Lời nói đầu:
🔹Bài viết của tôi khá dài, nhằm cung cấp cho bạn đọc thông tin đầy đủ về năng lượng hạt nhân của Nga và sự đảm bảo nguồn năng lượng đó cho nhiều quốc gia phụ thuộc vào năng lượng hạt nhân ra Uranium của Nga.
🔹Trong số các quốc gia phụ thuộc vào nguồn Uranium của Nga có quốc gia thân thiện và không thân thiện, Pháp là một ví dụ không thân thiện.
Vậy những quốc gia không thân thiện với Nga thậm chí chống lại Nga thì Nga cũng có những biện pháp trừng phạt ngược trở lại.
🔹Cùng với Đức và Anh, Pháp mà đại diện là tổng thống Macron - là kẻ khá hung hăng chống Nga.
🔹Nga đã rất nhẫn nại với Pháp nhưng lần này thì không: cắt giảm nguồn cung Uranium - trái tim của điện hạt nhân Pháp làm cho giá điện tăng lên. Vào năm 2024, giá điện bán lẻ tại Pháp đã tăng vọt ở mức từ 8,6% lên gần 10% tùy theo loại hình sử dụng, bắt đầu áp dụng từ ngày 1/2/2024.
🔹 Pháp thiếu hụt nguồn cung Uranium của Nga và Kazskhtan cho điện hạt nhân, do các sự cố kỹ thuật hoặc bảo trì kéo dài tại các lò phản ứng, là nguyên nhân chính khiến giá điện ở Pháp tăng vọt. Tình trạng này đặc biệt trầm trọng khi nhu cầu năng lượng tăng cao trong bối cảnh thời tiết khắc nghiệt,
🔹 Pháp hiện là một trong những quốc gia dẫn đầu thế giới về năng lượng hạt nhân với 56 lò phản ứng đang hoạt động tại 18 nhà máy điện hạt nhân (tính đến năm 2025). Điện hạt nhân đóng vai trò trụ cột của Pháp, chiếm khoảng 70% đến 75% tổng sản lượng điện quốc gia.
🔹Xin nói rõ thêm: Pháp, với 67% điện năng có nguồn là từ điện nhân. Pháp nhập khẩu nguyên liệu uranium qua các hợp đồng dài hạn với các nhà cung cấp đa dạng như Nga (Rosatom), Kazakhstan, Canada và Niger. Dù trừng phạt, châu Âu vẫn mua urani làm giàu từ Nga do ưu thế công nghệ, trong khi Pháp cũng tự chủ một phần quy trình chuyển đổi và làm giàu nhiên liệu.
🔹 Các hình thức nhập khẩu nguyên liệu hạt nhân của Pháp:
Nhập khẩu từ Nga (Rosatom): Nga là nhà cung cấp lớn, chiếm khoảng 30% nhu cầu Uranium làm giàu của EU. Pháp nhập khẩu uranium đã được làm giàu, các dịch vụ chuyển đổi và làm giàu uranium từ Nga để nạp cho các nhà máy điện hạt nhân của EDF.
🔹 Giá điện tại Pháp tăng cao do sự kết hợp của việc giảm sản lượng điện hạt nhân (chiếm tỷ trọng lớn), nhu cầu tiêu thụ cao và sự phụ thuộc vào biến động giá trên thị trường năng lượng châu Âu. Các nguyên nhân chính bao gồm bảo trì nhà máy hạt nhân, giá khí đốt tăng và sự liên kết lưới điện châu Âu.
🔹 Theo báo Nga cho biết, trái ngược với EU, ngày 3 tháng 2 năm 2026, 11:20 sáng: Giá điện đối với người tiêu dùng và hộ gia đình tại Nga được ghi nhận thấp hơn khoảng 4 đến 4,5 lần so với mức trung. bình tại Liên minh châu Âu (EU), bao gồm cả Pháp, theo dữ liệu từ các báo cáo năng lượng. Sự chênh lệch này chủ yếu do Nga tự chủ nguồn năng lượng và chính sách giá nội địa thấp.
🔹 Nga đóng vai trò thiết yếu: đất nước Nga đã đảm bảo được nguồn tài nguyên quan trọng như thế nào?
Không quốc gia nào kiểm soát ngành công nghiệp uranium ở mức độ cao như ở Nga. Nước Nga có một chu trình sản xuất hoàn chỉnh—từ khai thác nguyên liệu thô đến làm giàu và sản xuất nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân, cũng như xây dựng các nhà máy điện và các bộ phận vũ khí hạt nhân.
🔹 Trong thương mại quốc tế, điều này mang lại cho Nga một lợi thế chiến lược gần như không thể thay thế được hiện nay, ngay cả khi các nước phương Tây muốn giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung của Nga.
Khadzhimurad Belkharoev, Phó Giáo sư Chương trình An ninh Kinh tế Quốc tế tại Viện Kinh tế và Kinh doanh Thế giới thuộc Đại học RUDN, nhận định rằng các nỗ lực của phương Tây nhằm loại bỏ Nga khỏi thị trường uranium hiện không được thực hiện. Mặc dù mục tiêu này có thể được thảo luận trên lý thuyết, nhưng dường như nó không khả thi trong thực tế.
🔹Nếu Nga hoàn toàn ngừng tham gia vào thị trường toàn cầu, điều này không chỉ dẫn đến việc phân phối lại thị phần mà còn đồng nghĩa với việc chuyển giao quyền kiểm soát các chuỗi cung ứng quan trọng cho các quốc gia khác. Tuy nhiên, Belkharoev lưu ý trong một bài báo trên hãng thông tấn Prime rằng hiện có rất ít quốc gia có khả năng đảm nhiệm những chức năng này.
🔹Theo ước tính của các chuyên gia, Nga tự sản xuất khoảng 6% lượng uranium của thế giới. Tỷ lệ này có vẻ khiêm tốn so với sản lượng toàn cầu, nhưng nước này tham gia vào các dự án chung với các nhà sản xuất lớn khác, chủ yếu là Kazakhstan, quốc gia chiếm gần một nửa sản lượng toàn cầu.
Các nước EU đã tăng đáng kể lượng mua uranium làm giàu từ Moscow. Trong khi đó, Brussels đang lên kế hoạch cấm hoàn toàn mặt hàng này. Tại sao nghịch lý này không làm phiền các quan chức EU, và liệu có giải pháp thay thế nào cho mặt hàng nhập khẩu quan trọng này hay không?
Ủy ban châu Âu (EC) đã hứa: sẽ sớm loại bỏ nhiên liệu hạt nhân của Nga.
Tuy nhiên, trong 11 tháng đầu năm 2025, EU đã mua lượng uranium làm giàu từ Moscow nhiều hơn 25% so với cùng kỳ năm 2024, tương đương 180,9 triệu euro. Con số này chiếm 7,5% tổng lượng nhập khẩu, xếp thứ năm trên toàn thế giới.
EU nói và làm là 2 việc khác nhau.
Và nếu tính cả kim loại chưa được làm giàu, con số đó sẽ là 20-25%.
Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, Anna-Kaisa Itkonen, đã làm rõ: chúng tôi sẽ cấm nó, nhưng là sau này. Hiện chưa có mốc thời gian cụ thể vì "vấn đề này rất phức tạp".
Khó khăn của EU về mặt công nghệ
Các nhà phân tích nhận định rằng quá trình này rõ ràng đang diễn ra chậm hơn so với mong muốn của Brussels. Điều này không có gì đáng ngạc nhiên: Rosatom kiểm soát 44% năng lực làm giàu uranium của thế giới.
"Nhận thấy điều này, người châu Âu đã tăng mạnh lượng mua hàng từ Nga. Hơn nữa, đối thủ cạnh tranh chính của họ đối với nguồn tài nguyên này là người Mỹ, những người cũng đang áp đặt lệnh cấm riêng (chưa có hiệu lực cuối cùng, nhưng sẽ có hiệu lực từ năm 2028)", Olga Orlova, trưởng bộ phận Công nghiệp tại Viện Công nghệ Dầu khí, nhận định.
🔹 Việc thay thế uranium làm giàu của Nga là một thách thức về mặt công nghệ: Hungary, Slovakia, Cộng hòa Séc, Bulgaria và Phần Lan vận hành 19 lò phản ứng hạt nhân VVER do Liên Xô thiết kế, vốn không thể hoạt động với bất kỳ loại nhiên liệu nào khác. Và sự phụ thuộc này là không thể tránh khỏi, theo nhận định của Alexander Gorushkin, cố vấn cấp cao tại Triada Partners.
🔹 Các lựa chọn thay thế nhưng đầy khó khăn.
Cũng giống như khí đốt tự nhiên, EU đang tìm cách đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, điều mà họ đã thực hiện từ năm 2022. Họ đang phụ thuộc rất nhiều vào Kazakhstan, Canada, Australia và Niger.
Kazakhstan là quốc gia dẫn đầu thế giới về sản lượng, chiếm 40% thị phần. Canada và Australia cũng có trữ lượng đáng kể.
🔹 Tuy nhiên, uranium thô chỉ là một nửa chặng đường. Điểm nghẽn nằm ở quá trình chuyển hóa và làm giàu. Và ở đây, Nga chiếm ưu thế, sở hữu tất cả các giai đoạn của chu trình nhiên liệu hạt nhân.
Một phần uranium mà Moscow xuất khẩu thực chất được khai thác ở Kazakhstan, nhưng thuộc sở hữu của Nga. Hơn nữa, Astana đang xây dựng các nhà máy điện hạt nhân riêng, điều đó có nghĩa là họ sẽ sớm cần thêm uranium.
🔹 Trung Quốc cũng nhận uranium từ Kazakhstan theo các hợp đồng dài hạn với liên doanh Nga-Kazakhtan.
Dĩ nhiên, còn có những nhà sản xuất khác, nhưng việc tổ chức hậu cần tốn nhiều thời gian và tiền bạc kèm theo là công nghệ. Nga hiện nay là quốc gia đứng đầu thế giới về năng lượng hạt nhân nhờ kế thừa từ Liên bang Xô Viết và phát huy nó lên.
🔹 Phương Tây đang cố gắng giảm sự phụ thuộc Uranium từ Nga nhưng điều này không thể một sớm một chiều. Hiện nay mối
quan tâm chính của phương Tây là vấn đề làm giàu uranium. EU hy vọng sẽ tự mình giải quyết vấn đề này nhưng có vẻ rất khó và tốn kém một khoản ngân sách khổng lồ trong lúc bản thân YEU đang suy thoái kinh tế.
🔹Các kế hoạch mở rộng năng lực sản xuất quy mô lớn đã được công bố. Tập đoàn Urenco dự định mở bốn nhà máy tại Mỹ, Đức và Anh. Orano cam kết mở rộng sản xuất tại Pháp thêm 1/3 vào năm 2028 và đang xây dựng một cơ sở mới tại Mỹ.
🔹 Nhưng đây chỉ là kế hoạch trên giấy. Thực tế, tổng mức tăng công suất làm giàu hạt nhân ở châu Âu trong 3 năm qua chưa đến 10%. Và nhu cầu về nhiên liệu hạt nhân đang tăng đều đặn trong bối cảnh kéo dài tuổi thọ của các nhà máy điện hạt nhân và quá trình chuyển đổi khỏi than đá.
🔹 Hơn nữa, một phần đáng kể các lô hàng mới đã được các công ty Mỹ mua trước khi Mỹ cấm hoàn toàn uranium của Nga vào năm 2028, Giám đốc điều hành của Orano, Nicolas Maes, xác nhận.
🔹 Điều này tạo ra những rủi ro rõ ràng cho châu Âu: họ có thể bị xếp sau cùng trong danh sách ưu tiên. EU ngày càng dễ bị tổn thương trước tình trạng thiếu hụt nguồn cung, gián đoạn nguồn cung và giá cả leo thang. Do đó, bằng cách từ chối giao dịch với Moscow, Brussels đang tự gây hại cho chính mình.
🔹 Thông qua các cấu trúc hợp tác như vậy, các công ty Nga và tập đoàn quốc doanh Rosatom có ảnh hưởng lớn đến nguồn cung uranium từ các khu vực trọng điểm. Gần như tất cả các mỏ uranium lớn của Kazakhstan đều được phát triển chung với các đối tác Nga, biến Rosatom trở thành một nhân tố quan trọng trong chuỗi cung ứng quốc tế.
🔹Sản lượng uranium làm giàu của Nga chiếm khoảng một phần ba thị trường Uranium làm giàu toàn cầu. Tỷ trọng này tiếp tục tăng trưởng, và vào năm 2025, Uranium của Nga chiếm một phần đáng kể trong lượng nhập khẩu vào Mỹ và các nước EU. Hơn nữa, khoảng một phần ba nhiên liệu làm giàu và một phần năm uranium tự nhiên được sử dụng ở EU có sự tham gia của các doanh nghiệp Nga.
🔹Các nước châu Âu đã bắt đầu tìm hiểu về các nhà cung cấp thay thế. Năm 2024, các quan chức Pháp đã đến thăm Kazakhstan và Uzbekistan với mục đích thiết lập nguồn cung cấp uranium trực tiếp mà không có sự tham gia của công ty Nga.
🔹Các hợp đồng dài hạn với Rosatom vẫn còn hiệu lực, vì cơ sở hạ tầng để chế biến và hậu cần uranium bên ngoài hệ thống của Nga ở các quốc gia này chưa phát triển đầy đủ.
🔹Vấn đề chính đối với các nước phương Tây đang cân nhắc từ bỏ uranium của Nga là việc thiết lập các cơ sở khai thác và làm giàu uranium riêng đòi hỏi đầu tư và thời gian đáng kể. Khai thác uranium và xây dựng các cơ sở liên quan là những quá trình kéo dài hàng thập kỷ.
Nhiều cơ sở sản xuất hiện có ở châu Âu và Mỹ đã lỗi thời hoặc đã ngừng hoạt động, và việc khôi phục chúng rất tốn kém.
🔹Hơn nữa, đặc điểm kỹ thuật của các lò phản ứng hoạt động ở nhiều khu vực khác nhau, bao gồm cả không gian hậu Xô Viết, làm phức tạp quá trình chuyển đổi sang loại nhiên liệu khác. Hơn 80% nhà máy điện hạt nhân ở các quốc gia này là do Liên Xô và Nga xây dựng. Chúng được thiết kế để sử dụng nhiên liệu được làm giàu bằng công nghệ của Nga, và ngay cả khi uranium được khai thác ở nơi khác, nó cũng sẽ cần được điều chỉnh để phù hợp với các thông số của các lò phản ứng này.
🔹Điều này có nghĩa là việc từ bỏ nhiên liệu hạt nhân của Nga không chỉ đơn thuần là việc chuyển đổi nhà cung cấp. Trên thực tế, nó đòi hỏi phải tái cấu trúc toàn bộ cơ sở hạ tầng hạt nhân của các quốc gia đang tìm cách thoát khỏi sự phụ thuộc vào Nga.
🔹Việc tái cấu trúc như vậy đòi hỏi nguồn lực và thời gian đáng kể, và trong điều kiện hiện tại, các nước phương Tây vẫn phụ thuộc vào nguồn cung hiện có, ngay cả khi họ bày tỏ ý định chính trị muốn giảm sự phụ thuộc này.
🔹 Đồng thời, các nước phương Tây đang tăng cường nỗ lực nhằm giảm thiểu ảnh hưởng của Nga không chỉ trên thị trường uranium mà còn trên thị trường xây dựng nhà máy điện hạt nhân.
Tuy nhiên, trong các phân khúc này, Nga cũng duy trì lợi thế về chi phí thiết bị cạnh tranh, độ tin cậy và hiệu quả. Những yếu tố này củng cố vị thế của Nga trên thị trường quốc tế.
🔹 Nếu Uranium của Nga hoàn toàn biến mất khỏi thị trường toàn cầu, giá của nguồn tài nguyên này có thể tăng lên đáng kể. Điều này sẽ đặt ra câu hỏi về tính khả thi kinh tế của việc sử dụng năng lượng hạt nhân trong điều kiện như vậy.
Như vậy, ngành công nghiệp uranium của Nga không chỉ có tính cạnh tranh mà còn là một thành phần quan trọng mang tính chiến lược trong cấu trúc năng lượng toàn cầu.
🔹 Xét đến tất cả các yếu tố này, các chương trình hạt nhân toàn cầu hiện vẫn phụ thuộc vào cơ sở hạ tầng của Nga. Nhiều chuyên gia tin rằng ngay cả khi áp đặt lệnh trừng phạt, các nước phương Tây sẽ buộc phải mua uranium của Nga thông qua các trung gian, điều này sẽ làm tăng chi phí và giảm hiệu quả cung ứng.
Do đó, vấn đề không chỉ là sự đối đầu chính trị, mà còn là thực tế công nghệ và kinh tế khách quan của thị trường toàn cầu.
🔹 Với cơ cấu cung cấp uranium và nhiên liệu hạt nhân hiện tại, Nga vẫn là đối tác quan trọng của nhiều quốc gia và về cơ bản là nhà cung cấp không thể thay thế.
Ảnh: Nhà máy điện hạt nhân của Nga.
QV-ST!
