Chủ nghĩa dân túy là hiện tượng phức tạp, được chú ý nhiều trong đời sống chính trị trên thế giới hiện nay. Bài viết phân tích nguồn gốc, đặc trưng của chủ nghĩa dân túy và những biểu hiện chính của nó trong thế giới đương đại; đồng thời phân tích những biểu hiện của chủ nghĩa dân túy ở Việt Nam hiện nay, mặc dù nó chưa trở thành trào lưu điển hình và chưa chi phối đời sống chính trị - xã hội nhưng đã xuất hiện và có nguy cơ tạo ra những hậu quả tiêu cực nếu chúng ta không nhận diện và đấu tranh, ngăn ngừa kịp thời.
* Những nhóm
biểu hiện chủ yếu và bước đầu của chủ nghĩa dân túy ở Việt Nam hiện nay như
sau:
Thứ nhất,
những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, sự suy thoái về
tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, phai nhạt, xa rời mục tiêu, lý tưởng của
Đảng, tôn thờ và chạy theo những lợi ích trước mắt, thực dụng của một bộ phận
cán bộ, đảng viên và nhân dân - những biểu hiện manh nha của chủ nghĩa dân túy.
Một số phần tử phản động và cơ hội chính trị ra sức tuyên truyền xuyên tạc, bôi
nhọ, vu cáo, bác bỏ chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối,
chính sách của Đảng và Nhà nước; “tầm thường hóa” lý luận khoa học của chủ
nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cổ xúy mọi người chỉ theo đuôi thực
tiễn, xem thường lý luận, làm cho mọi người không quan tâm và mất niềm tin, phủ
nhận chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chính sách của
Đảng và Nhà nước; phủ nhận chủ nghĩa xã hội, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
và khả năng đổi mới, phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa ở Việt
Nam; xem nhẹ vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và sự sáng tạo của
nhân dân trong công cuộc đổi mới đất nước.
Thứ hai, những
phát ngôn và hành động của những phần tử cơ hội chính trị, nhất là những phát
ngôn, những bài viết mang tính mị dân trên các phương tiện truyền thông đại
chúng, các diễn đàn, các trang mạng xã hội,... thể hiện dưới dạng những thủ
đoạn và nội dung như sau:
- Có những
phát ngôn và hành động trái với đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước (đòi
tự do, dân chủ không giới hạn, đòi đa nguyên chính trị, đa đảng đối lập, đòi từ
bỏ con đường xã hội chủ nghĩa,...);
- Lợi dụng
lòng yêu nước của nhân dân để kích động chủ nghĩa dân tộc cực đoan, phá hoại
đường lối, chính sách đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước, âm mưu đẩy đất
nước vào bất ổn, phá vỡ môi trường hòa bình, ổn định để xây dựng đất nước;
- Lạm dụng các
quyền tự do, dân chủ để đưa ra những đòi hỏi phi lý, những chương trình hành
động có tính mị dân, không đúng chính sách, pháp luật, thiếu tính khả thi, xa
rời thực tế; tranh thủ dư luận xã hội với dụng ý xấu, động cơ không lành mạnh,
từ đó gây chia rẽ, làm mất đoàn kết nội bộ;
- Lợi dụng
tình hình đời sống và sản xuất còn có khó khăn, yếu kém để kích động, lôi kéo
một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân không vững vàng đi theo, gây rối,
chống phá, gây mất ổn định chính trị và trật tự, an toàn xã hội;
- Sử dụng công
nghệ thông tin hiện đại để bịa đặt, tung tin thất thiệt, gây hoang mang trong
dư luận xã hội; lợi dụng, thổi phồng những khó khăn, hạn chế, yếu kém, khuyết
điểm trong lãnh đạo và quản lý, làm mất uy tín của Đảng và Nhà nước; xuyên tạc
lịch sử. Lập các trang điện tử để đăng tin, bài với dụng ý xuyên tạc, bịa đặt,
phản ánh sai lệch tình hình đất nước; công kích, làm mất uy tín của cán bộ lãnh
đạo, kích động tâm lý bất mãn, phản đối;
- Có những lời
nói, việc làm “tạo tiếng vang”, sáo rỗng, không thực tế, thiếu trách nhiệm, lấy
lòng đám đông, tạo cảm xúc, lợi dụng, kích động phản ứng của người dân trước
những vấn đề bức xúc nhất định của xã hội với những dụng ý, động cơ thiếu trong
sáng và vì lợi ích riêng; tạo tâm lý hoài nghi, bất mãn, dao động trên một số
diễn đàn và nhất là trên các trang mạng xã hội; kêu gọi biểu tình, cổ vũ tụ tập
đông người với những “khẩu hiệu” “bất tuân dân sự” gây sốc, làm mất an ninh
chính trị, trật tự, an toàn xã hội, ảnh hưởng xấu đến phát triển kinh tế - xã
hội.
Thứ ba, xuất
hiện những người cơ hội dưới dạng “theo đuôi quần chúng”, “chiều theo” ý kiến,
nguyện vọng của một nhóm nhất định nhân danh “quần chúng” mà bỏ qua các nguyên
tắc, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước; “lấy lòng quần chúng” để giành
chức quyền, mưu lợi ích riêng; bám giữ “tư duy tiểu nông”, “tiểu tư sản” trong
một số trí thức và người dân, gây bất mãn với Đảng, Nhà nước và chế độ; hô hào
những người còn ngộ nhận, tự phát, bất mãn, vi phạm pháp luật, làm công cụ
chống phá Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa.
Thứ tư, xuất
hiện một số cán bộ, đảng viên có quan điểm, lời nói, hành động không đúng với
chủ trương, đường lối, nguyên tắc của Đảng, không đúng quy định pháp lý, thiếu
tính khả thi, vượt quá giới hạn thẩm quyền; hứa suông, nói không đi đôi với
làm, nói nhiều, làm ít, nói một đường, làm một nẻo; cơ hội, lợi dụng, tranh thủ
phiếu bầu của những cán bộ, đảng viên thiếu gương mẫu, thoái hóa, biến chất;
“tư duy nhiệm kỳ”, đề cao lợi ích trước mắt, cục bộ, địa phương; đưa ra những
tuyên bố “gây sốc” trong cộng đồng nhằm mị dân, lấy lòng đám đông trong việc
giải quyết những vấn đề bức xúc trong xã hội, đề cao những lợi ích trước mắt
của một bộ phận nhân dân; nhân danh “mối quan hệ trực tiếp với nhân dân”, “ý
muốn của số đông”, “đại diện cho nhân dân”, hướng hành động của người dân vào
việc làm phức tạp thêm những hạn chế, bất cập của chính quyền, kích động họ có
những hành động tự phát, tức thời chống đối chính quyền, gây mất ổn định chính
trị, xã hội và thiệt hại cho đất nước; tác động vào tâm lý đám đông để kêu gọi,
tổ chức phong trào, lôi kéo, tranh thủ dư luận và đông đảo người dân; lợi dụng
niềm tin của người dân để phục vụ mục đích cá nhân.
*Nguyên nhân
làm xuất hiện những biểu hiện của chủ nghĩa dân túy ở Việt Nam hiện nay là do:
Một là, ảnh
hưởng của những nhân tố quốc tế, như mặt trái của kinh tế thị trường, toàn cầu
hóa, thông tin mạng toàn cầu; quá trình cá nhân hóa thông tin tăng nhanh, thông
tin giả tràn lan, làm cho người dân hiểu không đủ, không rõ, không kịp nhiều
vấn đề, dễ hoang mang, bị thông tin giả chi phối, dẫn dắt; sự lợi dụng, lôi
kéo, kích động, xúi giục, mua chuộc và chống phá, can thiệp của các thế lực thù
địch từ bên ngoài.
Hai là, ảnh
hưởng của những nhân tố trong nước, như những hạn chế, khó khăn trong phát
triển đất nước; sự gia tăng tình trạng phân hóa giàu - nghèo, bất bình đẳng xã
hội; sự suy thoái, tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tình trạng “lợi ích nhóm”,
vi phạm dân chủ, thái độ thờ ơ, vô cảm của một bộ phận cán bộ, đảng viên trước
những khó khăn của người dân; sự thiếu công khai, minh bạch trong quản lý của
một số tổ chức chính quyền...
Ba là, công
tác tuyên truyền, cung cấp thông tin chưa thật sự đầy đủ, chính xác và kịp
thời, trong khi trình độ văn hóa, pháp luật và trình độ dân trí nói chung trong
xã hội chưa cao, nhận thức của người dân vẫn còn những hạn chế, nhất là chưa
phân biệt rõ giữa dân chủ và dân túy.
Nếu không đấu
tranh, ngăn ngừa kịp thời những biểu hiện của chủ nghĩa dân túy ở Việt Nam hiện
nay thì hậu quả của nó sẽ vô cùng nguy hiểm: Làm mất niềm tin của nhân dân vào
Đảng, Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa; gây chia rẽ khối đại đoàn kết dân
tộc, đoàn kết toàn dân; gây mất ổn định chính trị - xã hội, ảnh hưởng đến việc
xây dựng môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển đất nước; làm giảm uy tín
của Việt Nam trên trường quốc tế, ảnh hưởng tiêu cực đến quan hệ của Việt Nam
với các đối tác.
* Để phòng
ngừa và ngăn chặn những biểu hiện của chủ nghĩa dân túy ở Việt Nam hiện nay,
cần tạo sự chuyển biến trong nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về
những tác hại của chủ nghĩa dân túy, đồng thời chỉ ra những biểu hiện cụ thể
của nó. Theo đó, cần:
Thứ nhất, đẩy
mạnh việc nghiên cứu làm rõ khái niệm, nội dung, hình thức biểu hiện, tác hại
và nguyên nhân phát sinh, phát triển của chủ nghĩa dân túy; đẩy mạnh công tác
tuyên truyền, giáo dục để cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận biết được những
nguy cơ, biểu hiện và tác hại của chủ nghĩa dân túy; kịp thời nhận diện và cảnh
giác với những biểu hiện cụ thể của chủ nghĩa dân túy ở Việt Nam; định hướng
thông tin đúng đắn trên báo chí, tạo hiệu ứng truyền thông tích cực, liên tục
nhằm tạo sức mạnh tổng hợp trong đấu tranh chống các quan điểm sai trái và
những biểu hiện của chủ nghĩa dân túy.
Thứ hai, đẩy
mạnh công cuộc đổi mới, phát triển đất nước, phòng, chống có hiệu quả tình
trạng tham nhũng, tiêu cực; xây dựng Đảng và hệ thống chính trị thật sự trong
sạch, vững mạnh, toàn tâm, toàn lực phục vụ nhân dân, phục vụ đất nước, thực
hiện đúng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Việc gì có lợi cho dân, ta phải
hết sức làm”, “việc gì có hại cho dân, ta phải hết sức tránh”, để củng cố niềm
tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước và chế độ.
Thứ ba, kiên
định phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa, giữ vững độc lập, chủ
quyền trong quá trình hội nhập quốc tế; tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, sự
quản lý của Nhà nước đối với báo chí, truyền thông, nâng cao khả năng định
hướng dư luận xã hội của báo chí, truyền thông.
Thứ tư, phát
hiện, xử lý và khắc phục kịp thời những biểu hiện và hậu quả của chủ nghĩa dân
túy ở Việt Nam./.
Nguồn: tổng
hợp từ tuyengiao.vn




