'Truyền thông bẩn' - Cần những biện pháp cứng rắn hơn để ngăn chặn, xử lý

 

Dư luận đặt nghi vấn bê bối ViruSs - Pháo, Ngọc Kem là một vụ "truyền thông bẩn", lợi dụng tai tiếng để xây dựng thương hiệu.

Bộ Văn hoá chỉ đạo tìm hiểu ồn ào của ViruSs

Liên quan đến ồn ào trên mạng xã hội của streamer ViruSs những ngày gần đây, trong diễn biến mới nhất, ông Nguyễn Danh Hoàng Việt - Chánh Văn phòng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch (Bộ VH-TT&DL) - cho biết Bộ đã giao Cục Phát thanh Truyền hình và thông tin điện tử tìm hiểu vụ việc và sẽ sớm lên tiếng về vụ việc này.

Hơn một tuần qua, streamer ViruSs và những người liên quan trong vụ đấu tố tình ái liên tục gây ồn ào mạng xã hội. Trong phiên livestream thu hút hơn một triệu người xem của ViruSs tối 28/3, rapper Pháo đối chất với nhạc sĩ về nghi vấn ngoại tình. ViruSs nói mối quan hệ với Pháo là "hẹn hò trước khi yêu chính thức, không hợp thì chấm dứt".

Ca sĩ Emma Nhất Khanh, hot girl Ngọc Kem cũng liên quan. Các tình tiết trong cuộc trò chuyện tạo nên nhiều cuộc bàn tán, những ý kiến trái chiều trên mạng. Song song với những chỉ trích của cộng đồng mạng, ViruSs vẫn kiếm bộn tiền nhờ phiên livestream. 

ViruSs bị chỉ trích nhưng cũng kiếm lợi sau loạt drama tình ái với Ngọc Kem, Pháo, Emma Nhất Khanh.

Người trong cuộc sẽ bị xử lý thế nào nếu "truyền thông bẩn"?

Sau sự việc này, nhiều bài viết phân tích những người liên quan kiếm được bao nhiêu tiền từ livestream và đặt câu hỏi liệu đây có phải chiến dịch truyền thông bẩn? ViruSs "chiêu trò", lợi dụng ồn ào để kiếm tiền?  Vậy với những hành vi của nam streamer, liệu có bị pháp luật xử lý?

Chia sẻ với Gia đình & Xã hội, TS. LS Đặng Văn Cường cho rằng, những người có liên quan đến câu chuyện này cũng đều là những người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, câu chuyện nửa thực nửa hư này khiến cho họ càng nổi tiếng và kiếm được nhiều tiền, trong khi đó nội dung của câu chuyện thì không có gì đáng nói và người trẻ thì có vẻ đang bị "dắt mũi" bởi các câu chuyện nhảm nhí đời tư của họ. Nhiều bạn trẻ dành thời gian để tìm hiểu về các chuyện bới móc, đấu tố, bóc phốt lẫn nhau trên mạng xã hội, khai thác thông tin về bí mật đời tư của người khác đã vô tình trở thành "mảnh đất màu mỡ" để người khác có thể trục lợi, gây ra hiệu ứng "truyền thông bẩn" để kiếm tiền bất chấp và có thể tạo ra những hệ lụy tiêu cực cho xã hội, tác động đến tâm lý, nhận thức và hành vi của các bạn trẻ.

"Trong các buổi phát trực tiếp trên mạng xã hội thì mọi người đều có thể theo dõi, tương tác. Một số nền tảng còn có hình thức tặng quà. Bản chất "tặng quà" trong các phiên livestream là tặng cho tài sản, trên cơ sở tự nguyện của người có tài sản và người nhận tài sản. Bởi vậy tặng quà bản chất là giao dịch dân sự tự nguyện giữa các bên, nếu đáp ứng đầy đủ các tiêu chí về giao dịch dân sự có hiệu lực pháp luật là được. Pháp luật không hạn chế cũng không can thiệp vào việc giao dịch trong tình huống này. Tuy nhiên, nếu số lượng quà tặng lớn thì người được hưởng quà tặng có nghĩa vụ phải kê khai nộp thuế thu nhập theo quy định của pháp luật.

Trường hợp các buổi phát trực tiếp đó mà đưa ra những thông tin gian dối để người khác tin tưởng rồi chuyển tiền thì trong một số tình huống được xác định là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Bởi vậy những người giao dịch trên không gian mạng mà chuyển tài sản cho người khác do bị lừa dối, do thông tin sai sự thật thì có quyền đòi lại tiền hoặc trình báo sự việc với cơ quan chức năng để được xem xét giải quyết theo quy định của pháp luật. Còn trường hợp tặng cho tài sản vô điều kiện hoặc giao dịch giữa các bên là tự nguyện thì pháp luật không ngăn cấm", LS Đặng Văn Cường cho biết.

Khi được hỏi về vấn đề pháp luật hiện nay đã có đủ khung pháp lý để điều chỉnh các hoạt động truyền thông, livestream trên mạng xã hội? Theo TS.LS Đặng Văn Cường, đối với hoạt động livestream của các nền tảng số thì đã có quy định pháp luật quản lý, tuy nhiên đối với các tài khoản mạng xã hội thực hiện hoạt động livestream thì hiện nay pháp luật Việt Nam chưa có quy định cụ thể. Bởi vậy các cá nhân thực hiện các hành vi livestream trên mạng xã hội thì bị điều chỉnh bởi các quy định chung của pháp luật trong đó có luật an ninh mạng, nếu thực hiện hoạt động livestream để lừa đảo chiếm đoạt tài sản, xúc phạm danh dự nhân phẩm của người khác, đưa những thông tin bị cấm nên không gian mạng thì sẽ bị xử lý bằng các chế tài của pháp luật.

Dư luận đặt nghi vấn bê bối ViruSs - Pháo, Ngọc Kem là một vụ "truyền thông bẩn", lợi dụng tai tiếng để xây dựng thương hiệu.

LS. Đặng Văn Cường cho rằng, hiện nay pháp luật chưa có khái niệm cụ thể về "truyền thông bẩn" nên cũng chưa có quy định và chế tài cụ thể về vấn đề này.

Cũng có một số ý kiến dư luận nghi vấn bê bối ViruSs - Pháo, Ngọc Kem là một vụ "truyền thông bẩn", lợi dụng tai tiếng để xây dựng thương hiệu. Đặt vấn đề rằng, nếu nghi vấn này là thật, các cá nhân liên quan trong vụ việc có thể bị xử lý như thế nào? LS. Đặng Văn Cường cho rằng, hiện nay pháp luật chưa có khái niệm cụ thể về "truyền thông bẩn" nên cũng chưa có quy định và chế tài cụ thể về vấn đề này. 

"Các hoạt động "truyền thông bẩn" thường sẽ là hành vi vi phạm đạo đức xã hội, có thể sẽ có những thông tin sai sự thật, giả mạo, những hành vi bị cấm đưa lên không gian mạng và có thể có những hành vi trục lợi. Bởi vậy từ những sự kiện truyền thông bẩn mà cơ quan chức năng vào cuộc xác minh thì có thể phát hiện ra các sai phạm về sản phẩm hàng hóa dịch vụ không đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng khi đưa ra thị trường, về những thông tin sai sự thật, bịa đặt, xuyên tạc, vu khống không hoặc những hành vi lợi dụng quyền tự do dân chủ để xâm phạm lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức cá nhân. Bởi vậy những hành vi "truyền thông bẩn" không chỉ bị dư luận xã hội tẩy chay, lên án mà cơ quan chức năng cũng có thể sẽ vào cuộc xác minh làm rõ các hành vi vi phạm điều cấm của pháp luật, vi phạm an ninh mạng để có hình thức xử lý phù hợp với quy định của pháp luật.

Ngoài ra, tình trạng những người nổi tiếng nhờ công nghệ gây nhiễu loạn trên không gian mạng vẫn diễn biến phức tạp, bởi vậy đã đến lúc cần phải có những quy chuẩn, quy định, những biện pháp cứng rắn từ phía nhà nước, từ các cơ quan chức năng để kịp thời quản lý những người có sức ảnh hưởng trên không gian mạng để phát huy mặt tích cực của họ, hạn chế những tác động tiêu cực của những người này đối với các bạn trẻ", LS Cường cho biết thêm.

Tuổi trẻ Hà Tĩnh lan tỏa lối sống xanh

 Mô hình “Vì thế giới không rác thải nhựa” được tuổi trẻ Hà Tĩnh thực hiện nhằm hướng đến việc giảm thiểu sử dụng nhựa trong cuộc sống hàng ngày, lan tỏa lối sống xanh.

Thành Đoàn thành phố Hà Tĩnh đã đồng loạt triển khai nhiều hoạt động sôi nổi, sáng tạo, ý nghĩa về việc tuyên truyền hạn chế sử dụng rác thải nhựa như: Đổi rác lấy quà, tặng túi rác tự phân hủy; sáng tạo thùng rác tái chế từ lốp xe cũ; mô hình dàn cây tái chế được làm từ sắt cũ và chai nhựa….

Mô hình này nhằm thay đổi thói quen tiêu dùng, sản xuất, giảm thiểu rác thải nhựa gây ô nhiễm môi trường.

Xác định giảm thiểu sử dụng nhựa là mục tiêu quan trọng giúp người dân nâng cao ý thức, lan toả lối sống xanh bảo vệ môi trường, những bạn trẻ đoàn thanh niên phường Thạch Hưng (thành phố Hà Tĩnh) đã thực hiện nhiều hoạt động như đổi rác lấy quà, tặng túi rác tự phân huỷ; tặng thùng rác…

Công trình thanh niên giúp học sinh thay đổi hành vi và hành động không sử dụng các đồ nhựa dùng 1 lần như ống hút, cốc nhựa, thìa dĩa, hộp xốp, túi ni lông, áo mưa 1 lần… Thay vào đó những vỏ chai nhựa được tận dụng trồng cây trang trí.

Tại buổi diễn ra hoạt động, đoàn viên thanh niên cũng chia sẻ những kiến thức về phân loại nguồn, tái chế giảm thiểu rác thải.

Mô hình thanh niên trao tặng túi đựng rác thải tự phân hủy.

Tại huyện Vũ Quang cũng tổ chức tuyên truyền hạn chế sử dụng túi nilon, trao tặng làn nhựa đi chợ, giảm thiểu rác thải không tái chế tại điểm chợ trên địa bàn xã Đức Hương.

Tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các dự án, đưa nguồn lực vào phục vụ phát triển

 Sáng 30/3, tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp với Ban Chỉ đạo về rà soát, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án (Ban Chỉ đạo) để nghe báo cáo về tình hình rà soát, đánh giá, tìm giải pháp tiếp tục tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các dự án đang tồn đọng.

Cùng dự có Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình, Trưởng Ban Chỉ đạo; Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo; đại diện lãnh đạo các bộ, ngành là thành viên Ban Chỉ đạo.

Qua rà soát và báo cáo của các bộ, ngành, địa phương, cả nước có khoảng 1.500 dự án đang gặp khó khăn, vướng mắc, thuộc khoảng 20 nhóm vấn đề khác nhau, trong đó có cả các dự án đầu tư công, dự án đầu tư ngoài ngân sách và các dự án đầu tư theo hình thức PPP.

Tuy nhiên, do chất lượng báo cáo của các cơ quan, đơn vị không đồng đều; báo cáo của các địa phương chưa sát thực tế, chưa cung cấp đủ thông tin, số liệu các dự án; vẫn còn tình trạng sợ sai, đùn đẩy, né tránh trách nhiệm giải pháp xử lý các khó khăn, vướng mắc… nên cần tiếp tục đánh giá thêm và nỗ lực hơn trong xử lý các vướng mắc tại các dự án.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án tồn đọng. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Sau khi các đại biểu thảo luận đánh giá kết quả rà soát, cũng như đề xuất các giải pháp xử lý, kết luận cuộc họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, việc giải quyết các khó khăn, vướng mắc tại các dự án tồn đọng có ý nghĩa lớn, vừa tháo gỡ các ách tắc, bức xúc của người dân, doanh nghiệp; vừa giải tỏa được các nguồn lực rất lớn, tạo công ăn việc làm, sinh kế cho người dân từ các dự án này; vừa tạo cảnh quan, vệ sinh môi trường và góp phần chống lãng phí như chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm. Do đó phải xử lý, đưa ngay nguồn lực sẵn có vào khai thác; qua đây cũng xác định rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân để xử lý, góp phần chống tiêu cực, tham nhũng, lãng phí.

Cho rằng Ban Chỉ đạo, nhất là Trưởng Ban Chỉ đạo rất tâm huyết, trách nhiệm, giải quyết có tính “đầu ra”, gỡ vướng; việc của cấp nào cấp đó giải quyết; rà soát, phân loại, đề xuất giải pháp, các chính sách, Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, phải hoàn thiện các thủ tục pháp lý liên quan tổ chức, hoạt động của Ban Chỉ đạo, kiện toàn thành viên Ban Chỉ đạo để hoạt động của Ban Chỉ đạo hiệu lực, hiệu quả hơn.

Giao Bộ Tài chính xây dựng cơ sở dữ liệu về các dự án khó khăn, vướng mắc kéo dài, phản ánh đúng tình hình, để phân tích được nguyên nhân, đưa ra giải pháp phù hợp khả thi, hiệu quả; cập nhập, chia sẻ thông tin cho các bộ, ngành Trung ương; phân công quản lý nhà nước theo chức năng, nhiệm vụ, Thủ tướng nhấn mạnh tinh thần là phải ưu tiên tháo gỡ chứ không phải để đổ trách nhiệm; tiếp tục hướng dẫn chung cho các bộ, ngành, địa phương dễ làm, dễ xây dựng cơ sở dữ liệu; đặc biệt, cần tập hợp, chỉ rõ các nhóm vấn đề thuộc thẩm quyền xử lý của Chính phủ để xử lý theo phạm vi chức năng, thẩm quyền của Chính phủ.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung phát biểu. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Cho rằng, số dự án khó khăn, vướng mắc có thể chưa thống kê hết, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính cùng Văn phòng Chính phủ dự thảo tiếp một Công điện của Thủ tướng Chính phủ rà soát lại các công việc, định hướng, đôn đốc các cơ quan, đơn vị, địa phương tiếp tục rà soát, đánh giá, phân loại các dự án tồn đọng, vướng mắc, đề xuất các phương án xử lý phù hợp, khả thi, hiệu quả; báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 10/4/2025; nếu không báo cáo đúng ngày này, sau khi “khóa sổ” thì lãnh đạo các địa phương phải chịu trách nhiệm về sau này.

Thủ tướng cũng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương chủ động đề xuất phương hướng xử lý các giải pháp mà chưa có quy định của pháp luật, gửi Bộ Tài chính, Văn phòng Chính phủ để tập hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo. Với mục tiêu là tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, kéo dài, không để lãng phí nguồn lực bao gồm nguồn lực của Nhà nước, nhân dân, doanh nghiệp, các nhà đầu tư; khắc phục được hậu quả, đưa nguồn lực vào phục vụ sự phát triển.

Từ đó góp phần huy động nguồn lực cho nền kinh tế tăng trưởng 8% năm 2025 và 2 con số những năm tiếp theo; khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; “không để sai chồng sai, không để tạo tiền lệ cho những cái sai tiếp theo”.

“Việc này phải giải quyết công khai, minh bạch và phải có thời hạn; tinh thần là vướng ở cấp nào thì cấp đó giải quyết, thẩm quyền của ai thì người đó phải giải quyết, không được đùn đẩy, né tránh”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thứ trưởng Bộ Công an Phạm Thế Tùng phát biểu. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Thủ tướng lưu ý quá trình xử lý cần phân loại, đưa ra nguyên tắc, xác định thẩm quyền; nếu có quy định của pháp luật rồi thì vận dụng giải quyết; nếu vấn đề đặc thù mà chưa có cơ chế thì phải đề xuất cơ chế; phải bảo đảm công khai, minh bạch, bình đẳng, trong sáng; không né tránh; trách nhiệm của ai thì quá trình làm, rõ đến đâu thì xử lý đến đó; không được để lợi dụng tình hình để trục lợi; tinh thần là hướng đến “đầu ra”, không thắt nút.

Do đó đòi hỏi quyết tâm phải cao, nỗ lực phải lớn, hành động phải quyết liệt; phân công “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ thẩm quyền”; vừa làm vừa rút kinh nghiệm, không cầu toàn, không nóng vội, làm đến đâu chắc đến đó.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Hải Ninh phát biểu. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Đối với những nhóm dự án vướng mắc về giải phóng mặt bằng, Thủ tướng yêu cầu các địa phương, nhất là cấp xã, phường phải giải quyết dứt điểm; bảo đảm quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của người dân. Các địa phương căn cứ điều kiện cụ thể, luật pháp, khả năng để quyết định việc hỗ trợ phù hợp; chú ý những điều kiện đặc thù như các hộ nghèo, người có công với cách mạng, người già, khó khăn, yếu thế…; xử lý nghiêm theo pháp luật những trường hợp kích động, trục lợi, gây rối.

Đối với nhóm vấn đề liên quan quy hoạch, Thủ tướng yêu cầu rà soát lại quy hoạch, nhất là quy hoạch chuyên ngành, làm căn cứ triển khai các dự án bảo đảm phù hợp, đồng bộ hệ thống quy hoạch chung.

Đối với nhóm dự án vướng mắc liên quan pháp luật về đất đai, liên quan kết luận thanh tra, kiểm tra, bản án, cho phép các bộ, ngành, địa phương căn cứ vào chính sách đặc thù đã được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết 170 và 171/2024/QH15; tổng hợp các khó khăn, vướng mắc tương tự, thuộc thẩm quyền của ai thì đề xuất tiếp tục vận dụng, coi đây là án lệ, miễn là bảo đảm công khai, minh bạch, phân cấp xuống địa phương để xử lý.

Đối với nhóm các dự án sai phạm trong quá trình thực hiện, đã được triển khai cơ bản khó thu hồi dự án, Thủ tướng yêu cầu tập trung giải pháp, tháo gỡ khó khăn từ thực tiễn, bảo đảm minh bạch, ai sai thì vẫn phải xử lý, không để lọt sai phạm, không làm thất thoát tài sản của Nhà nước, không ảnh hưởng quyền và lợi ích chính đáng của người dân, doanh nghiệp; cho thời gian khắc phục khó khăn, vướng mắc, khắc phục hậu quả, sớm đưa công trình, dự án vào khai thác.

“Nguyên tắc là các vấn đề kinh tế phải được xử lý bằng vấn đề kinh tế; việc xử lý bằng biện pháp hình sự chỉ là giải pháp cuối cùng; cách xử lý phải hiệu quả, nhân văn, phù hợp, lấy biện pháp kinh tế là cơ bản”, Thủ tướng chỉ rõ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp với các bộ, ngành để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc các dự án. Ảnh: Dương Giang/TTXVN

Liên quan công việc tố tụng, Thủ tướng đề nghị các cơ quan như Công an, Viện Kiểm sát, Tòa án phải thống nhất biện pháp giải quyết, bảo đảm hiệu quả. Đối với các dự án khó khăn, vướng mắc, hoặc chưa có quy định của pháp luật điều chỉnh, không áp dụng được cơ chế, chính sách đặc thù mà Quốc hội đã ban hành thì phải nghiên cứu, phân loại, đề xuất cơ chế, chính sách, nhất là phải trình vào Kỳ họp Quốc hội sắp tới.

Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương chủ động, tích cực, khách quan tháo gỡ theo thẩm quyền, vượt thẩm quyền thì báo cáo cấp thẩm quyền; nỗ lực xử lý dứt điểm trong năm 2025 các dự án này.

Học STEM trong trường nghề: Tương lai sáng tạo

 Nhiều người nghĩ rằng STEM chỉ dành cho các trường đại học, nhưng thực tế, giáo dục STEM đang trở thành một xu hướng trong các trường nghề.

Người học STEM có thể áp dụng kiến thức để giải quyết các vấn đề thực tiễn trong cuộc sống.

Giáo dục STEM là phương pháp giáo dục tập trung vào việc trang bị cho người học kiến thức và kỹ năng trong bốn lĩnh vực: Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học. Đây là nền tảng giáo dục hiện đại, đã và đang được phát triển phổ biến ở nước ta.

00:00 / 00:00

Sản phẩm của các em học sinh Trường Trung cấp Nguyễn Tất Thành.

Đổi mới tại trường nghề

Phân vân giữa việc học tiếp đại học hay theo học tại trường nghề, L.T.T (16 tuổi, quê Lâm Đồng) cho biết gia đình khó khăn nên em cân nhắc lựa chọn học nghề để rút ngắn thời gian đào tạo, tiết kiệm chi phí.

ời

Tìm hiểu thêm

Tuy nhiên, T. lại đam mê STEM nhưng chưa có nhiều cơ hội tiếp cận. “Qua tìm hiểu, em biết hầu hết các trường đại học đều ứng dụng STEM trong chương trình đào tạo. Em đang xem xét các trường cao đẳng, trung cấp và sẽ chọn nơi có ngành học yêu thích và ứng dụng STEM để theo học”, T. chia sẻ.

Trước những băn khoăn của các bạn trẻ, ThS Nguyễn Hoàng Tiến – Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Công nghệ Sài Gòn (quận Tân Phú, TPHCM) nhận định, trong thời đại công nghiệp 4.0, công nghệ phát triển nhanh chóng, tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực.

Việc tích hợp giáo dục STEM vào chương trình đào tạo giúp học viên tiếp cận sớm với các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT) và robot, mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp trong tương lai.

"Điều này không chỉ giúp họ hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của các công nghệ này mà còn tạo nền tảng cho việc áp dụng chúng vào thực tiễn công việc sau này", ThS Tiến nói.

THÓI DỐI TRÁ HẠCH CẦN PHẢI LOẠI BỎ RA KHỎI ĐỜI SỐNG XÃ HỘI

 

Thói gian dối cũng không còn là hành vi của những cá nhân riêng lẻ, nhất thời mà có tổ chức, có dự mưu, không chỉ ở hạng thất phu, công chức cấp thấp mà ở cả những cấp cao giữ vai trò rường cột của một ngành, một địa phương, khiến tâm lý xã hội hoang mang, gây ra sự mất hướng của không ít người, làm băng hoại đạo đức xã hội, gây nguy hại đến thể chế chính trị quốc gia.                                                                               

1. Trong kho tàng truyện dân gian của bất cứ dân tộc nào cũng tồn tại những câu chuyện rất hay, rất đời về tật nói dối của tầng lớp chúng sinh. Xét về cấp độ, thói giả dối thể hiện các mức độ khác nhau về một hành vi, một thái độ không trung thực, một tập tính đã trở thành thuộc tính của con người và xã hội.

Như vậy có thể nói, con người ở thời nào cũng mắc phải những tật xấu này và ở thời nào người ta cũng phải rất vất vả để loại trừ nó ra khỏi đời sống, làm cho môi trường sống lành mạnh hơn. Dù không muốn, chúng ta cũng phải thừa nhận rằng, cuộc đấu tranh diệt trừ sự giả dối, thói gian dối như một căn bệnh xã hội là một cuộc đấu tranh lâu dài, song hành cùng với sự tồn tại của con người.

Tuy vậy, có những hoàn cảnh người ta buộc lòng phải nói tránh đi một sự thật không nên nói và lời nói dối lúc ấy không mang nghĩa xấu. Có một câu chuyện làm không ít người rơi nước mắt bởi “lời nói dối cao thượng”. Chuyện kể về một người lính ở chiến trường trở về sau chiến tranh và cưới người con gái anh yêu. Họ hạnh phúc tuy sống trong thiếu thốn. Chị sinh một bé gái, nhưng do chất độc dioxin anh nhiễm từ ngày ở chiến trường nên cháu bé bị thiểu năng. Do đời sống khó khăn và có những suy nghĩ không đúng, chị bỏ anh cùng đứa con tật nguyền để đi theo người khác. Anh phải nói dối con là mẹ đi công tác xa và lâu. Đứa bé lớn dần và tuy ý thức không bằng người song nó lờ mờ hiểu mẹ đã bỏ hai bố con.

Một hôm, anh liên lạc với chị nói là anh sắp đi công tác mấy tháng, nhờ chị trông con gái một thời gian vì con gái đã đến tuổi trưởng thành, rất cần mẹ chăm sóc. Không còn cách nào khác, chị phải nhận trông con. Sống với mẹ nhưng đứa con luôn nhớ cha, chỉ mong muốn được về nhà. Rồi một lần tỉnh dậy trong đêm, chị nghe thấy tiếng dương cầm ở phòng khách. Chị xuống, thấy con vừa đàn vừa khóc và đến lúc đó chị mới biết sự thật: Trước khi gửi con cho chị, anh đã bị ung thư giai đoạn cuối. Anh không muốn để con chứng kiến lúc mình ra đi và muốn chị sẽ chăm lo cho đứa bé khi anh không còn. Lời nói dối cùng sự ra đi mãi mãi của anh-thực ra là sự hy sinh tất cả vì con và tình cha con của họ đã thức tỉnh người đàn bà.

Về hình thức, đây là một hành vi sai sự thật, nhưng nó không xấu và không gây hại. Trái lại, nó tránh đẩy người khác vào hoàn cảnh khó xử và cũng không làm tổn thương người khác.

Còn trong nhiều trường hợp khác, sự gian dối bao giờ cũng mang nghĩa xấu, nó làm xói mòn lòng tin và đạo đức xã hội.

2. Về bản chất, sự giả dối, thói gian dối khi đã trở thành một căn bệnh xã hội là một điều xấu xa, không gì có thể biện minh. Hành vi không thật thà của một cá nhân nào đó, tùy theo mức độ ảnh hưởng của nó đến xã hội, bị lên án theo các mức độ khác nhau nhưng chủ yếu là từ góc nhìn đạo đức.

Ở bất kỳ thể chế nào, đạo đức bao giờ cũng là hệ thống những nguyên tắc ứng xử được pháp luật bảo hộ, nhưng về cơ bản, nó được tạo ra như những chuẩn mực xã hội để điều tiết các quan hệ và răn đe, đề phòng, phê phán cái xấu, sự dối trá chủ yếu từ góc nhìn đạo đức. Nó lệch chuẩn, gây hại cho xã hội, nhưng chưa bị khép vào các tội hình sự. Sự phê phán, lên án, dù ở mức gay gắt nhất, cũng chỉ như sự sửa sai những hiện tượng lệch chuẩn, đi ra ngoài quỹ đạo ứng xử của số đông.

Quan sát căn bệnh dối trá đang lộng hành trong xã hội ta hiện nay, có thể thấy rằng trong khoảng vài thập niên gần đây, nhất là từ khi Nhà nước thực hiện "mở cửa", xã hội dần dần chuyển động theo “cơ chế thị trường” ở cả các lĩnh vực ngoài kinh tế. Nói chính xác hơn, cơ chế thị trường đã tác động đến tận tế bào xã hội, làm thay đổi cả những yếu tố thuộc lĩnh vực tinh thần. Sự đan xen giữa các yếu tố tốt-xấu, đúng-sai, chân thật-giả dối... tạo nên những lẫn lộn cả trong nhận thức và đánh giá. Từ đó, nền tảng tinh thần xã hội có những chuyển động mạnh, những rạn nứt mới trong quan hệ giữa người với người ngày một lộ rõ, nhiều chuẩn mực xã hội truyền thống bị lung lay trước áp lực của lối sống thực dụng và mang tính cá nhân chủ nghĩa nhiều hơn.

SỰ NGUY HẠI CỦA THUYẾT “VŨ KHÍ LUẬN”

 Qua nghiên cứu có thể thấy được nguồn gốc, bản chất, những biểu hiện cụ thể và những hạn chế, bất lực của thuyết “vũ khí luận” được thể hiện trên những phương diện cụ thể sau:

Thứ nhất, trong chiến tranh, con người và vũ khí có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, trong đó con người là yếu tố quyết định. Bởi theo quan điểm của triết học mác-xít, con người sáng tạo ra công cụ và sử dụng công cụ ấy để sáng tạo ra đời sống xã hội. Con người vừa là chủ thể tạo ra vũ khí, vừa điều khiển, định hướng, kiểm soát mọi quá trình sử dụng vũ khí. Vũ khí, phương tiện hiện đại đến đâu cũng có điểm yếu, cũng cần phải có con người sáng tạo và điều khiển nó. Vũ khí chỉ là một phần tạo nên sức mạnh tổng hợp chiến đấu, phải được kết hợp hài hòa, nhuần nhuyễn, linh hoạt và sáng tạo của các yếu tố cơ bản, đó là: Con người, vũ khí, trang bị, nghệ thuật quân sự... Trong đó, con người là yếu tố chủ thể, có vai trò quyết định đến kết quả trận đánh.

Lênin đã viết: “Trong mọi cuộc chiến tranh, rốt cuộc thắng lợi đều tùy thuộc vào tinh thần của quần chúng đang đổ máu trên chiến trường. Lòng tin vào cuộc chiến tranh chính nghĩa, sự giác ngộ rằng cần phải hy sinh đời mình cho hạnh phúc của những người anh em, là yếu tố nâng cao tinh thần của binh sĩ và làm cho họ chịu đựng được những khó khăn chưa từng thấy”. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định quan điểm “người trước, súng sau” nhằm khẳng định vai trò quyết định của con người trong chiến tranh. Bác Hồ viết: “Không quân đội nào, không khí giới nào có thể đánh ngã được tinh thần hy sinh của toàn thể một dân tộc”. Bởi lẽ, con người trong hoạt động quân sự là lực lượng toàn dân, trong đó lực lượng vũ trang là nòng cốt. Bác nhấn mạnh: “Không thể cậy vũ khí mà có thể quyết định được thắng lợi. Phải xem những người cầm vũ khí có phải là những chiến sĩ hăng hái đánh trận không”.

Bên cạnh đó, tính chất khó khăn, phức tạp, quyết liệt, nguy hiểm vốn có của môi trường quân sự như điều kiện địa hình, thời tiết, sự tấn công của đối phương làm tăng sự cản trở việc sử dụng vũ khí trong chiến tranh, cho nên con người quyết định hiệu quả thực tế của vũ khí. Như vậy, hiệu quả thực tế của vũ khí trong chiến tranh không chỉ phụ thuộc vào tính năng, kỹ, chiến thuật của vũ khí mà yếu tố quyết định vẫn là con người bằng trí tuệ, ý chí khắc phục khó khăn trong tác chiến, động cơ, mục đích sử dụng vũ khí. Ngược lại, vũ khí cũng có vai trò quan trọng, là phương tiện để vô hiệu hóa đối phương nhanh và hiệu quả trên chiến trường. Tuy nhiên, con người điều khiển vũ khí cần phải có mục tiêu, lý tưởng và bản lĩnh chính trị vững vàng, chắc chắn.

Thứ hai, kinh nghiệm thực tiễn từ hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, Chiến thắng “Hà Nội-Điện Biên Phủ trên không” cuối năm 1972 của quân và dân ta đã để lại những bài học vô cùng quý báu về phát huy sức mạnh con người Việt Nam trong sử dụng vũ khí thô sơ, kém hiện đại để đánh thắng vũ khí hiện đại của địch. Đối mặt với kẻ thù được trang bị vũ khí tối tân, hiện đại bậc nhất lúc bấy giờ (trừ vũ khí hạt nhân) nhưng chúng ta vẫn giành chiến thắng. Đây chính là biểu hiện cao nhất của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh và là nét độc đáo của chiến tranh nhân dân Việt Nam, huy động được mọi nguồn lực, sức mạnh chính trị, tinh thần của quân và dân ta trong kháng chiến cứu nước với tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, “Dù phải đốt cháy cả dãy Trường Sơn cũng phải kiên quyết giành cho được độc lập”, “Cả nước ra quân, toàn dân đánh giặc”, “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh”. Để đánh bại vũ khí hiện đại cùng những thủ đoạn xảo quyệt và tàn bạo của địch, quân và dân ta không những dũng cảm, kiên cường mà còn thông minh, sáng tạo, từng bước chế tạo và cải tiến vũ khí, phù hợp với con người, điều kiện và môi trường tác chiến ở Việt Nam. Đúng như lời Bác Hồ từng khẳng định: “Tuy khí giới ta còn kém, kinh nghiệm ta còn ít, nhưng lòng kiên quyết, chí hy sinh của tướng sĩ ta đã lập những chiến công oanh liệt, vẻ vang, có thể nói là kinh trời động đất”. 

Bài học về chính thể cầm quyền của một số quốc gia trên thế giới gần đây bị thất bại cho thấy mặt trái của thuyết “vũ khí luận”. Vào những năm đầu của thế kỷ 21, một số nước trên thế giới đã trang bị vũ khí khá hiện đại cho những người lính, thậm chí trang bị đến cả người dân. Nhưng khi bị đối phương đánh phủ đầu thì người ta thấy, nhiều loại vũ khí, trang bị hiện đại đã bị những người lính bỏ lại trên đường phố, dẫn đến sự thất bại trong cuộc chiến và chính thể của các nước đó đã bị lật đổ hoàn toàn.