Các giai đoạn phát triển của thời đại hiện nay

 

Thời đại hiện nay là thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi thế giới, được mở đầu bằng thắng lợi của cuộc cách mạng tháng Mười Nga năm 1917 và kết thúc khi xây dựng thành công chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới.

Sự ra đời của thời đại hiện nay được đánh dấu bằng một sự kiện có ý nghĩa trọng đại trong dòng chảy lịch sử nhân loại, đó là Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười là mốc son đánh dấu sự ra đời của một hình thái kinh tế - xã hội mới, hình thái kinh tế - xã hội cộng sản chủ nghĩa. Nó khẳng định sự ra đời của một phương thức sản xuất mới, phương thức sản xuất cộng sản chủ nghĩa, tạo ra bước ngoặt trong phương hướng phát triển của nhân loại. Nó cũng khẳng định vị thế trung tâm thời đại của một giai cấp mới, đó là giai cấp công nhân. Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười báo hiệu sự sụp đổ của chủ nghĩa tư bản và sự ra đời, phát triển của chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.

Từ khi ra đời đến nay, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản trên toàn thế giới đã và đang trải qua bốn giai đoạn, với những đặc điểm khác nhau, cụ thể như sau:

Giai đoạn 1 (từ Cách mạng xã hội chủ nghĩa Tháng Mười Nga năm 1917 đến năm 1945). Đây là giai đoạn thắng lợi của cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước Nga và sau đó là Liên Xô, Mông Cổ. Đó là chế độ xã hội do nhân dân lao động làm chủ, tình trạng người bóc lột người từng bước bị xóa bỏ; tạo khả năng xây dựng và bảo vệ vững chắc chế độ xã hội chủ nghĩa trong một nước, đủ sức đánh bại mọi sự chống phá, can thiệp, xâm lược của chủ nghĩa đế quốc, cứu loài người thoát khỏi thảm họa phát xít trong chiến tranh thế giới lần thứ hai và mở đường cho phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ.

Giai đoạn 2 (từ 1945 đến những năm đầu thập niên 70 của thế kỷ XX). Đây là giai đoạn chủ nghĩa xã hội mở rộng và phát triển từ một nước trở thành hệ thống xã hội chủ nghĩa trên thế giới. Sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô và các nước xã hội chủ nghĩa đạt nhiều thành tựu rực rỡ, chứng tỏ tính ưu việt của chế độ xã hội chủ nghĩa. Phong trào công nhân, phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh và giành được nhiều thắng lợi, phá vỡ hệ thống thuộc địa kiểu cũ của chủ nghĩa đế quốc, góp phần thúc đẩy phong trào đấu tranh chung của loài người vì một thế giới văn minh tiến bộ. Nhưng giai đoạn này xuất hiện những bất đồng lớn giữa các nước xã hội chủ nghĩa, trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

Giai đoạn 3 (Từ những năm giữa thập niên 70 của thế kỷ XX đến 1991). Đây là giai đoạn nhiều nước xã hội chủ nghĩa, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế lâm vào tình trạng khó khăn, khủng hoảng, cần thiết phải đổi mới, cải tổ, cải cách. Nhưng do nhiều nguyên nhân, cả khách quan và chủ quan, công cuộc cải tổ ở một số nước xã hội chủ nghĩa đã mắc sai lầm. Chủ nghĩa đế quốc và các thế lực phản động lợi dụng, ra sức chống phá dẫn đến rối loạn chính trị, hậu quả là chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và Đông Âu sụp đổ. Đây là bài học kinh nghiệm về đổi mới của các nước xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn hiện nay

Giai đoạn 4 (từ 1991 đến nay). Đây là giai đoạn chủ nghĩa xã hội tạm thời lâm vào thoái trào. Lợi dụng tình hình đó, chủ nghĩa tư bản ra sức tấn công bằng nhiều thủ đoạn hòng xoá bỏ chủ nghĩa xã hội. Nhưng một số nước xã hội chủ nghĩa như Trung Quốc, Việt Nam, Cuba đã đứng vững, tiến hành cải cách, đổi mới, đạt nhiều thành tựu to lớn. Phong trào cộng sản và công nhân quốc tế đang dần phục hồi, tăng cường ảnh hưởng. Chủ nghĩa xã hội thế giới sau khó khăn, thử thách, đang phục hồi và có khả năng phát triển. Chủ nghĩa tư bản hiện đại đang có ưu thế nhất định nhưng vẫn bộc lộ những mâu thuẫn không thể khắc phục. Vì thế, chủ nghĩa tư bản không đại diện cho tương lai của loài người và con đường diệt vong của nó là không thể tránh khỏi.