Thực trạng tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam hiện nay

 

 Tín ngưỡng thờ Mầu có lịch sử hình thành gắn liền với lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc, đã đi vào đời sống tinh thần của người dân và trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Việt Nam. Hiện nay, tín ngưỡng thờ Mầu đang ngày càng được quan tâm đầu tư, khôi phục và phát triển. Cùng với sự đổi mới chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các đền, phủ, miếu của tín ngưỡng thờ Mẫu ở khắp mọi nơi ngày càng được tu sửa, xây dựng khang trang, bề thế hơn, sinh hoạt tín ngưỡng, lễ hội được tổ chức ngày càng quy mô, rầm rộ hơn và thu hút được ngày càng nhiều sự chú ý của cộng đồng xã hội. Đặc biệt, kể từ khi được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại, loại hình tín ngưỡng này đã và đang được phục hồi và phát triển mạnh ở nhiều địa phương. Hoạt động của tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam hiện nay phụ thuộc vào từng địa phương, từng thời điểm mà có những biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau. Có những cơ sở thờ tự rất chú trọng phần lễ nghi, nhưng cũng có những cơ sở phần lễ nghi được đơn giản hóa rất nhiều nhưng ý thức tâm linh lại rất được đề cao. Ở một số địa phương, sinh hoạt của tín ngưỡng thờ Mầu đang có biểu hiện nặng về xu hướng phô trương, hình thức. Trong các dịp lễ hội, phần “lễ” thường quá rườm rà, nặng nề, tốn kém trong khi đó phần “hội” lại quá mờ nhạt, thậm chí có nơi ban tổ chức đấu thầu các hoạt động. Do đặc thù của loại hình tín ngưỡng này, thêm vào đó là xu hướng thương mại hóa các sinh hoạt tín ngưỡng đã làm cho tín ngưỡng thờ Mẫu ở nhiều địa phương hiện nay có biểu hiện bị biến tướng, mang nặng tính thực dụng, vụ lợi, tạo điều kiện cho những hiện tượng tiêu cực như buôn thần bán thánh, mê tín dị đoan có điều kiện phát triển. Thực tế này đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống của nhân dân, gây khó khăn cho công tác quản lý nhà nước.

 Nhìn một cách tổng thể trên cả nước, tín ngưỡng thờ Mẫu đang có chiều hướng phục hồi nhanh và phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Việc bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp trong tín ngưỡng thờ Mẫu là đúng với quan điểm, chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước và cũng là phù hợp với nguyện vọng của nhân dân. Tuy nhiên, thực trạng tín ngưỡng thờ Mẫu ở Việt Nam hiện nay đặt ra yêu cầu là phải xây dựng được những quy định pháp luật cụ thể, phù hợp để làm sao có thể phát huy được vai trò tích cực của các loại hình tín ngưỡng nói chung, của tín ngưỡng thờ Mẫu nói riêng, đồng thời cũng hạn chế được những tác động tiêu cực của nó đối với xã hội.