Mệnh lệnh từ trái tim đối với mỗi cán bộ, đảng viên

 

Nghiên cứu nội dung bài viết “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội (CNXH) và con đường đi lên CNXH ở Việt Nam” của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, tôi đồng tình với quan điểm:

Những hoạt động lý luận của Nguyễn Ái Quốc trong giai đoạn tìm đường cứu nước

 

Trên hành trình tìm đường cứu nước, cùng với những hoạt động thực tiễn phong phú, Nguyễn Tất Thành-Nguyễn Ái Quốc (tức Chủ tịch Hồ Chí Minh sau này), đã chủ động, độc lập, tích cực học tập và nghiên cứu lý luận.

Nhận thức đúng về nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

 

Thế lực thù địch thường tung những luận điệu xuyên tạc cho rằng nền kinh tế thị trường (KTTT) định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN) mà nước ta đang xây dựng là một nền KTTT "méo mó, không giống ai". Thế nhưng, thực tiễn cho thấy nền kinh tế thị trường tại Việt Nam mà họ tìm mọi cách phủ nhận ấy lại đang là một trong những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới.

“Vòng thúng”, “cắt phiên”(!)

Luân chuyển... vòng thúng (!) Mười năm trước, anh ấy làm Bí thư Đảng ủy xã S., thuộc ngoại ô Thủ đô, tới hai khóa liền. Mới đây, gặp lại, anh ấy chuyển xuống làm Phó Bí thư kiêm Chủ tịch Ủy ban nhân dân, đang khóa thứ hai. Bâng khuâng, đầy nghi ngại, nhưng vì tế nhị, tôi chẳng dám ngỏ lời lục vấn... thỉnh thị anh. Hình như đọc được niềm day dứt trong mắt tôi, chẳng đợi tàn trà, anh ấy cười: - Mình chẳng phải bị kỷ luật đâu, bạn đừng ngại. Ấy là mình tự nguyện đấy! Đại hội vừa xong, mình từ chức bí thư theo Điều lệ Đảng quy định, đề nghị Ban Chấp hành cử giữ chức Phó Bí thư kiêm Chủ tịch. Vừa bồi dưỡng anh em tiến bộ dần, vừa thuận... cho mình. Tôi giả bộ vẫn chưa hiểu: - Luân chuyển... vòng thúng, ư anh? - Đại loại như thế, nhưng là... ngược, để đợi ông “Bảo hiểm”. Tôi cười: - Anh đáo để quá! Rồi chúng tôi cùng cười. Thì ra, anh ấy đã thừa năm công tác theo quy định tối thiểu của bên Bảo hiểm xã hội, nhưng lại thiếu tuổi đời tới 4 năm (vì đang ở tuổi 51). Nên xoay ra luân chuyển như thế để... chờ! Tôi hỏi: - Anh xoay như thế kéo theo bao nhiêu anh chị em xoay theo? Các anh nghỉ, liệu cốt cán xã nhà có hẫng hụt? - Biết vậy là phiền! Nhưng, cái khó làm càng ló... nỗi lo. May mà chúng tôi chuẩn bị cả rồi, chẳng để phải bị động luân chuyển... vòng thúng như tôi. Tôi chạnh buồn, mà vẫn phải cố gắng gượng làm vui. Cắt phiên làm... bí thư Chi bộ thôn T., ở một tỉnh đồng bằng Bắc Bộ, gồm 7 đồng chí, thì có 3 đồng chí được miễn phân công nhiệm vụ, vì tuổi đã ngoài 80. Số còn lại, đồng chí “trẻ nhất” cũng ngấp nghé... lục tuần. Có lẽ bởi thế, thành ra chuẩn bị Đại hội chi bộ, mấy bác vẫn phải leo trèo, kỳ cạch, đóng đinh, treo cờ... Tuổi cao, sức yếu... nghĩ mà ái ngại! Tôi hỏi: - Thưa chú, chi đoàn thanh niên đâu ạ? Một tiếng thở dài buông nhẹ: - Thì mấy năm nay cháu mới về, đâu biết được. Thôn mình từ đầu làng tới cuối ngõ, chả thấy toàn “8-3”, “1-6”, với các vị bô lão đấy ư? Tôi chưa hiểu, chú ấy giải thích, còn toàn đàn bà, trẻ con (ý nói ngày 8-3 và ngày 1-6), còn thanh niên đi làm ăn bên ngoài hết rồi, tới vụ gặt đám ấy mới về. Bồi dưỡng mãi, động viên mãi, mà mấy cô cậu vẫn lửng lơ xin khất lần, vì lo việc... làm ăn kinh tế đã! Đâm ra, chi bộ toàn lão cả! Nghĩ mà nẫu ruột! Lảng chuyện, tôi gạn hỏi việc Đại hội chi bộ, chiều nay. Thì chú ấy vẫn đượm buồn mà rằng: - Khóa này chú làm bí thư! Còn bốn người, chẳng lẽ cứ để bác V. làm mãi. Thôi thì hoa thơm mỗi người ngửi một tí (!). - Thế thì hóa ra là... cắt phiên? - tôi hỏi. - Cũng từa tựa như vậy. Mà trước mắt, biết làm sao được?! Từ chốn thị thành tới nơi thôn dã, không rõ có bao nơi đang ở cảnh “vòng thúng”, “cắt phiên”, như những nơi ấy? Chắc là không hiếm! Cái cần bây giờ là, Bảo hiểm phải cân nhắc tiêu chuẩn, chế độ thế nào, các cấp ủy tiếp tục ráo riết tạo nguồn cho Đảng ra sao... Chỉ có như thế mới để cho làng trên xóm dưới, vốn đã vui lại càng vui lên, vốn đã từng mạnh mẽ lại càng mạnh mẽ hơn xưa. Bởi chưng, ngôi nhà muốn xây càng cao, nền móng càng phải vững, vững từ mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi chi bộ, tới mỗi xã, mỗi phường./.

Chuyện thường... ít kể!

Trong vô vàn chuyện ở các doanh nghiệp, thì chuyện xây dựng các tổ chức đảng thường được kể nhiều nhất, đặc biệt ở những nơi chuyện ấy được thực hiện thật thông đồng bén giọt. Và, không ít tổ chức đảng ra đời cũng thật suôn sẻ. Nhưng, có biết đâu rằng, đằng sau sự xuôi chèo mát mái ấy còn không ít việc lên thác xuống ghềnh. Và, chính sự khó khăn đó cũng là nguyên do khiến cho không ít doanh nghiệp, dù nỗ lực tới mấy, vẫn chưa vượt qua được những “cửa ải”, chưa lập được tổ chức đảng. Do đấy, họ chịu không ít thiệt thòi. Mà những việc này, chính là những rào cản, lại thường ít được... kể ra. “Chân le... chân vịt!” Doanh nghiệp tư nhân A. thành lập được 4 năm, chỉ có hai đảng viên, nên chưa lập được chi bộ. Hai đảng viên sinh hoạt ở đâu? Loay hoay mãi, cấp ủy cấp trên đành ghép họ về sinh hoạt với chi bộ thôn A - nơi doanh nghiệp đứng chân. Đâm ra, làm việc hưởng lương tới một nơi, sinh hoạt đảng lại về một nẻo. Mọi thứ cứ khấp kha khấp khiểng. Chuyện làm ăn cấy cày, hai đảng viên đành ngồi nghe cho phải “đạo”. Còn chuyện sản xuất, kinh doanh ở doanh nghiệp, các đảng viên khác của chi bộ, nghe cho... vui, rồi để đấy (!). Công tác phát triển Đảng, vì thế cũng thành ra “gặp chăng hay chớ”. Công đoàn, Đoàn Thanh niên giới thiệu đối tượng đảng... thì ai xét, ai giúp đỡ? Cấp ủy cấp trên, Công đoàn và cấp bộ Đoàn cấp trên, cũng... lúng túng không kém. Thế là thành chuyện năm... thì.... mười.... họa... xa xôi! Hai đảng viên thì than vẫn cảnh chân le... chân vịt! Chi bộ thôn chẳng vui, khi sinh hoạt: “Hồn Trương Ba, da Hàng Thịt”. Chỉ tội cho các đoàn thể chính trị! Cứ thế này, bao giờ doanh nghiệp mới có chi bộ? “Sống ở cuối sông... lo tận ngọn nguồn”! Ấy là chuyện hằng tháng, một đảng viên về họp chi bộ và đóng đảng phí thay cho hai đảng viên làm kinh tế xa nhà tận miền Nam. Và, cứ thế, ba đảng viên xa nhà ấy cắt phiên thay nhau về họp và lĩnh hội nghị quyết chi bộ đem vào tít... Đồng Nai, để phổ biến cho nhau nghe. Khoan hẵng bàn chuyện nói và làm theo nghị quyết của họ đến đâu, chỉ mỗi chuyện ra Bắc vào Nam, chợt nghe thôi, đã ngại ngùng khôn kể. Đồng chí Bí thư Chi bộ hỏi: - Sao không chuyển sinh hoạt Đảng vào đó? Nhưng chuyển về đâu, khi ba đồng chí lại làm ăn lưu động, nay đây, mai đó? Về nơi các đồng chí làm ư, lại mắc chuyện hộ khẩu. Bao nhiêu phiền toái khác nữa? Thành ra, thượng sách là... cứ cắt phiên nhau lần lượt ra họp và đóng đảng phí theo Điều lệ Đảng. - Nhưng như thế mãi, cũng mỏi lắm rồi! Chẳng rõ, còn ra, vào được mấy lần và bao lâu nữa. Nước này, có lẽ tôi xin... thôi thôi! Một đồng chí than thở với chi bộ! Sao ở cuối sông mà lo chuyện thượng nguồn được mãi! Mà chi bộ cũng chả giám sát được chúng tôi. Tự mình giữ gìn tư cách mình là quyết định. Xem những chuyện ấy, đã và đang diễn ra rất không hiếm. Tôi thì tôi nghĩ, nên chăng đã đến lúc chúng ta cấp “Thẻ Sinh hoạt Đảng” cho những đảng viên như thế. Họ chỉ cần thẻ ấy và “Thẻ đảng viên”, tới nơi họ làm việc và sinh hoạt đảng bình thường. Còn chuyện ghép sinh hoạt đảng, chỉ cần cấp ủy cấp trên điều chuyển đảng viên hoặc Công đoàn, Đoàn Thanh niên đổi mới thủ tục giới thiệu nguồn phát triển Đảng, để kết nạp người vào Đảng cho phù hợp. Tối thiểu, như thế, âu những chuyện phổ biến, nhưng thường ít... được kể ấy, sẽ sớm thành cổ tích!

Lướt sóng... cán bộ(!)

Chuyện muốn nói ở đây không phải là một môn thể thao trong hàng trăm, hàng ngàn môn chơi thời thượng của ngành du lịch biển. Nó cũng không phải là chuyện lướt sóng trong giới đầu tư và đầu cơ chứng khoán. Chuyện muốn nói ở đây không phải là một môn thể thao trong hàng trăm, hàng ngàn môn chơi thời thượng của ngành du lịch biển. Nó cũng không phải là chuyện lướt sóng trong giới đầu tư và đầu cơ chứng khoán. Lướt sóng lại cũng được sử dụng trong công tác cán bộ. Chuyện là, tại một địa phương nọ, lãnh đạo quyết định lập dự án đầu tư khu công nghiệp, với mục tiêu phát huy nhiều lợi thế so sánh trên địa bàn để thu hút đầu tư, nhất là đầu tư trực tiếp nước ngoài, nhằm tăng GDP, tạo thêm công ăn, việc làm và tăng thu nhập cho người dân. Chủ trương đã có, nhân sự cũng được bàn bạc cẩn thận để gánh vác trọng trách ấy. Quả đúng như vậy, chẳng bao lâu sau, dự án khu công nghiệp đã khởi động. Không những thế địa phương lại cũng nhận được sự ủng hộ của nhiều ngành, nhiều cấp, nên trong một thời gian ngắn dự án khu công nghiệp chẳng những đã được hình thành, mà nhiều nhà đầu tư để mắt tới. Phong trào như đang lên vun vút, thì... có sự thay đổi về nhân sự. Người đứng đầu địa phương được mệnh danh là quyết đoán đã thay đổi nhân sự quản lý khu công nghiệp và thế vào đó một nhân vật mới. Việc đó làm nảy sinh nhiều ý kiến bàn tán xuôi - ngược rất khác nhau. Có ý kiến cho rằng, do thành tích tốt trong việc điều hành dự án, mà vị T - Trưởng ban quản lý khu công nghiệp được cất nhắc lên vị trí cao hơn. Nhưng ý kiến khác lại cho rằng, do quản lý dự án là một vị trí “quá ngon”, nên vị lãnh đạo cao nhất của địa phương với quyền lực đầy mình đã tìm mọi cách để “dém” con cháu của mình vào. Người ngoài cuộc thì chưa thể biết được nội tình như thế nào, nhưng đúng như ông cha ta từng nói: “Hạ hồi - phân giải” quả là rất đúng trong trường hợp này. Do trình độ của người được thay thế có hạn, cái tâm lại không phải vì phong trào - xây dựng khu công nghiệp địa phương cho thật tốt, thật hiệu quả - nên một vài năm sau khu công nghiệp ỉu xìu cứ như quả bóng bị xì hơi. Chẳng những số vốn đầu tư của các doanh nghiệp cũ không tăng, mà còn giảm, số doanh nghiệp xin cấp phép đầu tư mới cũng... chẳng màng. Đã thế, còn một ít vốn ngân sách nhà nước cấp để phát triển kết cấu hạ tầng rồi cũng cạn dần, cạn dần... Đứng trước bài toán khó, vị lãnh đạo địa phương kia bèn phải hạ mình để mời những người quản lý khu công nghiệp của cái thời “hoàng kim” cũ ra gỡ rối. Nhưng nghe đâu “hữu thỉnh”, mà “vô đáo!”. Đến lúc đó, mọi sự có lẽ không nói ra ai cũng đã biết. Tưởng là ngon, cho con em mình vào để “lướt sóng” lập công, nhưng lại bập phải “quả đắng”. Kết cục là, đất của nông dân thì đã lấy, mấy năm nay bị bỏ hoang. Đóng góp cho GDP địa phương tuy có tăng chút đỉnh, nhưng chưa thể gọi là đủ để nuôi số nông dân đã bị thu hồi đất, chưa nói tới làm tăng thu nhập của người dân địa phương. Vậy là, câu chuyện lướt sóng cán bộ như đã kể trên đây cũng bị kẹp, chẳng khác nào như hiện tượng bị kẹp cổ phiếu trong đầu tư kiểu “lướt sóng” trong chứng khoán. Chỉ khác là ở chỗ, đầu tư chứng khoán mà bị kẹp thì có cách chuyển sang “đầu tư dài hạn bất đắc dĩ”, nghĩa là cứ để thế chịu ngâm vốn và chờ cho khi nào thị trường hồi phục, có lãi thì mới bán. Còn trong công tác cán bộ mà lướt sóng kiểu đó thì ... chờ cái gì?, hay chỉ làm hỏng cán bộ và “có hại cho dân” thôi!./.

Tôn trọng và tin cậy

Tôn trọng và tin cậy là một đề tài kinh điển, là anh em sinh đôi đáng yêu và không thể chia cắt; là đạo đức tốt đẹp không thể thiếu trong quan hệ hợp tác giữa người với người. Ai có và biết vận dụng khôn khéo đạo đức tốt đẹp này cũng sẽ được người khác tôn trọng và tin cậy, khiến sức liên kết của mình mạnh mẽ hơn hết bao giờ, cuộc giao lưu và hợp tác thuận lợi cũng như nhu cầu được thỏa mãn tốt hơn bao giờ hết. Ở một doanh nghiệp, đơn vị, chúng ta thường xuyên phải xử lý các mối quan hệ và sự việc với các thành viên. Giữa các thành viên tuy rất thân quen với nhau nhưng khi xử lý công việc mới thấy phức tạp và rối bời, đa dạng và tế nhị của chúng. Cung cách ứng xử bằng thái độ như thế nào sẽ gặt hái kết quả như thế ấy. Trong giao tiếp, chỉ khi nào các bên tin cậy lẫn nhau mới có thể sinh ra lực mạnh nhất; tỵ hiềm, nghi kỵ lẫn nhau chỉ dẫn đến xa cách, bằng mặt không bằng lòng. Tôn trọng nhau, mới có thể chung lưng đấu cật, coi thường khinh bỉ nhau chỉ có thể mỗi người một ngả, thậm chí quay lưng lại nhau. Người Trung Quốc nói, bản thân chữ Người (?) đã ngụ ý sự nâng đỡ nhau, cái nền tảng nâng đỡ nhau đó, chính là sự tôn trọng và tin cậy lẫn nhau. Tin cậy có thể ví như dầu bôi trơn, tôn trọng tức là động cơ cỡ lớn, kéo con người nhịp nhàng tiến lên. Đánh mất tôn trọng và tin cậy, dựa vào cái gì để vãn hồi mối quan hệ? Giữa các thành viên không còn sự tôn trọng và tin cậy sẽ rơi vào bãi lầy của sự cô đơn, thất bại, thậm chí mất hút trong rừng hoang bất lực và sụp đổ. Phát triển quan hệ giữa các thành viên trong doanh nghiệp, đơn vị như thế nào, được quyết định bởi cách hành xử, vận dụng tôn trọng và tin cậy. Mỗi thành viên cảm thấy mình được các thành viên khác tôn trọng và tin cậy là rất quan trọng. Nếu anh không tin cậy tôi, dù anh cho tôi bao lợi lộc, thì tôi vẫn cảm thấy áy náy, cảm thấy mình bị nghi ngờ, bị tổn thương, thậm chí mất đi mặt sáng giá nhất của nhân cách, vị thế tồn tại của tôi. Mỗi người chỉ có thể nhận được tình yêu bằng cách mình dâng tặng cho người khác tình yêu, dù giữ chức vụ cao hay thấp, dù tôi là giám đốc anh là công nhân. Do đó, muốn giành được sự tôn trọng và tin cậy của người khác, thì trước hết mình phải là một nhân cách thành thật và lương thiện. Điều này rất quan trọng. Khi cộng sự, nếu hai thành viên không tin cậy nhau làm sao có thể chân thành với nhau, thắt chặt quan hệ với nhau. Cho nên, tôn trọng và tin cậy là tiền đề dỡ bỏ phên dậu tâm lý giữa các thành viên, là cơ sở của sự bình đẳng cần có, là bảo đảm để cỗ máy vận hành trơn tru, để mỗi người suy nghĩ và hành động vì người khác, vì sự phát triển của cộng đồng và vì danh dự của chính bản thân mình! Mỗi thành viên có vị trí, chức năng, nhiệm vụ riêng của mình nhưng tôn trọng các thành viên khác là tôn trọng mình. Ai cũng có cái khó của mình, tin cậy người khác là tin cậy mình. Tôn trọng và tin cậy là nhân tố khích lệ, là sức mạnh to lớn vô hình, nó có thể thay đổi nhận xét của chúng ta với mỗi người, với cuộc đời và sự nghiệp chung. Trong các mối quan hệ ở một doanh nghiệp, đơn vị, chỉ có tôn trọng và tin cậy không thôi thì chưa đủ. Nhưng, thiếu hoặc không có chúng, thật là khủng khiếp. Trong trái tim các thành viên, tin cậy là ánh mắt khích lệ, sưởi ấm tâm hồn, tôn trọng là mảnh đất phì nhiêu, nuôi dưỡng sự sinh tồn và phát triển của doanh nghiệp, tất nhiên cả của mỗi thành viên, mỗi công nhân và người lao động.

Chân ngắn, chân dài (!)

Theo tiếng đồn về làm kinh tế giỏi, chúng tôi về xã X. Đã nửa tiếng dần trôi... Rồi bốn mươi lăm phút trôi vèo... Đồng chí Bí thư Đảng ủy vẫn say sưa “trình diễn” bằng miệng, bằng tay vô cùng cao hứng về những thành tựu phát triển kinh tế “vượt bậc” của xã trong mấy năm qua, thậm chí xem ra không ít lần khoái trá. Nào thì những nhận định “tăng trưởng nhảy vọt”, “đột phá mạnh mẽ”, “tập trung dứt điểm”; nào thì những con số đẹp lung linh (như được đánh bóng), xúng xính, điểm tô, phụ họa..., khiến chúng tôi phải xin lỗi dùng máy ghi âm, vì không ghi chép kịp. Và rồi tràn một tiếng đồng hồ... Đồng chí ấy vẫn thăng hoa thăng hoa, tưởng như không ai cản nổi (và cũng không thể ngắt lời, vì lịch thiệp), nếu như không có tiếng “xoạch” vọng ra từ chiếc máy ghi âm báo hết pin, khiến đồng chí dừng lại. Tôi xin lỗi và hỏi nhẹ: - Thưa đồng chí Bí thư, chúng tôi rất mừng và chia vui với những thành tích phát triển kinh tế của xã nhà, như đồng chí báo cáo. Xin đồng chí cho biết, cùng với sự phát triển như thế, thì xã nhà quan tâm tới vấn đề phát triển văn hóa ra sao? Một phút lặng đi, có lẽ vì câu hỏi đột ngột lại ngoài vấn đề kinh tế, nhưng đồng chí Bí thư đằng hắng và như... lấy đà: - Báo cáo các đồng chí, rất tốt ạ. Phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao liên tục phát triển cả về bề rộng lẫn chiều sâu. Chúng tôi hết sức quan tâm đầu tư cho lĩnh vực vô cùng quan trọng này. Tôi hỏi thử hai câu: - Xã ta có bao nhiêu di tích văn hóa - lịch sử, vì tôi biết quê mình xưa nay vốn là đất học, lại là vùng quê cách mạng mà? Bảy thôn mình đều có sân thể thao, có nhà văn hóa, có đội văn nghệ chứ ạ? Đồng chí ngập ngừng và gương mặt chợt đỏ lên như vừa nhấp rượu: - Xin lỗi đồng chí, chúng tôi cũng chưa kịp thống kê, mà các thôn tắc trách quá, cũng chưa báo cáo thật kỹ. Để chữa thẹn cho câu hỏi dường như đặt không đúng lúc cần hỏi, tôi đề nghị đồng chí cho phép về thắp hương Đền Cụ Trạng ở thôn Trung, cách trụ sở Đảng ủy xã chừng tám trăm mét. Quả tình, lòng tôi chưa hết trĩu nặng từ phòng làm việc, bước ra đường, chạm ngay phải đoạn nước ngập lênh láng, nồng nặc mùi hôi, từ làng nghề thải ra, khiến cho đoàn người đưa ma và chúng tôi phải loay hoay tìm lối tránh. Vượt qua một đống rác thải đủ loại to chình ình gần bằng đống rạ, đồng chí Bí thư vẫn hồn nhiên: - Đám ma cụ Trung, người giàu nhất thôn Hạ đấy, anh ạ. Tôi chưa kịp đáp lời, thì những tiếng xầm xì của mấy cụ già đưa đám vọng lại, tưởng như làm trùng cả ngọn gió mùa đông bắc: - Giàu có thế mà làm gì! Chết mà con cháu chả đứa nào muốn khênh, đâm ra phải đi thuê mấy đứa cửu vạn khênh ra đồng đới! Gió thốc càng lạnh. Nhưng dường như lòng tôi còn tê tái, se sắt lại hơn, vì buồn! Và càng se sắt lạnh và trĩu nặng hơn, vì cứ tưởng rằng khi kinh tế xã phát triển thì dân trí, văn hóa cũng phát triển theo; khi xã đã giàu lên, không còn hộ đói nghèo, thì sự kém văn hóa sẽ mất đi cùng với sự nghèo đói! Đồng chí Bí thư chợt lặng người đi, và nắm chặt lấy tay tôi, như đang nói lời xin lỗi. Tôi hiểu và thầm chúc cho đồng chí và xã X. sẽ đi lên vững chãi, nhưng không phải bằng đôi chân khập khiễng, một ngắn, một dài! Và tôi tin điều đó sẽ thành sự thật, qua hơi nồng ấm, khẽ run run tỏa ra từ bàn tay đồng chí mỗi lúc một nắm chặt lấy tay tôi./.

Vất cá rô, vồ săn sắt

Tục ngữ có câu: "Bỏ con săn sắt, bắt con cá rô", bỏ ra con mồi nhỏ để bắt được con cá to hơn. Đó là lẽ thường tình. Nhưng trên thực tế, có không ít trường hợp ngược lại. Hẳn mọi người còn nhớ, cách nay ngót gần 20 năm, có câu chuyện một vị đại diện của hãng hàng không lớn của nước ngoài tại Việt Nam đã sử dụng con bài gây khó dễ cho khách hàng mua vé đặt chỗ trên các chuyến bay của hãng. Mua vé thì dễ, nhưng đăng ký được chữ OK, nghĩa là đặt được chỗ để bay thì rất khó. Lý do mà mọi khách hàng đều gặp đó là "hết chỗ". Vậy, để có chỗ thì khách hàng phải tìm cách móc ngoặc với vị "tổng quản" này, có người phải "biếu quà", gọi là cám ơn anh đã dành chỗ cho em, ít cũng "một tờ xanh", nhiều thì tùy theo tính chất bức xúc và cả túi tiền gọi là "tấm lòng" của hành khách. Nhưng sau một thời gian, cái quy luật của sự đời, "cái kim trong bọc" ấy rồi cũng đã đến ngày lòi ra. Nhiều người phản ảnh, tại sao đăng ký chỗ thì rất khó, thế mà máy bay vẫn trống chỗ, có khi tới cả một vài chục, là chuyện thường gặp. Một người không biết tính nhẩm cũng đã có thể thấy được, con cá rô bị buộc làm vật hy sinh ở đây là doanh thu, là lợi nhuận của hãng hàng không trong câu chuyện trên. Nhưng con săn sắt bắt được, là tiền quà biếu của hành khách, thì vào túi cá nhân "tổng quản". Sự việc bị phát lộ, và điều hiển nhiên là vị đó bị buộc thôi việc. May mà lúc đó, Luật Chống tham nhũng chưa ra đời. Mới đây, lại nổi lên câu chuyện rằng, có vị "tổng quản" ngân hàng cũng hành xử bằng những "chiêu bài" tương tự. Khách hàng vay tiền để lo đầu tư, tổ chức sản xuất, kinh doanh, góp phần cho tăng trưởng chung của nền kinh tế, lo tạo công ăn việc làm cho người lao động, thì lại rất khó tiếp cận vốn vay của các ngân hàng. Bởi vậy, muốn vay được tiền doanh nghiệp phải lo lót các “tổng quản” để được làm thủ tục suôn sẻ, được giải ngân ngon lành, giải ngân nhanh.... Nhà nước tìm mọi cách, các đại biểu Quốc hội cũng lo đủ điều để chống nạn cho vay nặng lãi, nạn “tín dụng đen”. Nhưng mấy ai tưởng tượng được rằng “tín dụng đen” vẫn nằm ngay trong "tín dụng trắng" (công khai). Chuyện là, ngân hàng huy động được tiền mà không cho vay để đầu tư sinh lãi thì ngân hàng sẽ không có doanh thu, không có lợi nhuận. Nhưng một vài cán bộ tha hóa đạo đức đã đang tâm cái lẽ thường tình đó. Gây khó dễ cho khách hàng với mục đích đen tối là được con cá săn sắt vào túi cá nhân, còn chuyện để mất đi con cá rô, mà thậm chí quy mô lớn đó có thể là con cá quả, thì... mặc kệ ai. Trong lúc doanh số của doanh nghiệp, hay của ngân hàng là thu nhập, việc làm, là cuộc sống của hàng trăm, hàng ngàn người lao động của cả ngân hàng lẫn doanh nghiệp đang cần mẫn hằng ngày vì sự phát triển chung của đất nước. Không cần nói gì thêm nữa, thì nhiều người cũng đã thấy được đó là những cái "quái thai" xuất hiện trong cuộc sống thường nhật. Nhưng vấn đề là ở chỗ, làm sao để những tệ nạn đó phải bị công luận lên án, tẩy trừ, không còn đất để sinh sôi, nảy nở,... thì mới triệt được tận gốc rễ của nó, làm cho cuộc sống đi vào quỹ đạo của sự văn minh, lành mạnh, trong sáng và minh bạch.q

Lan tỏa ngược

Người xưa có câu: Muốn dạy người ta, hãy dạy mình trước đã. Bác Hồ nói: “Muốn giáo dục nhân dân làm cho mọi người đều tốt thì cán bộ, đảng viên phải tự giáo dục và rèn luyện hàng ngày”. Người xưa có câu: Muốn dạy người ta, hãy dạy mình trước đã. Bác Hồ nói: “Muốn giáo dục nhân dân làm cho mọi người đều tốt thì cán bộ, đảng viên phải tự giáo dục và rèn luyện hàng ngày”. Trong Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, điều chúng ta mong muốn là phong trào ngày càng mở rộng và phát triển: từ cấp trên xuống cấp dưới, từ trong Đảng ra ngoài nhân dân, từ cán bộ chủ chốt trong bộ máy lãnh đạo và công quyền đến quần chúng đông đảo. Kiểm điểm ba năm thực hiện Cuộc vận động, có sự đánh giá như sau: Kết quả bước đầu quan trọng của cuộc vận động cho thấy, những người tốt, việc tốt, tập thể và cá nhân điển hình tiêu biểu học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh ngày càng nhiều hơn, sức lan tỏa ngày càng rộng. Đánh giá ấy phản ánh đúng thực tế cuộc sống và tạo thêm niềm tin. Duy có một câu hỏi nhỏ được đặt ra về “sức lan tỏa”. Ở địa phương này hay đơn vị nọ, người ta hỏi: Lan tỏa theo chiều nào? Từ lĩnh vực nào đến lĩnh vực nào? Từ ai ra ai? Lấy việc chống lãng phí, thực hành tiết kiệm làm thí dụ. Đảng bộ X. họp kiểm điểm và nhận định: Phong trào tiết kiệm địa phương ta tốt lắm. Cơ sở nào, ngành giới nào cũng có những tấm gương. Chị em phụ nữ lập “quỹ hỗ trợ người nghèo”, ngày này qua ngày khác, kẻ dăm bảy trăm, người đôi ba nghìn đồng bỏ vào ống tre hay con lợn đất, thế mà mấy tháng một lần gộp lại cũng thành tiền triệu. Nhiều em bé học sinh bớt một phần quà sáng để dành tiền giúp bạn mua sách học. Một gia đình nông dân tự nguyện hiến cho xã một khu đất lớn để xây trường học cho trẻ em. Vân vân và vân vân. Chỉ tiếc là cán bộ, đảng viên chúng ta chưa thật gương mẫu. Nhiều đồng chí vẫn còn tiêu xài lãng phí, chỉ biết lo cho lợi riêng mà không nghĩ đến lợi chung. Trong khi các đối tượng chính sách nhận thêm tiền trợ cấp mỗi tháng dăm, bảy chục nghìn đồng đã lấy làm mừng thì ta tiệc tùng, lễ hội, chi ra hàng chục, hàng trăm triệu đồng mà không thấy xót. Bí thư đảng ủy thành khẩn: Từ nay chúng ta phải học tập quần chúng mà sửa mình. Có đồng chí hỏi: Như vậy là lan tỏa ngược à? Đúng. Đây là lan tỏa ngược nhưng là lan tỏa ngược tích cực. Chúng ta ủng hộ hết mình sự lan tỏa xuôi nhưng không sợ mà phải hoan nghênh sự lan tỏa ngược. Chỉ sợ là sợ rằng, cán bộ, đảng viên chỉ biết hô hào người khác làm mà tự mình không làm, chỉ lớn tiếng tung hô những người tốt, việc tốt mà tự mình không chịu học và làm theo những tấm gương mình đã tung hô./.

Động cơ thông tin

Cơ quan quản lý báo chí nhận được từ phía bạn đọc một bức thư chất vấn, kèm theo hai bài báo của hai tờ báo khác nhau. Cả hai bài báo đó đều viết về cùng một chủ đề, cùng một địa phương và vào cùng một thời điểm. Chủ đề chung là: xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới ở miền núi. Cơ quan quản lý báo chí nhận được từ phía bạn đọc một bức thư chất vấn, kèm theo hai bài báo của hai tờ báo khác nhau. Cả hai bài báo đó đều viết về cùng một chủ đề, cùng một địa phương và vào cùng một thời điểm. Chủ đề chung là: xóa đói giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới ở miền núi. Báo A khen đậm lời về những thành tích đạt được, kèm theo ảnh về những cụm dân cư mới, bệnh xá và phòng học tương đối khang trang. Báo B lại chê hết chỗ nói, minh họa bằng những bức ảnh về các bản hẻo lánh, nhà cửa tồi tàn, dân sống nghèo khổ, đi lại khó khăn, không có chỗ để chữa bệnh và cho trẻ em học hành. Hỏi hai tòa báo thì đều được trả lời: thông tin là chính xác bởi phóng viên của họ đều đến tận nơi, viết và chụp ảnh về những điều mắt thấy tai nghe. Hỏi lãnh đạo địa phương thì được biết: Những gì hai tờ báo phản ánh đều là có thật. Những thông tin cho các báo ấy cũng đều do địa phương cung cấp, và chính các phóng viên trực tiếp phỏng vấn người dân. Chỉ có điều mà các cán bộ địa phương chưa dám tiết lộ. Vì biết báo A là một tờ báo chính trị có uy tín lớn, mỗi thành tích đưa lên mặt báo có thể dẫn đến việc khen thưởng, cho nên khi phóng viên báo A đến tìm hiểu, họ đã đưa đến những nơi có thành tích tốt đẹp. Còn báo B là cơ quan của một tổ chức xã hội có quỹ tài trợ lớn cho những người nghèo, vùng nghèo. Cho nên đối với phóng viên báo B, họ chỉ đưa đến những chỗ lạc hậu và nghèo khổ nhất, cốt sao tranh thủ được sự tài trợ càng nhiều càng tốt. Hóa ra cách thông tin của địa phương cũng "khôn" đáo để. Thảo nào trong quá trình thực hiện Chương trình 135 của Chính phủ, không ít xã thuộc vùng trung du 100% cũng xin được xếp vào diện miền núi. Cũng có xã giao thông thủy bộ đều thuận lợi lại muốn được coi là vùng sâu, vùng xa. Với kết quả đạt được khá ngoạn mục trong nhiều năm phấn đấu, nhiều địa phương tự giác xin rút tên mình ra khỏi diện được hỗ trợ. Trong khi đó, có những địa phương cũng đạt được những thành tích như vậy, nhưng vẫn muốn "ở lại" để tiếp tục nhận được chế độ ưu đãi. Lại có những địa phương làm ăn chẳng ra gì, lại thổi phồng thành tích lên, báo cáo là đã thoát nghèo, cốt để được nhận khen thưởng nhưng lại làm cho dân khổ thêm. Trong phòng chống thiên tai, dịch bệnh, có chỗ thiệt hại ít xít ra nhiều để mong được nhận trợ cấp lớn hơn. Lại có chỗ thiệt hại to thì vo nhỏ lại để che giấu nguyên nhân thật của thiệt hại là do khuyết điểm trong công tác chỉ đạo của chính mình. Báo chí rút ra bài học gì nhỉ? Phải chăng tính chân thật là một tiêu chí hàng đầu? Cần nhìn thẳng vào sự thật, nhưng phải đánh giá đúng sự thật. Sự thật không thể là phiến diện hoặc bóp nặn theo ý đồ chủ quan của người viết. Còn đối với địa phương, cũng xin xem lại động cơ thông tin của mình. Không thể vì chủ nghĩa thành tích hay thực dụng vụ lợi mà đưa ra những thông tin dẫn đến nhận thức sai lệch về cái sự thật của chính địa phương mình./.

Giá như...!

Chiếc xe con giảm dần tốc độ rồi dừng trước cổng, hai cán bộ song song tiến vào gặp gia chủ. Bà chủ nhà chưa kịp mời nước thì đã thấy chiếc xe quay hướng lao thẳng về thị trấn. Khi chiếc xe trở về, lại đỗ đúng chỗ cũ. Bà chủ nhà, rồi chính quyền địa phương ra mời bác lái xe vào, nhưng bác chỉ im lặng. Đến lúc hai cán bộ ra, nói vài câu gì đó... thì bác bảo: “Lãnh đạo bảo tôi đưa các anh đến đây, xong việc lại đưa về, chứ có bảo tôi vào đâu?”. Đương nhiên là có vấn đề trục trặc về quan hệ, giữa bác lái xe và ông chủ nhà - một cán bộ cỡ bự, đã nghỉ hưu, đau ốm bấy lâu, nay sắp về chầu tiên tổ. Ông cha ta có câu: “Nghĩa tử là nghĩa tận”, mà bác lái xe xử sự như thế, hẳn vấn đề không phải đơn giản. Tôi dò hỏi hai anh cán bộ, các anh bảo mới chuyển về công tác ở cơ quan nên không biết. Tôi quyết định hỏi bác lái xe, chắc bác chẳng thể trả lời là không biết, nhưng bác cũng chỉ nói: “Tôi lái xe ở trên công ty, ông ấy là sếp lớn, chẳng có thù oán gì. Nhưng mà, đối với nhiều người khác thì có đấy. Tôi chỉ tức hộ người ta nên mới có thái độ như vậy thôi!”. Bác lái xe chỉ nói vậy, nhưng quan sát từ xa tôi cũng đã hiểu phần nào, suy ra từ những cư xử của ông cán bộ về hưu đối với bà con chòm xóm. Chả là, nhà ông ở cạnh nhà tôi. Nhớ hồi ông mới về hưu, cả xóm tôi ai cũng mừng. Mấy ông già thì mừng vì sẽ có thêm bằng hữu, cùng vui khi có chén rượu, hay vây quanh ván cờ. Lứa thanh niên 16, 17 tuổi chúng tôi còn mừng hơn thế. Ông đã đi khắp nơi, hẳn phải biết nhiều về con người và cuộc sống chốn thành thị, phố phường, ở Tây, ở ta..., kinh nghiệm của người “đi nhiều ngày đàng...”, ắt sẽ rất có ích cho những người sắp bước vào đời như chúng tôi. Bọn trẻ con thì coi ông như một “chú dế mèn cỡ bự”, đã đi phiêu lưu khắp chốn, hẳn là sẽ có một kho tàng chuyện hay... Nhưng tất cả đều vỡ mộng. Ông ngồi lì ở nhà, vợ con ông, ông còn chả buồn nói chuyện nữa là... Ngày ngày, ông uống một chén trà, hút một điếu thuốc - rồi lại hút một điếu thuốc, uống một chén trà..., như thể ông đang phải suy nghĩ về một chuyện đại sự quốc gia rất căng thẳng, mà vẫn chưa tìm được lối ra. Tuy nhiên, cũng có lúc ông đi, nhưng ông đã đi là “đi thẳng”, không rẽ ngang, rẽ dọc, không bắt chuyện với ai, như thể trái đất này đã chia ra hai phần: Phần to là của chung mọi người, còn phần nhỏ là của riêng ông, “bất khả xâm phạm”. Ông không nói chuyện với ai, nên dần dần chẳng còn ai nghĩ đến ông, trừ một lần, một cụ già trong làng bảo: “Có ai nắm được tay từ sáng đến tối đâu”... Cuối cùng, như các cụ bảo “Nghĩa tử là nghĩa tận”, bác lái xe nể mọi người, mà đã chịu vào nhà. Ông cán bộ chừng như đã mệt lắm. Bây giờ thì ông cũng muốn nói rồi, nhưng đến lúc ông muốn nói thì cái sự rắc rối nó mới “lòi” ra. Trong hơn 20 năm nghỉ hưu, lúc nào cũng có thể nói được thì ông lại chẳng nói, còn bây giờ, ông muốn nói nhiều lắm, muốn nói lời xin lỗi cho người ta lượng thứ, muốn nói lời tâm sự cho người ta thông cảm..., nhưng Bút Nam Tào sắp định. Ông muốn nói mà không thể cất lên thành tiếng. Bà con hàng xóm, bạn bè kéo đến thăm rất đông, ai cũng cố hỏi ông vài câu. Ai cũng chân tình với ông, và lúc này, hình như ông cũng muốn chân tình với mọi người lắm. Ông nhìn lớp thanh niên, lại nhìn những người trung niên, rồi khẽ rung rung cái môi..., rồi thở dài. Có lẽ, ý nghĩ cuối cùng trong cuộc đời của ông lúc này là: “Giá như người ta ai ai lúc còn trẻ, cũng biết rõ được tâm trạng của mình lúc hấp hối nó như thế nào... nhỉ!”.

Sao trước kia không...

Một buổi chiều đang đi dạo ở công viên, tôi gặp lại ông cán bộ lãnh đạo cũ của công ty. Đang định tìm cách tránh mặt thì ông đã gọi: - Chào anh bạn! lâu lắm mới gặp. Tôi đành phải bất đắc dĩ trả lời: - Chào sếp, anh có khỏe không, cũng lâu rồi mới gặp sếp. Tôi không muốn nói chuyện với ông vì biết ông khá rõ khi còn ở cơ quan. Với vai trò phó giám đốc công ty, ông có tiếng không chỉ khôn khéo biết làm vui lòng cấp trên và vừa lòng cấp dưới... mà cái chính là ông biết “ngậm miệng ăn tiền” hay “gió chiều nào che chiều ấy” và tích cực “vun vén cá nhân”. Không để tôi nói lời nào sếp cũ tiếp luôn: - Tình hình cơ quan thế nào? Vẫn tốt chứ? Tôi trả lời cho qua chuyện: - Vẫn thế, anh còn lạ gì... không có gì thay đổi lớn lắm! “bình thường như đường và sữa”. Ông liền tranh thủ nói thật nhanh như sợ tôi chạy mất: - Mình nghỉ hưu rồi thế là xong, còn các cậu ở lại thì chắc còn nhiều chuyện phải bàn đấy, mình ở cơ quan lâu rồi, mình nắm khá rõ... Rồi ông bắt đầu nào là công lao của ông với công ty không hề nhỏ chút nào, lẽ ra ông phải được quan tâm giúp đỡ nhiều hơn, đằng này chỉ khi năm hết tết đến ông mới được lãnh đạo thăm hỏi tặng quà... nào là lẽ ra cơ quan phải chú ý hơn nữa đến công tác tổ chức, đặc biệt chú ý đề bạt những người có tài có đức, nào là cơ quan nên chú ý nâng cao đời sống cho anh em, vì so với một số nơi khác, cơ quan hiện có rất nhiều lợi thế; nào là cần tăng cường dân chủ ở cơ sở hơn nữa vì đây là động lực để phát triển và để thực hiện đại đoàn kết; hoặc là cơ quan nên thực hiện tốt hơn nữa việc chống tiêu cực như tham nhũng, quan liêu; hay là những cán bộ lâu năm, những chuyên gia giỏi phải có chế độ ưu đãi đặc biệt để gìn giữ phát huy người tài, tránh tình trạng đề bạt cán bộ chỉ chú ý bằng cấp, chức vụ mà sao nhãng chuyên môn; nào là lớp cán bộ hiện thời năng lực hơi yếu so với thời ông. Đáng ngại là họ ít lo cho tập thể mà chỉ lo thu vén cá nhân. Ông còn chê lãnh đạo này trách lãnh đạo kia là kém phẩm chất, năng lực không nên được đề bạt vì làm thế không có lợi cho tập thể. Hay nhiều điều, nhiều việc cơ quan làm hiện nay là bất hợp lý... Tôi nghe phát chán liền tìm cơ hội cắt lời ông: - Ôi đúng, thật là đúng, nếu làm được như những điều anh nói thì tốt quá, cơ quan chắc là hoành tráng lắm. Có điều sao lúc anh còn đương chức, đương quyền anh không nói những điều như thế, hay ra sức làm như anh nói để cho cơ quan phát triển?... Hình như nhận thấy điều gì đó không ổn, ông đỏ cả mặt ấp úng. - Ừ thì đúng vậy, lúc ấy cũng có cái khó, về hưu mới có thời gian suy nghĩ cho chín (!) vả lại cậu cũng biết, với người Việt Nam mình vốn “dĩ hòa vi quý” cho nên có nhiều điều muốn nói cũng phải im lặng, cho êm chuyện... Tôi thấy thế bèn nói luôn: - Thế sao bây giờ anh không “dĩ hòa vi quý” luôn cho xong đi còn nói ra làm gì nữa. Anh nghỉ hưu rồi vui vẻ cho qua mọi chuyện, vương vấn chuyện đó làm gì cho đau đầu. Em cũng chỉ là nhân viên quèn thôi mà, anh nói với em những chuyện đó có ăn nhằm gì đâu. Ông có vẻ ngượng ngùng vì cách nói thẳng thắn của tôi, ông đành trả lời cho qua: - Ờ thì nói cho vui thôi chứ mình nghỉ rồi, chỉ tiếc cho các cậu đang làm việc, giá mà cơ quan khá lên thì đời sống cũng sẽ khá hơn, vui vẻ hơn, đoàn kết hơn... Thôi nhé, lúc nào rảnh qua mình uống nước anh em mình tâm sự. Thế là ai đường nấy đi. Nhưng nỗi bức bối theo tôi về đến tận nhà và còn đeo đẳng một thời gian dài nữa. Bởi một lẽ, khi đương chức đương quyền ông thường quên hết anh em bạn bè, lao vào tìm lợi ích riêng tư, chỉ khi nghỉ hưu mới hăng hái “đấu tranh”, “chống tiêu cực”, “góp ý” bới móc chê bai một số lãnh đạo đương nhiệm... mà thật ra tình hình công ty hiện cũng có phần ông “gây dựng” nên chứ phải đâu rơi từ trên trời xuống (?). Vậy khi góp ý họ nên có trách nhiệm nếu không như vậy phải những người nghe dễ bị kích động thì tác hại thật khó lường.

Bài học từ hai câu chuyện ngụ ngôn

Trong cuộc sống, không hiếm người vẫn thể hiện sự yêu ghét của mình theo... quyền lợi cá nhân (chứ hoàn toàn không xuất phát từ một tiêu chí đạo đức nào). Mà quyền lợi cá nhân thì nhiều lúc cũng bị ảnh hưởng theo tình thế khách quan, bởi vậy mà sự khen chê của họ cũng trở nên... lung tung, thiếu nhất quán. Chuyện thứ nhất: Vì sao dân gian ta, khi chê trách một trường hợp "kém thông minh" nào đó, thường nói "dại như vích". Câu chuyện sau đây (trong kho tàng truyện ngụ ngôn Việt Nam) chính là nguồn gốc của câu thành ngữ đó: Vích là một loại rùa biển, thường hay làm tổ ở ven biển. Một hôm, có con vích nằm phơi nắng trên bãi cát. Một người đi qua trông thấy bèn rón rén tiến đến, tìm cách để bắt. Người ấy quăng dây thòng lọng thít chặt lấy một chân vích. Con vật giật mình, thụt đầu vào trong mai. Khi người nọ kéo vích vào đất liền, thì con vích cố lấy sức kéo ngược lại ra biển. Người nọ càng kéo vào, vích càng kéo ra. Cứ thế, cuối cùng con vật kéo tuột cả dây, trốn xuống biển. Người nọ "bại trận", tức lắm, song nhờ đó mà biết được một "đặc điểm" của vích. Hôm sau, chờ cho vích lên bãi cát phơi nắng, người nọ lại quăng dây thòng lọng thít chặt lấy chân vích như trước. Vích thấy vậy vội thụt đầu vào trong mai. Khác với hôm trước, người nọ cố sức kéo vích ra phía biển, còn con vật thì vẫn khờ khạo như lần trước - cố vùng vẫy theo hướng ngược lại. Người nọ càng làm bộ kéo vích về phía biển, vích càng cố kéo về phía đất liền. Khi thấy vích đã vượt qua bãi cát vào sâu trong đất liền, người nọ liền trói nghiến vích lại mang về. Câu chuyện thứ hai: Có con nhện và con gián cùng sống trong một ngôi nhà. Một hôm nhện bực bõ bảo: - Tôi rất lấy làm không ưa cái ông chủ nhà này. Tôi chẳng làm hại gì ông ta, thế mà cứ hễ thấy tôi chăng cái mạng ở chỗ nào là ông ta ra tay quét bằng sạch. Tôi cầu cho ông ta tan hoang cửa nhà. Gián cãi: - Tôi thì tôi lại thích cái ông chủ nhà này, vì tôi tha hồ chui vào lọ dầu, lọ mỡ mà xơi mà chén cho thỏa thích. Tôi cầu cho ông ta ngày một giàu có để tôi được tha hồ chén dầu, chén mỡ. Quả nhiên, nhà chủ ngày một giàu lên. Và để làm cảnh, mua vui, ông chủ nhà còn rước về một con khướu. Con khướu này đặc biệt thích ăn gián, bởi thế chủ nhà ra sức bắt tìm gián để làm thức ăn cho khướu, đến nỗi đàn gián chết sạch, chỉ còn mỗi con gián độ nọ là trốn thoát. Nhện ẩn mình ở xó bếp, gặp gián bèn hỏi mỉa mai: - Thế nào, độ này bác sống ra sao? Tôi tuy bị phá sạch nhưng chưa đến nỗi bị truy diệt, nhất là không như loại gián nhà bác, chết bởi cái giống chỉ có tài hót mà thôi. Bác còn chúc chủ nhà giàu có hơn nữa thôi? Bác cũng có tài chúc đấy chứ! Gián nghe vậy thì xấu hổ quá, bèn tụt xuống miệng cống trốn. Từ bấy trở đi, loài gián toàn sống chui lủi, không bao giờ dám ló mặt giữa ban ngày ban mặt và ở những nơi thoáng đãng, có ánh sáng. Lời bình: Hiện nay, trong cuộc sống, chúng ta bắt gặp nhiều trường hợp có cách hành xử hoặc quan niệm sống tương tự các "nhân vật" trong hai câu chuyện ngụ ngôn nói trên. Có những người, hễ hệ thống truyền thông chính thống (mà họ gọi là "lề phải") thông tin, đưa ý kiến của những người có chức sắc thế này, thì ngay lập tức, họ có ý kiến thế kia, nghĩa là luôn theo cách ngược lại, bất luận việc ấy đúng sai thế nào, và có thuộc tầm hiểu biết, chuyên môn của mình không. Bởi vậy, muốn họ có ý kiến tán đồng một việc nào đó, lắm khi chỉ cần làm một "động tác giả", nghĩa là để một ai đó có chức sắc lên tiếng phản đối (một việc nào đó), là dễ có thể thu về từ họ những ý kiến... đồng tình. Bài học từ việc xảy ra với con vích ở câu chuyện ngụ ngôn thứ nhất trong trường hợp này vẫn... luôn luôn đúng. Cũng vậy, hiện trong cuộc sống, không hiếm người vẫn thể hiện sự yêu ghét của mình theo... quyền lợi cá nhân (chứ hoàn toàn không xuất phát từ một tiêu chí đạo đức nào). Mà quyền lợi cá nhân thì nhiều lúc cũng bị ảnh hưởng theo tình thế khách quan, bởi vậy mà sự khen chê của họ cũng trở nên... lung tung, thiếu nhất quán. Chỉ có điều, khi thay đổi sự khen chê theo sự ảnh hưởng quyền lợi cá nhân của mình, họ chưa hẳn đã biết... xấu hổ như con gián trong câu chuyện ngụ ngôn nọ./.

Cán bộ làm gì hay không làm gì?

Trong văn chương thường hiểu từ theo ngữ cảnh, nhiều khi một từ đứng riêng độc lập ta không thể hiểu sát và đúng nghĩa; trong một ngữ cảnh cụ thể thì ngữ nghĩa của từ sẽ rõ hơn. Câu hỏi: cán bộ làm gì hay không làm gì?.., có lẽ cũng có "ngữ cảnh" tương tự. Khi đặt vấn đề giảm biên chế hay định phân công thêm cho ai nhiệm vụ mới, rõ ràng trong rất nhiều trường hợp, cán bộ sẽ đều kêu lên: Tôi đang làm giở việc nọ, việc kia, công việc của tôi đang quá tải... Bởi vậy, chọn người để giảm thì có thể làm được, vì nếu không cùng cánh, không "con ông - cháu cha" thì "cắt phạch" một cái là mai gút-bai (goodbye) nghỉ việc. Nhưng để giao được nhiệm vụ mới cho người còn ở lại... e ra không dễ. Trong trường hợp này xác định cán bộ làm gì hay không làm gì?... có lẽ không đơn giản! Đó là ngữ cảnh thứ nhất. Mới đây, trên internet (http://www6.vnmedia.vn) lại có tin, theo số liệu điều tra của phòng tư pháp huyện Quốc Oai, trên tổng số 1,2 vạn người đã mất trong vòng 50 năm qua có tới 4.383 trường hợp chết mà không khai báo, làm giấy chứng tử. Vậy, tất cả số người đã chết này vẫn nằm trong hộ khẩu, là vẫn còn sống, nhưng quyền lợi và nghĩa vụ của họ gần như nằm ngoài vòng quản lý của luật pháp... Chuyện cứ như đùa, nhưng lại là có thật ở ngay sát nách Hà Nội. Trước phát hiện trên, một ông cán bộ cơ sở giải thích ngon lành: "Về khai sinh thì không ai "quên" cả vì khai sinh muộn sẽ bị phạt, còn khai tử thì nhiều người dân cho rằng họ chẳng được quyền lợi gì, đi đăng ký mất công mất buổi nên không ai để ý". Tôi chợt nghĩ, có lẽ luật về vấn đề này nên bổ sung: "ai cũng phải đăng ký khai tử trước khi chết"... may ra mới giải được vấn đề chăng!. Trong ngữ cảnh này, có lẽ cán bộ đã không làm gì, cho dù không loại trừ cả chuyện có trường hợp chính cán bộ cũng đã tham gia vào đoàn người đưa ma những người đã chết mà người nhà không khai báo đó. Lại chuyện nữa, ngay trong một quận nội thành hẳn hoi, ông bạn tôi có cậu con trai sinh năm 1997, đầu năm 2010 bố con nhận được giấy triệu tập khám sức khỏe để làm nghĩa vụ quân sự. Dấu son đỏ của Ban Chỉ huy quân sự quận hẳn hoi. Nhận được giấy báo đó, cả nhà được một phen lăn ra cười "thằng cu con đi bộ đội". Nhưng ông bố, vì hiểu chút pháp luật hơn nên nghĩ sâu xa. Nếu không đi khám là chống lệnh nghĩa vụ quân sự. Chống lệnh nghĩa vụ quân sự là vi phạm pháp luật. Vi phạm pháp luật là có thể bị tước quyền công dân... như chơi. Đừng để có quyết định của tòa án rồi mới kiện thì có mà "kiện củ... khoai", có thắng được thì cũng rất tốn kém. Thôi đành lo trước khi "nước đến trôn" vậy! Ông đành đi kêu. Gọi lên Ban Chỉ huy quân sự quận thì được trả lời rằng, chúng cháu viết giấy gọi là theo báo cáo từ tổ dân phố về số nam thanh niên đến tuổi. Ông bạn tôi "ngoặc" lại, nhưng con tôi chưa đến tuổi, chính quyền lại quản lưu khai sinh của từng con người theo hộ khẩu tại sao lại sai lệch như vậy. Trả lời rằng, số liệu khai sinh bên công an nắm, Ban Chỉ huy quân sự quận không nắm bác ạ!. Ông bạn tôi về hỏi Tổ trưởng dân phố. Câu trả lời là: Đúng rồi! Con bác làm gì đã đến tuổi, - một cách thản nhiên. Nhưng câu sau mới là câu chốt: Việc này cô tổ phó làm, tôi không nắm được. Ông bạn tôi lại sang gặp cô Tổ phó tổ dân phố. Sau một hồi trình bày của ông bố đương sự, thì câu trả lời là: à thế à, tao tưởng (nói rất chân tình) con nhà mày đến tuổi rồi, vì thấy nó lớn lớn!". Trong ngữ cảnh này, có lẽ bạn đọc cũng như chính tác giả bài này, thiết nghĩ cán bộ không làm gì..., có khi lại còn tốt hơn! Hệ thống quản lý đã được xây dựng quy mô từ Trung ương đến thôn, bản, làng và tổ dân phố. Ngõ nào cũng có tổ dân phố quản, xóm nào cũng có trưởng thôn quản, đảng viên thì đều có khắp cả các đầu làng - cuối phố. Thế mà khâu quản lý con người lại để xảy ra những chuyện đáng tiếc như vậy. Cơ sở mà như vậy, thử hỏi, có công minh? Chúng ta hoàn toàn có thể làm một phép suy diễn, đại loại như câu chuyện đến tuổi rồi mà bà tổ dân phố lại "cảm thấy" còn nhỏ chưa đủ để thực hiện nghĩa vụ quân sự thì sao đây!?. Chưa nói rất có thể còn có nhiều chuyện "lắt léo" khác! Không chừng.../.

Khi cấp dưới không “dám nói”!

Nhân buổi sinh hoạt dân chủ, anh K, người vừa được bổ nhiệm làm thủ trưởng cơ quan A, khuyến khích cấp dưới góp ý kiến thẳng thắn cho công tác lãnh đạo, điều hành của cấp trên. Gần chục ý kiến của cấp dưới đã phát biểu nhưng cũng chỉ xoay quanh một số điểm yếu chung chung. Anh động viên, gợi ý rồi chuyển sang tha thiết kêu gọi, khẩn cấp yêu cầu...nhưng các ý kiến của cấp dưới vẫn...lòng vòng mấy chuyện “biết rồi, khổ lắm, nói mãi”. Điều mà thủ trưởng mong muốn là cấp dưới nhìn thẳng, nói thật những tiêu cực nổi cộm đang cản trở sự phát triển của đơn vị thì chẳng ai dám nói. Vì vậy, khi kết luận, anh nói: - Tôi có cảm giác là các đồng chí vẫn e dè, nể nang, ngại ngùng chưa dám nói hết, nói thẳng những suy nghĩ của mình. Điều này không tốt và như vậy thì rất khó hy vọng tìm ra bước phát triển đột phá của đơn vị trong thời gian tới. Tôi mong rằng, trong lần sinh hoạt tới, các đồng chí sẽ thay đổi, có nhiều góp ý thẳng thắn cho lãnh đạo đơn vị. Là bạn của K, nên khi nghe anh kể như vậy, tôi tâm sự: Những tồn tại, yếu kém của cơ quan cậu không phải cấp dưới không biết mà là không dám nói. Trước đây, đã có nhiều ý kiến thẳng thắn góp ý cho lãnh đạo, chỉ huy cơ quan nhưng rồi người góp ý thì bị ghi tên vào “sổ đen”, còn những yếu kém của cơ quan thì vẫn...nguyên như cũ. Theo tớ, để tạo niềm tin cho cấp dưới, cậu cứ mạnh dạn khắc phục những điểm yếu mà người tiền nhiệm để lại. Nghe tôi nói, K bày tỏ: “Khổ lắm, người tiền nhiệm của tớ là anh Q. Bây giờ anh ấy vẫn đang công tác, lại là cấp trên của tớ. Tớ đã nghĩ tới điều này nhưng vẫn chưa dám quyết. Vì nếu tớ “sửa sai” ngay thì sợ anh Q giận, cho là cố tình “hạ thấp” anh ấy, nên cũng đành chờ một thời gian nữa mới xem xét”. Thì ra là K cũng không dám “nói thẳng, nói thật” với cấp trên của mình. Tôi viết mẩu chuyện này tâm sự cùng bạn đọc, cũng mong K hiểu rằng: Nếu bản thân người chỉ huy không dám “nói thẳng, nói thật” thì cũng đừng hy vọng cấp dưới sẽ “nói thẳng, nói thật” với mình./.

Về hưu

Cái tâm và trách nhiệm của người đứng đầu luôn có vai trò quyết định. Nếu anh làm bí thư, làm chủ tịch, làm giám đốc, hiệu trưởng… mà nghiêm, quyết đoán, xử lý đúng mọi việc, luôn vì lợi ích tập thể và sống có tình với đồng chí, đồng đội, với dân, với học trò thì mọi việc dù có khó đến mấy cũng giải quyết được hết. 1. Mấy ngày tết Tân Mão vừa rồi, nhà ông B luôn có nhiều người đến thăm. Cả khu phố tôi ai cũng ngạc nhiên vì kể từ hồi còn đương chức bí thư một huyện cho đến nay, tuy đã nghỉ hưu gần chín năm nhưng năm nào cũng vậy, không đợi đến dịp tết đến, xuân về, thường ngày ông vẫn hay bận bịu chuyện tiếp khách. Lo cho sức khỏe của chồng, bà vợ ông thường nhắc khéo: - Anh em, bà con có đến chơi thì mình cũng liệu mà nói chứ. Cứ trò chuyện tràng giang đại hải rồi uống nước trà đặc hoài thì sức nào chịu nổi? Ông cười nhỏ nhẹ: - Người ta có quý, có thương mình thì mới đến hỏi thăm này nọ. Với lại, nghe kể chuyện của huyện có nhiều cái hay, cái mới, tôi thấy mình như khỏe hơn, bà à! Là chỗ hàng xóm khá gần gũi, một lần ngồi uống nước với ông, tôi thắc mắc: - Anh Sáu “về vườn” lâu rồi mà coi bộ thiên hạ vẫn còn quấn quýt lắm, sao vậy ta? Ông B cười nhỏ nhẹ: - Chắc cậu muốn nhắc câu ca dao “Còn duyên kẻ đón người đưa. Hết duyên đi sớm về trưa một mình” chớ gì? Hay là “Còn bạc còn tiền còn đệ tử. Hết cơm hết rượu hết ông tôi” của Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm? Rồi ông kể: - Hồi tôi được tăng cường về làm bí thư huyện ấy, tình hình mệt mỏi lắm, cậu ơi! Cả Thường vụ Huyện ủy, Thường trực ủy ban không ai chịu ai, đơn thư khiếu nại, tố cáo gởi đi tràn lan. Được sự chỉ đạo sát sao của tỉnh và cộng với nỗ lực cá nhân, dần dần, tôi và tập thể lãnh đạo Huyện ủy, ủy ban ổn định được tình hình. Những cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực được bố trí đúng nơi đúng việc, anh chị nào “ăn như rồng cuốn, nói như rồng leo, làm như mèo mửa” nếu nhắc nhở, giáo dục nhiều mà không chuyển thì xin mời đi chỗ khác mà thi thố... Những năm ở huyện, tôi luôn cố gắng sống thẳng thắn, trung thực, minh bạch và nỗ lực hoàn thành tốt nhất vai trò bí thư của mình. Có lẽ vì thế nên tập thể thường vụ, thường trực rồi cả Huyện ủy, ủy ban, lãnh đạo Mặt trận, các ban, ngành, đoàn thể của huyện, cán bộ chủ chốt các xã thấy vậy mà đồng tình, ủng hộ chăng? Từ thực tiễn công tác, tôi nghiệm ra rằng, cái tâm và trách nhiệm của người đứng đầu luôn có vai trò quyết định. Nếu anh làm bí thư, làm chủ tịch, làm giám đốc, hiệu trưởng… mà nghiêm, quyết đoán, xử lý đúng mọi việc, luôn vì lợi ích tập thể và sống có tình với đồng chí, đồng đội, với dân, với học trò thì mọi việc dù có khó đến mấy cũng giải quyết được hết. Hôm mồng hai tết, bí thư huyện vô thăm, thông tin: Em xin báo để anh Sáu mừng là đội ngũ cán bộ chủ chốt của huyện mình nhiệm kỳ này thuộc hàng trẻ nhất tỉnh, hầu hết đã qua đào tạo cơ bản, nhiều đồng chí năng lực công tác rất tốt. Em tin sắp tới, huyện mình sẽ có nhiều đột phá tiến bộ hơn nữa! Nghe vậy tôi rất vui, cậu à! Cán bộ mà trẻ, học hành đầy đủ, làm việc giỏi, nếu có thêm cái tâm sáng thì dân được nhờ, đúng chưa? 2. Do công việc, đã nhiều lần đi đi về về cái huyện mà ông B từng giữ chức bí thư, tôi cảm nhận rất rõ những đổi mới kinh tế - xã hội của vùng đất này hôm nay mà vốn trước kia… tụt hậu nhất tỉnh! Thăm dò cán bộ, người dân, tôi nghe nhiều người nhắc đến ông B với sự trìu mến, tin tưởng. Như vậy, có thể thấy rằng, những tâm sự của ông là thật lòng chứ không phải sự “tô hồng”, “đánh bóng” cho bản thân sau khi đã “hạ cánh an toàn”. Nói đâu xa xôi, nội cái việc ông tuy rời cương vị lãnh đạo huyện đã khá lâu nhưng nay vẫn còn nhiều người đến thăm, trò chuyện, hỏi han…thì quả là hạnh phúc. Bởi vì, có thấy, có biết, có nhớ cái tình, cái tâm của ông thì người ta mới ghé thăm, còn không thì hơi sức đâu. Mà cái tình, cái tâm của người cán bộ, xét cho cùng, cũng là luôn biết chăm lo, cống hiến tốt nhất cho cộng đồng, cho cái chung ngày càng phát triển tốt đẹp. Thấy tấm gương ông B, tự nhiên tôi giật thột: Mình cũng là cán bộ (tuy be bé) nhưng phải sống, làm việc thế nào để sau này khi đã về nghỉ hưu, bạn bè, đồng nghiệp trong và ngoài cơ quan còn ghé thăm, cùng vui chuyện bên ấm trà thơm?

Xu thời, cơ hội, thực dụng

Chưa bao giờ người ta lại nói nhiều về các từ “xu thời”, “cơ hội”, “thực dụng” như trong mấy năm trở lại đây. “Xu thời” theo nghĩa đen là biết nắm xu hướng, thời thế để hành động cho phù hợp. “Cơ hội” được hiểu là biết tận dụng thời cơ để hành động đạt mục đích, kết quả cao nhất. Còn “thực dụng” vốn có nghĩa là coi trọng tính ứng dụng thực tế. Bản thân các từ đó không có lỗi, nhưng chúng đã bị biến dạng bởi chính những suy nghĩ, hành vi lệch lạc của một bộ phận người trong xã hội. Người “xu thời” hiện nay được biểu hiện dưới nhiều hình, nhiều vẻ khác nhau. Không ít cô cậu thanh niên mới lớn ở thành phố, thị xã, xem phim nước ngoài, thấy người ta nhuộm tóc vàng, đánh son màu tím trên môi thì cũng chạy theo “mốt” gội đầu, “sơn tóc” vàng ệch, tô môi thâm xịt. Một số người “lắm tiền nhiều của” thấy dân nước khác xây dựng những vi-la màu mè thì mình cũng thể hiện sự “sành điệu” bằng cách thiết kế những ngôi nhà “nửa tây, nửa ta” ngất ngưởng, lòe loẹt. Có những cô gái “chân quê” dịu dàng, đoan trang, sau vài năm “đi tỉnh về” cũng “tóc ngắn, quần bò, áo phông” trông thật kệch cỡm. Rồi vị chức sắc này, ông cán bộ nọ thấy người ta có bằng cấp thạc sĩ, tiến sĩ thì mình cũng cố “học”, cố “thi” bằng được lấy tấm bằng để có “cái mác” dán vào “cương vị” cho “oai”, cho... “oách”! Thái độ xu thời thực chất là biểu hiện của sự sùng ngoại, lai căng, tự ti, tự đánh mất mình và cứ tưởng “cái bóng in trên tường to thì chủ nhân là người vĩ đại”! “Thật đáng tiếc! Đó là cơ hội “ngàn vàng” nhưng anh đã không tận dụng được”- Bình luận viên bóng đá trên truyền hình đã bất chợt thốt lên như vậy khi một cầu thủ của ta đã sút bóng trượt cầu môn trong một tư thế rất thuận lợi. “Cơ hội” chỉ xảy ra trong một khoảnh khắc nhất định, thậm chí chỉ trong giây lát mà khó có thể lặp lại tương tự. Tận dụng cơ hội tốt để làm việc nghĩa, việc thiện, việc có ích là cử chỉ, hành động đáng biểu dương và tôn vinh. Tuy nhiên hiện nay, không ít người cố tình lợi dụng những kẽ hở trong hệ thống luật pháp và những sơ hở trong công tác quản lý, điều hành của bộ máy công quyền để làm những việc sai pháp luật, trái đạo đức, lương tâm. Có những kẻ triệt để lạm dụng lúc “tranh tối, tranh sáng” để thu vén lợi ích cá nhân, bất chấp điều hay, lẽ phải và chính nghĩa ở đời. Xuất phát từ “cơ hội” mà sinh ra bao thứ phiền toái: nịnh hót, luồn lọt, tâng bốc nhau “một tấc lên trời”, lôi bè kéo cánh, cục bộ địa phương, nói xấu sau lưng, thậm chí là “ném đá sau lưng”... Từ đó, tư tưởng cơ hội xuất hiện dưới những hành vi, như: thấy sai trái không dám đấu tranh, thấy cái đúng không biết bảo vệ, bao che khuyết điểm, dung dưỡng cái xấu, thậm chí tiếp tay cho cả cái ác... “Thực dụng” là nấc thang kế tiếp của tư tưởng cơ hội. Lấy lợi ích vật chất là cao nhất, coi đồng tiền là “chìa khóa vạn năng” để giải quyết mọi mối quan hệ xã hội, lúc nào cũng muốn “sạch sành sanh vét cho đầy túi tham”... là những biểu hiện của những kẻ thực dụng. Tất nhiên, hành vi thực dụng khi ẩn chứa kín đáo, tinh vi, lúc hiển hiện công khai, lộ liễu và thỉnh thoảng còn biết “cưa sừng làm nghé” hay “đóng rắn giả lươn” để lòe bịp thiên hạ. Thiếu sự coi trọng giá trị nhân phẩm, không đề cao ý nghĩa tinh thần và những nét đẹp văn hóa, đạo đức nên những kẻ thực dụng sẵn sàng “hạ thấp nhân cách” bản thân, bằng “mọi cách, mọi giá” để mưu cầu, trục lợi cho mình càng nhiều càng... tốt! Chủ nghĩa thực dụng là nguyên nhân dẫn đến nhiều điều nhiễu nhương trong cuộc sống: tham ô, hối lộ, hách dịch, cửa quyền, chuyên quyền độc đoán, bòn rút tài sản của Nhà nước, lạm dụng mồ hôi và công sức của nhân dân... Xu thời, cơ hội, thực dụng là “con đẻ” của chủ nghĩa cá nhân, là mặt trái của nền kinh tế thị trường và là “hậu quả” của xã hội tiêu dùng hiện đại. Thái độ xu thời dễ làm đánh mất bản sắc văn hóa và giá trị đạo đức quý báu của dân tộc. Tư tưởng cơ hội gây chia rẽ mất đoàn kết, làm cho các mối quan hệ tốt đẹp của con người bị tổn thương. Chủ nghĩa thực dụng tạo nên những hành vi sùng bái đồng tiền, đặt lợi ích vật chất lên trước hết và cao nhất, khiến cho các chuẩn mực xã hội bị đảo lộn. Ở đâu còn có thái độ xu thời, tư tưởng cơ hội và chủ nghĩa thực dụng là ở đó còn những hành động, việc làm thiếu trong sáng, lành mạnh và thiếu tình thương yêu cao đẹp của con người. Đấu tranh ngăn chặn, hạn chế, đẩy lùi và tiến tới loại bỏ những biểu hiện đó là góp phần xây dựng nền tảng đạo đức lành mạnh, văn hóa xã hội tiến bộ, văn minh./.

Triết lý “bốn sạch”

Doanh nghiệp tư nhân nước uống S. là một doanh nghiệp có thương hiệu mạnh. Thành tích của doanh nghiệp thật ấn tượng. Sau gần 20 năm thành lập, sản phẩm đóng chai của doanh nghiệp chiếm hơn 25% thị phần trong cả nước. Doanh nghiệp trở thành một trong những doanh nghiệp đầu tiên ở Việt Nam đạt tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, ISO 9002 rồi ISO 9001. Bí quyết thành công có nhiều. Ông Tổng Giám đốc doanh nghiệp cho biết: để phát triển sản xuất, doanh nghiệp tạo sự đột phá với tinh thần “bốn đi đầu” và triết lý kinh doanh “bốn sạch”. Đó là: con người sạch, nhà xưởng sạch, sản phẩm sạch và lợi nhuận sạch. Con người sạch là con người có hoài bão, năng động, sáng tạo, chuyên nghiệp, sạch sẽ trong tư duy, vệ sinh trong sinh hoạt. Nhà xưởng sạch là kỹ thuật, công nghệ hiện đại, môi trường thông thoáng, sạch sẽ và tiện nghi. Sản phẩm sạch là sản phẩm quan tâm bảo vệ và góp phần nâng cao sức khỏe con người. Lợi nhuận sạch là lợi nhuận có được do thực hiện đúng các chính sách, quy định của Nhà nước, chăm lo đến cuộc sống của từng người lao động và chia sẻ với cộng đồng. Triết lý này càng suy đi, ngẫm lại, càng thấy hay. Trong “bốn sạch”, khó có thể nói cái sạch nào hơn cái sạch nào, nhưng có lẽ con người sạch và lợi nhuận sạch hẳn là cao giá nhất, vì chúng có liên quan đến đạo đức kinh doanh và phẩm giá con người. Nếu như có một tổng giám đốc, giám đốc hay nhà quản lý nào đó mặt mũi sáng sủa, ăn mặc bảnh bao, dáng điệu lịch lãm mà gian dối trong kinh doanh, phạm luật, phá chính sách của Nhà nước, lừa gạt đồng nghiệp, cạnh tranh không lành mạnh, nhằm làm giàu bất chính, con người đó không thể là con người sạch. Nếu như có một vị cán bộ nào đó đi đứng khoan thai, nói năng đĩnh đạc, lời lẽ dạy đời mà đầu óc thì mê muội, chỉ nghĩ đến chuyện “đè đầu cưỡi cổ” nhân dân chứ chẳng chịu làm đày tớ cho dân, vị cán bộ đó cũng chẳng thể được coi là cán bộ sạch. Nếu như có một doanh nghiệp nào đó thu lợi nhuận kếch xù, nhưng không phải do lao động sáng tạo, đổi mới công nghệ hay cải tiến quản lý mà do làm ăn gian xảo, làm hàng giả, hàng nhái, trốn thuế, lậu thuế, hối lộ, rửa tiền, bóc lột tệ hại người lao động... thì lợi nhuận ấy sao có thể gọi là lợi nhuận sạch. Nếu như có một nhà quản lý nào đó có thu nhập siêu cao, không phải do chế độ ưu đãi, do phát minh sáng chế hay có công trình sáng tạo giá trị lớn được thưởng, mà là do nhận hối lộ, móc ngoặc với những hành vi ma-phi-a, bán dự án, mua bán chức quyền, nhà quản lý đó càng không thể là nhà sản xuất sạch. Nếu như, nếu như, còn nhiều “nếu như” lắm. Nhưng xin tóm gọn một câu: Con người sạch có thể hay không thể làm ra lợi nhuận sạch. Nhưng lợi nhuận đã không sạch thì con người tạo ra nó một trăm phần trăm là con người không sạch! Xã hội ta có biết bao con người sạch, nhưng cũng còn không ít người không sạch. Ông cha ta dạy: Đói cho sạch, rách cho thơm. Đói mà sạch là không dễ, nhưng no mà sạch càng khó hơn./.

Tâm sự của mẹ bé gái “Mẹ ơi sao mẹ lại ở trên tivi?”

 

Ngày 29-5, một đoạn video ghi lại hình ảnh bé gái đang ăn cơm cùng gia đình bỗng nhận ra mẹ trên tivi nên vội vàng chạy tới bên màn hình khóc to đòi mẹ bế. Đoạn video được chia sẻ trên mạng xã hội đã gây xúc động mạnh mẽ với những dòng trạng thái như: “Bé gái nức nở khi thấy mẹ trên tivi”, “Mẹ ơi sao mẹ lại trên tivi, sao mẹ không về với con đi?”.