Quốc ca Việt Nam bị ngăn chặn trên nền tảng số YouTube

 Đội tuyển Việt Nam chính thức bước vào hành trình bảo vệ ngôi vương AFF Cup với trận đấu gặp Đội tuyển Lào tối 06/12/2021 trên sân Bishan (Singapore). Hàng triệu người hâm mộ bóng đá nước nhà đã háo hức dõi theo trận đấu trên các phương tiện truyền thông như truyền hình, nền tảng số YouTube, mạng xã hội. Tuy nhiên, trong phần hát Quốc ca mở đầu trận đấu, khán giả theo dõi trên kênh YouTube không nghe được lời hát Quốc ca với lý do "bản quyền". Thông tin này đã khiến không ít khán giả bất bình bởi ngay chính Quốc ca của nước mình cũng không được nghe.

Những ngày qua, dư luận xã hội rất bức xúc khi Quốc ca Việt Nam cùng rất nhiều ca khúc khác bị BH Media nhận vơ bản quyền. Nhưng BH Media đã khẳng định không hề liên quan tới vụ việc tắt tiếng Quốc ca Việt Nam gây ồn ào trên mạng xã hội tối 06/12/2021 mà cho rằng kênh Next Sports đã tự tắt tiếng phần hát Quốc ca Việt Nam để … phòng xa, tránh việc bản Quốc ca Việt Nam được phát trong trận đấu có thể không có bản quyền và khi phát trên YouTube sẽ bị bên sở hữu hợp pháp bản ghi “đánh bản quyền”, khiến kênh bị mất doanh thu với video phát trận đấu này như với kênh FPT Bóng đá Việt mới đây.

 

Tối 16/11/2021, kênh Next Sports đã tiếp sóng trực tiếp (có bản quyền tiếp sóng) trận Việt Nam – Saudi Arabia thuộc vòng loại thứ 3 của World Cup 2022. Video đạt gần 4 triệu lượt xem sau khi trận đấu kết thúc và hiện nay là hơn 4 triệu lượt xem, nhưng kênh này đã bị mất tất cả doanh thu vì ban tổ chức trận đấu đã dùng bản ghi Tiến quân ca do hãng đĩa Marco Polo sản xuất. Vì vậy video trận đấu đã bị Naxos Digital Services US (thay mặt cho Hãng đĩa Marco Polo) thông báo xác nhận sở hữu bản quyền bản ghi Quốc ca Việt Nam. Video trận đấu vẫn được phát nhưng doanh thu thì tuột khỏi tay kênh FPT Bóng đá Việt. Lúc đầu kênh FPT Bóng đá Việt cũng nhầm tưởng video phát trên kênh của mình bị BH Media “đánh gậy bản quyền”, nhưng sự thật thì bản ghi Quốc ca Việt Nam được sử dụng trong trận đấu này thuộc sở hữu của Marco Polo - một hãng đĩa nước ngoài. “Hiện nay có rất nhiều đơn vị sản xuất bản ghi Tiến quân ca, cả trong nước và ngoài nước. Theo Luật sở hữu trí tuệ, nếu bất kỳ ai bỏ tiền, thời gian, công sức, kỹ thuật ra sản xuất bản ghi (mà đã thanh toán quyền tác giả) thì là chủ sở hữu hợp pháp của bản ghi; bất kỳ ai sử dụng bản ghi đó thì phải xin phép nhà sản xuất” - đại diện BH Media cho biết.

Trước đó, Quốc ca Việt Nam bị "đánh bản quyền" trên YouTube đã gây không ít tranh luận. Ca khúc "Tiến quân ca – Quốc ca” đã được gia đình cố nhạc sĩ Văn Cao hiến tặng cho Nhà nước và nhân dân vào năm 2006. Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch là cơ quan quản lý thay mặt Nhà nước nắm giữ quyền tác giả tác phẩm, có trách nhiệm gìn giữ và phát huy giá trị ca khúc này. Những ai muốn làm các sản phẩm âm nhạc liên quan đến "Tiến quân ca" đều phải xin phép cơ quan giữ quyền tác giả tác phẩm. Tuy vậy, một bản ghi âm ca khúc "Tiến quân ca" lưu hành trên YouTube và bị BH Media xác nhận sở hữu. BH Media cho biết, họ mua bản quyền ghi âm “Tiến Quân Ca” từ Hồ Gươm Audio. Tuy nhiên câu hỏi đặt ra là, Hồ Gươm Audio khi thu âm “Tiến Quân Ca” để khai thác quyền liên quan đã xin phép Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch? Hơn nữa, giới chuyên môn còn đặt câu hỏi, làm thế nào để phân biệt bản thu âm “Tiến Quân Ca” của Hồ Gươm Audio với bản thu âm ca khúc này của các hãng khác? Hay BH Media sẽ dùng “gậy bản quyền” vô tội vạ với tất cả các bản thu âm “Tiến Quân Ca”? Vừa qua trong chương trình Chuyển động 24h, Đài Truyền hình Việt Nam đã lên án việc BH Media xác nhận sở hữu bản quyền ca khúc Tiến Quân Ca - Quốc ca. Ca khúc Tiến quân ca – Quốc ca đã được gia đình nhạc sĩ Văn Cao hiến tặng cho nhân dân và Tổ quốc, đã được Hiến định rõ ràng, nhưng trớ trêu thay, BH Media đã lấy ca khúc Quốc ca của đất nước đi đăng ký bản quyền thuộc sở hữu của riêng mình trên nền tảng số và ai muốn sử dụng ca khúc Quốc ca thiêng liêng của Tổ quốc, dù chỉ một đoạn ngắn cũng phải xin phép BH Media! Trong video trực tiếp về Quốc tang Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu, Ban Tổ chức lễ tang sử dụng bài hát Tiến Quân Ca cho nghi thức trang trọng – tiễn đưa vị lãnh đạo của đất nước, liền sau đó bài hát bị BH Media đánh bản quyền sở hữu. Tương tự như vậy, video trực tiếp Quốc tang của Đại tướng Võ Nguyên Giáp cũng bị BH Media đánh bản quyền.

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch mới đây đã có thông báo phản hồi chính thức về vấn đề này, yêu cầu tất cả các cá nhân, tổ chức không được có bất kỳ hành vi nào ngăn chặn việc phổ biến Quốc ca Việt Nam và nhấn mạnh rằng Pháp luật của Việt Nam quy định nghiêm cấm bất kỳ tổ chức, cá nhân nào, dưới bất kỳ hình thức nào có hành vi ngăn chặn, cản trở việc phổ biến Quốc ca Việt Nam một cách trực tiếp hay gián tiếp (bao gồm trên mạng) theo quy định pháp luật.

Bên cạnh thông báo đó của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền cần sớm đưa ra quyết định xử phạt nghiêm khắc đối với những hành vi ngăn chặn Quốc ca Việt Nam trên nền tảng số của YouTube như đã nêu trên và có biện pháp quyết liệt bảo đảm không để tái diễn những vụ việc tương tự trong tương lai. Cần tìm hiểu kinh nghiệm của các nước trên thế giới trong vấn đề xử lý bản quyền quốc ca, làm sao quốc ca của họ không bị ngăn chặn trên các nền tảng số như Quốc ca Việt Nam thời gian qua? Việc cần làm trước mắt của Cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền là cần đăng ký bản quyền các bản ghi âm, ghi hình Quốc ca chính thức trên các nền tảng số để cung cấp cho các cơ quan ngoại giao, các đoàn Việt Nam ra nước ngoài, trong các sự kiện thể thao, nghệ thuật nói riêng và trong các sự kiện quốc tế nói chung, vốn yêu cầu lễ cử hành Quốc ca và có ghi âm, ghi hình. Các bản ghi âm, ghi hình Quốc ca Việt Nam chính thức đó cần được đăng trang trọng cùng Quốc kỳ, Quốc huy trên website của Cơ quan quản lý nhà nước các cấp và cũng sẽ được thông báo công khai để nhân dân và các cơ quan, tổ chức có thể xin phép, sử dụng miễn phí./.