GIỮ LỬA LÝ TƯỞNG CHO THẾ HỆ TRẺ TRONG THỜI ĐẠI SỐ: BÍ QUYẾT TỪ CÔNG NGHỆ

 

 Thời đại số đặt ra thách thức và cơ hội cho công tác tuyên truyền, giáo dục truyền thống, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Công nghệ, mạng xã hội và AI giúp truyền tải nội dung sáng tạo, hấp dẫn giới trẻ. Đổi mới phương pháp không còn là lựa chọn mà là yêu cầu cấp thiết để giữ vững lý tưởng cách mạng.

Thế giới đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ sang kỷ nguyên số - nơi công nghệ thông tin phát triển với tốc độ chưa từng có. Sự bùng nổ của tri thức và công nghệ đã thay đổi căn bản cách thức con người tiếp cận, xử lý và hấp thụ thông tin, tạo nên những khác biệt rõ rệt so với các phương thức truyền thống trước đây. Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 không chỉ mang lại những tiến bộ vượt bậc về kỹ thuật mà còn tạo ra những thách thức mới trong công tác giáo dục truyền thống, định hướng tư tưởng. Đặc biệt, việc tuyên truyền Chủ nghĩa Mác-Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh - nền tảng tư tưởng của Đảng ta - đang đứng trước bài toán khó: Làm thế nào để những giá trị cốt lõi này không bị “mờ nhạt” giữa biển thông tin hỗn độn, mà ngược lại, trở thành dòng chảy mạnh mẽ trong nhận thức của thế hệ trẻ? Làm thế nào để đào tạo ra những con người xã hội chủ nghĩa trong thời đại số?

Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định: “Trong giai đoạn hiện nay, vai trò của thanh niên ngày càng quan trọng. Họ chính là trụ cột đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới, là nguồn lực chủ yếu để phát triển lực lượng sản xuất và tiên phong trong các lĩnh vực mới”. Theo thống kê từ Ủy ban Quốc gia về thanh niên, Việt Nam hiện có hơn 22,1 triệu thanh niên, tương đương khoảng 22,5% tổng dân số và chiếm gần 36% lực lượng lao động toàn quốc. Rõ ràng, thanh niên là lực lượng xã hội quan trọng với sức trẻ, trình độ và khả năng sáng tạo vượt trội. Không chỉ có khả năng tiếp thu và làm chủ công nghệ hiện đại, thanh niên còn là lực lượng tiên phong trong công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.

Nhận thức rõ điều đó Đảng ta đã nhấn mạnh “Công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thế hệ trẻ phải được tiếp tục tăng cường và nâng cao về chất lượng, nhằm góp phần xây dựng thế hệ trẻ Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc, kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức trong sáng, ý thức tuân thủ pháp luật; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng lao động, trở thành những công dân tốt, tích cực tham gia vào sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.

Trong bối cảnh hiện nay, công tác giáo dục, tuyên truyền và bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh niên có vai trò đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là nhiệm vụ then chốt nhằm định hướng tư tưởng, củng cố niềm tin vào con đường xã hội chủ nghĩa, mà còn là nền tảng để xây dựng thế hệ trẻ vừa “hồng” vừa “chuyên”, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời đại mới. Giáo dục lý tưởng cách mạng không chỉ trang bị kiến thức lý luận mà còn phải gắn liền với thực tiễn, giúp thanh niên nhận thức sâu sắc về trách nhiệm của bản thân đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Tuy nhiên, hiện nay, công tác tuyên truyền vẫn chủ yếu dựa vào các phương pháp truyền thống như giảng dạy trên lớp, tài liệu in ấn hay các hội thảo khoa học. Những cách làm này từng phát huy hiệu quả trong quá khứ, nhưng giờ đây trước sự bùng nổ của mạng xã hội và các nền tảng số, chúng đang bộc lộ nhiều điểm hạn chế như: chưa chú trọng đúng mức đến yếu tố thực tiễn và tính ứng dụng. Điều này khiến cho việc tiếp thu kiến thức trở nên khô cứng, thiếu sức hấp dẫn đối với thế hệ trẻ, nhóm đối tượng vốn có tư duy năng động và thiên về trải nghiệm thực tế và quen với thế giới số sinh động.

Theo báo cáo của We Are Social năm 2023, thế giới có hơn 5,16 tỷ người dùng internet (64,4% dân số), trong khi đó theo thống kê dữ liệu social media cho biết tại đầu năm 2024 tại Việt Nam có 72,55 triệu người dùng mạng xã hội từ 18 tuổi trở lên tại Việt Nam.

Các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube lại liên tục cung cấp thông tin đa dạng, hấp dẫn, thậm chí cả những luồng tư tưởng sai lệch. Một nghiên cứu của MIT (Viện Công nghệ Massachusetts của Hoa Kỳ) chỉ ra rằng, tin giả lan truyền nhanh gấp 6 lần tin chính thống. Những thách thức này càng trở nên phức tạp hơn với sự xuất hiện của công nghệ deepfake tinh vi và các chiến dịch tuyên truyền có chủ đích. Hiệu ứng “bong bóng lọc” khiến người học chỉ tiếp cận thông tin phù hợp với định kiến sẵn có, trong khi tình trạng “ngộ độc thông tin” do lượng thông tin trái chiều quá lớn khiến công tác giáo dục lý luận chính trị truyền thống ngày càng không theo kịp thời đại. Rõ ràng, nếu không thay đổi, công tác tuyên truyền sẽ ngày càng mất đất trong cuộc chiến giành nhận thức này.

Vậy đâu là giải pháp? Câu trả lời nằm ở việc ứng dụng công nghệ và sáng tạo trong truyền thông. Thay vì những bài giảng dài dòng, chúng ta có thể kể chuyện giáo dục lịch sử cách mạng, về Đảng, về Bác Hồ… qua những thước phim sinh động, sử dụng công nghệ AR (Công nghệ Thực tế tăng cường) là một công nghệ cho phép chồng ghép hình ảnh, âm thanh hoặc dữ liệu số lên thế giới thực thông qua camera của thiết bị điện tử (điện thoại, máy tính bảng, kính thông minh…), tạo ra một môi trường “pha trộn” giữa thực và ảo. Các nghiên cứu đã chứng minh, phương pháp này không chỉ giúp tăng khả năng ghi nhớ mà còn tạo ra sự đồng cảm mạnh mẽ. Một ví dụ điển hình là tính năng VR360 Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam trên nền tảng YooLife. Công nghệ này tái hiện không gian bảo tàng thông qua hình ảnh toàn cảnh 360 độ, kết nối các điểm tham quan thành một hành trình sống động hay series 4 tập phim tài liệu “Khát vọng Hồ Chí Minh - Khát vọng Việt Nam”, khi được đăng tải trên YouTube, đã thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ, điều mà một cuốn giáo trình khó có thể làm được.

Bên cạnh đó, livestream tương tác cũng là một kênh truyền thông cực kỳ hiệu quả. Hình thức này không chỉ phá bỏ rào cản một chiều của giáo dục truyền thống mà còn tạo không gian đối thoại mở. Chỉ với một chiếc điện thoại, hàng trăm nghìn bạn trẻ có thể tham gia, đặt câu hỏi, tranh luận và từ đó, những khái niệm tưởng chừng khô khan trở nên gần gũi, dễ hiểu. Minh chứng rõ ràng cho sức mạnh lan tỏa này chính là câu chuyện về cựu chiến binh 87 tuổi Đoàn Trọng Tước. Ông đã chia sẻ những ký ức kháng chiến chống Mỹ cứu nước của mình trên TikTok đã thu hút hàng trăm ngàn lượt xem, khơi dậy mạnh mẽ tinh thần yêu nước và lay động trái tim của đông đảo giới trẻ, giúp họ hiểu sâu sắc hơn về lịch sử và lan tỏa tình yêu đất nước đến thế hệ sau.

Công nghệ AI (công nghệ trí tuệ nhân tạo ) và Big Data (công nghệ tập hợp dữ liệu khổng lồ) cũng mở ra những hướng đi mới. Thay vì áp đặt một nội dung chung cho tất cả, chúng ta có thể phân tích hành vi người dùng để cá nhân hóa thông điệp. Những nghiên cứu mới nhất đã chỉ ra rằng, việc sử dụng AI (phần mềm trí tuệ nhân tạo) để phân tích dữ liệu người dùng có thể giúp tăng hiệu quả truyền thông lên đến 30-40% so với các phương pháp truyền thống, nhờ khả năng nhận diện và phân loại nội dung một cách nhanh chóng và chính xác. AI còn giúp theo dõi xu hướng thảo luận trên mạng xã hội, từ đó kịp thời cung cấp thông tin chính xác, ngăn chặn tin giả - một yếu tố quan trọng trong bối cảnh “loạn thông tin” hiện nay.

Tuy nhiên, công nghệ dù hiện đại đến đâu cũng chỉ là công cụ. Yếu tố then chốt vẫn là con người. Chúng ta cần xây dựng một đội ngũ tuyên truyền viên trẻ, năng động, am hiểu cả lý luận chính trị lẫn xu hướng truyền thông hiện đại. Những sinh viên xuất sắc, những bạn trẻ có ảnh hưởng trên mạng xã hội, khi được trang bị kiến thức vững vàng, sẽ trở thành những cầu nối đưa tư tưởng cách mạng đến gần hơn với giới trẻ. Họ chính là những “nhà cách mạng số”, sử dụng ngôn ngữ của thế hệ mình để truyền tải những giá trị trường tồn.

Song song với phát triển nguồn nhân lực, để triển khai hiệu quả các giải pháp công nghệ này, cần có chính sách đầu tư kinh phí mua sắm trang thiết bị hiện đại như hệ thống máy chủ mạnh, phần mềm phân tích dữ liệu chuyên dụng và nâng cấp hạ tầng công nghệ thông tin. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, tổ chức đoàn thể và doanh nghiệp công nghệ để tạo ra hệ sinh thái truyền thông hiện đại, đa dạng hóa hình thức tuyên truyền từ video clip, podcast đến các ứng dụng tương tác, game hóa nội dung... nhằm thu hút và tạo sức lan tỏa mạnh mẽ trong giới trẻ.

Nhìn lại chặng đường đã qua, chúng ta có thể thấy rõ: Đổi mới phương pháp tuyên truyền không có nghĩa là thay đổi nội dung cốt lõi, mà là tìm cách thể hiện sao cho phù hợp với thời đại. Tư tưởng Hồ Chí Minh và Chủ nghĩa Mác-Lênin vẫn giữ nguyên giá trị và luôn là ngọn đuốc soi đường cho chúng ta đi, nhưng cách chúng ta truyền đạt chúng phải thay đổi để bắt kịp nhịp sống số. Sự kết hợp giữa nền tảng lý luận vững chắc và công nghệ truyền thông hiện đại sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp, giúp những tư tưởng cách mạng không chỉ được bảo tồn mà còn lan tỏa mạnh mẽ hơn bao giờ hết. Đây chính là con đường để “giữ lửa” cho những giá trị cốt lõi, đồng thời thổi vào đó một luồng sinh khí mới, sức sống của thế hệ trẻ Việt Nam trong thế kỷ 21. Từ đó tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc./.