TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ PHÒNG, CHỐNG THAM NHŨNG VÀ SỰ VẬN DỤNG Ở VIỆT NAM HIỆN NAY!

     Tham nhũng là một căn bệnh gây cản trở sự phát triển của xã hội, đe dọa sự tồn vong của chế độ. Sau khi thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, trên cương vị là người đứng đầu Đảng và Nhà nước, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng đến việc phòng ngừa, đấu tranh chống các biểu hiện tham nhũng trong bộ máy nhà nước. Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham nhũng là cơ sở lý luận có giá trị to lớn đối với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam hiện nay.

Tư tưởng Hồ Chí Minh về phòng, chống tham nhũng

Quan niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về tham nhũng và tác hại của tham nhũng

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm đến vấn đề tham nhũng và coi đây là một trong những căn bệnh cần phòng, chống. Theo Người: “Đứng về phía cán bộ mà nói, tham ô là: ăn cắp của công làm của tư, đục khoét của nhân dân… Đứng về phía nhân dân mà nói, tham ô là: ăn cắp của công, khai gian, lậu thuế”(1). Do đó, bản chất của tham nhũng là xấu, là “trộm cướp”, lấy “của công” làm “của tư”; gian lận tham lam, không quý trọng của công, không thương tiếc tiền gạo do mồ hôi nước mắt của đồng bào, xương máu của chiến sĩ làm ra. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng biểu hiện trực tiếp của tham nhũng là ăn cắp của công hay của Nhân dân làm của tư. Cán bộ bớt xén, tiêu ít mà khai nhiều; lợi dụng của công, của Chính phủ để làm quỹ riêng cho địa phương, đơn vị mình cũng là tham nhũng. Mặt khác, tham nhũng cũng gắn với các biểu hiện tiêu cực, chẳng hạn như một cán bộ được Chính phủ và Nhân dân trả lương hàng tháng nhưng lại thiếu trách nhiệm, đứng núi này trông núi nọ, làm việc chậm chạp, ăn cắp giờ của Chính phủ, của Nhân dân, không làm tròn nhiệm vụ theo chức trách của mình: “Có người nói: không giữ quỹ, không giữ tiền, không có quyền thì là không tham ô. Cái nắm tiền, cái có quyền mà ăn cắp là trực tiếp. Còn gián tiếp như trên, sự thực cũng là tham ô”(2). Người cũng sớm nhận diện và căn dặn cán bộ, đảng viên cần phòng, chống những biểu hiện tiêu cực như: địa phương chủ nghĩa, bè phái, quân phiệt quan liêu, hẹp hòi, ham chuộng hình thức, lối làm việc bàn giấy, vô kỷ luật, kỷ luật không nghiêm, ích kỷ, hủ hóa,… Đó chính là những biểu hiện tiêu cực làm suy thoái phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, tha hóa đội ngũ cán bộ Đảng và Nhà nước. 

Chủ tịch Hồ Chí Minh coi tham nhũng là những con sâu mọt rút lá, cắn hoa, khoét quả, cần phải tiêu diệt. Theo Người, tham nhũng gây ra nhiều tác hại nghiêm trọng. 

Một là, tham nhũng phá hoại đạo đức cách mạng, làm hỏng tinh thần trong sạch và ý chí vượt khó của cán bộ. Có những người trong lúc tranh đấu thì hăng hái, trung thành, không sợ nguy hiểm, cực khổ, không sợ quân địch, nghĩa là có công với cách mạng. Song đến khi có ít nhiều quyền lực trong tay thì nảy sinh tính kiêu ngạo, xa xỉ, phạm vào tham ô, lãng phí, quan liêu, không tự giác mà biến thành người có tội với cách mạng. Người nhắc nhở: “Cán bộ nào mà tham ô, hủ hóa là có tội to với Đảng và Chính phủ, có tội to với nhân dân và có tội to cả với anh chị em cán bộ khác”(3). 

Hai là, tham nhũng phá hoại tinh thần, phí phạm sức lực, tiêu hao của cải của Chính phủ và của Nhân dân một cách vô ích, có hại đến công việc cải thiện đời sống Nhân dân. Huấn thị tại Hội nghị cán bộ Đảng (năm 1955), Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Việc tệ nhất là tham ô. Tham ô tức là gián tiếp giết chết đồng bào bị đói và bị nạn”(4). Tội lỗi ấy cũng nặng như tội lỗi Việt gian, mật thám. 

Ba là, tham nhũng là bạn đồng minh của thực dân, phong kiến, là kẻ thù của Nhân dân và Chính phủ vì nó làm chậm trễ công cuộc kháng chiến và kiến quốc của dân tộc ta; là kẻ thù khá nguy hiểm, vì nó không mang gươm, mang súng mà nó nằm trong các tổ chức để làm hỏng công cuộc kháng chiến, kiến quốc, gây ảnh hưởng xấu đến công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, cản trở, phá hoại sự nghiệp xây dựng đất nước, tiến lên chủ nghĩa xã hội của Nhân dân ta. 

Tầm quan trọng của việc phòng, chống tham nhũng

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, phòng, chống tham nhũng cũng cần thiết như việc đánh giặc trên mặt trận, đây là mặt trận tư tưởng và chính trị. Người coi tham ô, lãng phí, quan liêu là những thứ “giặc ở trong lòng”. Nếu chiến sĩ và Nhân dân ra sức chống giặc ngoại xâm mà quên chống “giặc nội xâm” như thế là chưa làm tròn nhiệm vụ. Những kẻ tham nhũng bị xếp ngang hàng với những kẻ phản quốc, là kẻ thù của Nhân dân cần phải chống. Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là công việc tất yếu phải làm giống như muốn lúa tốt thì phải nhổ cỏ cho sạch, nếu không thì dù cày bừa, chăm sóc kỹ lúa vẫn xấu vì bị cỏ át đi. Người khẳng định việc phòng, chống tham nhũng là rất cần thiết và phải làm thường xuyên bởi điều đó mang lại những ý nghĩa rất to lớn. 

Thứ nhất, phòng, chống tham nhũng giúp cán bộ cải tạo tư tưởng, nâng cao giác ngộ, thấm nhuần đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, nâng cao tinh thần trách nhiệm, tinh thần làm chủ, ý thức bảo vệ của công, một lòng một dạ phục vụ Nhân dân, phục vụ cách mạng. 

Thứ hai, giúp Nhân dân đoàn kết chặt chẽ, hăng hái thi đua tăng gia sản xuất, thực hành tiết kiệm để xây dựng nước nhà, nâng cao đời sống của Nhân dân.

Thứ ba, loại bỏ những trở lực của cách mạng, giúp chính quyền nhà nước trở thành một chính quyền trong sạch, xứng đáng với lòng tin tưởng và sự hy sinh của chiến sĩ, đồng bào. 

Thứ tư, giúp củng cố niềm tin của Nhân dân vào sự trong sạch của đội ngũ cán bộ, sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước, vững bước đi lên con đường xã hội chủ nghĩa. 

Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và một số giải pháp đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực theo tư tưởng Hồ Chí Minh

Thực trạng công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, đặc biệt từ thời kỳ đổi mới đến nay, Đảng và Nhà nước ta luôn đề cao công tác phòng, chống tham nhũng, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm của công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh. Hội nghị giữa nhiệm kỳ Đại hội VII (năm1994) của Đảng đã thẳng thắn thừa nhận, tham nhũng là một trong bốn nguy cơ lớn đối với Đảng và chế độ xã hội chủ nghĩa mà chúng ta đang xây dựng. 

Hiện nay, Đảng và Nhà nước ta coi công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là yêu cầu vừa cấp bách, vừa lâu dài; là một nhiệm vụ đặc biệt trong công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng và củng cố hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc. Dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở nước ta đã đạt được nhiều kết quả tích cực. “Công tác đấu tranh phòng, chống tham nhũng được lãnh đạo, chỉ đạo và thực hiện quyết liệt, toàn diện, đi vào chiều sâu, với quyết tâm chính trị rất cao, không có vùng cấm, không có ngoại lệ và đạt nhiều kết quả rất quan trọng, rõ rệt, được cán bộ, đảng viên và Nhân dân đồng tình, ủng hộ, đánh giá cao và quốc tế ghi nhận. Tham nhũng từng bước được kiềm chế, ngăn chặn, có chiều hướng thuyên giảm”(5). 

Việc xây dựng, hoàn thiện thể chế về quản lý kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được quan tâm nhiều hơn. Nhiều quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước được ban hành, tạo cơ sở chính trị, pháp lý để đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực vừa để phòng ngừa, ngăn chặn, vừa là căn cứ để phát hiện, xử lý vi phạm. Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng đến nay, Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực đã tổ chức 03 Hội nghị toàn quốc về công tác nội chính, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; ban hành hơn 100 văn bản để tăng cường công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị và phòng chống tham nhũng, tiêu cực (tăng 02 lần so nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng). Quốc hội đã thông qua 24 luật, pháp lệnh và ban hành nhiều nghị quyết quan trọng; Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành 335 nghị định, 86 quyết định; các bộ ban hành gần 1.800 thông tư, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trên các lĩnh vực, từng bước hoàn thiện cơ chế phòng ngừa chặt chẽ để “không thể” tham nhũng, tiêu cực(6).

Công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử các vụ án, xử lý các vụ việc tham nhũng, lãng phí được chỉ đạo quyết liệt, tạo bước tiến mới trong phát hiện, xử lý tham nhũng, lãng phí. Trong 10 năm (từ 2012 - 2022), đã xử lý kỷ luật 2.740 tổ chức đảng và hơn 167.700 cán bộ, đảng viên, trong đó có hơn 190 cán bộ diện Trung ương quản lý (có 4 Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị; 36 Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng; hơn 50 sĩ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang); qua thanh tra, kiểm toán kiến nghị xử lý kỷ trách nhiệm gần 44.700 tập thể, cá nhân, chuyển cơ quan điều tra, xử lý gần 1.200 vụ việc có dấu hiệu tội phạm(7).

Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII đến nay, đã khởi tố, điều tra 1.304 vụ/3.523 bị can về các tội tham nhũng (tăng hơn 2 lần về số vụ án và hơn 3 lần về số bị can so với nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng); hoàn thành xét xử 23 vụ án trọng điểm theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; đã thi hành kỷ luật 91 cán bộ diện Trung ương quản lý, trong đó có 17 Uỷ viên, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng, 23 sĩ quan cấp tướng trong lực lượng vũ trang (tăng gần 02 lần so với nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XII); đã khởi tố, điều tra 1.304 vụ/3.523 bị can về các tội tham nhũng (tăng hơn 2 lần về số vụ án và hơn 3 lần về số bị can so với nửa đầu nhiệm kỳ Đại hội XII của Đảng); hoàn thành xét xử 23 vụ án trọng điểm theo kế hoạch của Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực(8).

Nổi bật là các vụ án tham nhũng, tiêu cực lớn, vi phạm có tổ chức, gây bức xúc trong xã hội được các cơ quan tiến hành tố tụng khởi tố, điều tra như: vụ án xảy ra tại Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao) liên quan đến chuyến bay giải cứu; vụ Công ty cổ phần công nghệ Việt Á nâng khống giá kit xét nghiệm COVID-19; vụ án xảy ra tại Công ty AIC; vụ án xảy ra tại Cục Đăng kiểm Việt Nam và một số Trung tâm đăng kiểm,…

Việc thu hồi tài sản tham nhũng có kết quả tích cực. Từ đầu nhiệm kỳ Đại hội XIII đến nay, đã thu hồi được hơn 53.000 tỷ đồng (tăng gấp 2,5 lần so cả nhiệm kỳ Đại hội XII)(9). Các cơ quan, đơn vị có chức năng phòng, chống tham nhũng, tiêu cực được kiện toàn về tổ chức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và tăng cường quan hệ phối hợp, nhất là các đơn vị chuyên trách thuộc Thanh tra Chính phủ, Bộ Công an, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao đã phát huy vai trò nòng cốt trong phát hiện, đấu tranh, xử lý các vụ án, vụ việc tham nhũng. Các cơ quan dân cử, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã tăng cường hoạt động giám sát việc thực thi pháp luật, tiến hành nhiều cuộc giám sát chuyên đề, tập trung vào các lĩnh vực dễ xảy ra tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và những vấn đề liên quan đến tham nhũng, lãng phí, tiêu cực mà Nhân dân bức xúc, dư luận quan tâm đã mang lại hiệu quả thiết thực.

Bên cạnh những kết quả nêu trên, công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở một số bộ, ngành, địa phương chưa có chuyển biến rõ rệt, trách nhiệm của người đứng đầu đối với công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực chưa được đề cao. Việc phát hiện, xử lý tham nhũng, tiêu cực còn hạn chế; công tác tự kiểm tra, tự phát hiện và xử lý tham nhũng, tiêu cực trong nội bộ cơ quan, đơn vị vẫn là khâu yếu; tình trạng nhũng nhiễu, tiêu cực trong khu vực hành chính, dịch vụ công chưa được đẩy lùi. Thể chế về quản lý kinh tế - xã hội góp phần phòng, chống tham nhũng, tiêu cực còn bất cập; cơ chế kiểm soát quyền lực đối với tổ chức và người có chức vụ, quyền hạn chưa đủ mạnh; việc kiểm soát tài sản, thu nhập chưa chặt chẽ, hiệu quả. Tham nhũng, tiêu cực trên một số lĩnh vực, địa bàn vẫn còn nghiêm trọng, phức tạp, với biểu hiện ngày càng tinh vi; tình trạng nhũng nhiễu người dân, doanh nghiệp vẫn còn khá phổ biến, gây bức xúc trong xã hội.

Đảng ta đã chỉ ra nguyên nhân dẫn đến các hạn chế nêu trên là: một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa tiên phong, gương mẫu; tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ còn diễn biến phức tạp; tự phê bình và phê bình ở nhiều nơi còn hình thức. Chính sách cán bộ chưa thực sự tạo động lực để cán bộ toàn tâm, toàn ý với công việc; cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung theo tinh thần Nghị định số 73/2023/NĐ-CP mới triển khai bước đầu...; công tác kiểm tra ở một số nơi chưa thường xuyên, quyết liệt,… 

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tham nhũng, tiêu cực, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ có cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó nguyên nhân chủ quan là chủ yếu, bắt nguồn từ chủ nghĩa cá nhân, từ việc bản thân cán bộ, đảng viên thiếu tu dưỡng, rèn luyện; lập trường tư tưởng không vững vàng; sa vào chủ nghĩa cá nhân, quên mất trách nhiệm, bổn phận trước Đảng, trước dân”(10).

Một số giải pháp tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam theo tư tưởng Hồ Chí Minh 

Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức, tạo ra sự thống nhất cao về ý chí và hành động trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực của cán bộ, đảng viên và Nhân dân, trước kết là sự gương mẫu, quyết liệt của người đúng đầu cấp ủy, địa phương, cơ quan, đơn vị. Kiên trì giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức về đức tính liêm khiết, xây dựng văn hóa tiết kiệm, không tham nhũng, tiêu cực.

Hai là, phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và Nhân dân; thực hiện đồng bộ các biện pháp chính trị, tư tưởng, tổ chức, hành chính, kinh tế, hình sự trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Coi phòng, chống tham nhũng, tiêu cực là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; củng cố và phát huy sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. 

Ba là, khẩn trương xây dựng, hoàn thiện và kịp thời khắc phục những bất cập trong các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quản lý kinh tế - xã hội và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; nhất là các quy định về kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch. Quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong kiểm tra, phát hiện, xử lý tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ người tích cực đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; xử lý nghiêm những người lợi dụng chống tham nhũng, tiêu cực để vu khống, gây chia rẽ, làm mất đoàn kết nội bộ. Kiểm soát có hiệu quả tài sản, thu nhập của người có chức vụ, quyền hạn; đẩy mạnh thanh toán không dùng tiền mặt; từ đó hình thành cơ chế phòng ngừa chặt chẽ để tiến tới “không thể” tham nhũng. 

Bốn là, tiếp tục kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan, đơn vị chuyên trách có chức năng phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Phối hợp chặt chẽ giữa hoạt động của cơ quan thanh tra, kiểm toán nhà nước, kiểm tra Đảng với hoạt động của cơ quan điều tra, truy tố, xét xử, phát hiện, xử lý tham nhũng, tiêu cực. Từng bước mở rộng hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ngoài khu vực nhà nước; tăng cường và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế; phát huy vai trò, trách nhiệm của các cơ quan và đại biểu dân cử, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, cơ quan báo chí, truyền thông và Nhân dân trong đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán; đẩy mạnh điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án; phát hiện sớm, xử lý nghiêm minh các vụ án, vụ việc tham nhũng, nâng cao hiệu quả thu hồi tài sản tham nhũng. Nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý nghiêm minh các hành vi tham nhũng, tiêu cực để “không dám”, “không muốn” tham nhũng, tiêu cực.

Năm là, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có tính chuyên nghiệp cao, có năng lực sáng tạo dựa trên cơ chế cạnh tranh về tuyển dụng, chế độ đãi ngộ và đề bạt; có phẩm chất đạo đức tốt và bản lĩnh chính trị vững vàng. Sớm triển khai thực hiện cải cách chính sách tiền lương, thu nhập và chính sách nhà ở, bảo đảm cuộc sống để cán bộ, công chức, viên chức “không cần” tham nhũng. Mặt khác, cần kịp thời xử lý, thay thế cán bộ lãnh đạo, quản lý khi có biểu hiện tham nhũng, lãng phí; xử lý nghiêm những cán bộ nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp. Gắn công tác phòng, chống tham nhũng với phòng, chống suy thoái về tư tưởng, chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong đội ngũ cán bộ, đảng viên.

Chủ tịch Hồ Chí Minh sớm nhận thức rõ những biểu hiện, tác hại của tham nhũng, tiêu cực; vạch rõ nguyên nhân và chỉ ra biện pháp để phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong quá trình xây dựng xã hội mới. Trên cơ sở đó, Đảng và Nhà nước ta đã hoạch định chủ trương, đường lối, xây dựng hệ thống chính sách về đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; tăng cường lãnh đạo, quản lý, kiên quyết, kiên trì đấu tranh tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong thời kỳ mới nhằm xây dựng Đảng, xây dựng hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, vững bước đi lên con đường xã hội chủ nghĩa./.

------------------

(1) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 7, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.355-356.

(2) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 8, Nxb CTQG-ST,H.201, tr.6.

(3) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 10, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.210.

(4) Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 9, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.439.

(5) Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập 2, Nxb CTQG-ST, H.2021, tr.206.

(6) https://ubkttw.vn/danh-muc/tin-tuc-thoi-su/phien-hop-thu-24-ban-chi-dao-trung-uong-ve-phong-chong-tham-nhung-tieu-cuc.html, truy cập ngày 16/8/2023.

(7) Nguyễn Phú Trọng, Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh, NxbCTQG-ST, H.2023, tr.27.

(8) https://dangcongsan.vn/thoi-su/an-tham-nhung-tang-hon-2-lan-31-can-bo-trung-uong-quan-ly-bi-xu-ly-hinh-su-644341.html, truy cập ngày 16/8/2023

(9) https://ubkttw.vn/danh-muc/tin-tuc-thoi-su/phien-hop-thu-24-ban-chi-dao-trung-uong-ve-phong-chong-tham-nhung-tieu-cuc.html, truy cập ngày 16/8/2023.

(10) https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/hoi-nghi-bch-trung-uong/khoa-xiii/phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-khai-mac-hoi-nghi-lan-thu-tu-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-xiii-3754, truy cập ngày 16/8/2023.

Yêu nước ST.

TÌM HIỂU GIÚP BẠN: TỔNG BÍ THƯ TÔ LÂM GẶP GỠ BÁO CHÍ TẠI HÀN QUỐC!

     Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Hàn Quốc, sáng 11/8, sau cuộc Hội đàm tại Phủ Tổng thống Yongsan (Thủ đô Seoul), Tổng Bí thư Tô Lâm và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung đã gặp gỡ phóng viên các cơ quan thông tấn, báo chí, thông báo kết quả hội đàm.

Tại cuộc gặp, Tổng Bí thư Tô Lâm cho biết, vừa có cuộc hội đàm rất thành công với Tổng thống Lee Jae Myung. Trong không khí hữu nghị, cởi mở, chân thành, hai bên đã đi sâu trao đổi về tình hình mỗi nước, quan hệ song phương cũng như các vấn đề khu vực, quốc tế cùng quan tâm.

Hai bên nhất trí, sau hơn 30 năm xây dựng và phát triển, quan hệ Việt Nam-Hàn Quốc đã trở thành hình mẫu quan hệ đặc biệt tốt đẹp với nhiều thành tựu nổi bật, toàn diện, nhất là kể từ sau khi chính thức nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vào tháng 12/2022. Tin cậy chính trị giữa hai nước không ngừng được củng cố, hợp tác trên tất cả các lĩnh vực phát triển thực chất và hiệu quả; giao lưu nhân dân giữa hai nước ngày càng sôi động, nhộn nhịp.

Tổng Bí thư Tô Lâm nhấn mạnh, đây là chuyến thăm Hàn Quốc đầu tiên trên cương vị Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam và cũng là chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một quốc gia sau khi Hàn Quốc có chính quyền mới. Chuyến thăm có ý nghĩa quan trọng, tạo động lực mới và mở ra nhiều cơ hội hợp tác giữa hai nước trong kỷ nguyên phát triển mới của cả hai dân tộc.

Tổng Bí thư cho biết đã trân trọng mời Tổng thống Lee Jae Myung và Ban lãnh đạo mới của Hàn Quốc sang thăm Việt Nam.

Tổng thống Lee Jae Myung bày tỏ vui mừng về chuyến thăm cấp Nhà nước tới Hàn Quốc của Tổng Bí thư Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam; bày tỏ mong muốn mối quan hệ Việt Nam-Hàn Quốc ngày càng hiệu quả, bền vững, vì lợi ích của nhân dân hai nước.

Tổng thống Lee Jae Myung cho biết, trên tinh thần quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, hai bên đã trao đổi, thống nhất về một số định hướng lớn để thúc đẩy quan hệ song phương trong thời gian tới.

Việt Nam cũng hoan nghênh Hàn Quốc tiếp tục cung cấp các khoản viện trợ, tín dụng ưu đãi, góp phần quan trọng vào việc phát triển kinh tế-xã hội ở Việt Nam./.

Yêu nước ST.

TÌM HIỂU GIÚP BẠN: ĐỀ XUẤT TINH GỌN HỆ THỐNG THANH TRA CỦA BỘ QUỐC PHÒNG!

     Bộ Quốc phòng vừa có Dự thảo Nghị định mới đề xuất tinh gọn hệ thống Thanh tra quốc phòng còn 2 cấp, gồm cấp Bộ và cấp trực thuộc Bộ.

Bộ Quốc phòng đang lấy ý kiến dự thảo Nghị định quy định tổ chức, hoạt động của Thanh tra quốc phòng, đề xuất giảm số cơ quan từ 8 xuống 2 cấp: Cấp Bộ (Thanh tra Bộ Quốc phòng) và cấp trực thuộc Bộ (Thanh tra các quân khu, Bộ Tư lệnh Thủ đô Hà Nội).

Theo quy định hiện hành, Thanh tra quốc phòng gồm 8 cơ quan: Thanh tra Bộ Quốc phòng; Thanh tra quốc phòng quân khu; Thanh tra Bộ Tổng Tham mưu, Tổng cục Chính trị và các Tổng cục; Thanh tra Cơ yếu; Thanh tra quân chủng; Thanh tra Bộ đội Biên phòng; Thanh tra quốc phòng cấp tỉnh; Thanh tra quân đoàn, binh chủng và tương đương.

Bộ Quốc phòng cho rằng, hệ thống hiện nay cồng kềnh, dàn trải, thiếu tính hệ thống, nhiều tầng nấc và đầu mối; hoạt động thiếu sự chỉ đạo điều hành thông suốt.

Một số đơn vị chưa bảo đảm tính độc lập, khách quan, còn chịu sự chi phối của Thủ trưởng cơ quan hành chính cùng cấp, khiến kết quả thanh tra, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và kiểm soát quyền lực còn hạn chế. Hoạt động các cấp cũng bị trùng lặp, giao thoa, hiệu quả chưa cao.

Chính sách tinh gọn này nhằm cụ thể hóa chủ trương của Đảng, Nhà nước về tổ chức bộ máy "tinh, gọn, mạnh, hiệu năng, hiệu lực", đồng thời đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tăng cường giám sát và giữ vững kỷ cương trong toàn quân.

Dự thảo quy định Thanh tra Bộ Quốc phòng chịu sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, quản lý, chỉ huy của Bộ trưởng Quốc phòng, chỉ đạo nghiệp vụ của Thanh tra Chính phủ. Thanh tra cấp quân khu và Bộ Tư lệnh Thủ đô chịu sự lãnh đạo của Đảng ủy quân khu, Đảng ủy Bộ Tư lệnh Thủ đô; quản lý, chỉ huy của tư lệnh; chỉ đạo nghiệp vụ của Thanh tra Bộ Quốc phòng.

Theo dự thảo Nghị định, đối tượng của thanh tra quốc phòng gồm các cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý của Bộ Quốc phòng.

Cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam có nghĩa vụ chấp hành quy định pháp luật về quân sự, quốc phòng; thực hiện nhiệm vụ và các quy định về chuyên môn - kỹ thuật, các quy định quản lý trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng.

Ngoài ra còn có cơ quan, tổ chức, cá nhân nước ngoài hoạt động trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có liên quan đến pháp luật về quân sự, quốc phòng của Việt Nam.

Thanh tra quốc phòng sẽ thanh tra việc thực hiện chính sách, pháp luật, nhiệm vụ, quyền hạn, kế hoạch nhà nước về quốc phòng; các quy định về chuyên môn - kỹ thuật, quy định quản lý trong lĩnh vực quân sự, quốc phòng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân thuộc thẩm quyền quản lý Nhà nước của Bộ Quốc phòng,...

Cùng đó, Thanh tra quốc phòng tham mưu và giúp người chỉ huy cùng cấp tổ chức, quản lý và thực hiện nhiệm vụ thanh tra, tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực theo quy định của pháp luật và quy định của Bộ Quốc phòng.

Tính đến tháng 2.2025, Quân đội đã điều chỉnh gần 2.900 tổ chức, trong đó giảm một tổng cục, hai quân đoàn, 37 cấp cục và gần 300 phòng.

Trước đó, Bộ Quốc phòng giải thể Quân đoàn 3, Quân đoàn 4, thành lập Quân đoàn 34 với quy mô lớn hơn, đồng thời sáp nhập Tổng cục Hậu cần và Tổng cục Kỹ thuật thành Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật./.

Yêu nước ST.

TÌM HIỂU GIÚP BẠN: BỘ QUỐC PHÒNG ĐỀ XUẤT SỬ DỤNG 46 KHU ĐẤT LÀM DỰ ÁN NHÀ Ở!

Bộ Quốc phòng đề xuất sử dụng 46 khu đất, với tổng diện tích khoảng 200ha để phát triển dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang.

Ngày 8.8, theo Cổng thông tin điện tử Bộ Quốc phòng, cơ quan này vừa tổ chức buổi làm việc về kết quả triển khai nhà ở xã hội trong Bộ Quốc phòng.

Theo đó, Bộ Quốc phòng tổng hợp nhu cầu về nhà ở xã hội trong toàn quân đến nay là 76.686 căn hộ, đồng thời đề xuất sử dụng 46 khu đất (gồm 35 điểm đất quốc phòng và 11 điểm đất do địa phương bàn giao), với tổng diện tích khoảng 200ha để phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang. Đến nay có 34 tỉnh, thành phố được đề xuất bố trí quỹ đất với tổng diện tích khoảng 359 ha.

Hiện nay, một số dự án nhà ở xã hội tiêu biểu đang được triển khai như: Dự án Khu nhà ở xã hội tại Đông Anh, Hà Nội, quy mô 466 căn hộ, do Tổng công ty 319 làm chủ đầu tư, dự kiến hoàn thành năm 2026; Dự án Khu nhà ở xã hội Him Lam Phúc Lợi, Hà Nội, quy mô 1.080 căn hộ, dự kiến khởi công quý I/2026; Dự án nhà ở xã hội tại 324 Lý Thường Kiệt, Thành phố Hồ Chí Minh, quy mô 1.254 căn hộ, dự kiến hoàn thành cuối năm 2025; Dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang trong Quân đội tại số 40, ngõ 183 Hoàng Văn Thái, phường Phương Liệt, Hà Nội quy mô khoảng 336 căn hộ, đang hoàn thiện quy hoạch chi tiết để triển khai.

Bộ Quốc phòng cũng đang phối hợp với một số địa phương để thống nhất vị trí đất, đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang trong Quân đội. Đáng chú ý, trong các dự án nhà ở thương mại thí điểm theo Nghị quyết số 171 của Quốc hội, Bộ Quốc phòng đã thống nhất 6 điểm đất, quy hoạch 30 ha dành cho nhà ở xã hội phục vụ cán bộ, chiến sĩ.

Hiện Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật đang tích cực phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan hoàn thiện “Đề án phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang trong Quân đội”, dự kiến báo cáo Bộ Quốc phòng và Quân ủy Trung ương trong tháng 8.2025.

Phát biểu tại cuộc họp trên, Thượng tướng Vũ Hải Sản - Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trưởng Ban Chỉ đạo Chính sách nhà ở Bộ Quốc phòng - yêu cầu Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật và các cơ quan, đơn vị khẩn trương hoàn thiện “Đề án phát triển nhà ở cho lực lượng vũ trang trong Quân đội”; chủ động phối hợp chặt chẽ với các địa phương, doanh nghiệp để lựa chọn vị trí đất xây dựng phù hợp, bảo đảm đồng bộ hạ tầng; khẩn trương hoàn thiện các thủ tục đầu tư đối với các dự án đã có trong kế hoạch, bảo đảm tiến độ, chất lượng, hiệu quả.

Trong quá trình triển khai, phải thực hiện công tác thanh quyết toán đầy đủ, đúng quy định, công khai, minh bạch, tránh thất thoát, lãng phí; đồng thời nghiên cứu, tham mưu, đề xuất xây dựng các chính sách về nhà ở phù hợp với các nhóm đối tượng trong Quân đội, bảo đảm đúng quy định, sát thực tiễn và có tính khả thi cao./.

Ảnh: Một góc dự án nhà ở tại Đông Anh, Hà Nội do Tổng công ty 319 làm chủ đầu tư, dự kiến hoàn thành năm 2026.

Môi trường ST.

TÌM HIỂU GIÚP BẠN: BỘ QUỐC PHÒNG NÓI VỀ VIỆC HỌC VIÊN QUÂN ĐỘI RA TRƯỜNG ĐƯỢC CÔNG TÁC GẦN NHÀ!

     Bộ Quốc phòng vừa có trả lời cử tri tỉnh Bắc Kạn liên quan đến kiến nghị học viên quân đội ra trường được công tác gần nhà.

Bộ Quốc phòng vừa nhận được kiến nghị của cử tri tỉnh Bắc Kạn do Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội chuyển tới.

Theo Cổng thông tin điện tử Chính phủ, trong kiến nghị, cử tri tỉnh Bắc Kạn cho biết hiện nay, nhiều con em trong tỉnh học tại các trường quân đội như Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân... hoặc đang công tác trong quân đội, nhưng không được phân công về công tác tại quê hương.

"Đề nghị có quy định tạo điều kiện để quân nhân được công tác gần nhà nhằm ổn định cuộc sống và yên tâm phục vụ lâu dài” - cử tri tỉnh Bắc Kạn kiến nghị.

Trả lời nội dung này, Bộ Quốc phòng cho hay: Việc điều động cán bộ, sắp xếp học viên tốt nghiệp tại các học viện, trường sĩ quan ra trường, bố trí phù hợp với địa bàn cư trú là nguyện vọng chính đáng của cán bộ, nhằm thực hiện chính sách hậu phương gia đình cán bộ, giúp cán bộ yên tâm công tác, đúng với chủ trương của Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, hướng dẫn hằng năm của Tổng Cục Chính trị.

Tuy nhiên, nhiệm vụ của Quân đội có tính chất đặc thù quân sự, việc điều động cán bộ, sắp xếp, phân công học viên ra trường công tác phải căn cứ vào chuyên ngành đào tạo của cán bộ, nhu cầu biên chế, thực trạng số lượng cán bộ hiện có của từng đơn vị và yêu cầu nhiệm vụ, bảo đảm không được xếp chồng, xếp dư cán bộ.

Theo đó đối với học viên cử tuyển là người dân tộc thiểu số của các quân khu thì điều động về quân khu;

Học viên tốt nghiệp đào tạo cán bộ cấp phân đội ra trường (trong đó có Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân), Bộ Quốc phòng điều động về các đơn vị trực thuộc Bộ; các đơn vị sẽ bố trí, sắp xếp cán bộ cho phù hợp với tình hình thực tế.

Qua rà soát, báo cáo thống kê của các cơ quan, đơn vị, nhà trường những năm gần đây: Số lượng học viên tốt nghiệp đào tạo sĩ quan hằng năm có hộ khẩu thường trú trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn vượt quá nhu cầu biên chế của các đơn vị đóng quân trên địa bàn.

Do đó, theo quy định, cán bộ sẽ được điều động về các đơn vị còn thiếu thuộc địa bàn các tỉnh khác của Quân khu 1 hoặc đơn vị ngoài Quân khu./.

Yêu nước ST.

CÂU CHUYỆN QUỐC TẾ: HỌP BÁO NATO GÂY PHẪN NỘ THẾ GIỚI…

     Trong cuộc họp báo mới nhất của NATO, Tổng thư ký Mark Rutte tuyên bố: “Mỹ không vi phạm luật pháp Quốc tế khi sử dụng máy bay ném bomb tấn công Iran- một Quốc gia có chủ Quyền.” Ông Mark Rutte nhấn mạnh rằng Mỹ và NATO có quyền tấn công phủ đầu bất cứ Quốc gia nào bị coi là mối đe dọa với các thành viên trong khối.

Phần Q&A gây tranh cãi:

1/ Phóng viên:” Israel không phải là thành viên NATO, vậy tại sao Iran bị coi là mối đe dọa với NATO và Mỹ?”

Rutte:” Hãy tập trung vào vấn đề cốt lõi: Iran có nguy cơ tiềm ẩn vì có thể sở hữu vũ khí hạt nhân.”

2/ Phóng viên:”Israel cũng sỡ hữu vũ khí hạt nhân và không phải thành viên NATO. Vậy họ có phải là mối đe dọa không?”

Rutte:” Xin hãy tập trung vào Iran, Iran mới là mối nguy hiểm ở đây.”

3/ Phóng viên:”Nếu Mỹ được quyền ném bomb 1 Quốc gia vì cảm thấy an ninh bị đe dọa, liệu điều này có hợp pháp với việc Nga tấn công Ukraina không?”

Rutte (căng thẳng):” Hoàn toàn khác biệt! Mỹ Không xâm phạm chủ quyền hay vi phạm bất kỳ một công ước Quốc tế nào khi ném bomb Iran. Hành động của Nga thì khác! Nga vi phạm luật pháp Quốc tế. Chúng ta phải tiếp tục cô lập và lên án Nga.”

Sau đó ông Rutte nhanh chóng kết thúc họp báo. Các bạn nghĩ sao?

Nhận tiện, Iran là Quốc gia thứ 50 bị Mỹ ném bomb kể từ thế chiến 1 tới nay. Nước Mỹ có nên kỷ niệm cột mốc đáng nhớ này không?!

Khuyết danh ST.

GIỮ GÌN VĂN HÓA VIỆT NAM: HÌNH TƯỢNG BỤT TRONG TỤC NGỮ - CA DAO VIỆT NAM!

     Trong tục ngữ, ca dao hình tượng Bụt xuất hiện với nhiều ý nghĩa phong phú trong một phạm vi rộng. Ông Bụt không chỉ là hình tượng biểu trưng tôn giáo hay tín ngưỡng dân gian mà đã đi vào đời sống hàng ngày của người bình dân để chuyển hoá thành nhiều ý nghĩa khác nhau. Sự chuyển hoá đó thể hiện rõ nhất là trong thể loại tục ngữ, có lẽ là do tính chất đặc trưng gồm hai nghĩa (nghĩa đen và nghĩa bóng) của thể loại này. Hình tượng Bụt trong tục ngữ dù được thể hiện dưới góc độ nào đi nữa cũng bao gồm những ý nghĩa sâu xa hơn những gì nó thể hiện trên văn bản....

1. Nguồn gốc từ Bụt trong dân gian:

Đạo Phật đến nước ta vào đầu Tây lịch khi nhân dân Việt Nam đang sống những tháng ngày nô lệ Bắc thuộc. Người dân Việt Nam lúc bấy giờ chỉ cầu mong một cuộc sống tự do, thanh bình, giải thoát khỏi những gông kiềm ngoại quốc. Trong hoàn cảnh đó Phật giáo đã xuất hiện và mau chóng trở thành chỗ dựa tinh thần cho một dân tộc đang bị mất nước. “Phật giáo lấy lý tính làm chủ đạo, lấy sự giác ngộ để giải thoát, giải cứu”(1) vì thế không có gì đáng ngạc nhiên khi Phật giáo hoà nhập vào tín ngưỡng dân gian, trở thành nơi gởi gắm niềm tin của nhân dân lao động.

“Phật – tiếng Phạn là Buddha (âm Hán Việt là Phật Đà, gọi tắt là Phật) nghĩa là bậc giác ngộ viên mãn. Từ tiếng Phạn Buddha, người Việt Nam ngày xưa đọc là Bụt”(2)

“Chúng ta thấy cái tên đức Chúa hay đức Mẹ truyền vào Việt Nam từ thế kỷ XVI kể đến nay đã hơn 400 năm mà vẫn chưa thể nào quen với tâm lý dân tộc. Trái lại cái tên Bụt, Tiên cũng là mượn của những thứ tôn giáo ngoại lai nhưng đã trở thành truyền thống, vì từ rất xưa, những tôn giáo này đã từng hoá thân vào đời sống dân tộc, chấp nhận những thứ thanh lọc gay gắt, trở thành tôn giáo chung chi phối tâm linh của cộng đồng”(3)

2. Sự chuyển nghĩa từ đức Phật tôn giáo đến ông Bụt dân gian:

Từ khi hòa nhập vào tín ngưỡng dân gian và được dân gian hóa thì hình tượng Bụt trong dân gian không còn nguyên vẹn ý nghĩa là bậc giác ngộ như trong giáo lý đạo Phật. Bụt không còn là một đấng Thích Ca uy nghiêm trầm mặc ngự trên toà sen cao chín bệ ở trong các ngôi chùa nữa. Mà Phật bây giờ đã trở thành Bụt – một ông Phật của dân gian, một vị thần của dân gian, một ông Bụt hiền, Bụt lành đầy quyền năng phép màu nhưng không cao siêu huyền bí mà gần gũi cạnh bên. Bụt trong tâm thức của dân gian là một ông thần Thiện có quyền năng tuyệt đối, có thể nghe thấu được mọi ước vọng, mọi lời cầu xin của người bất hạnh, nghèo khổ. Ông Bụt luôn luôn xuất hiện bên cạnh những người chân thật hiền lành, yếu đuối khi họ bị các thế lực mạnh hơn ức hiếp. Ông Bụt còn là vị quan toà đứng ra giải quyết mọi bất công trong xã hội dân gian xa xưa, trừng trị kẻ ác đem lại thanh bình yên vui cho người nghèo khổ, hiền lành.

 Từ một con người của tôn giáo, đức Phật trở thành một con người của dân gian, được dân gian âu yếm gọi bằng một cái tên thân thương, bình dân là “Bụt”. Ông Bụt ấy không mặc áo cà sa, không xuống tóc, không ngồi xếp bằng dưới bóng cây bồ đề mà lại xuất hiện trong hình dáng của một ông già râu tóc bạc phơ giống một ông Tiên hơn là một đức Phật.

“Các nhân vật vốn là biểu tượng của tôn giáo như Bụt, Tiên, Ngọc Hoàng … đều đã được cái nhìn thực tiễn của dân gian – dân tộc nhân cách hoá để trở thành lực lượng cứu tinh đối với mọi người dân cùng khổ..”(4)

Việt Nam là một đất nước đa tôn giáo nhưng qua nhiều biến động lịch sử và qua sự thanh lọc gay gắt của thời gian, của tâm lý dân tộc thì những tôn giáo còn tồn tại trong tín ngưỡng dân gian không nhiều. Qua lịch sử văn học dân gian ta có thể thấy được Phật giáo chính là tôn giáo phù hợp nhất với tâm lý của nhân dân lao động Việt nam và đã chiếm lĩnh hoàn toàn đời sống tinh thần của họ. Dù được chuyển hoá dưới hình thức nào đi nữa như là một ông Tiên hay một ông Thần thì ta vẫn biết đó chính là đức Phật Thích Ca được nhìn qua con mắt của người dân lao động.

Từ biểu trưng tôn giáo, hình tượng Bụt đi vào dân gian và được thể hiện bằng nhiều hình ảnh đặc sắc trong văn học. Đặc biệt trong tục ngữ, ca dao hình tượng Bụt đã được chuyển hóa với nhiều hàm nghiã phong phú. Tùy theo tính chất đặc trưng cuả từng thể loại, ý nghĩa của hình tượng Bụt được thể hiện khác nhau trong tục ngữ, ca dao.

3. Những xu hướng chung quy định sự hình thành các hàm nghĩa của hình tượng Bụt trong tục ngữ và ca dao:

a. Hình tượng Bụt trong tục ngữ:

Tục ngữ là những câu nói ngắn gọn, có ý nghĩa hàm súc do nhân dân lao động sáng tạo nên và lưu truyền qua nhiều thế kỷ. Mỗi câu tục ngữ thường có hai nghĩa, nghĩa đen và nghĩa bóng (nghĩa đen là nghĩa gốc chỉ ý nghĩa trực tiếp, ý nghĩa ban đầu khi mới hình thành câu tục ngữ. Còn nghĩa bóng là ý nghĩa được lan tỏa, mở rộng qua quá trình lưu truyền trong không gian và thời gian)

Lối nói bằng tục ngữ thường là một lối nói ẩn dụ, hình thức thể hiện súc tích, giàu hình ảnh, do đó có tác dụng truyền cảm và thuyết phục mạnh mẽ, để nói lên những tư tưởng thâm trầm, những khái quát rộng rãi.

Tục ngữ là tấm gương phản ánh, qua lời nói hàng ngày, mọi biểu tượng của đời sống dân tộc và quan niệm của nhân dân về lao động, về các hiện tượng lịch sử xã hội, về đạo đức, về tôn giáo.(5)

 Hình tượng Bụt trong tục ngữ thường được thể hiện dưới nhiều lớp nghĩa phong phú, nghĩa đen thường là để chỉ việc thờ cúng Bụt trong tín ngưỡng dân gian, các cúng phẩm như hương, xôi, oản, lộc Bụt… cũng được nhắc đến nhiều lần. Đồng thời cũng có không ít các câu tục ngữ nhắc đến các cơ sở vật chất có liên quan đến tôn giáo như chùa chiền, bệ thờ, đất nặn Bụt, phong cảnh Bụt, áo cà sa, tiền Bụt…. Qua đó nhân dân lao đã thể hiện thái độ tôn kính, sùng bái hay thân mật, gần gũi của mình đối với ông Bụt – đức Phật Thích Ca trong tâm thức dân gian.

 Nghĩa bóng của những câu tục ngữ có hình tượng Bụt đa số là dùng để nói đến các phạm trù đạo đức, lối sống, cách cư xử hàng ngày của người dân lao động. Qua hình tựơng Bụt nhân dân thường có ẩn ý khen ngợi những con người hiền lành, sống có nghĩa, có nhân trong xã hội. Đồng thời cũng qua đó mà ám chỉ phê phán những kẻ giả danh tôn giáo làm điều xằng bậy. Sâu xa hơn trong ýnghĩa của những câu tục ngữ này là lời khuyên răn chân thành của cha ông đối với con cháu, hãy nghe theo lời Phật mà làm lành tránh dữ, siêng năng thờ cúng để được đấng thiêng liêng phù hộ độ trì.

b. Hình tượng Bụt trong ca dao :

 Ca dao vốn là một thuật ngữ Hán Việt. Theo cách hiểu thông thường thì ca dao là lời của các bài hát dân ca dã tước bỏ đi những tiếng đệm, tiếng láy….hoặc ngược lại, là những câu thơ có thể “bẻ” thành những làn điệu dân ca. Ca dao – dân ca dù được biểu hiện dưới hình thức nào đi nữa cũng đều tập trung phản ánh một cái tôi trữ tình tập thể: tâm hồn nhân dân lao động, tâm hồn dân tộc Việt Nam(6)

 Hình tượng ông Bụt trong ca dao không được thể hiện tập trung như là trong tục ngữ. Đa số nội dung của các câu ca dao thường là mượn hình tượng Bụt hoặc những vấn đề có liên quan đến Bụt để nói đến một nội dung, ý nghĩa khác nhiều khi chẳng ăn nhập gì với hình tượng Bụt đã dùng trong câu mở đầu. Hình tượng Bụt đôi khi chỉ là một cái cớ để dân gian triển khai một ý đồ khác.

 Cũng như vậy, ở một số bài ca dao hay đồng dao có dung lượng cỡ từ 10 câu trở lên dù có nhắc đến hình tượng Bụt cũng không chứa đựng một ý nghĩa đặc biệt gì về Bụt mà chỉ là “nhân tiện” nhắc đến Bụt cùng với các sự vật khác. Vì thế ở những câu ca dao này hoàn toàn không còn mang ý nghĩa tôn giáo mà cũng chẳng phải là thể hiện ý nghĩa của tín ngưỡng dân gian .

 Ở những câu ca dao tập trung vào hình tượng Bụt thì thường gắn liền với các hình thức thờ cúng, nhắc đến ngày rằm hàng tháng hay các ngày lễ lớn hàng năm của đạo Phật. Có nhiều câu miêu tả kiến trúc chùa chiền, các đạo cụ dùng trong nghi lễ như mõ, chuông .. và tất nhiên cũng không quên nhắc đến những người tu hành theo đạo Phật như sư, vãi…

 Một đều đáng lưu ý hơn nữa là có một bộ phận các câu ca dao sử dụng lại tục ngữ có hình tượng Bụt trong nội dung của mình. Vì thế khi đi vào phân tích ý nghĩa của các câu ca dao này ta lại dễ dàng bắt gặp ý nghĩa của những câu tục ngữ đã được phân tích ở trên

4. Các hàm nghĩa của hình tượng bụt trong ca dao, tục ngữ:

           a. Hình tượng biểu trưng tôn giáo – tín ngưỡng dân gian:

Ở trong lớp nghĩa này Bụt chính là đối tượng thờ phụng thiêng liêng của nhân dân lao động. Hình tượng Bụt xuất hiện trong ca dao, tục ngữ bên cạnh các cơ sở vật chất và các hoạt động nghi lễ đặc trưng của đạo Phật. Bụt ở đây vẫn còn giữ được tính chất thiêng liêng của đạo Phật chỉ khác ở chỗ tên gọi. Thay vì gọi Phật, dân gian gọi là Bụt – cách diễn đạt nôm na theo âm Hán Việt Budha.

 Tuy nhiên vì qua cách nhìn và cách diễn đạt của dân gian nên hình tượng Phật không được thể hiện trên phạm vi rộng toàn thế giới như trong lịch sử tôn giáo của nó. Đạo Phật ở đây được thu hẹp lại, các hình thức lễ nghi, cúng bái diễn ra trong từng ngôi làng và đức Phật cũng được hiểu như là một vị thần Thành Hoàng – vị thần tối cao cai quản một ngôi làng và được toàn thể dân trong làng thờ phụng. Ngôi chùa làng cũng như cây đa, giếng nước, mái đình …là những cơ sở vật chất thuộc quyền sở hữu chung của toàn thể dân làng. Trong tâm lý của người bình dân thì chùa làng là một nơi rất thân thương quen thuộc, là nơi mà ai cũng có thể đến đó lễ Phật cầu an và là nơi mà ai cũng có nhiệm vụ chăm sóc và bảo vệ. Cũng như ngôi chùa, ông Bụt là đức Phật chung của tất cả mọi người dù đã quy y hay không quy y Phật, người trong làng ai cũng có quyền thờ cúng và cầu xin Bụt chở che những khi gặp ốm đau, hoạn nạn. Vì thế mà trong tục ngữ mới có cách nói ví von “Đất vua, chùa làng, phong cảnh Bụt”.

 Ngoài ra chùa làng còn là nơi mà toàn thể dân làng gặp gỡ nhau trong các ngày lễ lớn hàng năm, vào những ngày đó người ta rủ nhau đi chùa như đi hội:

- Chùa làng một điện, năm gian

Hàng năm giỗ Bụt, cả làng dâng quy

- Chùa làng có tự cổ sơ

Lớn lên đã thấy Bụt thờ ba ông

- Chùa làng hai mõ, bốn chuông

Có ba tượng Bụt, có ông thần già

“Ba tượng Bụt” là cách gọi của người bình dân khi muốn nhắc đến ba tượng Phật đặt ở ba vị trí quan trọng nhất trong chánh điện. Cũng như khi muốn nói đến ngày đức Thích Ca Mâu Ni nhập niết bàn thì dân gian gọi đó là ngày “giỗ Bụt”.

 Đức phật trong tôn giáo đã trở thành ông Bụt trong dân gian thì trong một ngôi làng ông Bụt ấy cũng có vị trí như một vị thần Thành Hoàng của riêng ngôi làng ấy. Dân trong làng ai ai cũng tôn kính trang nghiêm khi nhắc đến Bụt, cũng giống như khi nhắc đến vị thần Thành Hoàng của họ:

Chùa nát còn có Bụt vàng

Tuy rằng miếu đổ, Thần Hoàng còn thiêng

Câu ca dao đã cho ta thấy mức độ tin tưởng tuyệt đối của người dân lao động vào ông Bụt – vị thần tối cao của ngôi làng mà họ cư ngụ dù cho nơi thờ cúng vị thần ấy có vì một lý do gì đó mà đổ nát như thế nào đi nữa

 Khi xuất hiện dưới lớp nghĩa là một biểu trưng tôn giáo và tín ngưỡng dân gian, hình tượng Bụt còn gắn liền với các nghi thức cúng bái và những ngày lễ lớn của đạo Phật. Dân gian vẫn thường xuyên nhắc nhở nhau đừng quên cúng Bụt vào những ngày rằm tháng tư, tháng bảy:

- Bé ơi, mẹ bảo bé nghe

Tháng tư giỗ Bụt cúng chè đậu xanh

- Con ơi, con hãy nhớ ghi

Tháng tư giỗ Bụt thì đi lễ chùa

- Con ơi, ráng học kẻo thua

Vu lan lên chùa lạy Bụt, Bụt thương

Cho dù có hay không có là tín đồ của đạo Phật thì người dân lao động vẫn rất coi trọng hai ngày lễ lớn của đạo Phật đó là rằm tháng tư tức ngày Phật đản và rằm tháng bảy là ngày vu lan báo hiếu. Nếu không lên chùa lễ Bụt được thường xuyên thì nhất định trong hai ngày đó phải chuẩn bị xôi chè hay trái cây cúng Bụt. Trong tục ngữ cũng có câu có ý nghĩa tương tự: “Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng giêng”.

  Những vật phẩm dùng để cúng Bụt trong các ngày lễ được thể hiện trong tục ngữ cũng rất phong phú tuy rằng ở thể loại này hình tượng những vật phẩm ấy cũng đã có sự chuyển nghĩa:

- Hương Bụt thắp thờ Bụt

- Đếm Bụt mà đóng oản

- An của Bụt thắp hương thờ Bụt

 

- Oản chùa cúng Bụt, đất ruộng đắp bờ

       b. Các hình thức chuyển nghĩa của hình tượng Bụt:

Từ ý nghĩa biểu trưng tôn giáo và tín ngưỡng dân gian, hình tượng Bụt đi vào đời sống hằng ngày của người dân lao động rồi dần dần được dân gian hóa theo nhiều ý nghĩa khác nhau.

 Thứ nhất đó là ông Bụt lành, ông Bụt hiền, ít nói và chẳng hại đến ai. Câu tục ngữ “Im như Bụt” khiến ta liên tưởng đến danh hiệu của đức Phật trong tôn giáo “Nam mô bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật”. Mâu Ni có nghĩa là im lặng, Mâu Ni Phật là đức Phật im lặng, có lẽ vì thế mà có câu tục ngữ này chăng? Dân gian vẫn thường dùng câu tục ngữ “Hiền như cục đất” để chỉ những người hiền lành chất phác. Và có lẽ trong tâm thức dân gian ông Bụt cũng hiền lành như thế nên lại có câu tục ngữ “Cục đất cất nên ông Bụt”

 Ông Bụt dân gian không những hiền lành ít nói mà còn thật thà, chất phác, có sao nói vậy không biết quanh co, dối trá vì thế mà để chứng minh cho tấm lòng chân thật của mình, một chàng trai dân gian đã ví lòng mình với Bụt:

-Lòng anh như Bụt đứng trong chùa

Sao em cứ nói chuyện hơn thua rứa hè?

 Ông Bụt trong dân gian còn là một con người thân thương, gần gũi. Cho dù đó có là một vị thần đầy quyền năng, tài phép thì đối với nhân dân lao động ông thần ấy cũng chẳng đáng sợ chút nào. Dân gian chẳng bao giờ đặt câu hỏi tại sao trong chùa có Bụt? Và cũng không bao giờ quan tâm tìm hiểu gốc tích của Bụt từ đâu mà có? Với họ chuyện một ngôi chùa có một ông Bụt cũng giản dị, bình thường như những điều hiển nhiên trong cuộc sống hằng ngày xung quanh họ:

…….

Cây Bưởi có hoa

Cây cà có trái

Con gái có chồng

Đàn ông có vợ

Kẻ chợ có Vua

Trên chùa có Bụt

….

 Ông Bụt trong dân gian chính là một hiện thân của sự mầu nhiệm trong cuộc sống tối tăm gian khổ. Bụt giúp đỡ người ngèo khổ hiền lành, trừng trị kẻ giàu có mà độc ác gian tham. Với ông Bụt này, nhân dân lao động xin gì ông cũng cho, thậm chí dân gian còn coi Bụt như cha mẹ của mình, làm gì cũng hỏi xin ý kiến và hoàn toàn tin tưởng Bụt, kể cả việc dựng vợ, gả chồng:

Còn trời, còn nước, còn non

Còn sư gõ mõ, anh còn thắp nhan

Chùa thiêng anh khấn Bụt vàng

Trai không (trai chưa vợ) đi cưới cô nàng được không?

 Trong thế giới của trẻ thơ ông Bụt cũng hiện ra như một đứa bé lên ba, cũng ngây thơ hồn nhiên như chúng. Trong những trò chơi quen thuộc của tuổi thơ, trẻ em cũng không quên nhắc đến ông Bụt của riêng chúng. Một ông Bụt không có maí tóc bạc phơ hay chòm râu quắc thước mà là một ông Bụt bé con ngồi khóc hu hu…

Nu na nu nống

Cái Bống nằm trong

Con ong nằm ngoài

Củ khoai chấm mật

Bụt ngồi, Bụt khóc

Con cóc nhảy ra

Con gà ú ụ

 Có lẽ vì thân mật và gần gũi như thế nên dân gian đâm ra “dễ ngươi”, không nể sợ Bụt, gọi Bụt chỉ bằng cái tên “Bụt” cụt ngủn hay thậm chí còn trêu chọc Bụt, đùa giỡn với tượng của Bụt và gọi Bụt bằng “anh”:

- Gần chùa gọi Bụt bằng anh

Trông thấy Bụt lành, cõng Bụt đi chơi

- Gần chùa gọi Bụt bằng anh

Trông thấy Bụt lành hạ xuống đất chơi

 Không chỉ gọi Bụt bằng anh và chơi đùa với tượng của Bụt, phụ nữ bình dân thậm chí còn so sánh Bụt với …chồng của mình và cho phép mình …độ lượng với sự “không thiêng” của Bụt cũng như với sự “không khôn” của chồng mình. Có lẽ trong ý nghĩa của người bình dân Bụt hay chồng thì cũng đều là …người nhà cả:

Không thiêng cũng thể Bụt nhà

Dầu khôn dầu dại cũng là chồng em

 Rồi ngay cả chuyện tương tư trai gái hay chuyện trai gái nhớ nhau cũng đem chuyện sư nhớ Bụt ra mà ví von:

Nhớ chàng ra ngẩn vào ngây

Sư ông nhớ Bụt, mõ rày nhớ chuông

 Tuy nhiên dù Bụt có gần gũi và thân thương đến mấy, dân gian cũng không chỉ dùng hình tượng Bụt để chỉ những người hiền lành hay nói đến những việc làm tốt, những hành động tích cực. Thông qua hình tượng Bụt, dân gian còn phê phán chỉ trích những kẻ xấu xa trong xã hội, những kẻ giả danh tu hành để làm bậy. Dân gian đã không ngại ngần vạch trần tính tham lam của những tên sư sãi giả mạo, những kẻ lười biếng lao động đội lốt tu hành để nhận công quả của thập phương. Thậm chí trong lớp áo thầy tu chúng còn được biết bao người tin Phật cúi mình bái lạy.

   Của Bụt mất một đền mười

   Bụt hãy còn cười Bụt chả lấy cho

 

c. Quan hệ giữa hình tượng tôn giáo với các hình thức chuyển nghĩa:

 Từ kết quả khảo sát các hàm nghĩa trên của hình tượng Bụt trong tục ngữ và ca dao, chúng tôi rút ra được hai đặc điểm của tư tưởng dân gian mà từ đó đã phát sinh ra mối liên hệ giữa hình tượng Bụt trong tôn giáo với các hình thức chuyển nghĩa vừa nêu

+ Người việt không có xu hướng coi trọng ý nghĩa triết học, siêu hình của tôn giáo

Đức Phật Thích Ca trong tâm thức dân gian – một ông Bụt hiền lành, một vị thần quyền năng cứu độ nhân thế, một ánh sáng nhân từ xuất hiện trong cuộc sống tối tăm đầy rẫy bất công. Đó chính là kết quả đặc sắc của quá trình giáo lý Phật giáo hòa nhập vào nền văn hoá dân gian Việt Nam.

 Từ một đức Phật trong tôn giáo chuyển thành một ông Bụt trong dân gian rồi từ ông Bụt đó chuyển thành ông Tiên, ông Thần, người bạn, người hàng xóm, cha mẹ… thậm chí còn là ông Thần Thiện trong chính bản thân của mỗi con người. Câu tục ngữ “Bụt là lòng” đã nói lên quan niệm của dân gian về một ông Bụt tồn tại bên trong thiện tâm của mỗi con người.

 Tuy nhiên dù được chuyển hóa dưới hình thức nào đi nữa, hình tượng Bụt vẫn không đi xa hẳn với ý nghĩa thiêng liêng của một đấng giác ngộ, giác tha trong đạo Phật. Đức Phật dân gian dù hiện thân dưới bất kỳ hình thức nào đi nữa thì cũng vẫn là biểu tượng của lòng từ bi, bác ái, nơi mà người dân lao động luôn luôn vọng về cầu xin sự giúp đỡ khi gặp khó khăn. Tâm thức của người Việt Nam không thích hướng về những cái siêu nhiên vô hình nên họ đã “biến hoá” để một đức Phật tôn kính uy nghiêm nhưng xa cách trong tôn giáo thành một ông Bụt bình dân , gần gũi, thân thương trong tín ngưỡng dân gian.

- Gần chùa gọi Bụt bằng anh

trông thấy Bụt lành cõng Bụt đi chơi

- Con ơi ráng học kẻo thua

Vu lan lên chùa lạy Bụt, Bụt thương

- Không thiêng cũng thể Bụt nhà

Dầu khôn, dầu dại cũng là chồng em

+ Nhân tố đạo đức trong tôn giáo được người Việt khai thác chủ yếu theo hướng gắn liền với đời sống thực tiễn

 Cũng từ hình tượng Bụt trong văn học dân gian mà người dân lao động đã nói lên biết bao quan niệm của mình về các phạm trù luân lý đạo đức trong xã hội. Phải tin tưởng và quen thuộc với giáo lý của đạo Phật lắm thì dân gian mới dám gởi gắm vào trong hình tượng ông Bụt linh thiêng những quan niệm, suy tư của mình về nhân sinh, về đời, về đạo…cũng như những ước mơ về một cuộc sống tự do bác ái, người và người đối xử với nhau bằng tấm lòng nhân từ của Phật.

 Hình tượng Bụt trong tục ngữ, ca dao còn là sự đúc kết những quan niệm triết lý của dân gian, những bài học đạo đức mà dân gian muốn gởi gắm cho con cháu của mình ở các thế hệ sau:

- No nên Bụt, đói ra ma

- Bụt trên toà sao gà mổ mắt?

 - Hà tiện cùng Bụt thì phải cúng ma

- Ai ơi chớ có ăn lời

Bụt kia có mắt, ông trời có tai

- Đất Bụt mà ném chim trời

Chim trời bay mất đất rơi vào chùa

Không chỉ khuyên răn con cháu sống làm sao cho hợp đạo, hợp đời mà ngay cả lối giao tiếp, ứng xử hàng ngày cũng được dân gian thông qua hình tượng Bụt mà răn dạy con cháu đời sau

Khi thì khuyên phải biết tri ân những người đã từng cưu mang mình:

An của Bụt, thắp hương thờ Bụt

Khi thì khuyên ứng xử làm sao cho hợp với từng đối tượng giao tiếp:

                         - Đi với Bụt mặc áo cà sa, đi với ma mặc áo giấy

                         - Lành với Bụt chớ ai lành với ma

Khi thì phê phán thái độ tự tin, vọng ngoại:

                                  - Muốn tu chùa ngói, Bụt vàng

                             Chùa tranh, Bụt đất ở làng thiếu chi

                                - Bụt chùa nhà không thiêng

                                           - Bụt chùa nhà không thờ, đi thờ Thích ca ngoài đường

Khi thì phê phán thái độ đài các, kén chọn, từ chối điều mà mình xưa nay vẫn thèm muốn:

Bụt Nam Sang lại từ oản chiêm?

Không những thế mà bằng vào kinh nghiệm sống của mình dân gian còn răn dạy con cháu không nên trông chờ vào sự cưu mang, giúp đỡ của người khác vì những gì không do sức lao động của mình làm ra thì chẳng bao giờ bền:

Của Bụt trả Bụt

 

                                  - Của Bụt lại thiêu cho Bụt

 

                                  - Tiền vua là tiền nước lụt, tiền Bụt là tiền nước lũ

 

Và ngược lại nếu ta biết cần cù, chăm chỉ lao động thì trước sau gì cũng được hưởng thành quả do chính sức lao động của mình làm ra:

 

- Giữ Bụt mà ăn oản

 

- Làm quan ăn lộc vua, ở chùa ăn lộc Bụt

 

 Trong tục ngữ, ca dao hình tượng Bụt xuất hiện với nhiều ý nghĩa phong phú trong một phạm vi rộng. Ông Bụt không chỉ là hình tượng biểu trưng tôn giáo hay tín ngưỡng dân gian mà đã đi vào đời sống hàng ngày của người bình dân để chuyển hoá thành nhiều ý nghĩa khác nhau. Sự chuyển hoá đó thể hiện rõ nhất là trong thể loại tục ngữ, có lẽ là do tính chất đặc trưng gồm hai nghĩa (nghĩa đen và nghĩa bóng) của thể loại này. Hình tượng Bụt trong tục ngữ dù được thể hiện dưới góc độ nào đi nữa cũng bao gồm những ý nghĩa sâu xa hơn những gì nó thể hiện trên văn bản. Dân gian đã mượn hình tượng Bụt để nói đến biết bao vấn đề xung quanh cuộc sống của họ. Trong lớp nghĩa bóng của tục ngữ cũng có những câu có ý nghĩa hoàn toàn liên quan đến tôn giáo nhưng đa số chỉ nhân một vấn đề nào đó thuộc về tín ngưỡng tôn giáo mà dân gian bày tỏ thái độ của mình về các hành vi ứng xử vẫn diễn ra hàng ngày xung quanh mình. Đề cao người tốt, chê trách kẻ xấu, khen ngợi người hiền lành, giễu cợt kẻ gian tham…..Qua hình tượng Bụt dân gian khuyên bảo nhau phải sống sao cho trọn đạo làm người, phải biết trên biết dưới, đừng bao giờ quên ơn những người đã cưu mang giúp đỡ mình. Đồng thời dân gian còn phê phán thái độ vọng ngoại, coi thường những gì gần gũi quen thuộc (Bụt chùa nhà không thờ đi thờ Thích ca ngoài đường) chê trách lối sống lười biếng, ỷ lại, không chịu lao động chỉ chờ mong vào sự cưu mang của người khác….Nhìn chung dù chỉ qua hình thức ngắn gọn của thể loại tục ngữ, dân gian cũng đã nói được nhiều điều.

 

 Sự xuất hiện của hình tượng Bụt trong ca dao kém phong phú hơn trong tục ngữ cả về số lượng lẫn nội dung, ý nghĩa. Những câu, những bài ca dao hoàn toàn tập trung vào hình tượng Bụt để nói đến các vấn đề thuộc về tôn giáo – tín ngưỡng dân gian không nhiều. Có những câu ca dao dù có nhắc đến hình tượng Bụt thì cũng nhân tiện mà nhắc đến cùng với các sự vật khác chứ không đưa hình tượng Bụt lên thành nội dung chính (Đất Bụt mà ném chim trời – chim trời bay mất bụi rơi xuống đầu). Có một số câu ca dao sử dụng tục ngữ trong hình thức thể hiện như câu tục ngữ “chùa nát, Bụt vàng” được nhắc lại trong câu ca dao “Chùa nát còn có Bụt vàng, tuy rằng miếu đổ thần Hoàng còn thiêng”.

 

 Tóm lại Bụt trong ca dao tục ngữ là một biểu tượng tôn giáo đã được dân tộc hoá – dân gian hoá với nhiều hình thức chuyển nghĩa phong phú cho phù hợp với tâm lý của nhân dân lao động Việt Nam từ bao nhiêu thế kỷ qua.

 

 

 

Chú thích :

 

(1) Quang Kiên – Đức Phật dân gian và vấn đề thế tục hóa Phật giáo trong truyện cổ tích dân gian người Việt – Nguyệt san Giác ngộ (Phụ trương nguyên cứu của báo Giác Ngộ), Số 84 (03/2003) Trang 29

 

(2) Huệ Thiện – Đức Phật qua thành ngữ và tục ngữ Việt Nam – Nguyệt san Giác ngộ (Phụ trương nguyên cứu của báo Giác Ngộ), Số 84 (03/2003) Trang 36

 

(3) Nguyễn Đổng Chi – Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, tập I, Trang 50, NXBGD, 2000

 

(4) Nguyễn Đổng Chi – Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam, tập I, Trang 1635, NXBGD, 2000

 

(5) Đinh gia Khánh (chủ biên), Chu Xuân Diên, Võ Quang Nhơn – Văn học dân gian Việt Nam, trang 244 -245, NXBGD

 

(6) Đinh gia Khánh (chủ biên), Chu Xuân Diên, Võ Quang Nhơn – Văn học dân gian Việt Nam, trang 436, NXBGD.

Môi trường ST.

VIỆT NAM - THẾ GIỚI: TƯƠNG LAI TỐT ĐẸP HƠN CHO QUAN HỆ VIỆT NAM - HÀN QUỐC "LỜI NÓI CHÂN THÀNH"!!

     Tổng thống Hàn Quốc: "Chúng ta cứ đi đòi Nhật Bản phải xin lỗi, bồi thường cho lịch sử, nhưng đến chính mình lại phủ nhận việc gây hại cho Việt Nam trong quá khứ..."

Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung đã chỉ đạo các cơ quan chức năng nghiên cứu các biện pháp ưu đãi, bao gồm cấp visa, nhằm thu hút người lao động từ Việt Nam sang làm việc tại Hàn Quốc.

Theo hãng tin News1 (hãng truyền thông Hàn Quốc), chỉ đạo này được ghi nhận trong biên bản phiên họp thứ 26 của Hội đồng Quốc vụ Hàn Quốc, công bố ngày 3/8.

"Chắc chắn có nhiều người Việt Nam mong muốn sang làm việc tại Hàn Quốc. Chúng ta nên tiếp nhận nhiều hơn và xem xét áp dụng các ưu đãi đối với phía lao động Việt Nam", ông Lee phát biểu tại cuộc họp, trong bối cảnh Chính phủ đang thảo luận các phương án thu hút lao động nước ngoài.

Tại cuộc họp, về vấn đề trách nhiệm lịch sử, ông Lee đã chất vấn Ngoại trưởng Cho Tae-yul:

 "Chúng ta cứ đi đòi Nhật Bản phải xin lỗi, bồi thường cho lịch sử, nhưng đến chính mình lại phủ nhận việc gây hại cho Việt Nam trong chiến tranh ở quá khứ..."

Môi trường ST.

NHẬN DIỆN CHÂN TƯỚNG CÁC THÀNH VIÊN NHÓM 72 VÀ KHÔNG CÒN NGHI NGỜ GÌ NỮA VỚI MỘT SỐ NHÂN VẬT GÂY TRANH CÃI VỪA QUA!

     Hôm nay dư luận vẫn quan tâm đặt câu hỏi "Có phải ông Nguyễn Minh Thuyết, Tổng Chủ biên chương trình giáo dục hiện nay từng là thành viên của 'Nhóm kiến nghị 72' (72 trí thức, có thể về hưu) viết thư kiến nghị Quốc hội đòi bỏ Điều 4 pháp sửa đổi 2013 không?" thì đây là bằng chứng không còn nghi ngờ gì nữa! Độc giả xem ông Chu Hảo giới thiệu trong video này sẽ rõ.

Trong Điều 4, Hiến pháp nước CHXHCN Việt Nam từ khi ra đời (1/1946) đến nay, dù qua 5 lần sửa đổi (năm 1959, 1980, 1992 2001 và năm 2013) đều khẳng định: Đảng Cộng sản Việt Nam - Đội tiên phong cấp công nhân, đồng thời là Đội đầu tiên của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam, đại biểu hiện trung thành lợi ích của giai cấp công, nhân nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy Chủ nghĩa Marx - Lenin và Tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.

Đảng Cộng sản Việt Nam gắn bó mật thiết với Nhân dân, phục vụ Nhân dân, chịu sự giám sát của Nhân dân, chịu trách nhiệm trước Nhân dân về những quyết định của mình.

Các tổ chức của Đảng và đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.

Như vậy bất kỳ ai đòi bỏ điều 4 của Hiến pháp đều là những người được phủ nhận vai trò lãnh đạo Đảng đối lập xã hội và có ý đồ chia Đảng Cộng sản Việt Nam ra khỏi vai trò phục vụ nhân dân và hạt nhân đoàn kết dân tộc./.

Môi trường ST.

QUÂN SỰ NƯỚC NGOÀI: LOẠI TÀU NGẦM BÍ ẨN CỦA NGA MÀ PHƯƠNG TÂY LUÔN "KHAO KHÁT"!

     Cho đến nay, thông tin về tàu ngầm lặn sâu AS-31 Losharik của Nga vẫn được giữ bí mật tối đa khiến nó càng thu hút sự quan tâm của dư luận, đặc biệt là phương Tây.

Độ sâu tối đa mà tàu ngầm AS-31 có thể lặn tới, lớn gấp 3 lần so với độ sâu của tàu ngầm Los Angeles của Mỹ.

Là tàu ngầm do thám, tàu ngầm AS-31 Losharik gây tò mò với truyền thông phương Tây vì có quá ít thông tin về vũ khí này.

Năm 2012, Hải quân Nga đã thử nghiệm tàu ngầm AS-31 ở độ sâu từ 2 đến 2,5km, trong khi tàu ngầm Los Angeles của Hải quân Mỹ chỉ lặn được ở độ sâu 1 km.

Nhờ có cấu tạo đặc biệt mà tàu ngầm AS-31 Losharik có được những tính năng vượt trội. Thân tàu được thiết kế bằng 7 quả cầu titan, giúp gia tăng khả năng chống chịu của tàu. Chức năng chính của tàu là hoạt động dưới đáy sâu của đại dương.

Theo nhận định của giới chuyên gia, nhờ có đặc tính nhẹ và cứng của titan, nên tàu ngầm Losharik có thể chịu được áp suất lớn của nước.

Sở dĩ tàu ngầm AS-31 mang tên Losharik là bởi vì hình dạng bên ngoài của tàu rất giống một nhân vật trong phim hoạt hình cùng tên vốn là một kị binh được ghép từ những quả cầu nhỏ.

Tàu ngầm AS-31 Losharik thuộc dự án 210, được khởi đóng vào năm 1988 do thiếu kinh phí, mãi tới 2003 dự án mới được khởi động.

Là tàu ngầm do thám, tàu ngầm AS-31 Losharik gây tò mò với truyền thông phương Tây vì có quá ít thông tin về vũ khí này. Tàu ngầm AS-31 sẽ đảm nhiệm những trọng trách đặc biệt và không trang bị vũ khí.

AS-31 là tàu ngầm loại nhỏ, có chiều dài gần 60m, lượng choán nước 2.100 tấn. Trong khi lượng choán nước của tàu ngầm Ohio của Mỹ là 18.750 tấn, của tàu ngầm Belgorod của Nga là 17.000 tấn.

Dư luận thế giới chỉ biết đồn đoán và đưa ra những giả thiết khác nhau về chức năng và nhiệm vụ của tàu ngầm AS-31 Losharik.

Có dư luận cho rằng tàu ngầm AS-31 được sử dụng để tiếp cận các tuyến cáp quang Internet nằm dưới đáy đại dương. Tuyến cáp quang rất dễ bị tổn thương, một dây cáp bị đứt có thể dẫn đến gián đoạn thông tin nghiêm trọng và để khai thác thông tin từ tuyến cáp quang đó phải cần đến những thiết bị chuyên dụng.

Năm 2019 trên tàu ngầm AS-31 xảy ra hỏa hoạn, từ đó đến nay tàu được đưa vào sủa chữa và sẽ trở lại hoạt động vào năm 2025.

Khi xảy ra hỏa hoạn, tàu AS-31 đang tiến hành đo đạc đáy biển trên vùng lãnh hải của Nga. Được biết, đám cháy bùng phát sau một tiếng nổ lớn trong khoang ắc quy của tàu. Thời điểm xảy ra hỏa hoạn, tàu đang ở độ sâu 300m. Trong số 25 thủy thủ có 14 người hy sinh, đáng chú ý các thủy thủ đều là những sĩ quan.

Các chuyên gia phương Tây lưu ý rằng trong 14 sĩ quan của tàu AS-31 thiệt mạng thì có đến 7 người là sĩ quan cấp tá, điều này càng khiến dư luận nghi ngờ rằng nhiệm vụ mà tàu ngầm AS-31 đang tiến hành là rất nguy hiểm và quan trọng./.

Môi trường ST.

THẾ GIỚI - VẤN ĐỀ - SỰ KIỆN: NGÀY NÀY NĂM NGOÁI, NHẮC LẠI ĐỂ CẢNH TỈNH!

     Người dân Bangladesh - chủ yếu là những sinh viên đã xuống đường gây bạo động nhằm lật đổ chính quyền và thủ tướng đã lưu vong. Họ đã nổi dậy tấn công vào chính lịch sử của mình. Họ hủy hoại tất cả những gì thuộc về vị lãnh tụ "Khai quốc công thần", người đã giành lại độc lập và tự do cho dân tộc.

Dù chính phủ mới được thành lập với người đứng đầu có "gương mặt đẹp" - ông Yunus. Một người từng đoạt giải Nobel Hòa bình, nhưng đằng sau những khẩu hiệu hoa mỹ về dân chủ, tự do là những ý đồ lớn của các thế lực bên ngoài. Họ lèo lái, thúc đẩy theo lợi ích của mình nhưng mọi thiệt thòi sau cùng bao giờ cũng thuộc về nhân dân. 

Chí ít ngay trước mắt, bất ổn chính trị khiến hàng loạt nhà máy may mặc ở quốc gia có thế mạnh đứng thứ 2 thế giới phải đóng cửa, nhiều người sẽ lâm vào tình trạng thất nghiệp. Việc hàng loạt nhà máy phải đóng cửa trước mùa mua sắm lớn nhất năm, đánh mạnh vào niềm tin của các thương hiệu thời trang vào quốc gia này. Nó sẽ tác động lâu dài đến nền kinh tế nước này, khi dệt may chiếm 83% kim ngạch xuất khẩu của Bangladesh.

Việt Nam cũng đã từng trải qua những tình huống tương tự, dù ở quy mô nhỏ hơn. Năm 2014, cuộc biểu tình phản đối Trung Quốc đặt giàn khoan Hải Dương 981 đã nhanh chóng biến thành bạo loạn, gây thiệt hại nặng nề cho các doanh nghiệp trong nước. Tổng thiệt hại lên tới gần 3000 tỷ đồng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường đầu tư và việc làm của người dân.

Tương tự, vụ bạo loạn ở Phan Rí, Bình Thuận năm 2018 liên quan đến luật đặc khu và an ninh mạng cũng gây ra thiệt hại khoảng 200 tỷ đồng. Đáng lo ngại hơn, đã xuất hiện hành vi tấn công các cơ quan chính quyền và quân đội.

Những sự kiện này gửi đi một thông điệp rõ ràng, Việt Nam - một đất nước đang ổn định về chính trị và phát triển ổn định. Chúng ta cần cảnh giác trước những âm mưu lợi dụng khát vọng dân chủ, tự do của nhân dân để thực hiện những "cách mạng màu" nhằm lật đổ chính quyền hợp hiến.

Cần nhớ rằng, không ít các quốc gia không muốn chúng ta phát triển. Họ muốn chúng ta loạn lạc, lầm than và phụ thuộc. Những kẻ đang sống ở bên ngoài chẳng bị ảnh hưởng gì khi Việt Nam khó khăn, nhưng chính người dân Việt Nam mới là những người phải chịu khi hậu quả diễn ra.

Mỗi người chúng ta cần phải thấy rằng sự yên bình, phát triển, thoải mái hiện nay đáng trân quý như thế nào và tuyệt đối không nên chủ quan. Không để giới trẻ trong cơn say sưa của khát vọng tự do, dân chủ mà quên đi những gì đã được giành được./.

Yêu nước ST.

CÂU CHUYỆN QUỐC TẾ: TỔNG THỐNG UKRAINE ĐƯA RA TUYÊN BỐ MỚI VỀ CUỘC GẶP THƯỢNG ĐỈNH TRUMP-PUTIN TẠI ALASKA!

     Tối ngày 10/8, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky đã tiếp tục đưa ra tuyên bố mới trước thềm cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin.

Theo tờ Kyiv Independent, phát biểu của ông Zelensky được đưa ra trước cuộc gặp dự kiến ngày 15/8 giữa hai tổng thống Mỹ và Nga tại Alaska, nơi hai nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về một đề xuất hòa bình của Nga, trong đó được cho là có điều khoản Ukraine phải nhượng thêm lãnh thổ cho Moskva.

Nhà lãnh đạo Ukraine khẳng định nước này đang “liên lạc thường xuyên” với các đối tác ở Mỹ để tìm cách bảo đảm hòa bình. Ông đồng thời cũng nhấn mạnh rằng Nga đang tìm cách “lừa dối” Mỹ trong các cuộc đàm phán hòa bình sắp tới, nhưng Ukraine sẽ không để chiến lược này thành công.

Ông Zelensky đánh giá cao những cam kết của Tổng thống Trump trong việc cứu sống người dân Ukraine và nhấn mạnh “nguyên nhân gốc rễ duy nhất” của cuộc chiến xuất phát từ phía Nga.

“Chúng tôi, những người Ukraine hiểu rất rõ về Nga, và đó là lý do tại sao trong điều kiện vô cùng khó khăn, người dân Ukraine đã kiên cường hơn ba năm qua trước cuộc chiến toàn diện. Chúng tôi chắc chắn sẽ bảo vệ đất nước và nền độc lập của mình”, ông khẳng định.

Tổng thống Ukraine cũng cho biết, phía Nga chưa thể hiện bất kỳ dấu hiệu thực sự nào cho thấy họ muốn hòa bình khi dẫn chứng về một vụ tấn công mới đây tại Zaporizhzhia. “Vì vậy, chúng ta cần các biện pháp trừng phạt, cần phải gây áp lực. Cần phải có sức mạnh - trước hết là sức mạnh của Mỹ, sức mạnh của châu Âu, sức mạnh của tất cả các quốc gia mong muốn hòa bình và ổn định trong quan hệ quốc tế. Nếu Nga không muốn dừng chiến tranh, chúng ta phải buộc kinh tế của họ dừng lại”, ông nói thêm.

Ông Zelensky cho biết Kiev đang hợp tác chặt chẽ “với tất cả những ai tôn trọng luật pháp quốc tế” để gia tăng sức ép lên Nga và đạt được một nền hòa bình công bằng. Trước đó, một số đồng minh của nước này cũng từng khẳng định rõ rằng “mọi vấn đề liên quan đến Ukraine phải được quyết định với sự tham gia của Ukraine”.

Mặc dù đến nay cuộc gặp ngày 15/8 chưa ấn định việc mời ông Zelensky tham dự, song các nguồn tin nói với CNN rằng khả năng nhà lãnh đạo Ukraine tham gia các cuộc đàm phán ba bên tại Alaska vẫn đang được để ngỏ. Một quan chức Nhà Trắng cho biết các cuộc gặp có ông Zelensky nhiều khả năng sẽ diễn ra sau khi ông Trump và ông Putin gặp riêng.

Đặc biệt, vào ngày 10/8, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các bên đang làm việc để lên lịch cho cuộc gặp ba bên giữa các tổng thống Trump, Putin và Zelensky.

Một nguồn tin từ Văn phòng Tổng thống Ukraine nói với Kyiv Independent rằng ông Trump và ông Putin dự kiến sẽ bàn về đề xuất của Nga yêu cầu Ukraine rút khỏi hai tỉnh Donetsk và Luhansk - khu vực hiện đang bị Nga kiểm soát một phần.

Trước khi công bố cuộc gặp với ông Putin, ông Trump cũng nói với báo giới rằng một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh “nhiều khả năng sẽ bao gồm việc hoán đổi một số vùng lãnh thổ”.

Tờ The Wall Street Journal ngày 9/8 đưa tin các quan chức Ukraine và châu Âu đã bác bỏ kế hoạch của ông Putin, đồng thời đưa ra đề xuất phản hồi cho phía Mỹ trước thềm cuộc gặp tại Alaska. Châu Âu mong muốn cùng Ukraine đặt ra một “lằn ranh đỏ” thống nhất, khẳng định các quan chức EU phải tham gia vào bất kỳ cuộc đàm phán hòa bình nào với Nga và nhắc lại rằng tương lai của Ukraine không thể được bàn bạc nếu thiếu sự có mặt của Kiev./.

Khuyết danh ST.

VẤN ĐỀ DƯ LUẬN QUAN TÂM: VỤ NGƯỜI PHỤ NỮ BỊ 👊🏻 DÃ MAN Ở CHUNG CƯ HÀ NỘI - SỰ THỜ Ơ GÂY NHỨC NHỐI.

     Liên quan đến sự việc người phụ nữ bị người đàn ông xăm trổ tác động ở sảnh chờ thang máy của chung cư Sky Central (phường Phương Liệt, Hà Nội) tối 9/8, nhiều người dùng mạng đã nêu ra một vấn đề đáng quan tâm khác. Đó là sự thờ ơ của một số người trước hành vi bạo lực.

Trao đổi với PV VietNamNet, nhà báo Trương Anh Ngọc cho biết, “tôi đọc được thông tin người phụ nữ mặc váy đen là vợ của người đàn ông kia. Sự việc này cần được điều tra rõ ràng.

Nếu như người vợ kia thực sự gọi chồng xuống giải quyết sự việc, xúi giục chồng 👊 người và khi chứng kiến chồng có hành vi baoluc lại chỉ đứng nhìn chứ không can ngăn thì đó là hành vi đồng lõa, cần phải xử lý nghiêm”.

Về thái độ thờ ơ của nam thanh niên áo đỏ trong clip, anh Ngọc đầy trăn trở. Anh đọc được một vài bình luận chia sẻ rằng, thanh niên đó là một sinh viên, khi thấy cảnh baoluc vì quá sợ hãi nên vội quay đi. 

Ngoài ra, trong clip còn có một bé gái, có vẻ đã đến tuổi hiểu chuyện nhưng chỉ đứng xem, không có bất kỳ phản ứng nào. Điều này khiến anh đặt câu hỏi: “Ngay cả một phản xạ tự nhiên như hô hoán, gọi bảo vệ hay ai đó đến can thiệp... đứa trẻ này cũng không có. Tại sao lại như vậy?”.

Nhà báo Anh Ngọc cho rằng, có lẽ những người trẻ này chưa được rèn luyện kỹ năng và phản xạ trong các tình huống khẩn cấp.

Theo anh, những đứa trẻ không được đào tạo kỹ năng sống sẽ không biết phản ứng ra sao khi vô tình bị đặt vào tình huống bất ngờ. Chúng chỉ có thể đứng nhìn, thay vì hô hoán hay có bất kỳ phản ứng tích cực nào nhằm hỗ trợ người gặp nạn.

“Việc dạy trẻ kỹ năng xử lý trong tình huống khẩn cấp cực kỳ quan trọng. 

Ví như câu chuyện đau lòng xảy ra cách đây không lâu, một đứa trẻ thấy hai bạn vùng vẫy dưới ao nhưng không vội hô hoán mà lại đứng hát. Dường như trong khoảnh khắc bất ngờ, những đứa trẻ này đã bị rơi vào một khoảng tối nào đó mà không biết phải làm gì, phản ứng thế nào”, anh Ngọc phân tích.

Nhà báo Anh Ngọc cho hay, trong số các kỹ năng sống, trẻ cần được dạy kỹ năng nhận biết sự việc nghiêm trọng và có phản ứng kịp thời thay vì chỉ đứng nhìn và nghĩ sự việc trước mắt không liên quan đến mình./.

Theo Vietnamnet

Môi trường ST.

TÌM HIỂU GIÚP BẠN: MẶC TRÊN NGƯỜI BỘ QUÂN PHỤC LÀ CHẤP NHẬN HY SINH VÌ TỔ QUỐC!

     Có ai đó từng nói vui: “Mặc áo lính là khoác lên mình cả bản đồ đất nước.” Nghe thì nhẹ nhàng vậy, nhưng trong từng đường chỉ, từng miếng màu trên quân phục ấy là máu, là mồ hôi, là nước mắt của bao thế hệ. Là màu cờ từng phấp phới trên đỉnh non cao, nơi biên giới mịt mù sương giá. Là vết bụi đỏ trường chinh ngày hòa bình chưa kịp gọi tên. Là ánh mắt mẹ già tiễn con đi bộ đội, không biết bao giờ mới thấy về.

Nhiều người hỏi: Làm lính, có gì mà tự hào đến thế?

Tự hào là vì khi Tổ quốc cần, mình sẵn sàng rời phố thị về rừng, bỏ lại tiện nghi để sống giữa gian khổ. Tự hào là vì những việc mình làm dù thầm lặng song cũng góp phần giữ bình yên cho từng mái nhà, từng giấc ngủ của nhân dân. Tự hào là vì quân hàm trên vai không chỉ là thước đo nhiệm vụ, mà còn là lời hứa với đồng đội, với đất nước: “Dù khó khăn đến đâu, vẫn bảo vệ vững chắc Tổ quốc này!”

Người lính hôm nay không chỉ biết cầm súng. Họ còn biết gieo hạt, trồng rừng, cứu dân khi lũ về, đến tận thôn bản khi dịch bệnh bủa vây. Họ là những bàn chân không mỏi, đi qua cả thời bình với sự tận tụy không kém thời chiến. Bạn có thể gặp họ trong bệnh viện dã chiến, nơi vùng sâu biên cương, hay trong lớp học nhỏ lấp lánh giấc mơ con chữ cho trẻ em nghèo. Họ ở đó âm thầm như bóng cờ lặng lẽ tung bay giữa khoảng trời xanh bình yên.

Ai từng khoác áo lính rồi sẽ hiểu, cái “nặng” của quân hàm không phải là trọng lượng, mà là trách nhiệm. Ai từng đội mũ có sao rồi sẽ hiểu, cái “sáng” của ngôi sao ấy không phải chỉ để lấp lánh, mà là niềm tin của Tổ quốc đặt vào từng người lính.

Và nếu ai đó hỏi: Vì sao ta chọn làm lính?

Hãy trả lời thật giản dị:

Vì ta muốn khi nhắc đến hai chữ Việt Nam, trái tim này được tự hào nói rằng: ta đã từng canh giữ, từng góp sức, để Tổ quốc này mãi mãi bình yên./.

Yêu nước ST.

KIÊN QUYẾT KHÔNG ĐỂ LỌT VÀO CẤP ỦY ĐẢNG CÁC CẤP NHỮNG CÁN BỘ SUY THOÁI, THAM NHŨNG, TIÊU CỰC!

     Thực tế cho thấy, việc để lọt những người không đủ đức, đủ tài, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tiêu cực, tham nhũng vào cấp ủy, vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của một số bộ, ngành, địa phương và Trung ương đã gây ra những hậu quả tai hại, hệ lụy khôn lường, làm suy giảm uy tín của Đảng, tạo dư luận xấu trong xã hội, gây phương hại đến niềm tin của nhân dân. Do đó, vấn đề mấu chốt trong công tác nhân sự là kiên quyết không để lọt vào cấp ủy đảng các cấp những cán bộ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, lãng phí, tham nhũng, tiêu cực.

1. Công tác nhân sự đại hội đảng các cấp là công việc hệ trọng, được Đảng xác định là “then chốt” của “then chốt”, như Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định “có ý nghĩa quyết định đối với việc thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối của Đảng để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới”.

Nhìn lại các kỳ đại hội, công tác nhân sự luôn được Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, cấp ủy các cấp đặc biệt quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo bằng những chủ trương, giải pháp toàn diện, đồng bộ, kiên quyết với yêu cầu ngày càng cao, phương pháp tiến hành ngày càng chặt chẽ, khoa học. Nhờ đó, đại hội đảng bộ các cấp đã lựa chọn được đội ngũ cấp ủy viên, đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý, cán bộ chủ chốt các cấp, nhất là cấp chiến lược, thực sự là lực lượng ưu tú, tinh hoa nhất của Đảng, có phẩm chất, năng lực, uy tín ngang tầm nhiệm vụ, nhận thức đầy đủ, sâu sắc nghĩa vụ, trách nhiệm trước Đảng và nhân dân, luôn đặt lợi ích của Đảng, của quốc gia, dân tộc, của nhân dân lên trên hết, trước hết.

Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn những hạn chế, khuyết điểm trong công tác nhân sự, dẫn đến việc để lọt những người không đủ đức, đủ tài, suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, tiêu cực, tham nhũng vào cấp ủy, vào đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của một số bộ, ngành, địa phương và Trung ương. Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII của Đảng, đã có những cán bộ, đảng viên vi phạm phải xử lý kỷ luật ở những mức độ khác nhau, trong đó có cấp ủy viên, cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, có cả cán bộ cao cấp thuộc diện Trung ương quản lý. Thực trạng đó đã gây ra những hậu quả tai hại, hệ lụy khôn lường, làm suy giảm uy tín, thanh danh của Đảng, năng lực quản lý, điều hành của chính quyền các cấp và sự phát triển của đất nước, tạo dư luận xấu trong xã hội, gây phương hại đến niềm tin của nhân dân, của cán bộ, đảng viên vào sự lãnh đạo của Đảng, tạo cớ để các thế lực thù địch, phản động, cơ hội chính trị lợi dụng, xuyên tạc, chống phá.

2. Tình hình trên đòi hỏi các cấp bộ đảng từ Trung ương đến cơ sở phải chú trọng làm thật tốt công tác nhân sự từ đại hội đảng bộ các cấp để góp phần chuẩn bị tốt nhân sự cho Đại hội XIV của Đảng. Đây là nhiệm vụ hết sức nặng nề của cả hệ thống chính trị, trước hết là trọng trách của các cấp ủy, người đứng đầu, cơ quan tổ chức cán bộ và tiểu ban nhân sự đại hội.

Chỉ thị số 45-CT/TW ngày 14-4-2025 của Bộ Chính trị về đại hội đảng bộ các cấp tiến tới Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nêu rõ, không để "bỏ sót" những người thật sự có đức, có tài; đồng thời, kiên quyết không để “lọt” vào cấp ủy khóa mới những người: Bản lĩnh chính trị không vững vàng, dao động, không kiên định đường lối, quan điểm của Đảng; phẩm chất, đạo đức, năng lực, uy tín giảm sút, ý thức tổ chức kỷ luật kém, mất đoàn kết; né tránh, đùn đẩy, sợ trách nhiệm, không dám làm; có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, tư duy nhiệm kỳ, xu nịnh, chạy chọt, tham nhũng, tiêu cực, quan liêu, cục bộ, “lợi ích nhóm”, có biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”...

3. Để thực hiện tốt các nghị quyết, chỉ thị, quy chế, quy định, hướng dẫn của Trung ương về công tác nhân sự đại hội, trước hết cần đề cao trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu, cơ quan tổ chức cán bộ và tiểu ban nhân sự đại hội trong việc hiểu, đánh giá và giới thiệu đúng cán bộ.     

Để hiểu rõ và đánh giá, giới thiệu đúng nhân sự đại hội, đòi hỏi cấp ủy, người đứng đầu, cơ quan tổ chức cán bộ và tiểu ban nhân sự đại hội phải sử dụng nhiều biện pháp khác nhau, trong đó cần tiếp tục tăng cường tự phê bình và phê bình một cách thực sự, chân thành, thẳng thắn vì mục đích chung. Cần khắc phục triệt để tình trạng: Tự phê bình phần lớn chỉ nhấn mạnh ưu điểm, công lao, thành tích, nói đến khuyết điểm thì bao biện, đổ lỗi cho khách quan, cho tập thể. Khi phê bình thì né tránh, ngại va chạm, không thành thật, “nhẹ cùng nhẹ”, xuê xoa giữ đoàn kết hình thức, dung hòa mâu thuẫn, nhân nhượng lẫn nhau. Tập thể cấp ủy, cơ quan tổ chức cán bộ và người đứng đầu có trách nhiệm lắng nghe, tiếp thu, dũng cảm, thành thật tự phê bình và phê bình, không giấu giếm khuyết điểm của nhân sự đại hội, ghi thành nghị quyết, kết luận của tập thể cấp ủy, công khai, minh bạch. Thực tiễn cho thấy, chỉ có thông qua tự phê bình và phê bình thực sự, chân thành, thẳng thắn mới giúp cấp ủy, người đứng đầu và cơ quan chức năng hiểu rõ cán bộ, đánh giá chính xác cán bộ và giới thiệu đúng nhân sự đại hội.

Giải pháp rất quan trọng là phải xây dựng tiêu chuẩn, tiêu chí cấp ủy viên cụ thể, rõ ràng để xem xét, kết luận mức độ đáp ứng của từng cán bộ làm cơ sở giới thiệu nhân sự đại hội đảng các cấp một cách công tâm, khách quan, công khai, minh bạch. Phải xác định rõ những tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể mang tính định lượng làm căn cứ để xem xét, so sánh, kết luận mức độ đáp ứng của nhân sự cán bộ được giới thiệu. Căn cứ vào tiêu chuẩn, tiêu chí cụ thể, cấp ủy, người đứng đầu và cơ quan tổ chức cán bộ cần xem xét toàn diện, cả quá khứ, hiện tại và hướng phát triển, lịch sử gia đình, bản thân và quan hệ xã hội; thực hiện đầy đủ, chặt chẽ các khâu, các bước, tiếp nhận thông tin từ nhiều kênh, nhiều hướng để đối chiếu, so sánh, khẳng định mức độ đáp ứng tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực công tác cũng như các tiêu chí khác về tuổi đời, thời gian công tác, trình độ đào tạo... và những hạn chế, khuyết điểm của từng nhân sự cán bộ. Làm được như vậy sẽ phát hiện và loại bỏ được những cán bộ suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, hạn chế về năng lực, nhất là những cán bộ tham nhũng, biến chất, tham vọng quyền lực khi giới thiệu bầu vào cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng.

Bên cạnh đó, cần dựa vào dân, có cơ chế động viên và phát huy vai trò của nhân dân tham gia tích cực vào công tác nhân sự đại hội đảng các cấp. Đảng ta là đảng cầm quyền, lãnh đạo mọi mặt đời sống xã hội, do đó, công việc của Đảng cũng chính là công việc của dân. Việc nhân dân tham gia ý kiến vào công tác nhân sự của Đảng là đương nhiên, cần làm. Thực tiễn khẳng định, dựa vào nhân dân, lắng nghe ý kiến đóng góp, thông tin nhân dân cung cấp giúp cấp ủy, người đứng đầu, cơ quan tổ chức cán bộ hiểu rõ cán bộ, tìm được cán bộ có đức, có tài để trọng dụng; đồng thời, phát hiện được cán bộ thoái hóa biến chất, tham nhũng, tiêu cực để loại bỏ ra khỏi đội ngũ.

Các cấp ủy, người đứng đầu và cơ quan tổ chức cán bộ cần bằng nhiều phương cách cung cấp đầy đủ, chính xác thông tin nhân sự cán bộ và cách thức tham gia ý kiến của nhân dân. Cần có cơ chế khuyến khích nhân dân tham gia công tác nhân sự, nhất là có quy chế cung cấp thông tin về cán bộ, người thân của cán bộ tham nhũng, tiêu cực, thoái hóa biến chất. Đồng thời, cần có cơ chế và những biện pháp đủ mạnh để bảo vệ quần chúng nhân dân dũng cảm cung cấp thông tin về cán bộ tham nhũng, tiêu cực, thoái hóa biến chất đang cố tình che giấu, tránh sự phát hiện của tổ chức.

Trong tình hình hiện nay, cần tăng cường kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ, công tác nhân sự đại hội đảng các cấp, kiên quyết đấu tranh và xử lý nghiêm mọi biểu hiện chạy chức, chạy quyền. Tập trung làm tốt công tác giáo dục chính trị, định hướng tư tưởng, tạo sự chuyển biến về nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu, cơ quan tổ chức cán bộ, mọi cán bộ, đảng viên và nhân dân về tầm quan trọng đặc biệt của công tác nhân sự đại hội, của việc lựa chọn những người đủ đức, đủ tài và loại bỏ những cán bộ thoái hóa biến chất, tham nhũng, tiêu cực khỏi cơ quan lãnh đạo các cấp-một trong những điều kiện tiên quyết xây dựng Đảng thật sự trong sạch vững mạnh về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ.

Cần đổi mới mạnh mẽ, toàn diện công tác nhân sự đại hội theo hướng vừa mở rộng dân chủ, vừa tăng trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu trong công tác nhân sự, tôn trọng ứng cử và đề cử của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp, của cán bộ, đảng viên và ý kiến của nhân dân. Đó cũng là cách để đông đảo cán bộ, đảng viên và nhân dân tham gia giám sát quyền lực trong công tác nhân sự đại hội đảng các cấp. Tiếp tục thực hiện nghiêm các quy chế, quy định, quy trình, các khâu, các bước tiến hành, xác định rõ phạm vi trách nhiệm, quyền hạn của cấp ủy, cơ quan tổ chức cán bộ, tiểu ban nhân sự đại hội, người đứng đầu, các tổ chức, lực lượng có liên quan trong công tác nhân sự và cơ chế, nguyên tắc hoạt động làm cơ sở pháp lý để kiểm soát thực thi quyền lực được giao. Kiên quyết đấu tranh và xử lý mọi biểu hiện chạy chức, chạy quyền, chạy tuổi, chạy bằng cấp... để được cất nhắc, lựa chọn, bố trí, bổ nhiệm chức vụ cán bộ, hợp thức hóa diện được giới thiệu nguồn nhân sự đại hội theo đúng kỷ luật của Đảng và pháp luật của Nhà nước.

Cấp ủy, người đứng đầu, cơ quan tổ chức cán bộ, tiểu ban nhân sự phải thực sự làm nòng cốt trong kiểm soát quyền lực trong công tác nhân sự đại hội. Nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của cấp ủy, tổ chức đảng. Cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ chốt, phải đề cao trách nhiệm nêu gương, nêu cao đức tính cần, kiệm, liêm, chính, kiên quyết khắc phục mọi biểu hiện độc đoán, gia trưởng, lạm quyền, nể nang, thấy đúng không dám bảo vệ, thấy sai không dám đấu tranh. Các cấp ủy, tổ chức đảng phải tập trung lãnh đạo và làm nòng cốt trong kiểm soát quyền lực, thực hành dân chủ rộng rãi và phát huy vai trò các tổ chức, các lực lượng tham gia kiểm soát quyền lực trong công tác nhân sự đại hội đảng các cấp, phải bảo đảm lựa chọn và giới thiệu được những cán bộ thật sự ưu tú để bầu vào cơ quan lãnh đạo các cấp của Đảng./.

Yêu nước ST.