KHI BÁC ĐỌC TUYÊN NGÔN Ở BA ĐÌNH, THÌ Ở SÀI GÒN CÓ MỘT NGƯỜI PHẢI ỨNG KHẨU TRƯỚC CẢ TRIỆU ĐỒNG BÀO
Ngày mùng 2 tháng 9 ai cũng nhớ Quảng trường Ba Đình.
Nhưng ít người biết rằng cùng ngày hôm ấy, Sài Gòn cũng có một lễ Độc lập - và nó đã diễn ra theo một cách không ai lường trước.
Ngày 31/8/1945, Trung ương điện vào miền Nam: 2 giờ chiều mùng 2/9, Chính phủ lâm thời sẽ ra mắt quốc dân tại Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh sẽ đọc Tuyên ngôn Độc lập.
Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ lập tức quyết định tổ chức một cuộc mít tinh thật lớn để biểu dương lực lượng. Lễ đài được dựng ngay giữa trung tâm Sài Gòn, sau lưng Nhà thờ Đức Bà, trên đại lộ Norodom (nay là đường Lê Duẩn).
Trưa 2/9, khắp các ngả đường đổ về trung tâm là biển người. Cờ đỏ sao vàng. Cờ của các hiệp đoàn, đoàn thể yêu nước. Hàng nghìn khẩu hiệu viết bằng nhiều thứ tiếng giăng khắp phố.
Hơn nửa triệu người. Tất cả đứng chờ, để được nghe giọng Bác từ Hà Nội vọng vào.
Nhưng sóng radio không đến được.
Hãy tưởng tượng khoảnh khắc đó.
Hơn nửa triệu con người đứng dưới nắng Sài Gòn. Chờ đợi. Im lặng. Và không có gì cả.
Lúc ấy, Trần Văn Giàu - Chủ tịch Ủy ban Hành chánh lâm thời Nam Bộ - bước lên lễ đài.
Ông không có bài diễn văn nào chuẩn bị sẵn. Ông ứng khẩu.
Và ông nói. Nói về máu xương của cha ông. Nói về những ngày nô lệ đã qua. Nói về cái giá của hai chữ độc lập. Bài nói kết lại bằng lời kêu gọi quốc dân sẵn sàng chiến đấu - rằng “Ngày độc lập bắt đầu từ nay!”, rằng không một thành lũy nào ngăn nổi ý chí của muôn dân trên đường giải phóng.
Một người có mặt hôm ấy kể lại: dù hoàn toàn ứng khẩu, ý tứ vẫn sâu sắc, giọng vẫn hùng hồn, và bài nói đã thu hút tâm hồn của cả triệu con người đứng đó.
Sau này, các nhà nghiên cứu xếp bài diễn văn ngày 2/9/1945 của Trần Văn Giàu vào kho hùng văn của đất phương Nam - bên cạnh bài hịch của Trương Định và văn tế của cụ Đồ Chiểu.
Tiếp lời ông, Nguyễn Lưu - Tổng thư ký Công đoàn Nam Bộ - thay mặt nhân dân đọc lời tuyên thệ. Lời thề rất giản dị và rất quyết liệt: nếu người Pháp trở lại xâm lược, thì không đi lính cho Pháp, không làm việc cho Pháp, không bán lương thực cho Pháp, không dẫn đường cho Pháp.
Và hơn nửa triệu người giơ nắm tay lên, đồng thanh hô ba lần:
“XIN THỀ! XIN THỀ! XIN THỀ!”
Tiếng hô vang rền như sấm giữa lòng Sài Gòn.
Điều khiến mình xúc động nhất ở câu chuyện này:
Miền Nam hôm ấy không nghe được giọng Bác. Nhưng miền Nam vẫn đứng lên. Vẫn thề. Vẫn một lòng hướng về Hà Nội, hướng về Chính phủ lâm thời, hướng về Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Không cần sóng radio. Không cần ai chỉ đạo từng câu từng chữ. Bởi vì cái thôi thúc ấy đã nằm sẵn trong máu của một dân tộc suốt gần trăm năm chờ ngày được gọi tên.
Nam hay Bắc, Ba Đình hay Norodom - cùng một ngày, cùng một lòng.
Đó chính là sức mạnh đã làm nên đất nước này.
Hôm nay, 81 năm sau, xin cúi đầu nhớ đến tất cả những con người của mùa thu năm ấy - ở cả hai đầu Tổ quốc./.
Ảnh: Nhà cách mạng Trần Văn Giàu.
#QV-ST!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét