Bản chất của quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa

 

Bản chất của quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa là nhân dân làm chủ quá trình quản lý dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản và quản lý của nhà nước xã hội chủ nghĩa, mọi quyền lực của nhà nước đều thuộc về nhân dân trên nền tảng liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức.

Bản chất quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa được thể hiện ở tính khoa học; tính dân chủ; tính cách mạng và nhân đạo.

Tính khoa học. Trên cơ sở nhận thức đúng quy luật khách quan của xã hội, tác động đúng hướng, tạo nên sự phát triển kết hợp giữa tịnh tiến và nhảy vọt theo phương pháp rút ngắn lịch sử, đề phòng sự nôn nóng, chủ quan, đốt cháy giai đoạn. Do vậy, trong việc hoạch định các quyết định quản lý đòi hỏi các chủ thể quản lý phải xuất phát từ những điều kiện khách quan, lịch sử, cụ thể, vận dụng đúng đắn quy luật khách quan, phát hiện những xu hướng vận động, biến đổi, phát triển tiến bộ của xã hội, những mâu thuẫn của sự phát triển xã hội và phương thức giải quyết, bảo đảm sự thống nhất về chức năng, cơ cấu của hệ thống xã hội: “Muốn quản lý phải là người thông thạo chuyên môn, phải biết một cách đầy đủ và chính xác tất cả những điều kiện của sản xuất, phải hiểu được kỹ thuật của nền sản xuất đó ở trình độ hiện đại của nó, phải có một trình độ khoa học nhất định”^[1]. Đồng thời, kế thừa và phát huy những thành tựu, kinh nghiệm của chủ nghĩa tư bản trong quản lý xã hội nhằm đạt hiệu quả tối ưu; sử dụng tổng hợp các phương thức quản lý, từ quản lý nhà nước đến tự quản lý của cộng đồng xã hội, phát huy giá trị, truyền thống văn hoá tốt đẹp của dân tộc, tạo sức mạnh thúc đẩy xã hội phát triển.

Tính dân chủ. Đây là thuộc tính tốt đẹp phản ánh bản chất của chủ nghĩa xã hội. Bởi vì, dưới chủ nghĩa xã hội, mọi quyền lực của nhà nước đều thuộc về nhân dân, nhân dân vừa là chủ thể quản lý cao nhất, vừa là đối tượng của quản lý. Nhà nước xã hội chủ nghĩa là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân. Mọi đường lối, chủ trương, chính sách và quyết định của đảng cộng sản, nhà nước xã hội chủ nghĩa đều xuất phát từ lợi ích của nhân dân, bảo đảm mọi người dân đều bình đẳng trước pháp luật. Tính dân chủ trong quản lý xã hội đòi hỏi nhà nước phải tạo cơ chế, môi trường thuận lợi để nhân dân tham gia vào công việc quản lý của nhà nước. Tính dân chủ trong quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa còn được biểu hiện ở chính cấu trúc của hệ thống quản lý theo một hệ thống mở, bao gồm đảng, nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp,... và một cơ chế quản lý linh hoạt, bao gồm cả quản lý hành chính công và tự quản lý của nhân dân.

Tính cách mạng và nhân đạo. Đây là cuộc cách mạng to lớn nhằm từng bước xóa bỏ áp bức, bóc lột, bất công và xây dựng chế độ xã hội mới có nền kinh tế phát triển cao, chính trị - xã hội ổn định, nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, con người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện. Quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa là quá trình cải biến cách mạng do con người, vì con người và tạo điều kiện, cơ hội cho con người phát triển. Nó khác hẳn về chất so với quản lý xã hội ở các chế độ trước - quản lý xã hội để duy trì địa vị thống trị của giai cấp cầm quyền, tiến hành bóc lột về kinh tế, áp bức về tinh thần đối với nhân dân lao động. Đó là quá trình cải tạo thế giới khách quan, tạo ra thiên nhiên thứ hai - nhân tính và thông qua đó cải tạo chính bản thân con người. Hệ thống quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa là một hệ thống mở, hết sức năng động để phát huy vai trò của hệ thống quyền lực chính trị, thu hút mọi tầng lớp xã hội vào công việc quản lý xã hội vì mục tiêu xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội. Như vậy, bản chất quản lý xã hội xã hội chủ nghĩa là ưu việt; tuy nhiên, do đặc điểm của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội chi phối, những biểu hiện nội dung bản chất ưu việt của quản lý xã hội từng bước được thể hiện, bồi đắp và tùy thuộc vào trình độ, năng lực, tính sáng tạo của các chủ thể quản lý.

---

[1] V.I.Lênin, Toàn tập, tập 40, Nxb Chính trị quốc gia - Sự thật, Hà Nội - 2005, tr. 248.