SỰ CẦN THIẾT PHẢI NHẬN DIỆN CÁC VẤN ĐỀ XÃ HỘI

TRƯỚC NHỮNG BIẾN ĐỔI CỦA ĐẤT NƯỚC

Các vấn đề xã hội ngày càng chiếm một vị trí quan trọng trong công tác lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước Việt Nam.  Đặc biệt, trước sự chuyển đổi về mô hình quản lý mới của đất nước và đại hội các cấp tổ chức Đảng cơ sở đang diễn ra và trươc thềm Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV.

Văn kiện các kỳ Đại hội Đảng đều đề cập khá rõ nhiều vấn đề xã hội nổi cộm như: tình trạng tham nhũng và suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; suy giảm niềm tin, tệ nạn xã hội như ma túy và mại dâm; tai nạn giao thông và thương tích; chất lượng nền giáo dục và đào tạo; chất lượng hệ thống khám chữa bệnh và chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đặc biệt, từ năm 1986 đến nay, tư duy của Đảng Cộng sản Việt Nam về giải quyết các vấn đề xã hội đã có những bước phát triển mới: Từ chỗ Nhà nước bao cấp toàn bộ việc giải quyết vấn đề xã hội sang nhấn mạnh việc phát huy quá trình xã hội hóa trong giải quyết vấn đề xã hội. Từ chỗ không chấp nhận vấn đề xã hội trong quá trình xây dựng đất nước sang chấp nhận các vấn đề xã hội như là hệ quả không mong muốn, song hành với sự phát triển kinh tế - xã hội. Từ chỗ coi việc giải quyết vấn đề xã hội là vấn đề thuần túy có tính chất chi phí nguồn lực sang vấn đề đầu tư cho phát triển bền vững. Từ chỗ giải quyết vấn đề xã hội mang tính bị động đối phó sang phương châm: dự báo, chủ động, tích cực hơn. Đặc biệt, trong việc giải quyết vấn đề xã hội đã từng bước lấy con người làm trung tâm, mục tiêu và động lực trong hoạch định và thực thi hệ thống chính sách an sinh xã hội nhằm giải quyết tốt/hiệu quả vấn đề xã hội".

Vấn đề xã hội là những hiện tượng xã hội này sinh từ điều kiện và hệ quả của quá trình phát triển kinh tế - xã hội, ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của cộng đồng, giai tầng xã hội hoặc toàn bộ xã hội. Nó được công luận hay một số bộ phận của công luận đòi hỏi như là một tất yếu cần được thay đổi giải quyết thông qua hệ không chính sách kinh tế - xã hội . Như vậy, các vấn đề xuất hiện từ các quan hệ xã hội có tác động, ảnh hưởng hoặc đe dọa đến sự phát triển bình thường của xã hội, đòi hỏi xã hội phải có những biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn hoặc giải quyết kịp thời, hiệu quả.

Một xã hội lành mạnh sẽ có sức đề kháng tốt đối với các “vấn đề xã hội”. Kinh nghiệm thực tiễn và khoa học đã chứng minh, khi kinh tế đi xuống, có thể chỉ cần vài năm để hồi phục, song khi những vấn đề xã hội gia tăng đến mức không thể kiểm soát, hệ quả xã hội rất khôn lường và sẽ mất nhiều thập niên để khôi phục. Về mặt lý thuyết có thể đưa ra 8 tiêu chí/đặc điểm để nhận diện vấn đề xã hội (phân biệt với vấn đề cá nhân), bao gồm: 1) Có liên quan và tác động tới nhiều nhóm trong xã hội; 2) Có liên quan và ảnh hướng đến nhiều thiết chế, lĩnh vực xã hội khác nhau; 3) Mang tính chất quốc tế, quốc gia; 4) Trở thành một chủ đề bàn bạc nhiều trong các chương trình nghị sự; 5) Nhận được sự quan tâm của dư luận xã hội; 6) Khó tiên lượng và đạt kết quả giải quyết tận gốc, triệt để; 7) Song hành với quá trình phát triển kinh tế - xã hội; 8) Phụ thuộc vào bối cảnh không gian và thời gian….

Ngày nay, trong bối cảnh thế giới, khu vực và trong nước có nhiều biến động, để nâng cao hiệu lực, hiệu năng, hiệu quả lãnh đạo, quản lý đất nước, nhận diện được các vấn đề xã hội đang diễn ra là quan trọng và cần thiết./.