NHÂN TỐ CON NGƯỜI TRONG TƯ TƯỞNG QUÂN SỰ

CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

 Từ quan niệm của chủ nghĩa Mác - Lênin và truyền thống của dân tộc luôn coi con người là nhân tố trung tâm, quyết định sự phát triển lịch sử. Con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh không trừu tượng mà là con người hiện thực, cụ thể. Con người ở đây bao hàm cả “đồng bào” trong nước và “đồng bào” trên thế giới theo nghĩa “Bốn bể là nhà, bốn phương vô sản đều là anh em”.

Theo Hồ Chí Minh: “Chữ người, nghĩa hẹp là gia đình, anh em, họ hàng, bầu bạn. Nghĩa rộng là đồng bào cả nước. Rộng hơn là cả loài người”[1]. Chủ tịch Hồ Chí Minh tin tưởng tuyệt đối ở khả năng tự giải phóng của con người và không ngừng rèn luyện, phát huy khả năng ấy thành sức mạnh để lật đổ giai cấp thống trị, giành lấy độc lập, tự do và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Để thực hiện mục tiêu cao cả ấy, nhất thiết phải dùng sức mạnh của quần chúng nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng. Người khẳng định: "Trong công cuộc kháng chiến kiến quốc, lực lượng chính là ở dân"[2]. Đây là nét nổi bật xuyên suốt trong tư tưởng cách mạng và tư tưởng quân sự của Hồ Chí Minh. Khác hẳn với các quan điểm quân sự phong kiến, tư sản thường nhấn mạnh vai trò tài năng tướng lĩnh, dựa vào quân đội nhà nghề, binh khí kỹ thuật tối tân, hiện đại. Hồ Chí Minh dựa chắc vào dân, khơi nguồn lực lượng và sức sáng tạo của nhân dân. Người khẳng định có dân là có tất cả. Dân khí mạnh thì không súng ống nào chống lại nổi. Cách mạng phải động viên, giác ngộ con người để họ đứng lên tự giải phóng và đem lại hạnh phúc cho mình. Không sức mạnh nào có thể tiêu diệt được sức mạnh của quần chúng nhân dân khi họ đã được tổ chức, lãnh đạo nhất tề đứng lên để tự giải phóng mình.

Hồ Chí Minh coi khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng là sản phẩm của sức mạnh, sức sáng tạo của quần chúng nhân dân; sự vùng dậy của quần chúng lao động dưới ngọn cờ của Đảng là nhân tố quyết định thắng lợi trong sự nghiệp chống lại áp bức, bóc lột và nô dịch của chủ nghĩa đế quốc. Người nói: Cách mệnh là việc chung của dân chúng chứ không phải việc của một, hai người. Cách mệnh thì phải đoàn kết dân chúng bị áp bức để đánh đổ cả cái giai cấp áp bức mình, chứ không phải chỉ chờ năm, bảy người giết hai, ba anh vua, chín, mười anh quan là được. Người phê phán những xu hướng manh động, phiêu lưu, khủng bố cá nhân. Bởi vì, ám sát là làm liều và kết quả ít, vì giết thằng này còn thằng khác, giết sao cho hết.

Nêu cao ngọn cờ đại nghĩa, Người chăm lo giáo dục toàn dân hiểu tại sao phải làm cách mạng, tại sao phải kháng chiến. Người nói: Thà chết được tự do còn hơn sống làm nô lệ. Người xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tập hợp mọi tầng lớp nhân dân trong mặt trận dân tộc thống nhất trên cơ sở liên minh công nông, động viên sức mạnh của toàn dân vào công cuộc kháng chiến cứu quốc. Hồ Chí Minh đánh giá cao vai trò của quần chúng nhân dân trong khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng. Người tin tưởng vững chắc vào ý chí quyết tâm, khả năng vô tận, sức mạnh vô địch của quần chúng nhân dân. Để tiến hành cuộc Tổng khởi nghĩa Tháng Tám năm 1945, Người kêu gọi: “Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đem sức ta mà tự giải phóng cho ta”.

Trong kháng chiến chống Pháp, Người nêu rõ: Sự đồng tâm của đồng bào ta đúc thành một bức tường đồng xung quanh Tổ quốc. Dù địch hung tàn, xảo quyệt đến mức nào, đụng đầu nhằm bức tường đó, chúng cũng phải thất bại. Người kêu gọi: bất kỳ đàn ông, đàn bà, bất kỳ người già, người trẻ, không chia tôn giáo, đảng phái, dân tộc, hễ là người Việt Nam thì phải đứng lên đánh thực dân Pháp, cứu Tổ quốc. Trong kháng chiến chống Mỹ, Người nêu rõ: chống Mỹ, cứu nước là nhiệm vụ thiêng liêng nhất của mọi người Việt Nam yêu nước. Ba mươi mốt triệu đồng bào ta ở cả hai miền, bất kỳ già, trẻ, gái, trai phải là 31 triệu chiến sĩ anh dũng diệt Mỹ, cứu nước, quyết giành thắng lợi cuối cùng.

Công việc quân sự không phải chỉ là việc riêng của quân đội mà được đồng bào cả nước thực hiện dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đấu tranh vũ trang, chiến tranh cách mạng, chiến tranh yêu nước không còn là lĩnh vực riêng của quân đội, mà toàn dân tộc ta đã tự giác đứng lên chiến đấu vì độc lập, tự do, vì thống nhất Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh. Coi sức mạnh giải phóng là sức mạnh của cả dân tộc đứng lên "đem sức ta mà tự giải phóng cho ta". Khởi nghĩa vũ trang là khởi nghĩa toàn dân, chiến tranh yêu nước là chiến tranh nhân dân, đó là sự thể hiện sâu sắc tính nhân văn, dân chủ, nhân đạo trong tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh.

Mặt khác, phương thức tiến hành khởi nghĩa và chiến tranh cách mạng của Hồ Chí Minh mang đậm tinh thần dân chủ, sáng tạo trong việc động viên toàn dân kháng chiến, toàn diện kháng chiến. Từ góc độ triết lý nhân văn, kháng chiến toàn dân chính là sự giải phóng động lực nội tại của một cộng đồng dân tộc, quốc gia, giải phóng năng lực trí tuệ, sức sáng tạo của toàn thể những con người có khát vọng sống trong tự do, độc lập. Toàn dân kháng chiến gắn với toàn diện kháng chiến, chủ trương trên nhằm phát huy hết mọi sức mạnh của toàn dân. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, không chỉ kháng chiến bằng quân sự mà cả bằng chính trị, địch vận, ngoại giao, kinh tế và văn hoá, tăng gia, sản xuất hay tản cư, phá hoại “làm vườn không nhà trống” cũng là kháng chiến.

Trải qua hơn nửa thế kỷ đấu tranh cách mạng, Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đã tích luỹ được nhiều kinh nghiệm quý giá về sử dụng sức mạnh của quần chúng nhân dân với các hình thức đấu tranh cách mạng. Đối với quân đội, Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo và bổ sung, phát triển nhiều nội dung quan trọng của Học thuyết Mác - Lênin về quân đội phù hợp với điều kiện lịch sử cụ thể của cách mạng nước ta. Trên cơ sở xây dựng lực lượng chính trị rộng khắp của quần chúng để xây dựng các lực lượng vũ trang nhân dân từ thấp đến cao, từ thô sơ đến hiện đại. Quân đội ta từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Quán triệt quan điểm của C.Mác, Ph.Ăngghen, V.I.Lênin về bản chất quân đội, Hồ Chí Minh nhấn mạnh: quân sự không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại. Quân đội nhân dân Việt Nam phải được xây dựng thành một đội quân cách mạng, mang bản chất giai cấp công nhân, có tính nhân dân, tính dân tộc sâu sắc; quân đội của nhân dân, do nhân dân xây dựng, vì nhân dân mà chiến đấu; một đội quân chiến đấu, sản xuất, công tác.

Hồ Chí Minh giải quyết hết sức đúng đắn, sáng tạo mối quan hệ giữa con người và vũ khí. Với quan điểm “người trước, súng sau”, “vũ khí là cần, nhưng quan trọng hơn là người vác súng”. Do đó, Người hết sức quan tâm đến đời sống vật chất, tinh thần của bộ đội, Người chỉ thị cho ngành cung cấp (hậu cần) là phải làm thế nào để một bát gạo, một đồng tiền, một viên đạn, một viên thuốc, một tấc vải, phải đi thẳng đến chiến sỹ. Người yêu cầu cán bộ phải hết sức chăm lo đến đời sống vật chất, tinh thần của cấp dưới và chiến sĩ. Cùng với khẳng định vai trò quyết định của nhân tố con người trong sức mạnh chiến đấu của quân đội, Hồ Chí Minh không hề coi nhẹ vai trò vũ khí, kỹ thuật. Ngay từ khi thành lập quân đội, Người đã chọn nhiều cán bộ khoa học có phẩm chất, năng lực, trí tuệ, đặt nền móng vững chắc xây dựng và phát triển ngành quân giới để bảo đảm vũ khí, kỹ thuật cho chiến đấu; xây dựng cơ quan, đơn vị, nhà trường quân đội; xây dựng các quân chủng, binh chủng ngày càng hiện đại, đáp ứng ngày càng tốt hơn công cuộc giải phóng đất nước trước đây cũng như sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ngày nay.

  Đặc biệt, Hồ Chí Minh đã giải quyết thành công mối quan hệ giữa chính trị và quân sự; trong mối quan hệ ấy “quân sự phục tùng chính trị” và “chính trị biểu hiện ra trong lúc đánh giặc”[3]. Do đó, trong xây dựng quân đội và lực lượng vũ trang phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, tăng cường công tác đảng, công tác chính trị; tăng cường huấn luyện, rèn luyện để bộ đội phải tinh, sức chiến đấu phải mạnh; xây dựng kỷ luật; xây dựng đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân, đoàn kết quốc tế.. Đồng thời, Người căn dặn cán bộ phải học tư tưởng chiến lược, chiến thuật, học cách dạy bộ đội đánh giặc, học phương pháp chỉ huy chiến đấu; phải kế thừa truyền thống, kinh nghiệm quý báu của dân tộc, tinh hoa quân sự thế giới, khoa học - nghệ thuật quân sự của giai cấp vô sản.

Hồ Chí Minh đã giáo dục cho quân đội ta phải giúp đỡ mọi mặt đối với cách mạng các nước anh em. Người viết thư động viên và nhắc nhở bộ đội: giúp nhân dân nước bạn tức là mình tự giúp mình. Phải coi việc giúp bạn như chính việc của mình, phải tôn trọng, kính yêu bạn, không được có tư tưởng ban ơn, bao biện làm thay.

Đối với nhân dân và quân đội các nước xã hội chủ nghĩa, quân đội ta luôn thể hiện tinh thần đoàn kết quốc tế trong sáng. Những lời huấn thị của Người luôn nhắc nhở quân đội ta làm tốt nhiệm vụ quốc tế của mình. Đó là những biểu hiện rực rỡ của tính quốc tế và tính thời đại của tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh trong xây dựng, lãnh đạo Quân đội nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam.

  Quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về quân đội mãi mãi soi sáng quá trình xây dựng, trưởng thành, chiến đấu và chiến thắng của quân đội ta, một quân đội luôn trung với Đảng, hiếu với dân, sẵn sàng chiến đấu hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, nhiệm vụ nào cũng hoàn thành, khó khăn nào cũng vượt qua, kẻ thù nào cũng đánh thắng. Cán bộ, chiến sỹ thương yêu nhau như ruột thịt, chia ngọt, xẻ bùi. Quân với dân như cá với nước, đoàn kết, học hỏi, giúp đỡ lẫn nhau. Quân đội ta có tinh thần yêu nước chân chính và tinh thần quốc tế cao cả.

 Quân đội nhân dân Việt Nam trong suốt gần 80 năm chiến đấu, xây dựng, trưởng thành xứng đáng là công cụ bạo lực sắc bén của Đảng ta, Nhà nước ta; là đội quân chiến đấu, đội quân sản xuất, đội quân công tác; giữ vững và tăng cường sự đoàn kết giữa Đảng với nhân dân, quân đội với nhân dân. Quân đội nhân dân Việt nam mãi mãi là của dân, do dân, vì dân, vì nhân dân mà chiến đấu; mãi mãi là “Bộ đội Cụ Hồ”; Quân đội nhân dân Việt Nam trở thành một di sản quân sự mang đậm tư tưởng nhân văn Hồ Chí Minh.

[1] . Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb,CTQG, H, 2000, tập 5, tr.644
[2] . Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb, CTQG, H. 2000, tập 5, tr.409
[3] . Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb, CTQG, H. 2000, tập 6, tr. 319.