SỰ NGUY HẠI KHÔNG THỂ XEM THƯỜNG CỦA TÌNH TRẠNG SỐ ĐÔNG IM LẶNG

Người Việt Nam có đặc trưng tâm lý duy tình, trọng nghĩa. Tính cách dĩ hòa vi quý có ưu điểm là góp phần xây dựng môi trường giao tiếp ứng xử thân thiện. Tuy nhiên, mặt trái của tâm lý này cũng làm cho con người dễ rơi vào trạng thái tự chấp nhận hoàn cảnh, bằng lòng với số phận, từ đó thiếu ý thức phản tỉnh, dũng khí phê phán những biểu hiện, hành vi sai trái, tiêu cực. Khi cán bộ, đảng viên có thái độ sống như vậy vô hình trung thủ tiêu tinh thần đấu tranh chân chính, không tạo động lực tích cực thúc đẩy cá nhân và tập thể cơ quan, đơn vị, phát triển theo chiều hướng tiến bộ.

Khi im lặng biến thành bạc hoen, đồng gỉ...

Những biểu hiện nổi cộm của tâm lý dĩ hòa vi quý trong một bộ phận cán bộ, Đảng viên đã được nhận diện trong Nghị quyết Trung ương 4 khóa XII là: “Ngại va chạm, đoàn kết xuôi chiều, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh”. Khi ai đó có thái độ sống mũ ni che tai, thực hiện phương châm ứng xử “im lặng là vàng” cứ nghĩ rằng mình thể hiện sự nhã nhặn, khiêm nhường, không thích tranh đua với người khác, nhưng đó là suy nghĩ phiến diện. Bởi trên thực tế, im lặng có khi không hẳn là vàng ròng, mà có thể biến thành bạc hoen, đồng gỉ làm ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của tập thể. Khi đó, sự im lặng trở thành đáng sợ. Thái độ im lặng đáng sợ trong một bộ phận cán bộ, Đảng viên cũng là một trong những nguyên nhân làm cho tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống thêm trầm trọng. Bởi bản chất của sự im lặng đáng sợ là không dám đối mặt với hiện thực, không tự vượt qua nỗi sợ hãi của chính mình, không đủ bản lĩnh, dũng khí để đấu tranh với những biểu hiện sai trái, tiêu cực ngay trong nội bộ mình. Chỉ vì thái độ nể nang, né tránh, ngại va chạm của cán bộ, Đảng viên, công chức, viên chức mà không ít cơ quan, tổ chức, đơn vị tuy được khoác tấm áo “đoàn kết, thống nhất” hào nhoáng bên ngoài, còn thực tế bên trong thì rối ren, vì bao lợi ích, phe nhóm xâu xé nhau một cách tinh vi. Chỉ đến khi cấp trên có thẩm quyền và cơ quan chức năng vào cuộc kiểm tra, thanh tra, làm rõ vấn đề thì mới bộc lộ tính chất nguy hại của sự im lặng nội bộ, im lặng tập thể.

Phê phán tình trạng im lặng đáng sợ là đấu tranh với cái sai, cái ác

Vì sao lại xảy ra tình trạng im lặng đáng sợ của một bộ phận cán bộ, Đảng viên? Một mặt, do tâm lý văn hóa ứng xử cả nể, duy tình của người Việt còn ăn sâu vào nhận thức, tư tưởng nên không ít cán bộ, Đảng viên đã duy trì trạng thái an phận thủ thường, mũ ni che tai, ngại va chạm, dễ người dễ ta; mặt khác cũng do nhiều nơi cán bộ lãnh đạo có tư tưởng độc đoán, gia trưởng, chuyên quyền, vi phạm nghiêm trọng dân chủ, luôn tìm mọi cách để vừa gây áp lực, vừa chống chế mọi ý kiến phê bình, đấu tranh thẳng thắn, trung thực của cán bộ, Đảng viên, nhân viên cấp dưới. Nhưng nguyên nhân chủ yếu vẫn là thái độ sống thờ ơ, bàng quan, bạc nhược, được chăng hay chớ, thiếu bản lĩnh, dũng khí của một bộ phận cán bộ, Đảng viên. Im lặng là một thái độ ứng xử, một kỹ năng sống của con người. Sự im lặng có lúc cũng cần thiết đối với cán bộ, Đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo quản lý, vì im lặng để lắng nghe người khác thảo luận, phát biểu, góp ý, phê bình, bày tỏ tâm tư, băn khoăn, thắc mắc; im lặng để chia sẻ, đồng cảm với người khác trong những hoàn cảnh, tình huống phù hợp với đạo đức cộng đồng. Và sự im lặng lúc này được coi là thái độ ứng xử văn minh. Nhưng chúng ta không thể không suy ngẫm về câu danh ngôn đại ý: Một vài kẻ lắm mồm không đáng sợ bằng số đông những người im lặng. Cái số đông những người im lặng này rất đáng sợ, bởi lẽ nó thể hiện một thái độ buông xuôi, bàng quan, né tránh, không chịu trách nhiệm trước cộng đồng, xã hội. Không ngẫu nhiên mà cách đây hơn 5 thế kỷ, nhà triết học nổi tiếng của nước Đức là Martin Luther (1483-1546) đã đưa ra triết lý: “Người ta không chỉ phải có trách nhiệm với những gì mình nói ra, mà phải có trách nhiệm những gì mình im lặng, không chịu nói ra”. Còn nhà dân chủ người Mỹ Martin Luther King (1929-1968) cũng từng nhận định: “Thế giới chịu nhiều đau khổ không chỉ do sự tàn bạo của những kẻ xấu mà còn do sự im lặng của những người tốt”.

Đối với cán bộ, Đảng viên, nếu thể hiện sự im lặng đến mức thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh thì lâu ngày sẽ tích tụ thành trơ lỳ cảm xúc, trơ lỳ thái độ và từ đó sẽ vô hình trung trở thành kẻ đồng lõa với cái xấu, dung túng cho cái sai và tiếp tay cho cái ác lộng hành. Khi cán bộ, Đảng viên không bày tỏ thái độ, hành động gì trước một sự việc đáng lẽ phải có thái độ phản ứng kịp thời, vì lợi ích chung, thì đó là biểu hiện của sự vô trách nhiệm với tập thể, tổ chức, cơ quan, đơn vị và hơn thế, vô trách nhiệm trước Đảng và nhân dân. Do đó, kiên quyết vạch trần, đấu tranh phòng, chống tình trạng số đông im lặng là một trong những việc làm cần thiết để góp phần xây dựng các tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức. Muốn phòng ngừa căn cơ được tình trạng này, cần tiếp tục thực hiện đồng bộ các giải pháp như: Giáo dục, rèn luyện nâng cao bản lĩnh chính trị, trách nhiệm công vụ cho cán bộ, Đảng viên; phát huy dân chủ trong đảng và trong xã hội; coi trọng văn hóa phản biện lành mạnh; thực thi chặt chẽ các quy định về kiểm soát quyền lực, nhất là kiểm soát quyền lực cá nhân người đứng đầu; tăng cường giám sát, kiểm tra và xử lý nghiêm minh các trường hợp vi phạm dân chủ, độc đoán, chuyên quyền...