Sự ra đời, phát triển của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa

 

Chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa là toàn bộ những thể chế, thiết chế, cơ chế chính trị - xã hội xã hội chủ nghĩa, thể hiện và bảo đảm quyền lực thuộc về giai cấp công nhân và nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản. Chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa được phôi thai từ thực tiễn đấu tranh giai cấp ở Pháp là Công xã Paris (1871), tuy nhiên, chỉ đến khi Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, với sự ra đời của nhà nước xã hội chủ nghĩa đầu tiên trên thế giới, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa mới được xác lập, đánh dấu bước phát triển mới về chất của dân chủ. Quá trình phát triển của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đến hoàn thiện, có sự kế thừa giá trị của các chế độ dân chủ trước đó, và bổ sung, làm sâu sắc thêm những giá trị của chế độ dân chủ mới. Nguyên tắc cơ bản của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa là không ngừng mở rộng dân chủ, nâng cao mức độ giải phóng cho những người lao động, thu hút họ tham gia tự giác vào công việc quản lý nhà nước, quản lý xã hội. Càng hoàn thiện bao nhiêu, chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa lại càng tự tiêu vong bấy nhiêu. Thực chất của sự tiêu vong này theo V.I.Lênin, đó là tính chính trị của dân chủ sẽ mất đi trên cơ sở không ngừng mở rộng dân chủ đối với nhân dân, xác lập địa vị chủ thể quyền lực của nhân dân, tạo điều kiện cho họ tham gia ngày càng đông đảo và ngày càng có ý nghĩa quyết định vào sự quản lý nhà nước, quản lý xã hội (xã hội tự quản). Quá trình đó làm cho dân chủ trở thành một thói quen, một tập quán trong sinh hoạt xã hội để đến lúc nó không còn tồn tại như một thể chế nhà nước, một chế độ, tức là mất đi tính chính trị của nó. Tuy nhiên, theo chủ nghĩa Mác - Lênin, đây là quá trình lâu dài, khi xã hội đạt đến trình độ phát triển rất cao, xã hội không còn sự phân chia giai cấp, đó là xã hội cộng sản chủ nghĩa đạt tới mức độ hoàn thiện, khi đó dân chủ xã hội chủ nghĩa với tư cách là một chế độ nhà nước cũng tiêu vong, không còn nữa.