; xin được tôn vinh đồng bào,
cán bộ, chiến sĩ đã quên mình phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước”, ông nói.
Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội Nguyễn Thuý
Anh, trong báo cáo thẩm tra báo cáo của Chính phủ về công tác phòng, chống dịch
và tình hình thực hiện nghị quyết 30/2021/QH15, khẳng định thêm, tác
động của đại dịch về sức khỏe, thể chất và tinh thần, tâm lý xã hội là rất lớn
nhưng chưa được đánh giá đầy đủ; việc làm, thu nhập, đời sống của người lao
động bị ảnh hưởng nặng nề...
Bà cho biết, có 2.093 trẻ em mồ côi
do dịch Covid-19, trong đó có hơn 1.500 em của TP.HCM, gây ra những tác động
lâu dài như khó khăn về vật chất, khủng hoảng về tinh thần, gián đoạn về học
tập, nguy cơ cao về bị bạo lực, xâm hại...
Bên cạnh đó, nhiều lao động phi chính
thức bị rơi vào trạng thái dễ tổn thương do không có việc làm và thu nhập; vẫn
còn không ít lao động tự do, những người không đăng ký tạm trú phản ánh là chưa
tiếp cận được chính sách hỗ trợ của Nhà nước. Có lúc, có nơi đã xuất hiện tình
trạng đói và thiếu đói trong số đối tượng mắc kẹt tại các địa bàn phong tỏa ở
đô thị lớn.
Những nhận định thẳng thắn, không né
tránh trên đã khắc họa sự mất mát về nhân mạng của các nạn nhân Covid-19, những
khổ đau và bế tắc của những người đang sống và cảnh cùng cực của không ít người
dân bị tác động bởi đại dịch. Quốc hội đã nói được nỗi lòng của nhân dân.
Phá bỏ sơn son thiếp vàng
Trước khi khai mạc QH, đại biểu
Nguyễn Lân Hiếu đã có bài phát biểu trong một sự kiện khai trường, trong đó ông
nhấn mạnh: Đại dịch như một cơn mưa rào gột sạch sơn son thiếp vàng của nhiều
bộ phận trong xã hội ngày nay.
Nhận xét của đại biểu Hiếu không thể
đúng hơn, đặc biệt là sự lúng túng của chính quyền địa phương, trong nhiều
trường hợp thực hiện các biện pháp chống dịch cực đoan, làm đứt gãy sản xuất,
lưu thông và phá vỡ sinh kế của dân - điều được phản ánh rõ qua báo cáo của Chủ
nhiệm Ủy ban Xã hội.
Theo đó, có tình trạng văn bản hướng
dẫn tại một vài địa phương phải đính chính, thu hồi, sửa đổi, bổ sung nhiều
lần. Ví dụ, ở tỉnh Hà Nam, chỉ sau vài giờ ban hành quyết định áp dụng Chỉ thị 16 CT/TTg với toàn bộ thành phố Phủ
Lý thì lại ra quyết định điều chỉnh, thu hẹp và giãn cách một phần của 12 xã,
phường. Còn Hà Nội liên tục thay đổi cơ chế cấp giấy đi đường…
Những nhận xét trên của QH được Thủ
tướng Phạm Minh Chính tiếp thu. Ông cho hay, công tác phòng, chống dịch có lúc,
có nơi còn bị động, lúng túng trong lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện,
nhất là giai đoạn đầu khi dịch bùng phát mạnh ở TP.HCM và một số tỉnh phía Nam.
Bên cạnh đó, vẫn còn thiếu nhất quán
trong triển khai các biện pháp phòng, chống dịch, nhất là trong thực hiện yêu
cầu giãn cách xã hội tại cơ sở; việc thực hiện các quy định về đi lại của người
dân, lưu thông hàng hóa thiếu thống nhất giữa các địa phương, gây ách tắc,
phiền hà cục bộ cho nhân dân.
Thủ tướng thừa nhận, việc tiếp cận
nguồn vắc xin so với một số nước còn chậm, gặp nhiều khó khăn do khan hiếm trên
toàn cầu; việc mua vắc xin chịu nhiều rủi ro, phải chấp nhận các điều kiện áp
đặt của nhà cung cấp. Năng lực y tế, nhất là ở cấp cơ sở còn nhiều hạn chế, bất
cập, dẫn đến quá tải ở một số địa phương và số ca tử vong cao trong giai đoạn
đầu.
Hơn nữa, việc triển khai công tác cứu
trợ, bảo đảm an sinh xã hội tại một số địa bàn, nhất là khu cách ly, phong tỏa
còn khó khăn do số lượng người cần được hỗ trợ rất lớn. Theo Thủ tướng, thống
kê bước đầu cho thấy, khoảng hàng chục triệu người cần hỗ trợ trong cùng một
thời điểm; riêng TP.HCM hỗ trợ cả 3 đợt lên đến khoảng 7,5 triệu người.
Thủ tướng nhìn nhận, tình hình sản
xuất kinh doanh và đời sống một bộ phận người dân gặp nhiều khó khăn, đặc biệt
trong các khu cách ly, phong tỏa, các địa bàn tâm dịch. Sức chống chịu của nền
kinh tế suy giảm mạnh; số lượng người lao động tạm ngừng việc, thiếu, mất việc
làm gia tăng. Đời sống tinh thần, tâm lý của người dân bị ảnh hưởng, nhất là
tại các địa bàn thực hiện giãn cách xã hội kéo dài. Số doanh nghiệp tạm ngừng
kinh doanh, hoạt động hoặc chờ giải thể tăng và ở mức khá cao.
Tinh thần thẳng thắn của Thủ tướng
Thời khắc khó khăn nhất của đợt dịch
bệnh lần thứ 4 này, có lẽ, đã ở phía sau. Đây là lúc nhìn nhận lại một số
nguyên nhân trong điều hành.
Phát biểu trước Quốc hội, Thủ tướng
khẳng định, “nguyên nhân chủ quan chủ yếu” là do công tác chỉ đạo, điều hành,
tổ chức thực hiện có lúc, có nơi còn lơ là, mất cảnh giác, chủ quan, bị động,
lúng túng hoặc cứng nhắc, chưa đồng bộ trong lãnh đạo, chỉ đạo xử lý các tình
huống cụ thể, đột xuất.
Ông cho rằng, năng lực một bộ phận
cán bộ còn hạn chế; việc thực hiện các biện pháp, chỉ đạo, hướng dẫn của Trung
ương về phòng, chống dịch, lưu thông hàng hóa, tổ chức sản xuất an toàn có lúc,
có nơi chưa kịp thời, chưa nghiêm, áp dụng thiếu nhất quán, chưa linh hoạt.
Hơn nữa, công tác phối hợp giữa các
bộ, ngành, địa phương chưa thật sự chặt chẽ, hiệu quả chưa cao; chưa kịp thời
sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các cơ chế, chính sách đáp ứng yêu cầu thực tiễn
diễn biến nhanh, khó lường; thủ tục hành chính cho doanh nghiệp, người dân vẫn
còn phiền hà...
Ông cam kết, từ giờ đến cuối năm tiếp
tục thúc đẩy viện trợ, nhập khẩu vắc xin, nghiên cứu chuyển giao công nghệ và
sản xuất trong nước, đẩy nhanh tiến độ bao phủ tiêm vắc xin, chuẩn bị thuốc
điều trị cần thiết, nâng cao năng lực y tế, nhất là công tác điều trị và ở cơ
sở; có lộ trình thích ứng an toàn, linh hoạt, phấn đấu kiểm soát dịch bệnh trên
phạm vi toàn quốc để khôi phục, phát triển kinh tế - xã hội.
Bên cạnh đó, ông khẳng định sẽ đưa ra
Chiến lược tổng thể về phòng, chống dịch và Chương trình phục hồi và phát triển
kinh tế xã hội, điều chỉnh linh hoạt chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính
sách khác để giữ vững ổn định vĩ mô, bảo đảm các cân đối lớn, thúc đẩy sản xuất
kinh doanh.
Tập trung ưu tiên triển khai các cơ
chế, chính sách hỗ trợ thiết thực, hiệu quả cho người dân, doanh nghiệp; nhanh
chóng khôi phục thị trường lao động do bị tác động trực tiếp bởi dịch; thúc đẩy
phục hồi và phát triển sản xuất kinh doanh; bảo đảm cung ứng, lưu thông hàng
hoá thông suốt. Khơi thông mọi nguồn lực cho phòng, chống dịch và phát triển
kinh tế xã hội, bảo đảm an sinh xã hội.
Như vậy, trong tư duy và điều hành
của Thủ tướng, của Chính phủ sẽ tiếp tục nhấn mạnh vào mặt trận kinh tế, trong
khi vẫn phải tiếp tục giữ cho bằng được mặt trận y tế.
Ở các mặt trận đó cần sự khôn khéo,
quyết đoán, đồng tâm thay vì cát cứ, chia cắt của cả hệ thống hành pháp, cũng
như sự đồng lòng, ủng hộ của hệ thống lập pháp.