Gia đình là một tổ chức kinh tế, tiêu dùng

Khi hình thành gia đình cá thể - hôn nhân một vợ một chồng, thì vai trò kinh tế gia đình là rất quan trọng. Trong giai đoạn đầu của xã hội xã hội chủ nghĩa còn sản xuất hàng hóa, còn nhiều thành phần kinh tế và kinh tế tập thể và kinh tế nhà nước chưa đáp ứng đầy đủ và phong phú của cuộc sống, thì kinh tế cá nhân và tiểu chủ hoạt động phần lớn dưới hình thức hộ gia đình là một bộ phận đông đảo, có tiềm năng to lớn, và có vị trí quan trọng lâu dài. Hoạt động kinh tế hộ gia đình có mức độ và hình thức khác nhau ở mỗi dạng gia đình cụ thể, nhưng đều vì mục đích tăng thu nhập, làm giàu chính đáng, tạo nên điều kiện vật chất để thúc đẩy các vai trò, chức năng của gia đình, góp phần phát triển gia đình và xã hội. Nhất là hiện nay, khi Việt Nam đang chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế từ chiều rộng sang chiều sâu trên cơ sở áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ, gia đình với việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho xã hội, đây là nguồn lực quyết định đến sự phát triển, năng lực cạnh tranh của nền kinh tế. Do đó, cần có chính sách giúp đỡ, hỗ trợ để kinh tế gia đình phát triển.

Việc tiêu dùng của gia đình hướng vào mua sắm các sản phẩm phục vụ đời sống vật chất, cũng như đời sống tinh thần của gia đình. Điều này thường phụ thuộc nhiều vào mức độ thu nhập và đóng góp chung từ kết quả lao động của các thành viên trong hoạt động kinh tế gia đình hoặc xã hội. Khi xã hội càng phát triển thì càng thúc đẩy việc mua sắm các sản phẩm, các thiết bị, dụng cụ, dịch vụ sinh hoạt hằng ngày càng nhiều hơn và thuận tiện hơn. Thực tế cho thấy, việc tiêu dùng vật chất và thỏa nãm tinh thần ngày càng được mở rộng và đa dạng bằng hệ thống các dịch vụ và phúc lợi xã hội. Nhưng điều đó tuyệt nhiên không thay thế hoàn toàn chức năng tiêu dùng của gia đình. Tổ chức tiêu dùng về đời sống vật chất và tinh thần của gia đình có chiều hướng đi vào chiều sâu, đáp ứng nhu cầu phong phú, duy trì sắc thái và sở thích sinh hoạt riêng của từng gia đình và của các thành viên.

Công việc nội trợ gia đình vẫn cần thiết và mang tính chất của một bộ phận hoạt động kinh tế - xã hội nhằm tái tạo và phát triển sức lao động, cũng như trí lực và thể lực nói chung của mọi thành viên trong gia đình. Trong đó, việc chăm sóc những thành viên là trẻ em, người già, người yếu thế (tàn tật, cô đơn...), là nhiệm vụ rất đáng lưu ý, cần được ưu tiên và bằng phương thức phù hợp với tâm lý, khoa học và điều kiện của gia đình và xã hội. Quan tâm lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình vừa là trách nhiệm, vừa là đạo lý. Trong chủ nghĩa xã hội cần tạo cho gia đình có những điều kiện thuận lợi để nghỉ ngơi, hưởng thụ hợp lý và chính đáng các thành quả lao động của mình. Việc động viên các gia đình nâng cao thu nhập, trên cơ sở đó định hướng cho sự tiêu dùng lành mạnh, tạo điều kiện tốt để kiến thức khoa học và các phương tiện kỹ thuật hiện đại vào cuộc sống nội trợ góp phần giải phóng phụ nữ... là những vấn đề thiết thực cho sự nghiệp xây dựng gia đình văn hóa.